Евалуација на функцијата на коленото со Lysholm бодовна скала по реконструкција на ПВЛ:конвенционална наспроти all- inside техника

Anterior cruciate ligament (ACL) reconstruction is a common surgical intervention. The aim of this paper was to make a comparison in terms of subjective symptoms that occur in a specific Lysholm scoring scale-in-progress before the operative period, 3 and 8 months after surgical treatment with two surgical methods. Materials and Methods: Eighty patients underwent primary ACL reconstruction at the Department of Orthopaedics and Traumatology in the City General Hospital “8th September” in Skopje in a period of two years. The first group (40 subjects) constituted the control group (CG), surgically treated with a standard method using a graft from m. semitendinosus and m. gracilis. The second group (40 subjects) was the study group (SG) surgically treated with the ALL-INSIDE method using a m. semitendinosus graft. In all subjects preoperatively, at 3 and 8 months after surgical treatment, Lysholm scale was completed representing a designed questionnaire for evaluation of subjective symptoms. Results: Preoperatively, most patients from SG had a score lower than 65 to 55 % (22), while in CG between 65 and 83 – 50% (20). After 3 months of surgical treatment, SG patients had averagely a higher score than CG patients (88.60 ± 11.8 vs. 85.75 ± 17.8), but without statistical significance. Among SG and CG patients, 8 months after surgery (p = 0.043), SG patients had a significantly higher mean score than CG patients (97.62 ± 5.3 vs. 92.40 ± 15.1). Lysholm scale analysed qualitatively 8 months after surgical treatment showed no significant difference between them, i.e., the tested difference in the distribution of patients with a score of less than 65, from 65 to 83, from 84 to 90 and more than 90, and depending on the type of the surgical method was statistically insignificant (p = 0.123).  Conclusion: The type of surgical technique used had no significant influence on the subjective complaints of patients after 3 months of surgical treatment. But after 8 months, a better functional result was obtained in SG patientsРеконструкција на предниот вкрстен лигамент (ПВЛ) претставува честа хируршка интервенција. Целта на овој труд беше да се направи компарација во однос на субјективните симптоми кои се јавуваат кај пациентите преку специфична Lysholm бодовна скала во тек на предоперативниот период, 3 и 8 месеци по оперативниот третман со два оперативни метода. Материјали и методи: Осумдест пациенти беа подложени на примарна реконструкција на ПВЛ на Одделот за ортопедија и трауматологија во ГОБ „8-ми Септември“ во период од две години. Првата група (40 испитаници) ја сочинуваа контролната група (КГ), оперативно третирана со стандарден метод со користење графт од m. semitendinosus и m. gracilis. Втората група (40 испитаници) ја сочинуваа испитуваната група (ИГ) оперативно третирана со методот ALL-INSIDE и користење графт од m. semitendinosus. Кај сите испитаници предоперативно, на 3 и на 8 месеци по оперативниот третман беше исполнета Lysholm скалата, која претставува дизајниран прашалник за евалуација на субјективни симптоми. Резултати: Предоперативно најголем дел пациенти од ИГ имаа скор понизок од 65 до 55 % (22), додека во КГ скорот беше помеѓу 65 и 83 – 50 % (20). По 3 месеци од оперативниот третман пациентите од ИГ имаа во просек повисок скор од пациентите од КГ (88,60 ± 11,8 vs, 85,75 ± 17,8), но без статистичка значајност. Осум месеци по оперативната интервенција (p = 0,043), пациентите од ИГ имаа значајно повисок просечен скор од пациентите од КГ (97,62 ± 5,3 vs 92,40 ± 15,1) Lysholm скалата анализирана квалитативно 8 месеци по оперативниот третман не покажа значајна разлика помеѓу групите, односно тестираната разлика во дистрибуцијата на пациенти со скор помал од 65, од 65 до 83, од 84 до 90 и повеќе од 90, а во зависност од типот на хируршкиот метод, беше статистички незначајна (p = 0,123). Заклучок: Типот на користена хируршка техника немаше значајно влијание врз субјективните тегоби на пациентите по 3 месеци од оперативниот третман. Но, по 8 месеци се доби подобар функционален резултат кај пациентите од ИГ

Животни навики и задоволност од здравствените услуги на старите лица во Република Северна Македонија

The aging of the population in North Macedonia is a big challenge. Life habits and satisfaction with health services are essential indicators for the evaluation of the situation. Objectives: The main objective of this study was to analyze some lifestyle habits and satisfaction with health services by the elderly in North Macedonia. Materials and Methods: A cross-sectional study was conducted in 36 urban areas. We received answers from 281 respondents over 65 years of age. The descriptive-statistical method was used for analyzing the results. Statistical analysis of data was done with the statistical software SPSS for Windows 26.0. The testing of the differences was done with the Chi-square test, Mann-Whitney U Test, Kruskal-Wallis test, Fisher Freeman Halton test and Spearman Rank order correlations. Values of p<0.05 were considered to be statistically significant. Results: There were 52 (18.05%) smokers, 22 (21.15%) were male and 30 (16.95%) female respondents. The average number of cigarettes smoked per day was 20.90±15.50 with no significant difference between genders and the three age categories. Most of the respondents had a visit to the family doctor for continuation of their therapy. No significant association was observed between respondents' gender/age category in terms of trust in the family doctor, adherence to the doctor's advice, and life satisfaction. Conclusion: The relevant authorities in our country should develop more comprehensive and social models of care for older adults, especially in rural areas such as prevention, long-term care, and palliative care.Стареењето на населението во Северна Македонија е голем предизвик. Животните навики и задоволството од здравствените услуги се суштински показатели за процена на состојбата. Главната цел на оваа студија беше да се анализираат некои животни навики и задоволството од здравствените услуги кај постарите лица во Северна Македонија. Материјали и методи: Спроведена е студија на пресек во 36 урбани средини. Одговори добивме од 281 испитаник над 65 години. За анализа на резултатите се користеше дескриптивна статистичка метода. Статистичката анализа на податоците е направена со статистичкиот софтвер SPSS за Windows 26.0. Тестирањето на разликите беше направено со Chi-square тест, Mann-Whitney U Test, Kruskal-Wallis тест, Fisher Freeman Halton тест и Spearman Rank корелации за редослед. Вредностите од p<0,05 се сметаа за статистички значајни. Резултати: Имаше 52 (18,05%) пушачи, 22 (21,15%) беа мажи и 30 (16,95%) жени. Просечниот број на испушени цигари дневно изнесува 20,90±15,50 без значајна разлика меѓу полот и трите возрасни категории. Најголем дел од испитаниците имале посета на матичен лекар за продолжување на терапијата. Не е забележана значајна поврзаност помеѓу полот/возрасната категорија на испитаниците во однос на довербата во матичниот лекар, почитувањето на советите од лекарот и задоволството од животот. Заклучок: Одговорните во нашата земја треба да развијат посеопфатни и социјални модели на грижа за постарите возрасни лица, особено во руралните области како што се превенција, долготрајна нега и палијативна нега

Конечна висина кај момче со ахондроплазија третирано со хормон за раст – приказ на случај

Achondroplasia is the most common genetic form of skeletal dysplasia in humans. It is characterized by short stature and skeletal disproportion. Patients with this condition have comorbidities, such as cardiovascular problems, spinal cord problems, hearing and dental problems as well as psychological issues. We report final height of 147 cm in a 17-year-old boy treated with growth hormone, however without improvement in body proportions. Surgical therapy for limb lengthening had been proposed, which the patient refused. At this age he developed hypertension and was referred to a cardiologist, nephrologist, as well as to an orthopedic surgeon and psychologist. Recently, a new treatment with vosoritide has been introduced, promising better height outcome, but uncertain phenotype improvement. Multidisciplinary approach is recommended for these patients and close monitoring during childhood, adolescence and adulthood. Genetic counseling is also advised.    Ахондроплазијата е најчеста генетска форма на скелетна дисплазија кај луѓето. Се карактеризира со низок раст и скелетна диспропорција. Пациентите со оваа состојба имаат коморбидитети, како што се кардиоваскуларни, проблеми со 'рбетниот мозок,  со слухот и забите, како и психолошки проблеми. Утврдивме конечна висина од 147 cm кај 17-годишно момче третирано со хормон за раст, но без подобрување во пропорциите на телото. Предложена е хируршка терапија за издолжување на екстремитетите, која беше одбиена од страна на пациентот. На истата  возраст кај пациентот се појавила хипертензија и бил упатен на кардиолог, нефролог, како и на ортопед и психолог. Неодамна, воведен е нов третман со восоритид, кој ветува подобри резултати во однос на висината, но со ограничени резултати за фенотипска презентација. За овие пациенти се препорачува мултидисциплинарен пристап и внимателно следење во периодот на  детството, адолесценцијата и зрелоста. Кај нив се предлага и генетско советување

Влијанието на вакциналниот статус и бројот на дози на тежината на клиничката слика и смртноста од COVID-19

The COVID-19 pandemic, caused by the novel SARS-CoV-2 virus, started in December 2019 in the city Wuhan, province Hubei in the Republic of China. The disease quickly became pandemic and infected  48.539.872 people and had a mortality of 1.232.791 in 215 countries all over the world resulting in economic and healthcare collapse. On 11-th of March the World Health Organisation declared COVID 19 as pandemic. SARS-CoV-2 (severe form of acute respiratory syndrome coronavirus 2) as the cause of  COVID 19 is the member of the coronavirus family along with MERS-CoV and SARS-CoV-1which cause severe respiratory infections that are highly contagious and have very high mortality. The pandemic character, the high morbidity and mortality and rehabilitation resulted in a massive vaccine production as an attempt to control the spread of the SARS CoV-2 virus and reduce the morbidity and mortality, especially in the most vulnerable population groups. The aim of the study was to evaluate the association between vaccination status, number of doses and disease severity, length of hospital stay and mortality. Material and Methods: In this case-control study we included 230 male and female patients admitted in the Covid Centre in Acibadem Clinical Hospital in Skopje from March 2021 to February 2022. Patients were divided in two groups according to their vaccination status. Data about patients demographics, comorbidities, vaccination, number of doses received, type of oxygen and ventilation support, length of stay and patient outcome were collected. Results: A total of 230 COVID-19 positive hospitalized patients participated in the study. 50.4% of them were vaccinated, of which 86.2% received two doses, 11.2% received one and 2.6% received three doses of vaccines. A significant association was registered between lethal outcome and vaccination (PearsonChi-square: 5.32523, p=.0210),  association with number of doses of vaccination (PearsonChi-square: 7.66262, p=.043524), association with type of ventilation - NIV, HFO, IMV (PearsonChi-square: 177.399, df=3, p=0.000), associationwithcomorbidity (3.90770, p=.0480). Conclusion: Vaccination against Covid-19 and number of doses have a significant impact on disease severity, progression and outcome of the disease.COVID-19 како инфективно заболување за првпат се појави во декември 2019 година, а првите заразени беа во градот Вухан, област Хубеи во Н.Р.Кина. Болеста доби пандемиски карактер и за брзо доведе до 48.539.872 заразени луѓе и предизвика 1.232.791 смртни случаи во 215 земји во светот, доведувајќи до глобален здравствен и економски колапс на светското население. На 11 март 2020 година Светската здравствена организација прогласи COVID-19 пандемија. SARS-CoV-2 (тешка форма наакутен респираторен синдром коронавирус 2) како предизвикувач на COVID-19 претставува корона вирус кој што исто како и останатите два корона вируси MERS-CoV и SARS-CoV-1 се одговорни за предизвикување на акутни респираторни инфекции кои се многу контагиозни по природа и доведуваат до висок морталитет. Пандемискиот карактер на болеста, високиот морбидитет, морталитет и долгата рехабилитација доведоа до масовно производство на вакцини со цел превенирање и спречување на инфекција со SARS-CoV-2 вирусот,намалување на морбидитетот и морталитетот, особено кај ранливата популација со имунокомпромитираност и имунодефицит. Целта на оваа студија беше да се испита поврзаноста помеѓу вакциналниот статус и бројот на примени дози против COVID-19 и тежината на болеста, должината на болничкиот престој и смртноста. Материјали и методи: Во оваа студија беа вклучени 230  пациенти од машки и женски пол, кои беа третирани во Covid центарот при Инфективниот оддел на Клиничката болница Аџибадем Систина во периодот од март 2021 година до февруари 2022 година. Пациентите беа поделени во две групи според вакциналниот статус. Податоци за демографските карактеристики, коморбидитетите, вакцинацијата, бројот на примени дози, типот на кислородна и вентилаторна поддршка, должината на престој во болница, исходот од лекувањето беа следени и забележани. Резултати: Во студијата учествуваа 230 хоспитализирани COVID-19 позитивни пациенти. Вакцинирани беа50,4% од хоспитализираните, од кои 86,2% примиле две дози, 11,2% примиле една и 2,6% примиле три дози вакцини. Беше регистрирана значајна поврзаност помеѓу смртоносниот исход и вакцинацијата (PearsonChi-square: 5.32523, p=.0210), поврзаноста со бројот на дози на вакцинацијата (PearsonChi-square: 7.66262, p=.0435), поврзаноста со типот на вентилација (PearsonChi-square: 177.399, df=3, p=0.000), и поврзаноста со присуството на коморбидитети (3.90770, p=.0480). Заклучок: Вакциналниот статус и бројот на примени дози во нашата студија покажа значителен заштитен ефект за развој на тежок облик на болеста и летален исход

Фактори кои влијаат на природното движење на населението во Република Северна Македонија

The planning of public health programmes is directly related with the demographic characteristics and  the population change has longterm impact on the health, health care and community interventions. The objective of this paper is to analyze the factors influencing the trend of population change  in the Republic of North Macedonia. Material and methods: Data from the National Statistical Office and World Health Organization have been used. Literature review was conducted applying public health approach and descriptive method. Results: The natural population change in North Macedonia has negative trend in the last 10 years, the birth rate has declined, while the mortality is increasing. The biological factors and fertility rate have significantly influenced the birth rate, while the burden of chronic noncommunicable diseases, road injures, violence and COVID-19 are lead causes of mortality.  Numerous factors indirectly affect the negative trend of population change such as the high rate of unemployment, poverty, socioeconomic and political context, migration and availability and quality of health care. Conclusion: А detailed analysis of the factors affecting the natural population change and an appropriate national response with the aim of reducing the negative trends is needed.Планирањето на јавноздравствените програми е директно поврзано со демографските карактеристикии природното движење на населението и има долгорочно влијание врз здравјето,здравствената заштита и интервенциите во заедницата. Целта на овој труд е да се анализираат факторите кои влијаат на трендот на природното движење на населението во Република Северна Македонија.  Материјал и методи: Користени се податоци од датабазата на Државниот завод за статистика иСветската здравствена организација, кои се статистичкиобработени и прикажани табеларно и графички. Извршен е преглед на литература, а применет е јавноздравствен пристап и метод на дескриптивна анализа. Резултати: Природното движење на населението во Македонија покажува негативен тренд во последните десет години, односно се намалува наталитетот додека морталитетот е во позитивна насока, со зголемен  број на починати лица. Биолошките фактори и стапката на фертилитет значајно влијаат на намалување на наталитетот, а од друга страна оптовареноста со хроничните незаразни болести, сообраќајните несреќи, насилството и Ковид-19 се главните причини за зголемената смртност. Бројни индиректни фактори влијаат на негативниот тренд на природното движење на населението, како што се високата стапка на сиромаштија и невработеност, социоекономскиот и политички контекст, миграциите и пристапот и квалитетот на здравствена заштита. Заклучок: Потребна е детална анализа на факторите кои влијаат на природното движење на населенето и соодветен национален одговор со цел намалување на негативниот тренд

Аваскуларна некроза на главата на бутната коска кај пациент со Лајмска болест и Девиков оптички невритис

Avascular necrosis of the femoral head is a condition that leads to the collapse of the femoral head, which eventually ends in osteonecrosis of the hip head and the need for a total hip replacement. It affects patients of both sexes between 20-55 years of age. The pathogenetic cause is a progressive reduction of blood circulation which leads to destruction of the femoral head. Most often the causes are corticosteroid therapy, alcoholism, smoking, trauma, etc. Decompression of the femoral head accompanied by application of mesenchymal stem cells to the necrotic zone is a promising regenerative method of treatment. We present a case of a 20-year-old patient who was diagnosed with avascular necrosis of the femoral head of the left hip, due to a high dosage of corticosteroid therapy, with Lyme disease and Devic’s optic neuritis. Corticosteroid- induced avascular necrosis of the femoral head most commonly affects the femoral head, but other skeletal parts are not excluded. Majority of patients complain of pain with an insidious onset, which exacerbates with physical activity, and tends to worse with time. Early diagnosis and treatment arecrucial. Despite some controversy regarding the treatment of avascular necrosis of the femoral head with stem cells, the general outcomes of using stem cells appear to be positive in terms of efficacy and safety.Аваскуларната некроза на главата на бутната коска е состојба која доведува до колапс на феморалната глава, што на крајот завршува со остеонекроза на главата на колкот и потреба од алоартропластика на колкот. Оваа состојба ги афектира пациентите од двата пола на возраст од 20 до 55 години. Патогенетската причина е прогресивно намалување на циркулацијата на крвта што доведува до уништување на феморалната глава. Најчесто причините се примена на кортикостероидна терапија, алкохолизам, пушење, траума итн. Декомпресија на главата на бутната коска придружена со апликација на мезенхимални матични клетки во некротичната зона е ветувачки регенеративен метод на лекување. Прикажуваме случај на 20-годишна пациентка кај која беше дијагностицирана аваскуларна некроза на главата на бутната коска од левиот колк поради примена на високи дози кортикостероидна терапија, со Лајмска болест и Девиков оптички невритис. Аваскуларната некроза индуцирана од примена на високи дози кортикостероиди најчето ја афектираглавата на бутната коска, но не се исклучуваат и останатите делови од скелетот. Повеќето од пациентите се жалат на болка со подмолен почеток, која се влошува со физичка активност и со текот на времето станува поинтензивна. Раната дијагноза и третман се од клучно значење. И покрај некои контроверзии во врска со третманот на аваскуларна некроза на главата на бутната коска со матични клетки, резултатите од користењето на матични клетки се чини дека се позитивни во однос на ефикасноста и безбедноста

Импакција на повеќе заби без присуство на синдром - приказ на случај

Tooth eruption is а continuous process by which developing teeth move through the soft tissue, oral epithelium, jaw bones and overlying mucosa, to emerge in the oral cavity, contact the teeth of the opposing dental arch, and enable teeth functional position in mastication. Abnormal tissue interactions during tooth development may be potentially revealed as ectopic tooth development, ectopic eruption or tooth impaction. In human dentition, permanent tooth impaction is relatively common. Impaction of the first permanent molar is an uncommon condition and few cases are reported in the literature. It is essential to diagnose and treat the impacted permanent molars as early as possible because treatment at a later stage is usually more complicated due to the tendency of malocclusion to increase with time. We report a case with impaction of the maxillary first permanent molar and impaction of all, maxillary and mandibular permanent second molars. This condition compromise masticatory function. Unilateral mastication also compromises the function of temporomandibular joint. The aim of this case-report was to present orthodontic treatment with Schwartz removable appliance in a patient with maxillary left-side impaction of the second premolar, first molar and second molar. The goal of the first phase was positioning the maxillary first molar into the dental arch with good bone and periodontal support. The surgical intervention, operculectomy, was done and the orthodontic treatment started by traction of the first molar with elastic ligature attached from the bonded bracket to the mobile appliance. One month later the tooth movement was obvious.Ерупцијата на забите е континуиран процес со кој забите во развој се движат низ мекото ткиво, оралниот епител, коските на вилиците и слузницата што ги покрива, за да излезат во усната шуплина, да дојдат во контакт со забите од спротивниот забен лак и да ја овозможат функционалната положба на забите при џвакање. Абнормалните ткивни интеракции за време на развојот на забите потенцијално може да се откријат како ектопичен развој на забите, ектопична ерупција или импакција на забите. Кај човечкото забало, импакција на траен заб е релативно честа појава. Импакција на првиот траен молар е невообичаена појава и само неколку случаи се пријавени во литературата. Импактирани трајни катници неопходно е да се дијагностицираат во рана фаза и да се третираат што е можно порано, бидејќи третманот во подоцнежната фаза е обично покомплициран поради тенденцијата да се зголеми можноста за развој на дентална малоклузија со текот на времето. Во овој приказ на случај станува збор за импакција на првиот максиларен траен молар и импакција на сите, максиларните и мандибуларните трајни втори молари. Оваа состојба ја оневозможува џвакалната функција на пациентот. Едностраната мастикација исто така влијае негативно и на темпоромандибуларниот зглоб. Целта на овој приказ на случај беше да се претстави ортодонски третман со мобилен апарат според Шварц кај пациент со еднострана максиларна импакција на лев втор премолар, првиот молар и вториот молар. Целта на првата фаза беше позиционирање на максиларниот прв молар во забниот лак со добра коскена и пародонтална подршка. Беше направена хируршка интервенција, оперкулектомија, и ортодонскиот третман започна со влечење на првиот молар на кој беше поставен стандарден брекет со еластична лигатура прикачена на мобилниот апарат. Еден месец подоцна движењето на забот беше очигледно.&nbsp

Коронавирусот кај бремени пациентки и нивните клинички исходи – резултати од студија на случај-контрола

BACKGROUND: The outbreak of COVID-19, caused by the novel coronavirus SARS-CoV-2, has prompted extensive research efforts to understand its diverse clinical presentations and impacts on different patient populations. Among these populations, pregnant women have received considerable attention due to concerns about the potential consequences of COVID-19 during pregnancy. AIM: The primary objective of this study is to determine whether pregnant patients with SARS-CoV-2 experience different outcomes than age-matched non-pregnant patients in terms of acute episode outcomes such as need for oxygen therapy and treatment outcome. A secondary objective of the study is to determine the presence of risk factors for the outcome of SARS-CoV-2 infection, such as the presence of comorbidities, but also the level of various laboratory markers during hospital stay, and their differences between cases and controls. METHODS: Cases were defined as patients who had 1) a finding confirming their pregnancy (ultrasound finding) available in their documentation or electronic record, 2) a positive test for SARS-CoV-2, based on the PCR method, as well as 3) symptomatology from the upper respiratory system or systemic signs. As control patients, they were defined in the same way as the cases, but with the information that they are not pregnant. During the hospital stay, multiple laboratory measurements of peripheral blood parameters, including complete blood count (erythrocytes, leukocytes, platelets, and differential blood count), C-reactive protein, lactate dehydrogenase activity, and d -dimers. Statistical analysis was carried out using appropriate software (SPSS). Descriptive statistics, including means, standard deviations, and percentages, were used to summarize the characteristics of the study population. RESULTS: Statistically significantly lower values ​​were found in pregnant women for oxygen saturation and the number of platelets, while a statistically significant increase was found in the number of leukocytes, D-dimers, urea and glucose. There are statistically significant differences analyzed by Chi-square test in the variables non-invasive ventilation, specific therapy for corona (remdesivir, tocilizumab, favipiravir), diabetes and other cause that may affect the outcome of SARS-CoV-2. CONCLUSIONS: These findings indicate that pregnant women may have different clinical profiles when affected by COVID-19, emphasizing the importance of tailored health care strategies for this population.ОСНОВА: Избувнувањето на  КОВИД-19, предизвикано од новиот коронавирус САРС-КоВ-2, поттикна обемни истражувачки напори за разбирање на неговите разновидни клинички презентации и влијанија врз различни популации на пациенти. Меѓу овие популации, бремените жени привлекоа значително внимание поради загриженоста за потенцијалните последици од  КОВИД-19 за време на бременоста. ЦЕЛ: Примарната цел на оваа студија е да одреди дали бремените пациентки со САРС-КоВ-2 искусиле различни исходи од небремени пациентки на иста возраст, во однос на исходите од акутната епизода, како потреба од кислородна терапија и исход од лекувањето. Секундарна цел на студијата е да се одреди присуството на ризик факторите за исход од инфекција со САРС-КоВ-2, како присуството на коморбидитети, но и нивото на различни лабораториски маркери за време на хоспиталниот престој, и нивните разлики помеѓу случаите и контролите. МЕТОДИ: Како случаи беа дефинирани пациентките кои имаа 1) наод кој ја потврдува нивната бременост (ултразвучен наод) достапен во нивната документација или електронски картон, 2) позитивен тест за САРС-КоВ-2, базиран на PCR-метода, како и 3) симптоматологија од горниот респираторен систем или системски знаци. Како контролни пациентки беа дефинирани исто како случаите, но со податок дека не се бремени. За време на болничкиот престој, кај сите пациенти беа рутински одредувани повеќекратни лабораториски мерења на параметри од периферна крв, вклучувајќи комплетна крвна слика (еритроцити, леукоцити, тромбоцити и диференцијална крвна слика), ц-реактивен протеин, активност на лактатна дехидрогеназа и ниво на д-димери. Статистичката анализа беше спроведена со користење на соодветен софтвер (SPSS). За да се сумираат карактеристиките на испитуваната популација се користеа описни статистички податоци, вклучувајќи средини, стандардни отстапувања и проценти. РЕЗУЛТАТИ: Најдени се статистички значајно помали вредности кај бремените жени за заситување со кислород и бројот на тромбоцити, додека е најдено статистички значајно зголемување на бројот на леукоцити, Д-димери,  уреа и глукоза. Постојат статистички значајни разлики анализирани со Хи-квадрат тест кај варијаблите неинвазивна вентилација, специфична терапија за корона (remdesivir, tocilizumab, favipiravir), шеќерна болест и друга дијагноза која може да влијае на исходот од САРС-КоВ-2. ЗАКЛУЧОЦИ: Овие наоди покажуваат дека бремените жени може да имаат различни клинички профили кога се погодени од КОВИД-19, нагласувајќи ја важноста на приспособените стратегии за здравствена заштита за оваа популација

Quality of life in patients with vitiligo in North Macedonia

Vitiligo is an acquired depigmentation deficit with a high prevalence, ranging from 0.5% to 7.8%. The aim of the study was to measure the quality of life (QL) of patients with vitiligo, expressed through the Dermatological Quality of Life Index (DLQI). Materials and methods: This cross-sectional study was realized in a period of 1 year. Two questionnaires were used in the study. Тhe first questionnaire contains data from the DLQI, designed for use in adults over 16 years of age, taken from the Cardiff University in the UK. The second questionnaire contains demographic and clinical characteristics of patients (age, gender, place of residence, marital status, education), activity, comorbid diseases and BMI, age at onset, site of onset of lesions, duration of disease, family history, type, activity, natural course, body mass index (BMI) and therapy. Results: Among 71 subjects included in the study, the total score of the DLQI ranged from 0 to 28 (from a maximum of 30 points), and the average was 11.70 ± 5.7. Female patients had greater QL impairment (total mean value of 8.03) than men (5.99); there was a statistically significant difference between  both sexes (P = 0.019). The total score of QL in terms of symptoms related to the condition in the six domains strongly affected QL of 45.1% of patients. The QL was significantly worse in the studied group of 16-30 years (13.85 ± 5.3) compared to the population of 51-60 and over 60 years (6.75 ± 5.7, and 7.0 ± 2.3). As the age of patients advanced, the QL improved. Subjects with higher education had a higher score (14.41 ± 6.6; p=0.001). Conclusion: Female patients with vitiligo have impaired QL in comparison to male. With age, the QL in patients with vitiligo improves. Patients with a lower degree of education have a better Q

Дизајн на физибилити студија за воспоставување на производство на zirconium-89 радиоизотоп и имплементација на 89Zr-радиофармацевтици во клиничката пракса во Република Северна Македонија

In the last decade, the application of radiopharmaceuticals based on zirconium-89 (89Zr) radiometal has increased in both preclinical and clinical studies. The most frequently used 89Zr-radiopharmaceutical is 89Zr-trastuzumab used in the management of patients with breast cancer. Breast cancer is the most common cancer among women in North Macedonia and the most common cause of death from malignant neoplasms in this population; therefore, the introduction of new nuclear medicine procedures in these patients might improve the management of this disease. However,the introduction of radioisotope and radiopharmaceutical production requires significant investments, both manpower and financial. The purpose of this work is to present the design conceptualization of a feasibility study for the establishment of production of zirconium-89 radioisotope and implementation of 89Zr-radiopharmaceuticals in clinical practice in the Republic of North Macedonia and to present the initial results from the first phases of the study. This feasibility study is designed to include preliminary analysis, market research, technical feasibility analysis, economic analysis, review and analysis of all data and feasibility conclusion. The evaluation of the data from the analyses conducted in all study phases is needed to identify the favourable and unfavourable factors and circumstances in order to make a final assessment of the feasibility of establishing the zirconium-89 radioisotope and 89Zr-radiopharmaceuticals production and implementation of 89Zr-trastuzumab use in nuclear medicine practice.Во последната деценија, радиофармацевтските препарати што содржат zirconium-89 (89Zr) радиоизотоп имаат зголемена примена како во претклиничките, така и во клиничките студии. Најчесто користен 89Zr-радиофармацевтик е 89Zr-trastuzumab кој се применува во насока на планирање на терапија на пациенти со рак на дојка. Ракот на дојката е најчестиот карцином кај жените во Северна Македонија и најчеста причина за смрт од малигни неоплазми кај оваа популација, затоа воведувањето нови дијагностички процедури во нуклеарната медицина може да придонесе за подобро планирање на терапијата кај овие пациенти. Сепак, воспоставувањето на производство на радиоизотопи и радиофармацевтици бара значителни инвестиции, финансиски и кадровски. Целта на овој труд е да го претстави дизајнот на физибилити студијата за воспоставување на производство на zirconium-89 радиоизотоп и имплементација на 89Zr-радиофармацевтици во клиничката пракса во Република Северна Македонија, како и да ги претстави резултатите од почетните фази на студијата. Оваа физибилити студија е дизајнирана така што вклучува прелиминарна анализа, истражување на пазарот, анализа на техничка изводливост, економска анализа, преглед и анализа на сите податоци и заклучок за физибилност. Евалуацијата на податоците од анализите во рамки на сите фази на студијата е потребна за да се идентификуваат поволните и неповолните фактори и околности за да се донесе конечна проценка на физибилноста за воспоставување на производство на zirconium-89 радиоизотоп и 89Zr-радиофармацевтици и воведување на 89Zr-trastuzumab во нуклеарно-медицинската пракса