Фактори кои влијаат на природното движење на населението во Република Северна Македонија

Abstract

The planning of public health programmes is directly related with the demographic characteristics and  the population change has longterm impact on the health, health care and community interventions. The objective of this paper is to analyze the factors influencing the trend of population change  in the Republic of North Macedonia. Material and methods: Data from the National Statistical Office and World Health Organization have been used. Literature review was conducted applying public health approach and descriptive method. Results: The natural population change in North Macedonia has negative trend in the last 10 years, the birth rate has declined, while the mortality is increasing. The biological factors and fertility rate have significantly influenced the birth rate, while the burden of chronic noncommunicable diseases, road injures, violence and COVID-19 are lead causes of mortality.  Numerous factors indirectly affect the negative trend of population change such as the high rate of unemployment, poverty, socioeconomic and political context, migration and availability and quality of health care. Conclusion: А detailed analysis of the factors affecting the natural population change and an appropriate national response with the aim of reducing the negative trends is needed.Планирањето на јавноздравствените програми е директно поврзано со демографските карактеристикии природното движење на населението и има долгорочно влијание врз здравјето,здравствената заштита и интервенциите во заедницата. Целта на овој труд е да се анализираат факторите кои влијаат на трендот на природното движење на населението во Република Северна Македонија.  Материјал и методи: Користени се податоци од датабазата на Државниот завод за статистика иСветската здравствена организација, кои се статистичкиобработени и прикажани табеларно и графички. Извршен е преглед на литература, а применет е јавноздравствен пристап и метод на дескриптивна анализа. Резултати: Природното движење на населението во Македонија покажува негативен тренд во последните десет години, односно се намалува наталитетот додека морталитетот е во позитивна насока, со зголемен  број на починати лица. Биолошките фактори и стапката на фертилитет значајно влијаат на намалување на наталитетот, а од друга страна оптовареноста со хроничните незаразни болести, сообраќајните несреќи, насилството и Ковид-19 се главните причини за зголемената смртност. Бројни индиректни фактори влијаат на негативниот тренд на природното движење на населението, како што се високата стапка на сиромаштија и невработеност, социоекономскиот и политички контекст, миграциите и пристапот и квалитетот на здравствена заштита. Заклучок: Потребна е детална анализа на факторите кои влијаат на природното движење на населенето и соодветен национален одговор со цел намалување на негативниот тренд