Grypsy Łukasza Cieplińskiego jako inspiracja w wychowaniu do wartości w świetle Listu do rodzin 'Gratissimam sane' Jana Pawła II

The article concentrates on the Steadfast Soldiers’ biographies, which can serve as an inspiration in upbringing toward higher values. The authors analyze the biography of Łukasz Ciepliński – one of the best known and most admired Steadfast Soldiers. Secret messages of the last five months of his life, spent in the death cell are particularly in focus. The objective of the research is to answer to the question – how to bring up offsprings deriving inspiration from Łukasz Ciepliński’s secret messages in the light of John Paul II’s letter Gratissimam sane. The author applies history-pedagogy biography method. The historical context of the analysis in the publication is the Stalinist period after WWII. The research is conducted on the basis of the guidelines described in the John Paul II’s letter to Families Gratissimam sane. Conclusions: Łukasz Ciepliński’s secret messages can serve as an inspiration toward upbringing in a family. In this process it is justified to implement the following guidelines: a) support for offsprings in their development toward sincere prayer; b) shaping a warm and mutually supporting relationship with a spouse, as children develop better when the parents love each other; c) giving the children ambitious but realistic goals in the spirit of love and faith; d) care for children in a multigenerational family which is able to form a good upbringing environment in case of death or disability of a parent; e) upbring children toward well being of not only the family but also the nation. Ciepliński’s priorities are consistent with the later John Paul II’s preaching formulated in the Letter to Families Gratissimam sane in which the Pope underlines the importance of upbringing in the spirit of great relationship between the people and participation in the historical-cultural heritage of the nation.Problematyka artykułu oscyluje wokół biografii Żołnierzy Niezłomnych, które stanowią źródło inspiracji w wychowaniu do wartości. Poddano analizie fragment biografii Łukasza Cieplińskiego, jednego z najbardziej znanych i podziwianych Żołnierzy Niezłomnych, koncentrując się na grypsach pisanych przez niego w ostatnich pięciu miesiącach życia spędzonych w celi śmierci. Celem artykułu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie badawcze: jak wychowywać potomstwo inspirując się grypsami Łukasza Cieplińskiego w świetle wskazówek zawartych w Liście do rodzin Gratissimam sane Jana Pawła II? Zastosowano metodę biografii historyczno-pedagogicznej. Tłem historycznym przeprowadzonych analiz były lata stalinowskie w powojennej Polsce. Analizę prowadzono w oparciu o wskazówki, dotyczące wychowania do małżeństwa i rodzicielstwa, zawarte w Liście do rodzin Gratissimam sane Jana Pawła II. Wnioski: Grypsy Łukasza Cieplińskiego dostarczają inspiracji w wychowaniu do wartości w rodzinie. W procesie tym warto kierować się następującymi zasadami: a) należy wspierać potomstwo w postawie szczerej modlitwy zawierzającej samemu Bogu; b) pracować nad kształtowaniem ciepłej i wspierającej relacji z współmałżonkiem pamiętając, że także dziecko najlepiej rozwija się wtedy, gdy jego rodzice darzą się miłością; c) stawiać dziecku ambitne i realistyczne wymagania w duchu miłości i wiary; d) troszczyć się o rozwój dziecka w kontekście rodziny wielopokoleniowej, gdyż to ona właśnie jest w stanie stworzyć odpowiednie środowisko wychowawcze w sytuacji śmierci lub niewydolności wychowawczej rodzica; e) wychowywać dziecko nie tylko dla dobra rodziny, ale również dla dobra całego narodu. Priorytety Łukasza Cieplińskiego są zgodne z późniejszym nauczaniem Jana Pawła II, ujętym w Liście do rodzin Gratissimam sane, w którym papież podkreśla znaczenie wychowywania dziecka w duchu bliskich relacji międzyosobowych oraz współuczestnictwa w dziedzictwie historyczno-kulturowym narodu

Osoba – czyn – rodzina. Metafizyka rodziny według Karola Wojtyły

There is much to suggest that John Paul II’s papal teaching on the family draws on the early philosophical and theological explorations of Karol Wojtyla. However, the problem of the above-mentioned ‘metaphysics of the family’, thus the metaphysical basis of John Paul II’s teaching on the family, receives little attention in the literature. Therefore, this article undertakes an analysis of the philosophical legacy of Karol Wojtyla in the context of the issue of the family. The aim of this study is to explain why the metaphysics of the person emerging from Person and act and other works provides an answer to the numerous problems affecting the family today. This study employs the method of source literature analysis. The conclusion drawn from the analysis is that the family constitutes the place where the true realisation of the person occurs.Wiele wskazuje na to, że papieskie nauczanie Jana Pawła II o rodzinie znajduje swoje źródło we wczesnych filozoficznych i teologicznych poszukiwaniach Karola Wojtyły. Problem tytułowej „metafizyki rodziny”, czyli metafizycznych podstaw nauczania Jana Pawła II o rodzinie jest jednak rzadko poruszany w literaturze. Dlatego w tym artykule podjęto analizę filozoficznego dorobku Karola Wojtyły w kontekście zagadnienia rodziny. Celem poniższego studium jest wyjaśnienie, dlaczego wyłaniająca się z Osoby i czynu oraz innych prac metafizyka osoby stanowi odpowiedź na liczne problemy, przed którymi staje dziś rodzina. W studium zastosowano metodę analizy literatury źródłowej. Z przeprowadzonych analiz wynika wniosek, że rodzina stanowi miejsce prawdziwego urzeczywistniania się osoby

Why is Veritatis Splendor a controversial encyclical?

This article seeks to answer essentially one question: why and in what sense is Veritatis Splendor a controversial encyclical? Applying the hermeneutic method, which attempts to read the text in light of the tradition in which it is embedded and its subsequent reception, the paper provides three answers. The fi rst reason why Veritatis Splendor is controversial is that it is part of a history of strong moral-theological controversies. The second answer concerns its reception: on the one hand, it provoked reactions of strong criticism in various ecclesial circles; on the other, the relationship with the subsequent Magisterium (especially Amoris laetitia) must be correctly interpreted. The third answer is no longer located outside the encyclical but within it. In fact, in chapter two, the encyclical becomes intentionally controversial because it confronts, in its work of discernment, certain tendencies in moral theology today. The conclusion attempts to interpret Veritatis Splendor more broadly. Its profound intention is to be grasped in proposing a broad and liberating vision of morality, at once Christological and rational, in obedience to the conciliar legacy and mandate.Niniejszy artykuł ma na celu odpowiedzieć zasadniczo na jedno pytanie: dlaczego i w jakim sensie Veritatis splendor jest encykliką kontrowersyjną? Pierwszą odpowiedzią jest fakt, że wpisuje się ona w historię silnych kontrowersji moralno-teologicznych. Druga odpowiedź wiąże się z jej odbiorem: z jednej strony wywołała reakcje silnej krytyki w  różnych kręgach kościelnych; z  drugiej strony należy poprawnie zinterpretować jej związek z późniejszym Magisterium (zwłaszcza Amoris laetitia). Trzecia odpowiedź nie znajduje się już poza encykliką, ale w niej samej. W rzeczywistości, w rozdziale drugim, encyklika staje się celowo kontrowersyjna, ponieważ konfrontuje się, z pewnymi tendencjami w  dzisiejszej teologii moralnej. Zakończenie podejmuje próbę bardziej rozbudowanej interpretacji Veritatis splendor. Jej głęboka intencja ma być uchwycona w propozycji szerokiej i wyzwalającej wizji moralności, jednocześnie chrystologicznej i racjonalnej, w posłuszeństwie soborowemu dziedzictwu i mandatowi

The Historical and Theoretical Background of Veritatis Splendor

Abstract: This paper examines the historical and theoretical background of Veritatis Splendor, John Paul II’s encyclical letter specifically devoted to fundamental moral theology. With the reforms of the Council of Trent, moral theology had taken a juridical turn, being understood primarily as a discipline for confessors. In the late nineteenth and early twentieth centuries, the resulting manualist tradition was increasingly seen as inadequate, unable to speak to people’s lives. At the same time, the two world wars impetus the philosophical movement of existentialism. Through situation ethics, some tendencies of existentialist thought found their way into moral theology. Pius XII saw the need to respond to this development. The Second Vatican Council was regarded as an opportunity for a new presentation of moral theology that would overcome the limits of manualism and pay more attention to questions of conscience, the use of Scripture, and the emphasis on Christian discipleship. The Fathers rejected the draft originally prepared by a dedicated commission as inadequate, but they were unable to produce a new text. However, at least some issues of moral theology were discussed in other conciliar writings, notably Gaudium et spes and Optatam totius. The publication of Humanae vitae in 1968 proved to be a catalyst for some of the most difficult and central questions of fundamental moral theology, including the topic of intrinsically evil acts. In 1987, John Paul II finally announced that the Holy See would publish a document devoted to these issues. This text saw the light of day six years later and took the name Veritatis Splendor.Niniejszy artykuł analizuje historyczne i teoretyczne tło Veritatis splendor, encykliki Jana Pawła II poświęconej w szczególności fundamentom teologii moralnej. Wraz z  reformami Soboru Trydenckiego, teologia moralna przybrała prawniczy obrót, będąc rozumiana przede wszystkim jako dyscyplina dla spowiedników. Pod koniec XIX i  na początku XX wieku wynikająca z  tego tradycja manualistyczna była coraz częściej postrzegana jako nieadekwatna i  niezdolna, by przemawiać do ludzi. W  tym samym czasie dwie wojny światowe dały impuls filozoficznemu ruchowi egzystencjalizmu. Poprzez etykę sytuacyjną niektóre tendencje myśli egzystencjalistycznej znalazły drogę do teologii moralnej. Pius XII dostrzegł potrzebę zareagowania na ten rozwój. Sobór Watykański II został uznany za okazję do nowej prezentacji teologii moralnej, która przezwyciężyłaby ograniczenia manualizmu i  poświęciła więcej uwagi kwestiom sumienia, wykorzystaniu Pisma Świętego i naciskowi na fakt bycia uczniem Chrystusa. Ojcowie odrzucili jako nieadekwatny projekt pierwotnie przygotowany przez specjalną komisję, ale nie byli w stanie opracować nowego tekstu. Jednak przynajmniej niektóre kwestie teologii moralnej zostały omówione w innych pismach soborowych, zwłaszcza w Gaudium et spes i Optatam totius. Publikacja Humanae vitae w  1968 roku okazała się katalizatorem dla niektórych z najtrudniejszych i centralnych kwestii fundamentalnej teologii moralnej, w tym tematu czynów wewnętrznie złych. W 1987 roku Jan Paweł II ogłosił, że Stolica Apostolska opublikuje dokument poświęcony tym zagadnieniom. Sześć lat później tekst ten ujrzał światło dzienne i przyjął nazwę Veritatis splendor

Wychowanie w rodzinie katolickiej. Refleksja na tle adhortacji Familiaris consortio i Amoris laetitia

Upbringing is part of human nature. It is a great piece of art. It requires not only specialized knowledge and a pedagogical gift but also emotional bonds between a parent and the person who is being educated. People responsible for upbringing should remember that upbringing is not only achieved through words but also the testimony of life. Reflection against the background of the exhortations Familiaris consortio and Amoris laetitia is to draw attention to the difficulties faced by modern families in raising the young generation. The author draws attention to the role of the Church regarding the upbringing of contemporary youth. Valuable comments and advice can be found in the teachings of Saint John Paul II and Pope Francis. The method of critical text analysis, comparative method and positive lecture were used in the work.Wychowanie jest wpisane w naturę człowieka. Jest ono wielką sztuką. Wymaga nie tylko specjalistycznej wiedzy, talentu pedagogicznego, ale także więzi uczuciowych pomiędzy wychowującym a  wychowywanym. Osoby odpowiedzialne za wychowanie, powinny pamiętać, że wychowuje się nie tyle słowem co świadectwem życia. Celem artykułu: „Wychowanie w rodzinie katolickiej. Refleksja na tle adhortacji Familiaris consortio i Amoris laetitia” jest zwrócenie uwagi na trudności z jakimi boryka się współczesna rodzina w wychowaniu młodego pokolenia. Autorka zwraca uwagę na troskę Kościoła, dotyczącą wychowania współczesnej młodzieży. Cenne uwagi można znaleźć w nauczaniu świętego Jana Pawła II i papieża Franciszka. W pracy wykorzystano metodę krytycznej analizy tekstu, metodę porównawczą oraz pozytywnego wykładu

Apostolat rodziny wielodzietnej. Studium z duszpasterstwa rodzin

The purpose of the research, the results of which as well as important conclusions and pastoral demands were included in the article, which was presented by the contemporary largefamily and their fulfillment of the Christian apostolate. The research problem was solved within the paradigm of analysis of pastoral theology. The article also includes a discussion of the dissertation, application methods and techniques, and characteristics of research group. The order was discussed in the description of issues regarding the intra-large family apostolate of teaching, the apostolate of sanctification and the apostolate of service, the apostolate in the parish, the apostolate at the supra-parish level, the apostolate in religious associations, the apostolate those families in the neighborhood, the apostolate in local environments and the apostolate in alternative communities. The article summarizes the conclusions and pastoral demands regarding the implementation of the apostolate of couples and children from “three plus” families. As shown by the research in the existing world by the large family apostolate, appears as an effective, alternative, joyful and full testimony of the presence of a large family and their vocation.Celem badań, których wyniki oraz istotne wnioski i postulaty pastoralne prezentowane są w artykule, było pokazanie autentycznego obrazu współczesnych, wielkich rodzin i pełnienie przez nie apostolatu chrześcijańskiego. Problem badawczy został rozwiązany w ramach paradygmatu analizy teologii pastoralnej. Artykuł zawiera ponadto omówienie dysertacji, użytych metod i technik badawczych oraz charakterystykę badań własnych i grupy badawczej. Kolejno zostały omówione wyniki przeprowadzonych badań, dotyczących wewnątrzrodzinnego apostolatu nauczania, apostolatu uświęcania i apostolatu służby, apostolatu w parafii, apostolatu na szczeblu ponadparafialnym, apostolatu w zrzeszeniach religijnych realizowanego przez rodziny wielodzietne oraz zaangażowanie tych rodzin w apostolat sąsiedzki, apostolat w środowiskach lokalnych i apostolat w środowiskach alternatywnych. Artykuł podsumowują istotne wnioski oraz postulaty pastoralne, dotyczące realizacji apostolatu małżonków i dzieci z rodzin „trzy plus”. Jak wynika z badań, realizowany w określonych uwarunkowaniach współczesnego świata przez rodziny wielodzietne apostolat jawi się jako skuteczne, trwałe radosne i pełne nadziei świadectwo przyjęcia przez rodziny ich powołania

Cnota umiarkowania w ujęciu Josefa Piepera

Josef Pieper (1904-1997) is a German Catholic philosopher, one of the main popularizers of the thought of St. Thomas Aquinas in the 20th century. The article analyses the virtue of moderation as seen by the mentioned thinker. The following methods were used: critical analysis of sources and deductive method, and then, by means of a synthetic method, the issues taken up in terms of content were organized. For J. Pieper, however, human activity – due to its rationality – should be directed towards the good. Hence, the discipline of temperance is necessary. The achievement of this goal is realized through the person’s deeds. It involves constantly choosing the good, mastering lust and the destructive power of sin. A person’s entire life is connected with undertaking toil and struggle for human maturity. The practice of temperance is essentially the realization of the personal self, characterized by the need to preserve one’s identity as a rational, spiritual being. The practice of temperance leads to freedom. It is the freedom of true self-realization, the freedom to fulfi l one’s humanity.Josef Pieper (1904-1997) to niemiecki, katolicki filozof, jeden z głównych popularyzatorów myśli św. Tomasza z  Akwinu w  XX wieku. W  artykule podjęta została analiza zagadnienia cnoty umiarkowania w ujęciu wspomnianego myśliciela. Zastosowane zostały następujące metody badawcze: krytyczna analizy źródeł oraz metoda dedukcyjna, aby następnie, za pomocą metody syntetycznej, uporządkować podjęte kwestie pod względem merytorycznym. Dla J. Piepera aktywność człowieka – ze względu na jego rozumność – winna być jednak ukierunkowana na dobro. Stąd konieczna jest dyscyplina wstrzemięźliwości. Osiągnięcie tego celu realizuje się poprzez czyn osoby. Wiąże się to z nieustannym wyborem dobra, opanowywaniem pożądliwości i niszczycielskiej siły grzechu. Całe życie człowieka jest związane z podejmowaniem trudu i zmagania na rzecz dojrzałości ludzkiej. Praktyka wstrzemięźliwości to w istocie realizacja osobowego ja, charakteryzującego się potrzebą zachowania swojej tożsamości jako bytu racjonalnego, duchowego. Praktykowanie umiarkowania prowadzi do wolności. Jest to wolność prawdziwej samorealizacji, wolność do spełnienia swego człowieczeństwa.

Podmiotowość i poszanowanie praw podstawowych w profesjonalnej opiece nad dziećmi. Artykuł recenzyjny

This article is the result of the analysis of the content of a scientific monograph. In the course of the analysis, the desc-research method was used. The aim of the research was to present to Polish readers an up-to-date and cognitively interesting foreign scientific monograph. This book fits into the field of family study (family pedagogy, etc.). The background to further polemics is the presentation of issues raised by the authors of individual monograph chapters–these concerns mainly concern childcare activities, protecting children’s rights, and active participation in society. The summary shows the substantive value of the monograph and its practical (methodical) values, which can be an inspiration for further research conducted in the fields of research and theoretical and useful activity.Artykuł powstał na podstawie analizy treści monografii naukowej. Zastosowano metodę desc-research. Celem podjętych badań była prezentacja polskim czytelnikom aktualnej i poznawczo interesującej, zagranicznej monografii naukowej. Publikacja ta wpisuje się w pole nauk o rodzinie (pedagogiki rodziny itp.). Tłem wprowadzającym do dalszej polemiki są nakreślone zagadnienia, podjęte przez autorów poszczególnych rozdziałów monografii. Dotyczą one w szczególności obszarów odnoszących się do praktyki działalności opiekuńczej nad dziećmi oraz ochrony praw dzieci i ich aktywnego udziału w życiu społecznym. W podsumowaniu zaprezentowano merytoryczną wartość monografii oraz jej walory praktyczne (metodyczne), które mogą stanowić inspirację w toku kolejnych poszukiwań, prowadzonych na polach aktywności badawczej, teoretycznej oraz praktycznej