Aktualność przesłania Listu do rodzin Jana Pawła II w kontekście ogólnopolskiej peregrynacji relikwii bł. Rodziny Ulmów na przykładzie archidiecezji poznańskiej

The subject of the article is John Paul II’s Letter to Families Gratissimam sane and the documents regarding the peregrination of the relics of the Blessed Ulma family in the Archdiocese of Poznan. The aim of this article is to show the topicality of the message of the Polish Pope’s letter based on the peregrination of the relics of the Samaritans from Markowa in the Archdiocese of Poznan. The method of comparative analysis of the above-mentioned materials was used. The conclusion drawn from this article is that the initiative of a nationwide peregrination of the relics of the Blessed Ulma family is in line with the teachings of John Paul II that „family is the way of the Church.” The event indicates the topicality of the message of this document in the context of prayer of families and for families and the testimony of families and for families.Przedmiotem artykułu jest List do rodzin Gratissimam sane Jana Pawła II oraz dokumenty dotyczące peregrynacji relikwii bł. Rodziny Ulmów w archidiecezji poznańskiej. Artykuł ma na celu ukazanie aktualności przesłania wspomnianego listu papieża Polaka na podstawie peregrynacji relikwii „Samarytan z Markowej” w archidiecezji poznańskiej. Wykorzystano metodę analizy porównawczej wyżej wymienionych materiałów. Wniosek wypływający z pracy wskazuje, że inicjatywa ogólnopolskiej peregrynacji relikwii bł. Ulmów wpisuje się w myśl Jana Pawła II, że „rodzina jest drogą Kościoła”. Wydarzenie wskazuje na aktualność przesłania tego dokumentu w kontekście modlitwy rodzin i za rodziny oraz świadectwa rodzin i dla rodzin

W stronę współczesnej interpretacji teologicznej początków ludzkości oraz grzechu pierworodnego

The juxtaposition of the theological teachings on the creation of man and the original sin with the empirical vision of anthropogenesis and the prehistory of humankind is a source of some serious difficulties. To answer these questions, research was undertaken on the possibility of composing an integral protological narrative regarding the key issues in theological anthropology. In this paper, partial results of these studies are presented. The interdisciplinary analysis of the theological data and data provided by specific sciences, such as paleoanthropology and paleoarchaeology, resulted in a proposition of theological-empirical narrative in which the most important doctrines of Christian theological anthropology were presented in a manner consistent with the position of empirical.Konfrontacja teologicznych zagadnień stworzenia człowieka i jego upadku z empiryczną wizją antropogenezy i pradziejów ludzkości jest źródłem poważnych trudności. Aby na nie odpowiedzieć, podjęto badania nad możliwością sformułowania integralnej narracji protologicznej w zakresie kluczowych problemów antropologii teologicznej. W niniejszym tekście syntetycznie zaprezentowano częściowe wyniki tych badań. Interdyscyplinarna analiza danych teologicznych i z nauk szczegółowych, takich jak paleoantropologia i archeologia pradziejowa, umożliwiła zaproponowanie narracji teologiczno-empirycznej, w   której podstawowe postulaty chrześcijańskiej antropologii teologicznej przedstawione zostały w sposób niesprzeczny ze stanowiskiem nauk empirycznych

Wyzwania moralne w kierownictwie duchowym oraz sprawowaniu sakramentu pokuty i pojednania osób wysoko wrażliwych (WWO)

Nowadays, there is more and more talk not only in psychology but also in social media or information campaigns about the so-called Highly Sensitive Persons (HSPs). These persons often set ambitious goals for themselves, even though adaptation to new conditions often involves a flood of neurotic experiences. One of their goals is also to grow spiritually by experiencing the sacrament of penance and reconciliation, which opens up emotional conflicts and thus becomes a difficult matter. The scientific purpose of this article is to identify the specifi c challenges present in the internal fields discussed. To achieve the goal, analytical-synthetic and comparative methods were used. The conclusions indicate, among other things, the need for empathetic listening, prudence and a personalistic approach on the part of spiritual guides. On the part of penitents, one may distinguish the need to overcome themselves in the realm of trust and enter the process of permanent confession or accompaniment, which may help see in their vulnerability not only a difficulty but also a resource.Coraz więcej mówi się dziś nie tylko w psychologii, ale i mediach społecznościowych, czy kampaniach informacyjnych o tzw. osobach wysoko wrażliwych – WWO (ang. the Highly Sensitive Person – HSPs). Osoby te często stawiają sobie ambitne cele, mimo że adaptacja do nowych warunków wiąże się z zalewem neurotycznych przeżyć. Jednym z ich celów jest także rozwój duchowy, dlatego przeżywanie m.in. sakramentu pokuty i pojednania otwiera konflikty emocjonalne i staje się przez to trudną materią. Celem naukowym niniejszego artykułu jest wskazanie szczegółowych wyzwań obecnych na omawianych polach wewnętrznych. Dla osiągnięcia celu zostały użyte metody analityczno-syntetyczne oraz komparatystyczne. Wnioski wskazują m.in. na potrzebę empatycznego słuchania, roztropności i personalistycznego podejścia ze strony duchowych przewodników. Zaś po stronie penitentów potrzebę przełamywania siebie w sferze zaufania i wejścia w proces stałego spowiednictwa czy kierownictwa, co może stać się pomocą by zobaczyć w swojej wrażliwości nie tylko trudność ale i zasób

Spowiedź osób cierpiących na depresję

The aim of the article is to present the basic symptoms of depression in the context of the sacrament of penance and reconciliation and to provide pastoral recommendations for confessors towards people affected by this disease. The specific nature of depressive disorder requires a special approach to penitents suffering from its symptoms. Thanks to this, the sacrament of penance and reconciliation can be experienced as an experience of God's mercy and, in addition, it can also have secondary therapeutic effects. The text describes the way of understanding and experiencing the sacrament of penance and reconciliation by people suffering from depression, and in the last part it presents recommendations for those serving such penitents. They are suitable both for those receiving the sacrament of penance and reconciliation in the form of ongoing pastoral support, as well as a single meeting in the confessional.Celem artykułu jest prezentacja podstawowych objawów depresji w kontekście sakramentu pokuty i pojednania oraz podanie zaleceń duszpasterskich dla spowiedników wobec osób dotkniętych tym schorzeniem. Specyfika zaburzenia depresyjnego wymaga specjalnego podejścia spowiednika do obciążonego tym problemem penitenta. Dzięki temu sakrament pokuty i pojednania może być przeżywany jako doświadczenie Bożego miłosierdzia, a oprócz tego może mieć również drugorzędne skutki terapeutyczne. Tekst opisuje sposób rozumienia oraz przeżywania sakramentu pokuty i pojednania przez osoby chorujące na depresję, a w dalszej części prezentuje wskazania dla pełniących posługę wobec takich penitentów. Są one odpowiednie zarówno dla korzystających z sakramentu pokuty i pojednania w formie stałego wsparcia duszpasterskiego, jak i pojedynczego spotkania w konfesjonale

Przesłania metafory obersturmführera przywołanej przez Victora Klemperera w książce LTI. Notatnik filologa

The content of the article is an analysis of a moving quote from V. Klemperer’s book „LTI. A philologist’s notebook.” The author, an outstanding philologist of Jewish origin, analyzes Lingua Tertii Imperii – the language of the Third Reich, the times of the NSDAP rule, in which he lived. The selected quote presents an authentic everyday situation with a metaphorical, hidden meaning and message. Inquiring into the meaning and meaning of the cited event involves linguistic and semantic analysis based on the so-called Kenneth Burke's pentad, but equally theological and exegetical. The presented investigations do not constitute a closed and complete interpretative answer. They pose a number of questions that engage the reader in the discourse on the meaning of the message. In this understanding, the text assumes the intellectual cooperation of the reader.Treść artykułu stanowi analiza poruszającego cytatu z książki V. Klemperera LTI. Notatnik filologa. Autor, wybitny filolog pochodzenia żydowskiego, analizuje Lingua Tertii Imperii – Język Trzeciej Rzeszy, czasów rządów NSDAP, w których przyszło mu żyć. Wybrany cytat przedstawia autentyczną sytuację z życia codziennego, mającą metaforyczny, ukryty sens i przesłanie. Dociekanie sensu i znaczenia przytoczonego zdarzenia angażuje analizę językową, semantyczną w oparciu o tzw. pentadę Kennetha Burke, ale w jednakim stopniu teologiczną, egzegetyczną. Przedstawione dociekania nie stanowią zamkniętej i kompletnej odpowiedzi interpretacyjnej. Stawiają szereg pytań angażujących czytelnika w dyskurs sensu przesłania. W takim rozumieniu, tekst zakłada intelektualną współpracę czytelnika

Młodzież wobec katolickiej moralności małżeńsko-rodzinnej. Analiza ilościowa w kontekście przemian religijności

The main subject of this study is the analysis of high school students’ opinions on Catholic norms of marital and family morality. The sociological analyses presented are based on the results of a nationwide social survey conducted between 2022 and 2023 among students in the first and fourth grades of secondary schools. Analyses of morality were conducted in the context of the transformations in religiosity, which often influence attitudes towards values. In light of the research, it can be concluded that deviations from traditional Catholic marriage and family morality are so significant that there is almost a revolution in this dimension. Many young Poles perceive themselves as creators rather than recipients of moral values and norms.Głównym przedmiotem niniejszego opracowania jest analiza opinii młodzieży szkolnej na temat katolickich norm moralności małżeńsko-rodzinnej. Podstawą prezentowanych analiz socjologicznych są wyniki ogólnopolskiego sondażu społecznego, zrealizowanego w latach 2022-2023 wśród młodzieży ze szkół ponadpodstawowych z klas pierwszych i czwartych. Analizy dotyczące moralności zostały przeprowadzone w kontekście przemian religijności, która często warunkuje postawy wobec wartości. W świetle przeprowadzonych badań można stwierdzić, że odchylenia od tradycyjnej, katolickiej moralności małżeńsko-rodzinnej są tak znaczne, że w tym wymiarze zachodzi niemal rewolucja. Wielu młodych Polaków czuje się bardziej kreatorami niż adresatami wartości i norm moralnych

Freedom and Fundamental Option

The theory of “fundamental option” or “fundamental freedom” constitutes an important theme in contemporary moral theology, a theme criticized in John Paul II’s encyclical Veritatis Splendor. Under this theory, it is almost impossible for a person to commit a mortal sin, that is, a sin that turns the agent against God and deprives him of sanctifying grace. This central conception governing this theory is that such a sin must involve an ex-press turning of one’s entire self (or will) away from God. However, within the limitations of space and time and the finitude of human nature, such a complete turning against God is diffi cult to conceive. This paper argues that the issue of sin is misconceived and that the philosophical premise of a fundamental disposition of one’s freedom is not tenable. Sin is a theological category and must be grasped in theological terms. The paper turns to Pope Saint John Paul II’s Encyclical Dominum et Vivifi cantem, which proposes that sin is revealed by and properly understood in terms of the crucifi xion of Christ. The paper concludes with some reflections on those who were directly involved in the crucifixion.Teoria „fundamentalnej opcji” lub „fundamentalnej wolności” stanowi ważny temat we współczesnej teologii moralnej, temat skrytykowany w encyklice Jana Pawła II Veritatis splendor. Zgodnie z tą teorią prawie niemożliwe jest popełnienie grzechu śmiertelnego, to znaczy grzechu, który zwraca człowieka przeciwko Bogu i pozbawia go łaski uświęcającej. Główną koncepcją rządzącą tą teorią jest to, że taki grzech musi wiązać się z wyraźnym odwróceniem całego siebie (lub woli) od Boga. Jednak w ramach ograniczeń przestrzeni i czasu oraz skończoności ludzkiej natury, takie całkowite zwrócenie się przeciwko Bogu jest trudne do wyobrażenia. Niniejszy artykuł dowodzi, że kwestia grzechu jest błędnie pojmowana, że filozoficzne założenie fundamentalnego usposobienia własnej wolności jest nie do utrzymania. Grzech jest kategorią teologiczną i musi być pojmowany w kategoriach teologicznych. W artykule ukazano grzech jako objawiony i właściwie rozumiany w kategoriach ukrzyżowania Chrystusa, na co zwraca uwagę Jan Paweł II w encyklice Dominum et Vivificantem. Artykuł kończy się kilkoma refleksjami na temat tych, którzy byli bezpośrednio zaangażowani w ukrzyżowanie

Sakrament pokuty i pojednania w Kościele rzymskokatolickim i greckokatolickim Kościele Metropolitalnym sui iuris na Słowacji – jedność w różnorodności

The sacrament of penance and reconciliation signifi cantly infl uences the religious life and moral formation of the faithful of the Roman Catholic and Greek Catholic Metropolitan Church sui iuris in Slovakia. The article shows common features, as well as differences in the understanding of the sacrament of penance in these communities. The research perspective adopted and the methods of analysis and synthesis used made it possible to show the different emphases discernible in understanding the sacrament of penance in Western and Eastern traditions. The Western Church emphasizes the judicial dimension of confession, while the East accentuates its healing character, which is evident in the celibacy of the sacrament. An important issue also relates to the diffi culties concerning the absolution of the sin of abortion in interdenominational confession, an issue that has changed in importance with the extraordinary Jubilee of Mercy being experienced in the Church.Sakrament pokuty i pojednania w istotny sposób wpływa na życie religijne oraz formację moralną wiernych Kościołów: rzymskokatolickiego i greckokatolickiego Kościoła Metropolitalnego sui iuris na Słowacji. W artykule zostały ukazane cechy wspólne, a także różnice w  rozumieniu sakramentu pokuty w  tych wspólnotach. Przyjęta perspektywa badawcza oraz zastosowane metody analizy i syntezy, pozwoliły na ukazanie różnych akcentów, które dostrzegalne są w  rozumieniu sakramentu pokuty w  tradycji zachodniej i tradycji wschodniej. Kościół zachodni podkreśla sądowniczy wymiar spowiedzi, zaś wschód akcentuje jej leczniczy charakter, co uwidacznia się w  celebracji sakramentu. Istotna kwestia dotyczy także trudności w odniesieniu do rozgrzeszenia grzechu przerywania ciąży w spowiedzi międzyobrzędowej, która to kwestia zmieniła swoje rozumienie wraz z przeżywanym w Kościele Rokiem Miłosierdzia.

Komunikacyjne zachowania niewerbalne terapeuty rodzinnego jako niespecyficzny czynnik leczący

The aim of this elaboration is to determine the importance of non-verbal communication behaviors of a family therapist in creating credibility and self-confidence, arousing sympathy, empathy and interpersonal attractiveness as nonspecific healing factors. Based on the literature analysis, it was established that the use of signals communicating non-verbal directness may be helpful in demonstrating these attitudes. The main conclusions resulting from the considerations contained in this work indicate thatfamily therapists who use honest and frank gestures are perceived as a more efficient than therapists who prefer using nonverbal behaviour showing less straightforwardness. Therapists working with the family using gestures of frankness are not only given more sympathy by patients, but they are also perceived as a more authentic, competent ones and having the ability to understand better the feelings and emotions of family members. Such an approach to the contact with them can make psychotherapy sessions more interactive and increase their satisfaction with participation in therapy.Celem pracy jest ustalenie znaczenia komunikacyjnych zachowań niewerbalnych terapeuty rodzinnego w tworzeniu wiarygodności i pewności siebie, wzbudzaniu sympatii, empatii oraz atrakcyjności interpersonalnej jako niespecyficznych czynników leczących. Na podstawie analizy literatury ustalono, że pomocne w demonstrowaniu tych postaw może okazać się stosowanie sygnałów komunikujących bezpośredniość niewerbalną. Główne wnioski wynikające z rozważań, zawarte w tej pracy, wskazują, że terapeuci rodzinni stosujący gesty świadczące o dużej bezpośredniości i otwartości są zwykle zaliczani do bardziej skutecznych niż terapeuci, którzy preferują zachowania niewerbalne wyrażające małą bezpośredniość. Terapeuci pracujący z rodziną, przejawiający gesty otwartości, wzbudzają nie tylko większą sympatię, lecz odbierani są jako bardziej autentyczni, kompetentni i znacznie lepiej potrafiący wczuć się w przeżycia członków rodziny. Takie podejście do kontaktu z członkami rodziny może uczynić sesje terapii bardziej interakcyjnymi oraz zwiększyć ich zadowolenie z udziału w niej

Dyskontowanie czasu i preferencja czasowa w analizie moralno-ekonomicznej Leonarda Lessiusa SJ

The subject of the analysis is the concept of time preference of the Flemish Jesuit and moral theologian Leonard Lessius SJ (†1623), who lived and worked in Europe during the period of great changes caused by the Protestant Revolution. Usury was still prohibited, but canon law no longer applied to everyone. The aim of the study is to demonstrate that referring to natural law helps to understand human behaviour in the economic sphere and does not contradict God’s revelation. The point of reference is the Austrian school of economics because Lessius’s discoveries heralded the understanding of the phenomenon of time preference, which later allowed representatives of this school to explain the nature of interest and usury fi nally. The analysis of the thought of the Flemish Jesuit leads to the conclusion that there is a natural order of things in the world that can be discovered with the natural light of reason infused by God.Przedmiotem analizy jest pojęcie preferencji czasowej u flamandzkiego jezuity i teologa moralisty, Leonarda Lessiusa SJ (†1623), który żył i pracował w Europie w okresie wielkich przemian, wywołanych rewolucją protestancką. Lichwa była nadal zakazana, ale prawo kanoniczne nie obowiązywało już wszystkich. Celem opracowania jest wykazanie, że odwoływanie się do prawa naturalnego pomaga zrozumieć zachowania człowieka w sferze gospodarczej i nie stoi w sprzeczności z objawieniem Bożym. Punktem odniesienia jest austriacka szkoła ekonomii, gdyż odkrycia Lessiusa zwiastowały zrozumienie zjawiska preferencji czasowej, co pozwoliło później przedstawicielom tej szkoły ostatecznie wyjaśnić naturę odsetek i lichwy. Analiza myśli flamandzkiego jezuity prowadzi do wniosku, że w świecie istnieje naturalny porządek rzeczy, który można odkryć przy naturalnym świetle rozumu wlanym przez Boga