19 research outputs found
The Labor Market Outcomes in Young Adulthood by Income Class
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ํ๊ตญ๊ต์ก๊ณ ์ฉํจ๋์กฐ์ฌ(KEEP)๋ฅผ ํ์ฉํ์ฌ ๊ณ ๋ฑํ๊ต 3ํ๋
์์ ๊ฐ๊ตฌ์ ์๋๊ณ์ธต์ ๋ฐ๋ผ ์ฒญ๋
์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ฑ๊ณผ๊ฐ ๋ค๋ฅด๊ฒ ๋ํ๋๋์ง๋ฅผ ํ์ธํ์๋ค. ์ฒซ์งธ, ์๋๊ณ์ธต๋ณ ์ฒซ ์ผ์๋ฆฌ ์ดํ๊ธฐ๊ฐ์ ๋ถ์ํ ๊ฒฐ๊ณผ, ์๋1๋ถ์์ ๋นํด ์๋4๋ถ์์ ์๋5๋ถ์์ ์ฒซ ์ผ์๋ฆฌ ์ดํ๊ธฐ๊ฐ์ด ๋ ๊ธด ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ์ผ๋ฉฐ, ๋์งธ, ๊ณ ์ฉ์ํ์ ์ด์งํ์์ ์์ด์๋ ์๋๊ณ์ธต์ ๋ฐ๋ฅธ ์ฐจ์ด๋ฅผ ๋ฐ๊ฒฌํ๊ธฐ ์ด๋ ค์ ๋ค. ์
์งธ, ์๋1๋ถ์์ ๋นํด ์๋4๋ถ์์ ์๋5๋ถ์์ ์๊ธ์์ค์ด ๋๊ณ ์ ์๊ธ๊ทผ๋ก๋ฅผ ํ ๊ฐ๋ฅ์ฑ์ด ๋ฎ์์ง๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์ด์ ๋๋ถ์ด ๊ต์ก์์ค์ด ๋๊ณ , ํด์ธ์ฐ์ ๊ฒฝํ์ด ์๋ ๊ฒฝ์ฐ์ ์๊ธ์์ค์ด ๋์ ๊ฒ์ผ๋ก ํ์ธ๋์๋ค. ์ด๋ฅผ ํ ๋๋ก ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ๊ณ ๋ฑํ๊ต ์์ ์ ๊ฐ๊ตฌ ์๋๊ณ์ธต์ ๋ฐ๋ผ ๋
ธ๋์์ฅ ์ฑ๊ณผ๊ฐ ๋ฌ๋ผ์ง๋ ์ ์ ๊ณ ๋ คํ์ฌ ์๋ํ์๊ณ์ธต์ ์ํ ์ฒญ๋
๋ค์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ฑ๊ณผ๋ฅผ ๋์ด๊ธฐ ์ํ ์์ ์ฃผ๊ธฐ์ ์ ์ฑ
์ด ์๊ตฌ๋๋ฉฐ, ๊ณ ์ฉ๊ณผ ๊ต์ก, ๋ณต์ง๋ฅผ ํฌ๊ดํ๋ ํตํฉ์ ์ ์ฑ
์ด ํ์ถฉ๋์ด์ผ ํจ์ ์ ์ธํ์๋ค.This study aimed to estimate the differences among labor market achievements during young adulthood (ages about 27) by their income class at the age of 17. This study analyzed the Korea Education and Employment Panel(KEEP) using survival analysis and Heckman's sample selection model. Main findings are as follows: First, young adults who were in the highest income class had longer period of school to work transition and higher wages compared to the lowest income class. Second, young adult who had a vocational training experience or a certification had more probability to get a first job after being graduated or dropped out of school. Third, young adult who graduated from university or had an overseas training experience had higher wages. Based on these findings, this study suggests that young adult policies have to concentrate on welfare services for the job ability of young adults who have been grown up in poor families as well as on improving educational attainment
ํ๊ต์์ ๋ ธ๋์์ฅ์ผ๋ก์ ์ดํ ๊ณผ์ ๋ณํ
ํ์๋
ผ๋ฌธ (๋ฐ์ฌ)-- ์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ : ์ฌํ๊ณผํ๋ํ ์ฌํ๋ณต์งํ๊ณผ, 2018. 2. ๊ตฌ์ธํ.๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ 1960-80๋
๋ ์ถ์ ์ฝํธํธ๋ฅผ ๋์์ผ๋ก ๋ง19-29์ธ์ ๊ด์ธก๋ ํ๊ต์์ ๋
ธ๋์์ฅ์ผ๋ก ์ดํ ๊ณผ์ ๋ณํ๋ฅผ ๋น๊ตํ๊ณ , ์ดํ ๊ณผ์ ์ด ๊ฐ์กฑ๋ฐฐ๊ฒฝ์ ๋ฐ๋ผ ๋ฌ๋ผ์ง๋์ง ํ์ธํ๋ ๊ฒ์ ๋ชฉ์ ์ผ๋ก ํ๋ค.
์ต๊ทผ ์ฒญ๋
๋ฌธ์ ๋ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ ์คํจ๋ก ์์ถ๋๋ค. ์ฅ๊ธฐ์ ์นจ์ฒด์ ๋
ธ๋์์ฅ ๋ณํ๋ ํ๊ตญ ์ฒญ๋
์ธต์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ ๊ณผ์ ์ ๋ณต์กํ๊ณ ๋ถ์์ ํ๊ฒ ๋ง๋ค๊ณ ์๋ค. ๊ต์ก์์ค์ด ๋์์ง๋ฉด์ ์ดํ ๊ธฐ๊ฐ์ด ๋์ด๋ฌ์ผ๋ฉฐ ๋
ธ๋์์ฅ ๋ถ์์ ์ฑ ์ฆ๋๋ก ๋
ธ๋์์ฅ ์ง์
์ ์คํจํ๊ฑฐ๋, ์ง์
ํ๋๋ผ๋ ์ ์๊ธ ๋ถ์์ ๊ณ ์ฉ์ ๋จธ๋ฌด๋ ์ฒญ๋
๋ค์ด ์ฆ๊ฐํ๋ค. ์ด์ ๋๋ถ์ด ๋ถ๋ชจ ์์กด๋๊ฐ ๋์ ํ๊ตญ์ ํน์์ฑ๊ณผ ๋ถํ๋ฑ ์ฌํ, ๊ต์ก๊ณ์ธตํ ์์ค์ ๊ณ ๋ คํ ๋ ์ฒญ๋
์ธต์ ์ดํ ๊ณผ์ ์ ๊ฐ์กฑ๋ฐฐ๊ฒฝ์ ๋ฐ๋ผ ๋ค๋ฅด๊ฒ ๋ํ๋ ์ ์๋ค. ์ฒญ๋
์ธต์ ์์กฐ๋กญ๊ณ ์์ ์ ์ธ ์ดํ์ ์ด์งํ๊ธฐ ์ํด์๋ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ์ ๋ณํ์ ๊ทธ ๋์ธ์ ํ์ธํ ํ์๊ฐ ์๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ๊ธฐ์กด ์ฐ๊ตฌ๋ค์ ๋ฏธ์ ํน์ ๊ฑฐ์์ ์ธ ์ด๋ก ์ ๋ถ์ ์ ์ผ๋ก ์ ์ฉํด ๋จ์ผํ ์ดํ ์ฌ๊ฑด์ ๋ถ์ํ๋๋ฐ ๊ทธ์ณ ์ด์ฒด์ ์ดํ ๊ณผ์ ์ ๋ณด์ฌ์ฃผ์ง ๋ชปํ๋ค. ๋ํ ํ๊ตญ ์ฒญ๋
์ธต์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ ๊ณผ์ ๋ณํ์ ๊ทธ ์์ธ์ ์ค์ฆ์ ์ผ๋ก ๋ถ์ํ ์ฐ๊ตฌ๋ ๋๋ฌผ๋ค.
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ๊ธฐ์กด ์ฐ๊ตฌ์ ํ๊ณ๋ฅผ ๋ณด์ํ๊ธฐ ์ํด ์ฐ์ , ๋ฏธ์์ ๊ฑฐ์์ ์ด๋ก ์ ํตํฉํ ์์ ๊ณผ์ ์ด๋ก (Life-course theory)์ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก 1960-80๋
๋ ์ถ์์ฝํธํธ(birth cohort)์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ ๊ณผ์ ๋ณํ๋ฅผ ๋ถ์ํ๋ค. ๋ค์์ผ๋ก, ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ์ ๊ณ ๋ฑํ๊ต๋ฅผ ์กธ์
ํ ๋ค๋ถํฐ ๊ด์ธก๋๋ ๋
ธ๋์์ฅ ์ง์
๊ณผ ์ ์ฐฉ ๊ณผ์ ์ผ๋ก ์ ์ํ๊ณ , ๋ง19-29์ธ ์์ ์ ๋
ธ๋๊ถค์ (work trajectory)์ผ๋ก ์ ํํํ๋ค. ๋
ธ๋์์ฅ ๊ทผ์ฐฉ์ฑ(labor market attachment)๊ณผ ๋
ธ๋ ๋ถ์์ ์ฑ(work precariousness)์ ๋ฐ์ํ ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ์ผ๋ก ์ดํ ๊ณผ์ ์ ์ง์ ์ธ ์ฐจ์ด๋ฅผ ๋๋ฌ๋๋ค. ๋
ธ๋์์ฅ ๊ทผ์ฐฉ์ฑ์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ง์
์ ๋
ธ๋์ํ ๋ณํ(employment status change)์ ์ง์
ํ ๊ณ ์ฉ์ด ์ ์ง๋๋์ง๋ฅผ, ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ์ ์๊ธ๊ณผ ์ข
์ฌ์ ์ง์๋ฅผ ๋ฐ์ํ ์ผ์๋ฆฌ ์ง ๋ณํ๋ฅผ ๋ณด์ฌ์ค๋ค. ๋ง์ง๋ง์ผ๋ก ์ดํ ๊ณผ์ ๊ฒฐ์ ์์ธ์ ์ฒด๊ณ์ ์ผ๋ก ํ์ธํ๋ค. ์ง๋จ๋ด ํ์ ์ ํ์ ๊ตฌ๋ถํ๋๋ฐ ์ ํฉํ ์ข
๋จ์ ์ ์ฌ๊ณ์ธต๋ถ์(longitudinal latent class analysis)์ธ ์ง๋จ๊ธฐ๋ฐ๊ถค์ ๋ถ์(Group-based trajectory analysis)์ ์ด์ฉํด ๋
ธ๋๊ถค์ ์ ๋์ถํ๊ณ ์ฝํธํธ๊ฐ ๊ถค์ ๋ถํฌ์ ํน์ฑ ์ฐจ์ด๋ฅผ ๋น๊ตํ์๋ค. ๋ํ ์ผ๋ฐํ์ ํํ๊ท๋ถ์(OLS)๊ณผ ์์ธ๋ถํด๋ฅผ ์ด์ฉํด ์ดํ ๊ณผ์ ๊ฒฐ์ ์์ธ์ ์ฝํธํธ ๋ณํ๋ฅผ ๋ถ์ํ๋ค.
ํ๊ตญ๋
ธ๋ํจ๋์กฐ์ฌ(Korean Labor and Income Panel Study)์ ๊ฐ์ธ ๋ฐ ๋ถ๊ฐ์กฐ์ฌ ์๋ฃ์ ์ง์
๋ ฅ ์๋ฃ๋ฅผ ์ด์ฉํด 1962-1985๋
์์ด 19-29์ธ์ ๊ฒฝํํ ๋
ธ๋์ํ ๋ณํ์ ์๋ณ ์๋ฃ๋ฅผ ๊ตฌ์ฑํ๋ค. ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ์ฝํธํธ๊ฐ ์ดํ ๊ณผ์ ๋ณํ๋ฅผ ๋ถ์ํ๊ธฐ ์ํด ๋ถ์๋์์ ์ฌํ๊ฒฝ์ ์ ์ฌ๊ฑด๊ณผ ๊ฑฐ์์ ํ๊ฒฝ์ ๊ธฐ์ด๋ก ์ด 4๊ฐ์ ์ถ์์ฝํธํธ(60์ฝํธํธ 1962~68๋
์, 70์ฝํธํธ 1969~73๋
์, 75์ฝํธํธ 1974~80๋
์, 80์ฝํธํธ 1981~85๋
์)๋ก ๋๋ด๋ค. ์ด ๊ฐ์ด๋ฐ ๋
ธ๋์ํ ๊ด๋ จ ์ ๋ณด๊ฐ ํ์ธ๋ ์ฌ๋ก๋ 5,653๋ช
์ด์๊ณ , ์๊ธ ์ ๋ณด๊ฐ ์๋ ์ฌ๋ก๋ 4,332๋ช
์ด์๋ค.
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์ ๋ถ์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ๋ค. ์ฒซ์งธ, 19-29์ธ ๋
ธ๋์์ฅ ๊ทผ์ฐฉ์ฑ๊ณผ ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ ๋ณํ๋ ๊ฐ๊ฐ 6๊ฐ์ ๊ถค์ ์ผ๋ก ์ ํํ๋๋ค. ๋
ธ๋์์ฅ ๊ทผ์ฐฉ์ฑ์ ์กฐ๊ธฐ์ง์
์ดํ, ์กฐ๊ธฐ์ง์
๋ถ์์ , ์ฅ๊ธฐ๊ต์ก ์ง์
์ง์ฒด, ์ด๊ธฐ๋ถ์ ์ดํ, ์ค๊ธฐ ์ ์ง์ ์ดํ, ์ฅ๊ธฐ๊ต์ก ์์ ์ ์ดํ ์ ํ์ผ๋ก, ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ์ ์ ์๊ธ ์ง์
์ดํ, ์ ์๊ธ ์ ์ง, ์ง์
์ง์ฒด ์ ์๊ธ ์์น, ์กฐ๊ธฐ์ง์
์ ์๊ธ ๊ฐ๊ต, ์ฅ๊ธฐ๊ต์ก ์๊ธ ์์น, ์ค๊ฐ์ง์
์๊ธ ์์น ์ ํ์ผ๋ก ๋ถ๋ฅ๋๋ค.
๋์งธ, ์ฝํธํธ๊ฐ ๋
ธ๋๊ถค์ ๋ถํฌ์ ํน์ฑ์ ๋น๊ต ๋ถ์ํ ๊ฒฐ๊ณผ, ์ต๊ทผ ์ฝํธํธ์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ ๊ณผ์ ์ ๋ถ์์ ํ๊ฒ ๋ณํํ๋ค. ๊ต์ก๊ธฐ๊ฐ์ด ๊ธธ์ด์ง๋ฉด์ ๋
ธ๋์์ฅ์ ๋ฆ๊ฒ ์ง์
ํ๋ ์ฌ๋ก๊ฐ ์ฆ๊ฐํ๊ณ , ์ผ์ฐ ์ง์
ํด ์ดํํ๋ ์ฌ๋ก๋ ํฌ๊ฒ ๊ฐ์ํ๋ค. ๋ํ์ฌํ-์ทจ์
์ ํ์ด ์ฆ๊ฐํ๊ณ , ์ด๋ก ์ธํด ๋
ธ๋์์ฅ ๊ทผ์ฐฉ์ฑ์ด ๋์์ก๋ค. ํ์ง๋ง ์ํ ๊ตฌ์ฑ์ ๋ค์์ฑ์ ๋ณด์ฌ์ฃผ๋ ์ํธ๋กํผ, ์ํ๋ณํ ํ์, ๊ฒฝํํ ์ผ์๋ฆฌ ๊ฐ์๋ ์ฆ๊ฐํ๋ค. ๋ํ ์ดํ์ ๋ถ์ ์์ค๋ ๋์์ ธ์ ๋ฏธ์ทจ์
๊ธฐ๊ฐ์ด ์ฆ๊ฐํ๋ค. ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ ๊ณผ์ ์ด ๊ณผ๊ฑฐ์ ๋นํด ๋ณต์กํ๊ณ ๋ค์ํ๊ฒ ๋ถํ๋์์์ ๋ณด์ฌ์ค๋ค. ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ๋ ๋ฎ์์ก๋ค. ์ค์์๊ธ ์ด์ ์ผ์๋ฆฌ์ ๋ฐ๋ก ์ง์
ํ๋ ์ ํ์ด ๊ฐ์ํ๊ณ , ์ ์๊ธ ๋
ธ๋์์ฅ ์ง์
์ ํ์ ์ฆ๊ฐํ๋ค.
์
์งธ, ์ดํ ๊ณผ์ ์ ๋ถ์์ ์ฑ ์ฆ๋ ์ ๋๋ ์ฑ๊ณผ ๊ต์ก์์ค์ ๋ฐ๋ผ ๋ฌ๋๋ค. ์ฌ์ฑ์ ๋
ธ๋์์ฅ ๊ทผ์ฐฉ์ฑ์ ํฌ๊ฒ ์ฆ๊ฐํ์์ผ๋ ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ์ ์ฌ์ ํ ๋ฎ์๋ค. ์ฌ์ฑ์ ๊ต์ก์์ค ์์น, ๊ฒฝ์ ํ๋ ์ฐธ์ฌ ์ฆ๊ฐ๊ฐ ์ผ์๋ฆฌ ์ง ์ฆ๋๋ก ์ด์ด์ง์ง ์์์์ ๋ณด์ฌ์ค๋ค. ํํธ, ๊ต์ก์์ค ์ํฅํ๋ก 4๋
์ ๋ํ ์ด์ ๊ณ ํ๋ ฅ ์ฒญ๋
์ธต์ ๋ด์ ๋ถํ๊ฐ ๊ด์ฐฐ๋๋ค. ์ดํ ๊ณผ์ ์ ๋ถ์์ ์ฑ์ด ์ปค์ง๊ณ ์ ์๊ธ๊ทผ๋ก๋ฅผ ๊ฒฝํํ๋ ์ฒญ๋
์ธต์ด ์ฆ๊ฐํ๋๋ฐ, ๊ณ ํ๋ ฅ์๋ ์์ธ๊ฐ ์๋์๋ค. ์ต๊ทผ ์ฝํธํธ ๊ณ ํ๋ ฅ์ ์ค ์ฅ๊ธฐ๊ต์ก ์๊ธ ์์น ์ ํ์ ํฌ๊ฒ ๊ฐ์ํ๊ณ , ๊ทธ ์๋ฆฌ๋ฅผ ์ง์
์ง์ฒด ์ ์๊ธ ์์น ์ ํ์ด ๋์ฒดํ๋ค. OLS์ ์์ธ๋ถํด ๊ฒฐ๊ณผ, ์ต๊ทผ ์ฝํธํธ์ ๊ณ ํ๋ ฅ์ ์ฆ๊ฐ(ํน์ฑํจ๊ณผ)๋ ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ์ ๋์์ผ๋, ๊ณ ํ๋ ฅ์ด ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ์ ๋์ด๋ ์ํฅ๋ ฅ์ ๊ฐ์ํด ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ์ ๋จ์ด๋จ๋ ธ๋ค.
๋ท์งธ, ๋ถ๋ฆฌํ ๊ฐ์กฑ๋ฐฐ๊ฒฝ์ ์ฒญ๋
์ ๋
ธ๋์์ฅ ๊ทผ์ฐฉ์ฑ๊ณผ ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ์ด ๋ฎ์ ์ดํ์ ๊ฒฝํํ ๊ฐ๋ฅ์ฑ์ด ๋์๋ค. ๊ณ ๋ฑํ๊ต๋ฅผ ์กธ์
ํ๊ฑฐ๋ ๋ํ์ ์งํํ ์๋ฒ์ง๋ฅผ ๋ ์ฒญ๋
์ ๊ณผ๊ฑฐ์ ๋นํด ์ฅ๊ธฐ๊ต์ก ์์ ์ ์ดํ์ด ์ฆ๊ฐํ์ผ๋, ์ค์กธ ์ดํ ์ ํ๋ ฅ ์๋ฒ์ง๋ฅผ ๋ ๊ฒฝ์ฐ์๋ ๋น์ทํ ์์ค์ ์ ์งํ๋ค. ์ค์กธ ์ดํ ์ ํ๋ ฅ ์๋ฒ์ง๋ฅผ ๋ ๊ฒฝ์ฐ ์ ์๊ธ ์ ์ง ์ ํ์ด ์ง์์ ์ผ๋ก ์ฆ๊ฐํ ๋ฐ๋ฉด ๊ณ ์กธ๊ณผ ์ ๋ฌธ๋ ์งํ ์ด์ ์๋ฒ์ง๋ฅผ ๋ ๊ฒฝ์ฐ ํฐ ๋ณํ๊ฐ ์์๋ค. ์์ธ๋ถํด์์ ์๋ฒ์ง ๊ต์ก ๊ณ์์ ๋ณํ๋ ๋ฏธ๋ฏธํ์ผ๋, ๊ณ ํ๋ ฅ ์๋ฒ์ง๊ฐ ๋
ธ๋์์ฅ ๊ทผ์ฐฉ์ฑ๊ณผ ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ์ ๋ฏธ์น๋ ์ ์ ์ํฅ์ ์ ์ง๋๋ค.
๋ถ์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ ๊ฑฐ์๊ฒฝ์ ์ ์กฐ๊ฑด๊ณผ ๋
ธ๋์์ฅ ๋ณํ์ ๋ฐ๋ฅธ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ์ ์ด๋ ค์์ด ๋ชจ๋ ์ฒญ๋
์ธต์ ๋์ผํ ์์ค์ผ๋ก ์ํฅ์ ๋ฏธ์น์ง ์์์ ๋ณด์ฌ์ค๋ค. ์ดํ์ ์ด๋ ค์์ ์ ํต์ ๋
ธ๋ ์ทจ์ฝ์ง๋จ์ธ ์ฌ์ฑ, ์ ํ๋ ฅ์์๊ฒ์ ์ง์ค์ ์ผ๋ก ํ์ธ๋์ผ๋ฉฐ, ๊ฐ์กฑ๋ฐฐ๊ฒฝ์ ๋ฐ๋ผ ๊ณ์ธตํ๋๋ ์์๋ ๋ถ๋ถ์ ์ผ๋ก ๋ฐ๊ฒฌ๋๋ค. ์ด๋ ์ข์ ์ผ์๋ฆฌ์ ์ทจ์
ํ ์ ์๋ ์ฒญ๋
๋ค๊ณผ ๊ทธ๋ ์ง ์์ ์ฒญ๋
๊ฐ์ ๊ฒฉ์ฐจ๊ฐ ์ปค์ง๊ณ , ์ดํ ๊ณผ์ ์ด ๋ถ์์ ํด์ง๋ ์ดํ์ ์๊ทนํ(Polarization of transition) ์์์ด ํ๊ตญ ์ฒญ๋
์ธต์์๋ ๊ด์ธก๋จ์ ๋ณด์ฌ์ค๋ค.
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ๊ทธ๊ฐ ์ถฉ๋ถํ ์๋ ค์ง์ง ์์ ํ๊ตญ ์ฒญ๋
์ธต์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ ๊ณผ์ ๋ณํ๋ฅผ ์์ ๊ณผ์ ๊ด์ ์์ ์ค์ฆ์ ์ผ๋ก ํ์ธํ๋ค๋ ์ ์์ ์ฐจ๋ณ์ฑ์ ๊ฐ์ง๋ค. ๋ํ ์ฒญ๋
์ธต์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ๊ณผ ์ ์ฐฉ์ ์ด์งํ๋ ์ ์ฑ
๋ง๋ จ๊ณผ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ ์ฐ๊ตฌ ์ด๋ก ํ์ ๊ธฐ์ฌํ๋ค๋ ์ ์์ ์์๊ฐ ์๋ค.
์ด์์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ๋ฐํ์ผ๋ก ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ์ ์ ์ ์ ์ธํ๋ค. ์ต๊ทผ ์ฒญ๋
์ธต์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ ์คํจ๋ ์ผ์์ ํ์์ด ์๋๋ผ ๊ตฌ์กฐ์ ๋ณํ๋ก ์ธ์ํด์ผ ํ๋ค. ์ฒญ๋
์ธต์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ ์ด๋ ค์์ ์์ ๊ณผ์ ๋ณํ๋ก ์ค๋ช
ํ ์ ์๋ค. ์ฒญ๋
๊ธฐ ์์ ๊ณผ์ ์ํ์ ๋์ฒํ๊ธฐ ์ํ ๊ณ ๋ฏผ์ด ํ์ํ๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์ ํต์ ์ผ๋ก ์ดํ ์ฑ๊ณผ๊ฐ ๋ฎ์ ์ฌ์ฑ, ์ ํ๋ ฅ์, ๋ถ๋ฆฌํ ๊ฐ์กฑ๋ฐฐ๊ฒฝ์ ์ฒญ๋
์ธต ์ง์ ๋ฐฉ์๊ณผ ๋ถ์์ ์ฑ์ด ์ฆ๊ฐํ ๊ณ ํ๋ ฅ ์ฒญ๋
์ธต์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ์ ์ด์งํ๊ธฐ ์ํ ์ ์ฑ
์ ๋ง๋ จํด์ผ ํ๋ค.์ 1 ์ฅ ์๋ก 1
์ 2 ์ฅ ์ด๋ก ์ ๋ฐฐ๊ฒฝ 8
์ 1 ์ ํ๊ต์์ ๋
ธ๋์์ฅ์ผ๋ก ์ดํ ํํฉ 8
1. ์ฒญ๋
์ธต์ ์ ์ 8
2. ํ๊ต์์ ๋
ธ๋์์ฅ์ผ๋ก ์ดํ์ ์๋ฏธ 9
3. ์ฒญ๋
์ธต ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ์ ์ด๋ ค์ 10
์ 2 ์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ์ ์ค๋ช
ํ๋ ์ด๋ก 17
1. ๋ฏธ์์ ์ค๋ช
18
2. ๊ฑฐ์์ ์ค๋ช
24
์ 3 ์ ํ๊ต์์ ๋
ธ๋์์ฅ์ผ๋ก ์ดํ ๊ณผ์ ๋ณํ 31
1. ์์ ๊ณผ์ ๊ด์ ์์ ๋ฐ๋ผ๋ณธ ์ดํ ๊ณผ์ ๋ณํ 31
2. ํ๊ตญ์ ๊ฑฐ์์ ํ๊ฒฝ ๋ณํ 40
์ 4 ์ ์ฐ๊ตฌ๋ฌธ์ ๋ฐ ์ฐ๊ตฌ๊ฐ์ค 48
1. ์ฐ๊ตฌ๋ฌธ์ 48
2. ์ฐ๊ตฌ๊ฐ์ค 49
์ 3 ์ฅ ์ฐ๊ตฌ๋ฐฉ๋ฒ 56
์ 1 ์ ํ๊ต์์ ๋
ธ๋์์ฅ์ผ๋ก ์ดํ์ ๊ฐ๋
๊ณผ ์ธก์ 56
1. ํ๊ต์์ ๋
ธ๋์์ฅ์ผ๋ก ์ดํ ๊ฐ๋
์ ๋ํ ๋ ๊ด์ 56
2. ์ฒญ๋
์ธต์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ ๊ณผ์ ๊ฐ๋
ํ์ ๊ด๋ จ๋ ์์ 59
3. ํ๊ต์์ ๋
ธ๋์์ฅ์ผ๋ก ์ดํ์ ๊ฐ๋
๊ณผ ์ธก์ 64
์ 2 ์ ๋ถ์๋์ 69
1. ๋ถ์๋์ 70
2. ๋ถ์์๋ฃ 73
์ 3 ์ ๋ถ์๋ชจํ 78
์ 4 ์ ํ๊ต์์ ๋
ธ๋์์ฅ์ผ๋ก ์ดํ ๊ณผ์ ํํ์คํ 80
1. ์ดํ ๊ณผ์ ์ ํํ 80
2. ์ดํ ์ ํ ํน์ฑ ๋น๊ต ๋ถ์ 89
์ 5 ์ ๊ณ์ธตํ: ๊ฐ์กฑ๋ฐฐ๊ฒฝ๊ณผ ์ดํ ๊ณผ์ ๊ด๊ณ ๋ณํ 91
1. ๊ฐ์กฑ๋ฐฐ๊ฒฝ๊ณผ ์ดํ ๊ณผ์ ์ ๊ด๊ณ 91
2. ์์ธ๋ถํด 94
3. ๋ณ์์ค๋ช
96
์ 4 ์ฅ ๋ถ์ ๊ฒฐ๊ณผ 98
์ 1 ์ ์ผ๋ฐ์ ํน์ฑ 98
์ 2 ์ ํ๊ต์์ ๋
ธ๋์์ฅ์ผ๋ก ์ดํ ๊ณผ์ ๋ณํ 104
1. ๋
ธ๋์์ฅ ๊ทผ์ฐฉ์ฑ ๋ณํ 104
2. ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ ๋ณํ 123
3. ๋
ธ๋์์ฅ ๊ทผ์ฐฉ์ฑ๊ณผ ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ์ ๊ด๊ณ 141
4. ์๊ฒฐ 143
์ 3 ์ ๋
ธ๋์์ฅ ์ดํ ๊ณผ์ ์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ์์ธ 146
1. ๊ฐ์กฑ๋ฐฐ๊ฒฝ๊ณผ ๋
ธ๋์์ฅ ๊ทผ์ฐฉ์ฑ์ ๊ด๊ณ 146
2. ๊ฐ์กฑ๋ฐฐ๊ฒฝ๊ณผ ๋
ธ๋ ์์ ์ฑ์ ๊ด๊ณ 158
์ 5 ์ฅ ๊ฒฐ๋ก 168
์ 1 ์ ๊ฒฐ๊ณผ์ ์์ฝ 168
1. ์ดํ ๊ณผ์ ์ ํํ 168
2. ์ดํ ๊ณผ์ ๋ณํ 170
์ 2 ์ ๋
ผ์ 174
1. ์ดํ ๊ณผ์ ๋ณํ 174
2. ์ดํ ๊ณผ์ ๊ณ์ธตํ 176
์ 3 ์ ์ ์ฑ
์ ์ธ 178
์ 4 ์ ์ฐ๊ตฌ์ ์์ 180
์ 5 ์ ์ฐ๊ตฌ์ ํ๊ณ 181
์ฐธ๊ณ ๋ฌธํ 184
๋ถ๋ก 212
Abstract 224Docto