The Historical and Theoretical Background of Veritatis Splendor

Abstract

Abstract: This paper examines the historical and theoretical background of Veritatis Splendor, John Paul II’s encyclical letter specifically devoted to fundamental moral theology. With the reforms of the Council of Trent, moral theology had taken a juridical turn, being understood primarily as a discipline for confessors. In the late nineteenth and early twentieth centuries, the resulting manualist tradition was increasingly seen as inadequate, unable to speak to people’s lives. At the same time, the two world wars impetus the philosophical movement of existentialism. Through situation ethics, some tendencies of existentialist thought found their way into moral theology. Pius XII saw the need to respond to this development. The Second Vatican Council was regarded as an opportunity for a new presentation of moral theology that would overcome the limits of manualism and pay more attention to questions of conscience, the use of Scripture, and the emphasis on Christian discipleship. The Fathers rejected the draft originally prepared by a dedicated commission as inadequate, but they were unable to produce a new text. However, at least some issues of moral theology were discussed in other conciliar writings, notably Gaudium et spes and Optatam totius. The publication of Humanae vitae in 1968 proved to be a catalyst for some of the most difficult and central questions of fundamental moral theology, including the topic of intrinsically evil acts. In 1987, John Paul II finally announced that the Holy See would publish a document devoted to these issues. This text saw the light of day six years later and took the name Veritatis Splendor.Niniejszy artykuł analizuje historyczne i teoretyczne tło Veritatis splendor, encykliki Jana Pawła II poświęconej w szczególności fundamentom teologii moralnej. Wraz z  reformami Soboru Trydenckiego, teologia moralna przybrała prawniczy obrót, będąc rozumiana przede wszystkim jako dyscyplina dla spowiedników. Pod koniec XIX i  na początku XX wieku wynikająca z  tego tradycja manualistyczna była coraz częściej postrzegana jako nieadekwatna i  niezdolna, by przemawiać do ludzi. W  tym samym czasie dwie wojny światowe dały impuls filozoficznemu ruchowi egzystencjalizmu. Poprzez etykę sytuacyjną niektóre tendencje myśli egzystencjalistycznej znalazły drogę do teologii moralnej. Pius XII dostrzegł potrzebę zareagowania na ten rozwój. Sobór Watykański II został uznany za okazję do nowej prezentacji teologii moralnej, która przezwyciężyłaby ograniczenia manualizmu i  poświęciła więcej uwagi kwestiom sumienia, wykorzystaniu Pisma Świętego i naciskowi na fakt bycia uczniem Chrystusa. Ojcowie odrzucili jako nieadekwatny projekt pierwotnie przygotowany przez specjalną komisję, ale nie byli w stanie opracować nowego tekstu. Jednak przynajmniej niektóre kwestie teologii moralnej zostały omówione w innych pismach soborowych, zwłaszcza w Gaudium et spes i Optatam totius. Publikacja Humanae vitae w  1968 roku okazała się katalizatorem dla niektórych z najtrudniejszych i centralnych kwestii fundamentalnej teologii moralnej, w tym tematu czynów wewnętrznie złych. W 1987 roku Jan Paweł II ogłosił, że Stolica Apostolska opublikuje dokument poświęcony tym zagadnieniom. Sześć lat później tekst ten ujrzał światło dzienne i przyjął nazwę Veritatis splendor