The Contemplative Dimension of Sacred Music

The article presents philosophical and theological aspects of the contemplative dimension of sacred music. The presented research aims to define contemplation’s role in sacred music and Christian spirituality. This synthesis allows for a better understanding of contemplation’s philosophical and biblical foundations in the reception of music and the creative process. Contemplation, as an essential element of the realization of the ethos of a musician, becomes an integral part of music, conceived as a way to encounter God.W artykule ukazano filozoficzne i teologiczne aspekty kontemplacyjnego wymiaru muzyki sakralnej. Celem przedstawionych badań jest próba określenia roli kontemplacji w muzyce sakralnej oraz w szeroko pojętej duchowości chrześcijańskiej. Dokonana synteza pozwala na lepsze rozumienie filozoficznych, a także biblijnych podstaw rozumienia kontemplacji obecnej nie tylko w odbiorze muzyki, ale także w procesie twórczym. Kontemplacja jako niezbędny element realizowania etosu muzyka, staje się integralną częścią muzyki pojmowanej jako droga do spotkania z Bogiem

Związek troski duchowej i przebaczenia u osób duchownych: mediacyjna funkcja współczucia sobie i innym

The purpose of the study was to investigate the potential relationships occurring between spiritual care, self-compassion, compassion for others and dispositional forgiveness in clergy. The mediating role of self-compassion and compassion for others in the relationship between spiritual care and dispositional forgiveness was verified. A total of 183 people participated in the study. The following tools were used: Spiritual Care Questionnaire, Self-Compassion Scale, Compassion for Others Scale, and Forgiveness Scale. Analyses showed positive statistically significant associations between spiritual care and dispositional forgiveness, as well as between self-compassion and compassion for others and forgiveness and spiritual concern. In addition, both self-compassion and compassion for others had a mediating function in the relationship of spiritual care with dispositional forgiveness in clergy individuals.Celem projektu było zbadanie potencjalnych związków, występujących między troską duchową, samowspółczuciem, współczuciem wobec innych i przebaczeniem dyspozycyjnym u osób duchownych. Zweryfikowano mediacyjną rolę samowspółczucia i współczucia innym w relacji między troską duchową a dyspozycją do przebaczenia. W badaniu wzięły udział 183 osoby duchowne. Wykorzystano następujące narzędzia: Kwestionariusz Troski Duchowej, Skala Współczucia dla Samego Siebie, Skala Współczucia dla Innych oraz Skala Przebaczenia. Analizy korelacyjne wykazały pozytywne, istotne statystycznie, związki między troską duchową i przebaczeniem dyspozycyjnym, jak również między współczuciem sobie i innym a przebaczeniem i troską duchową. Ponadto, dzięki analizom mediacyjnym, stwierdzono, iż zarówno samowspółczucie, jak i współczucie innym pełniły funkcję mediacyjną w relacji troski duchowej i przebaczenia dyspozycyjnego u osób duchownych

"Jest z Wami Oblubieniec". Soteriologiczna perspektywa Listu do rodzin

Research purpose of the article is to show the soteriological perspective of the Letter to Families by John Paul II. The author, using the method of critical source analysis and comparative analysis of texts relevant to the issue, tried to answer the question: how the papal document interprets marriage and family in the light of the mystery of Christ’s redemption. The refl ection allowed to formulate the following conclusions. John Paul II reminded families that Jesus Christ, the unique Redeemer of man, removes fear and strengthens human love, including it in the circulation of God’s supernatural love. In this way, „saved love” helps to correctly perceive the anthropological truth about man and woman, about their mutual giving of themselves as a „personal gift” in marriage, about motherhood and fatherhood as a service to life and upbringing, about parenthood through which the life-giving nature of God himself constantly spreads in the world. Jesus Christ, remaining eternally in a spousal relationship with the Church, reveals to the world the full truth about the love of a man and a woman and helps to realize it in concrete family bonds.Celem artykułu jest ukazanie soteriologicznej perspektywy Listu do rodzin autorstwa Jana Pawła II. Stosując metodę krytycznej analizy źródła oraz analizę komparatywną tekstów, istotnych dla podjętego zagadnienia, autor starał się odpowiedzieć na pytanie, jak papieski dokument ujmuje wpływ tajemnicy Chrystusowego odkupienia na małżeństwo i rodzinę. Przeprowadzona refleksja pozwoliła na sformułowanie następujących wniosków. Jan Paweł II przypomniał rodzinom, że Chrystus, jedyny Odkupiciel człowieka, usuwa lęk i umacnia ludzką miłość, włączając ją w obieg nadprzyrodzonej miłości Bożej. W ten sposób „zbawiona miłość” pomaga prawidłowo postrzegać prawdę o człowieku jako mężczyźnie i kobiecie, o ich wzajemnym oddaniu się w osobowym darze, o macierzyństwie i ojcostwie jako służbie życiu oraz wychowaniu, o rodzicielstwie, przez które w świecie nieustannie rozlewa się życiodajność samego Boga. Chrystus, pozostając na wieki w oblubieńczym związku z Kościołem, objawia światu pełną prawdę o miłości mężczyzny i kobiety i pomaga ją zrealizować w konkretnych więziach rodzinnych

Koncepcja przedmiotu aktu moralnego jako główny temat sporu o intrinsece malum

The article presents the issue of so-called intrinsically evil acts forbidden by absolute moral prohibitions, which are the subject of the moral teaching of the Catholic Church, recalled and reaffirmed by John Paul II in his encyclical letter Veritatis Splendor. This teaching was contested and revised by some theologians after Vatican II. The paper presents the essence of this revision, which in time came to be known as proportionalism, and the influence on its genesis of an erroneous understanding of the object of a moral act called physicalism, which originated in the casuistic tradition. Next, the essential elements of the critique of proportionism were presented, especially the failure of its proponents to recognize the role and importance of the act of choice for the proper understanding of human action and the moral qualifi cation of the entire act and its agent. In this context, one of the main points of contention between proportionalists and the Catholic theological, moral tradition is discussed, which is the concept of the object of the moral act. The paper also points out some of the consequences that this dispute may have on moral life and moral theory. The stated goals of the paper were achieved on the basis of the teaching of the Magisterium and the analysis of human action by St. Thomas Aquinas, using relevant biblical texts and arguments formulated in the contemporary theological debate triggered by the teaching of the encyclical Veritatis Splendor.Artykuł przedstawia zagadnienie tzw. czynów wewnętrznie złych, zabronionych absolutnymi zakazami moralnymi, stanowiących przedmiot nauczania moralnego Kościoła katolickiego, przypomniany i potwierdzony przez Jana Pawła II w encyklice Veritatis splendor. Nauczanie to zostało poddane kontestacji i rewizji przez niektórych teologów po Soborze Watykańskim II. W pracy zaprezentowano istotę tej rewizji, która z czasem została określona jako proporcjonalizm oraz wpływ, jaki na jej genezę wywarło błędne rozumienie przedmiotu aktu moralnego zwane fizykalizmem, wywodzące się z tradycji kazuistycznej. Następnie zostały przedstawione zasadnicze elementy krytyki proporcjonalizmu, a zwłaszcza niedostrzeżenie przez jego zwolenników roli i znaczenia aktu wyboru dla właściwego rozumienia ludzkiego działania oraz dla moralnej kwalifikacji całego czynu i jego sprawcy. W tym kontekście omówione zostało jedno z podstawowych zagadnień spornych pomiędzy proporcjonalistami, a katolicką, teologiczną tradycją moralną, które stanowi koncepcja przedmiotu aktu moralnego. W artykule wskazano także na niektóre konsekwencje, jakie ten spór może wywierać na życie moralne i teorię moralności. Założone cele pracy zostały zrealizowane na podstawie nauczania Magisterium i analizy ludzkiego działania, dokonanej przez św. Tomasza z Akwinu, z wykorzystaniem odpowiednich tekstów biblijnych i argumentów sformułowanych we współczesnej debacie teologicznej, wywołanej nauczaniem encykliki Veritatis splendor

Prawda jako element doświadczania idei Viktora Emila Frankla

The ability to distinguish truth from ideology is one of the fundamental challenges of contemporary man. The specific synchronization between the theoretical dimension and the experience of one's own life is still valid, even in “inhuman” conditions. Viktor Emil Frankl teaches us this through conscientious commitment to the search for truth at the theoretical level and in the testimony of life. The article discusses these issues in the light of logotherapy and thanatopedagogy.Umiejętność odróżnienia prawdy od ideologii jest jednym z fundamentalnych wyzwań współczesnego człowieka. Swoista synchronizacja między wymiarem teoretycznym a doświadczeniem własnego życia jest wciąż aktualna, nawet w warunkach „nieludzkich”. Uczy nas tego Wiktor Emil Frankl poprzez sumienne dążenie do prawdy na płaszczyźnie teoretycznej i w świadectwie życia. W artykule omówiono te zagadnienia w świetle logoterapii i tanatopedagogiki

Decyzje i emocje a sumienie. Wkład neuronauk

We live therefore we make decisions. From small daily choices of low complexity in the decision-making process, to decisions that involve our entire future life (both temporal and eternal). There are decisions, such as life-and-death choices, in which we put the entire essence of our existence on the line. Health professionals very often confront people with situations that require highly delicate choices and at the same time call for commitment and a kind of enlightenment of all their inner strength. This is because the moral tradition has it that the ability to make the right decisions is not merely the result of rational reasoning or the motivations that drive people to act. The need to engage in the best possible way in the decision-making process revealed on the level of the mission of health care professionals, puts forward the demand, on the one hand, to rethink the process of formation and ethical education in order to seek a deeper formation of conscience, and on the other hand, is what leads to the question of the status quaestionis of the nature of moral judgments in the light of scientific research in neuroscience and moral psychology. This article will attempt to answer questions concerning: the structure of a decision-making process (1), the role of conscience and emotion in decision-making (2) and the influence of neuroscience on moral theology and philosophical ethics. In presenting the content from the point of view of the methodology of the theological sciences (moral theology) and the humanities (philosophical ethics), the author of the article uses the achievements of the medical sciences (neuroscience) and the social sciences (psychology), which is part of the inter- and transdisciplinarity of the research conducted.Żyjąc decydujemy. Od małych codziennych wyborów, które zawierają niewielką złożoność procesu decyzyjnego, po decyzje, które angażują całe nasze dalsze życie (doczesne i wieczne). Istnieją decyzje, jak chociażby wybory dotyczące życia i śmierci, w których kładziemy na szalę całą istotę naszej egzystencji. Pracownicy służby zdrowia bardzo często konfrontują człowieka z sytuacjami, które sprawiają, że musi on podejmować decyzje w swej istocie nader delikatne, a zarazem wymagające zaangażowania i swoistego oświecenia wszystkich jego sił wewnętrznych. Tradycja moralna uznaje bowiem, że umiejętność podejmowania właściwych decyzji nie jest jedynie wynikiem racjonalnego uzasadnienia czy skłaniających do działania motywacji. Uwidoczniona na płaszczyźnie posłannictwa pracowników służby zdrowia konieczność zaangażowania się w jak najlepszy sposób w proces podejmowania decyzji, rodzi postulat z jednej strony ponownego przemyślenia procesu formacji i wychowania etycznego w celu poszukiwania pogłębionej formacji sumienia, z drugiej strony jest tym, co prowadzi do postawienia pytania o status quaestionis natury osądów moralnych w świetle badań naukowych w zakresie neuronauk i psychologii moralnej. W niniejszym artykule zostanie podjęta próba odpowiedzi na pytania o: strukturę procesu podejmowania decyzji (1), roli sumienia i emocji w procesie decyzyjnym (2) oraz wpływu neuronauk na teologię moralną i etykę filozoficzną. W przedstawianiu treści z punktu widzenia metodologii nauk teologicznych (teologia moralna) i humanistycznych (etyka filozoficzna) autor artykułu korzystał z osiągnięć nauk medycznych (neurobiologia) i społecznych (psychologia), co wpisuje się w inter- i transdyscyplinarność prowadzonych badań

Wymagająca miłość na straży dobra wspólnego małżeństwa i rodziny. Refleksje na kanwie Listu do rodzin "Gratissimam sane" Jana Pawła II

Marriage love and the common good of marriage and the family are among the leading themes taken up by Pope John Paul II in his letter Gratissimam sane, addressed to families around the world. The letter, written on the occasion of the International Year of the Family (1994), is still relevant despite the passage of forty years since it was written. Marital love, described by Pope John Paul II as a beautiful and demanding love, stands for the good of marriage and family. Love is beautiful precisely because it makes demands on the loving person that uphold the common good of marriage – the good of each of the persons who make up the marital and then family communion. This good, according to Pope John Paul II, is contained above all in what the content of the marriage vow carries, namely love, fidelity and marital honesty, and being with each other until death. The good of marriage is also the human being, each person who constitutes the marital and then family communion, and the essence of the marital communion itself. The good of marriage is also the faith of the spouses, which, like love, led the man and woman to enter into the sacrament of marriage, and the grace they invoke to fulfill the promises they make. An important element of the Letter to Families and the reflection undertaken in this article will be to show, following John Paul II, suggestions and guidelines that allow spouses in the daily life to give each other beautiful love and thus care for the common good, and these are, in particular, marital and family prayer, learning the truth about marriage and family, and using the grace of the sacrament of marriage to realize the truth learned for the good of marriage and family. The purpose of this article is to show how the requirements flowing from conjugal love guard and protect the common good of marriage and family, and how spouses can and should care for a life of love and what aids they have from the sacrament of marriage. We intend to achieve this goal by using the method of analyzing source texts, especially the Letter to Families Gratissimam sane and other texts of John Paul II and the literature on the subject. Achieving the goal will undoubtedly be an aid to understanding the requirements of conjugal love and the common good in the context of the challenges of modern times, and the timeliness of John Paul II’s teaching contained in this document, among others.Małżeńska miłość oraz dobro wspólne małżeństwa i rodziny to wiodące tematy, podjęte przez Jana Pawła II, w skierowanym do rodzin całego świata liście Gratissimam sane. List napisany z okazji Międzynarodowego Roku Rodziny (1994), mimo upływu trzydziestu lat od jego napisania, jest ciągle aktualny. Miłość małżeńska, określana przez Jana Pawła II jako miłość piękna i wymagająca, stoi na straży dobra małżeństwa i rodziny. Miłość jest piękna dlatego, ponieważ stawia wymagania osobie kochającej. To dobro, według Jana Pawła II, zawiera się przede wszystkim w tym, co niesie ze sobą treść przysięgi małżeńskiej, a więc miłość, wierność i uczciwość małżeńską oraz bycie ze sobą aż do śmierci. Dobrem małżeństwa jest też człowiek, każdy człowiek, który stanowi małżeńską, a następnie rodzinną komunię oraz istota samej małżeńskiej komunii. Dobrem małżeństwa jest też wiara małżonków, która podobnie jak miłość doprowadziła mężczyznę i kobietę do zawarcia sakramentu małżeństwa oraz łaska, której przyzywają, by wypełnić złożone przyrzeczenia. Ważnym elementem Listu do rodzin i podjętej refleksji w niniejszym artykule będzie ukazanie za Janem Pawłem II sugestii i wskazówek pozwalających małżonkom w codzienności życia obdarowywać się piękną miłością i tym samym troszczyć się o dobro wspólne, a są to przede wszystkim małżeńska i rodzinna modlitwa, poznawanie prawdy o małżeństwie i rodzinie oraz korzystanie z łaski sakramentu małżeństwa, by poznaną prawdę urzeczywistniać dla dobra małżeństwa i rodziny. Celem artykułu jest ukazanie, w jaki sposób wymagania płynące z małżeńskiej miłości stoją na straży i chronią dobro wspólne małżeństwa i rodziny oraz w jaki sposób małżonkowie mogą i powinni troszczyć się o życie w miłości i jakie mają pomoce płynące z zawartego przez nich sakramentu małżeństwa. Cel ten zamierzamy osiągnąć, stosując metodę analizy tekstów źródłowych, szczególnie Listu do rodzin Gratissimam sane oraz innych tekstów Jana Pawła II i literatury przedmiotu. Osiągnięcie celu będzie niewątpliwie pomocne w zrozumieniu wymagań miłości małżeńskiej i dobra wspólnego w kontekście wyzwań współczesności oraz aktualności nauczania Jana Pawła II, zawartego m.in. w tym dokumencie

Akceptacja, krytyka, odrzucenie. Reakcje na Veritatis splendor

Since the day of its publication John Paul II’s Encyclical Letter Veritatis Splendor has prompted numerous reactions and reviews from almost every angle of the Christian and theological spectrum, by no means exclusively Catholic. This paper provides an analysis of those comments published mainly in English, but some also in Italian and Spanish. Many reviews express an appreciation and acceptance of the Pope’s teaching. Some are mixed in their assessment – both positive and negative, whereas others tend to be unambiguously critical and even reject altogether the vision of Christian morality presented in the encyclical. The reviewers refer to various aspects of the papal teaching – either its overall vision or to selected specifi c issues of its message, including the use of Sacred Scripture, natural law, consequentialism and proportionalism, or the concept of intrinsece malum. Another part of the paper presents major lines of Charles Curran’s long-standing criticism of John Paul II’s vision of moral life.Od dnia swojej publikacji encyklika Veritatis splendor Jana Pawła II doczekała się wyjątkowo licznych reakcji i omówień pochodzących z różnych stron chrześcijańskiego i teologicznego spektrum, nie tylko katolickiego. Niniejszy artykuł dokonuje analizy recenzji i komentarzy, które ukazały się przede wszystkim w języku angielskim, choć uwzględnia się także niektóre, ważniejsze teksty włoskie i hiszpańskie. Wielu recenzentów encykliki wyraża uznanie i akceptację dla papieskiego nauczania, opinie innych autorów są mieszane – pozytywne i  negatywne, natomiast są i  takie, które jednoznacznie krytykują papieską wizję moralności chrześcijańskiej, a nawet ją odrzucają. W swej treści recenzje te odnoszą się bądź do całościowej wizji encykliki, bądź do wybranych zagadnień szczegółowych, jak sposób korzystania z Pisma Świętego, prawo naturalne, konsekwencjalizm i proporcjonalizm oraz czyny intrinsece malum. Odrębna część artykułu poświęcona jest niektórym aspektom krytyki wizji życia moralnego w ujęciu Jana Pawła II, jaką od lat formułuje Charles Curran

Sztuczna inteligencja jako szansa dla teologii

This paper aims to show why and how the dynamic development of artificial intelligence can and should be of interest to theological disciplines. First, the author argues that technological artefacts that are part of the culture can be considered as new “sites” of human beings and, thus, theological sites. Reflecting on the algorithms created to mimic and replace intelligent human action leads to asking questions about the nature of man, his functioning and purpose. The author analyzes how this resonates with contemporary tasks and methods of theology. Next, the author examines the context of defining artificial intelligence and points out its implications. In the paper’s final part, the author analyzes how ethics, including ethics practised on the basis of theology, can contribute to shaping the development of artificial intelligence. The overall argument leads to the conclusion that theology, thanks to its unique perspective, can play a significant and positive role in the context of the phenomenon of artificial intelligence. This opens up new and creative opportunities for the theological disciplines to serve faith and culture.Celem artykułu jest ukazanie, dlaczego i w jaki sposób dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji może i powinien stanowić przedmiot zainteresowania dyscypliny nauk teologicznych. W pierwszej kolejności autor przekonuje, że artefakty technologiczne, stanowiące część kultury, mogą być traktowane jako jedne z nowych „miejsc” człowieka, a w ten sposób także miejsc teologicznych. Namysł nad algorytmami tworzonymi w celu naśladowania i zastępowania inteligentnych działań ludzi prowadzi do stawiania w nowym kontekście pytań o naturę człowieka, jego funkcjonowanie oraz przeznaczenie. Autor analizuje w jaki sposób współbrzmi to ze współczesnymi zadaniami oraz metodami uprawiania teologii. W dalszej kolejności, autor analizuje kontekst definiowania pojęcia sztucznej inteligencji oraz wskazuje na związane z tym implikacje. W ostatniej części dokonano analizy w jaki sposób etyka, także ta uprawiana na gruncie teologii, może przyczynić się do kształtowania rozwoju sztucznej inteligencji. Całość wywodu prowadzi do wniosku, że w kontekście fenomenu sztucznej inteligencji, teologia, dzięki swojej unikalnej perspektywie, może odgrywać znaczącą i pozytywną rolę. Otwiera to dyscyplinie nauk teologicznych nowe i twórcze możliwości sprawowania służby na rzecz wiary i kultury

Rola modlitwy w liście Jana Pawła II do rodzin 'Gratissimam sane'

The aim of the text presented here is to attempt to read, 30 years after the publication of Pope John Paul II’s document Gratissimam sane, theses related to the meaning and role of prayer in family life. This time period does not seem long enough, but between 1994 and 2024, dynamic changes can be observed, whether linked to adetailed exposition of moral theology or to the crises faced by the Catholic Church. Prayer, understood as an act that has both apersonal and acommunal dimension, and both aqualitative and a quantitative one, is a category that is rapidly undergoing the transformations mentioned above. These transformations therefore have an impact on the changes in the reading of the contents of the Letter Gratissimam sane. The desk research method was used to analyze the available secondary data from the scientific literature, reports and the results of our own research.Celem prezentowanego tekstu jest próba odczytania po 30 latach, od ogłoszenia listu Jana Pawła II Gratissimam sane, tez związanych ze znaczeniem i rolą modlitwy w życiu rodzinnym. Czas ten wydaje się nie dość długim okresem, jednak między rokiem 1994 a 2024 można zaobserwować dynamiczne zmiany czy to powiązane ze szczegółowym wykładem teologii moralnej, czy też z kryzysami, z jakimi mierzy się Kościół katolicki. Modlitwa rozumiana jako akt, który ma swój wymiar osobowy jak i wspólnotowy, a zarazem jakościowy jak i ilościowy, stanowi kategorię, która szybko podlega wspomnianym wyżej przemianom. Przemiany te mają zatem wpływ na sposób odczytywania treści zawartych w Liście Gratissimam sane. W pracy nad tekstem zastosowano metodę desk research, co umożliwiło analizę dostępnych danych wtórnych z literatury naukowej, raportów oraz wyników badań własnych