Yeşil Kütüphanelerin Sürdürülebilir Kalkınmadaki Stratejik Rolü: Uluslararası Ödüllü Projelerden Kanıtlar

The aim of this study is to examine the impact of green libraries on sustainable development. In this regard, the study focuses on projects awarded the “Best Large-Scale Green Library” prize by the International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA) in 2024, evaluating their potential contributions to the Sustainable Development Goals (SDGs). In this qualitative research design, the websites of the award-winning libraries and reports on the projects were analyzed through content analysis. The projects were comprehensively evaluated in terms of environmental, social, and economic sustainability. The findings indicate that green libraries not only serve as centers for information access but also assume a strategic role in fostering environmental awareness, supporting social development, and generating economic benefits. The theoretical contribution of the study lies in offering a new perspective to the literature by systematically examining the relationship between green libraries and the SDGs. Its practical contribution lies in providing a multi-dimensional evaluation of internationally award-winning green library projects from a sustainability standpoint, thereby offering concrete recommendations for the more effective and comprehensive implementation of future projects.Bu çalışmanın amacı, yeşil kütüphanelerin sürdürülebilir kalkınma üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu doğrultuda, çalışmada, 2024 yılında Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından “En İyi Büyük Ölçekli Yeşil Kütüphane” ödülüne layık görülen projeler ele alınarak, bu projelerin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) kapsamında olası katkıları değerlendirilmiştir. Nitel araştırma deseninde gerçekleştirilen çalışmada, ödül kazanan kütüphanelerin web siteleri ve projelere dair raporlar içerik analiziyle incelenmiştir. Projeler, çevresel, toplumsal ve ekonomik sürdürülebilirlik açısından kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Bulgular, yeşil kütüphanelerin yalnızca bilgiye erişim merkezleri olmakla kalmayıp, aynı zamanda çevresel farkındalığı artırma, toplumsal gelişimi destekleme ve ekonomik fayda sağlama gibi alanlarda da stratejik bir rol üstlendiğini ortaya koymaktadır. Çalışmanın teorik katkısı, yeşil kütüphanelerin SKA ile ilişkisini sistematik bir şekilde inceleyerek, bu alandaki literatüre yeni bir bakış açısı kazandırmasıdır. Pratik katkısı ise, uluslararası ödüllü yeşil kütüphane projelerinin sürdürülebilirlik açısından çok boyutlu bir değerlendirmesini sunarak, gelecekteki projelerin daha etkili bir şekilde uygulanmasına yönelik somut öneriler geliştirmesidir

Türkiye’de Kamu Kurumlarında Kartografik ve Fotografik Materyalin Tanımlanması

This study aims to examine the archival description processes of cartographic and photographic materials held in selected public institutions in Türkiye. The significance of the research stems from the fact that these material types differ from other archival documents in terms of their information access elements and technical characteristics, requiring specialized description. A qualitative research method with a holistic multiple-case design was employed. The research population was composed of public institutions in Türkiye that produce or intensively use cartographic and/or photographic materials. Data were collected through documentary review and semi-structured interviews and analyzed using thematic content analysis. Findings revealed that description practices in the examined institutions are far from standardized, vary between institutions, and are often limited to incomplete data fields. It was determined that the technical details of cartographic materials, such as scale, coordinate system, and production technique, and the access elements of photographic materials, such as subject, date of capture, and photographer information, are often not recorded. Furthermore, when compared with national archival practices, it was found that Türkiye has deficiencies in the use of description standards and lacks guiding documents, which constitutes a major problem. The study recommends the implementation of metadata standards tailored to the characteristics of cartographic and photographic materials and strengthening standardization processes through institutional cooperation. In this respect, the research offers an original contribution by both revealing the current situation and supporting material-type-focused standardization efforts in archival science.Bu çalışma, Türkiye’de bazı kamu kurumlarında yer alan kartografik ve fotografik materyalin arşivsel tanımlama süreçlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın önemi, bu materyal türlerinin bilgi erişim unsurları ve teknik özellikleri bakımından diğer arşiv belgelerinden ayrışması ve özel tanımlama gerektirmesinden kaynaklanmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi ve bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. Evreni, kartografik ve/veya fotografik materyal üreten ya da yoğun olarak kullanan Türkiye’deki kamu kurumları oluşturmuştur. Veriler, belgesel tarama ve yarı yapılandırılmış görüşme teknikleri ile toplanmış; tematik içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular, incelenen kurumlarda tanımlama uygulamalarının standartlardan uzak, kurumsal farklılıklar gösteren ve çoğu zaman eksik bilgi alanlarıyla sınırlı olduğunu ortaya koymuştur. Kartografik materyalin ölçek, koordinat sistemi, üretim tekniği gibi teknik ayrıntılarının; fotografik materyalin ise konu, çekim tarihi, fotoğrafçı bilgisi gibi erişim unsurlarının çoğunlukla kayıt altına alınmadığı belirlenmiştir. Ayrıca ulusal arşiv örnekleriyle karşılaştırıldığında, Türkiye’de tanımlama standardı kullanımında yetersizlikler olduğu ve rehber doküman eksikliğinin önemli bir sorun olduğu tespit edilmiştir. Çalışma, kartografik ve fotografik materyalin niteliklerine uygun üst veri standartlarının uygulanması ve kurumsal iş birliği ile standartlaşma süreçlerinin güçlendirilmesi gerektiğini önermektedir. Bu yönüyle araştırma, hem mevcut durumu ortaya koymak hem de arşivcilik alanında materyal türü odaklı standartlaşma çalışmalarına katkı sağlamak açısından özgün bir değer taşımaktadır

Kurum ve Kuruluşlarda Elektronik Belge Yönetim Sistemi Risk Unsurları: Paydaş Görüşlerine Dayalı Nitel Bir İnceleme

The transition from physical records management practices to electronic media has introduced various risks. Managing these risks, which, if left unchecked, can cause significant harm to organizations, including legal penalties, financial hardship, and loss of prestige, has become a crucial issue.This study was conducted to identify the risk factors encountered in Electronic Records Management Systems (ERMS) and their processes in institutions and organizations in Türkiye. It is anticipated that the research will help identify potential risk factors in ERMS and manage them more effectively. To this end, relevant literature studies, particularly standards and guidelines, were reviewed. Then, using a semi-structured interview technique, interviews were conducted with ERMS personnel responsible from 13 institutions and organizations, eight experts/academics in the field of records management, and three companies that developed ERMS software, and the risks encountered in practice were determined. Data obtained from the interviews were analyzed using MAXQDA software. The analyzes revealed that ERMS and processes face significant risks, including user errors, regulatory uncertainty/inadequacy, unpreparedness for unexpected events, technological change, organizational change, lack of institutional analysis, company dependency, security, and technical inadequacy. The findings demonstrate that the risks faced by institutions and organizations in our country related to ERMS and its processes are not solely software-related, but are multifaceted, with human, institutional, and national dimensions. The study offers recommendations for strengthening institutional awareness and interest in risk management to ensure the smooth operation of ERMS and processes.Fiziki ortamda yürütülen belge yönetimi uygulamalarının elektronik ortama taşınması çeşitli risk unsurlarını beraberinde getirmiştir. Önlem alınmadığı takdirde organizasyonlara hukuki yaptırımlar, ekonomik sorunlar, prestij kaybı gibi ciddi zararlar verebilecek bu risklerin yönetimi önemli bir konu haline gelmiştir. Bu çalışma, Türkiye’deki kurum ve kuruluşlarda Elektronik Belge Yönetim Sistemleri (EBYS) ve süreçlerinde karşılaşılan risk unsurlarını ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın, EBYS’lerdeki potansiyel risk unsurlarının tespit edilmesine ve daha etkin bir şekilde yönetilmesine yardımcı olacağı öngörülmüştür. Bu kapsamda öncelikle, başta standartlar ve rehberler olmak üzere literatürde konuyla ilgili çalışmalar değerlendirilmiştir. Ardından yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak 13 kurum ve kuruluşta görev yapan EBYS’den sorumlu personel, belge yönetimi alanında sekiz uzman/akademisyen ve EBYS yazılımı geliştiren üç firma ile gerçekleştirilen görüşmelerle uygulamada karşılan riskler belirlenmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler MAXQDA yazılımı kullanılarak değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, EBYS ve süreçlerinde kullanıcı hataları, mevzuat belirsizliği/yetersizliği, beklenmedik olaylara hazır olmama, teknoloji değişimi, organizasyonel değişiklik, kurumsal analiz eksikliği, firma bağımlılığı, güvenlik, teknik yetersizlik gibi başlıca risk unsurlarının olduğu anlaşılmıştır. Elde edilen bulgular, ülkemizdeki kurum ve kuruluşlarda EBYS ve süreçlerine ilişkin karşılaşılan risklerin yalnızca yazılım kaynaklı olmadığını, insan kaynaklı, kurumsal ve ulusal boyutlarıyla birlikte çok yönlü olduğunu göstermiştir. Çalışma, EBYS ve süreçlerinin daha sağlıklı işlemesi adına kurumsal farkındalığın ve risk yönetimine olan ilginin güçlendirilmesine yönelik öneriler sunmaktadır

Müzelerde Yapay Zekâ: Etkileşimli Bir Platform Önerisi

This study investigates novel approaches to enhance the interaction between museum collections and artificial intelligence (AI)-powered systems and, in this context, evaluates an interactive platform developed for the Ankara Painting and Sculpture Museum (RHM). The “Namık İsmail’s Living Gallery” digital platform was developed for this research, focusing on a collection of works by Namık İsmail, a prominent artist of the Çallı Generation. This platform enriches the visitor discovery experience by offering features such as advanced filtering options, a natural language processing (NLP) infrastructure, and a similar artwork recommender system. One of the platform’s most innovative features is the integration of a chatbot that enables visitors to directly engage with the artworks “from the artwork’s perspective”. This chatbot assigns a unique digital persona to each artwork, facilitating consistent and contextual dialogues that align with the artwork’s character. The resulting platform offers an innovative approach that aims to deepen the museum experience through digital tools and foster more meaningful connections between visitors and artworks. As a pioneering application in the field of digital museology in Türkiye, this platform brings a new perspective to the literature with the interactive model it introduces for the presentation of cultural heritage.Bu çalışma, müze koleksiyonlarının yapay zekâ destekli sistemlerle etkileşimini artırmaya yönelik yeni yaklaşımları araştırmakta ve bu bağlamda, ziyaretçilerin koleksiyonlarla anlamlı bir bağ kurabilmesi amacıyla, Ankara Resim ve Heykel Müzesi (RHM) için geliştirilen etkileşimli platformu örnek uygulama olarak değerlendirmektedir. Çalışma kapsamında, Çallı Kuşağı sanatçılarından Namık İsmail’e ait eserlerden oluşan koleksiyon temel alınarak “Namık İsmail’in Yaşayan Galerisi” adlı dijital platform geliştirilmiştir. Bu platform, ziyaretçilere gelişmiş filtreleme seçenekleri, doğal dil işleme altyapısı ve benzer eser öneri sistemi gibi olanaklarla zenginleştirilmiş bir keşif deneyimi sunmaktadır. Platformun en yenilikçi özelliklerinden biri, ziyaretçilerin eserlerle doğrudan “eserin ağzından” diyalog kurmasını sağlayan bir sohbet robotunun platforma entegre edilmiş olmasıdır. Bu sohbet robotu, her bir esere özgü dijital bir kişilik atayarak, eserin karakterine uygun tutarlı ve bağlamsal etkileşimler kurulmasına olanak tanımaktadır. Bu sayede, ziyaretçiler ile sanat eserleri arasında anlamlı bir bağ kurulması hedeflenmektedir. Çalışmanın sonucunda ortaya çıkan platform, müze deneyimini dijital araçlarla derinleştirmeye ve ziyaretçiler ile eserler arasında daha anlamlı bağlar kurmaya olanak sağlayan yenilikçi bir yaklaşım sunmaktadır. Türkiye’de dijital müzecilik alanında öncü bir uygulama olan bu platform, kültürel mirasın sunumuna getirdiği etkileşimli model ile literatüre yeni bir perspektif kazandırmaktadır

Doküman Türü Karmaşası: Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerindeki Yayınlara Yönelik Bir Değerlendirme

This study aims to analyse the accuracy and consistency of the document types of publications in Turkish Librarianship and Information World journals indexed in international bibliographic databases in the field of librarianship and information science in Türkiye. In this study, the accuracy and consistency analyses of publication document types were conducted using full texts, journal web pages, and records in international citation indexes (Web of Science and Scopus). In this study, a quantitative research approach was adopted, and the descriptive method was utilized. The findings indicated that the document types specified in the full texts of the publications in both journals exhibited inconsistencies with the journals’ web pages and the citation databases in which they were indexed. It has been determined that document types labelled differently from the full texts of publications in journals are predominantly Opinions and Letters to the Editor. These types are often erroneously labeled as Research Articles. In this regard, it is recommended that verification be carried out from multiple sources or original providers to ensure the accuracy of document types. However, including document types with equivalents in international databases in academic journal publication policies would significantly contribute to standardization and data integrity.Bu çalışma, Türkiye’de kütüphanecilik ve bilgibilim alanında ve uluslararası bibliyografik veri tabanlarında dizinlenen Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası dergilerindeki yayınların doküman türlerinin doğruluk ve tutarlılıklarının analiz edilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada yayınların doküman türlerinin doğruluk ve tutarlılık analizleri, tam metinler, dergi web sayfaları ve uluslararası atıf dizinlerindeki (Web of Science ve Scopus) kayıtlar üzerinden gerçekleştirilmiştir. Nicel bir araştırma yaklaşımının benimsendiği çalışmada, betimleme yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular değerlendirildiğinde, her iki dergideki yayınların tam metinlerinde belirtilen doküman türlerinin, dergilerin web sayfaları ve dizinlendikleri atıf veri tabanlarıyla uyumsuzluklar gösterdiği anlaşılmıştır. Dergilerde yayınların tam metinlerinden farklı bir türde etiketlenen doküman türlerinin yoğunlukla Görüşler ve Okuyucu Mektubu olduğu tespit edilmiş, bu türlerin sıklıkla Araştırma Makalesi olarak etiketlendiği görülmüştür. Bu bağlamda, doküman türü doğruluğunu sağlamak amacıyla birden fazla kaynaktan veya orijinal sağlayıcıdan doğrulama yapılması önerilmektedir. Bununla birlikte, uluslararası veri tabanlarında karşılığı bulunan doküman türlerinin akademik dergilerin yayın politikalarında yer almasının, standartlaşma ve veri bütünlüğü açısından önemli bir katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir

Üniversite Öğrencilerinin Kişisel Verilerin Korunması ve Unutulma Hakkı Farkındalıkları: Bilgi ve Belge Yönetimi, Gazetecilik ve Hukuk Bölümleri Üzerine Bir Araştırma

Personal data is the sum of the data produced by or for individuals. As defined in Article 2 of the EU General Data Protection Regulation, personal data refers to any information relating to an identified or identifiable natural person. The aim of this study is to analyze the knowledge and awareness levels of students studying at the Information and Document Management, Journalism and Law departments of Niğde Ömer Halisdemir University and Ankara University regarding the protection of personal data and the right to be forgotten. In the study, undergraduate-level departments with closely related topics were selected within the scope of the course content, and semi-structured interviews were conducted with a total of 12 students, one student from each class in three departments. The data collected in the study were subjected to thematic analysis supported by content analysis and the results obtained were interpreted. As a result of the analysis, 5 themes came to the fore: personal data, content management, awareness, education and knowledge level. The results of the study show that, in general, the participants have knowledge about the protection of personal data, but they do not reflect this in their behavior. The majority of the participating students stated that they had heard the concept of the right to be forgotten before, but did not have knowledge about this concept. The results of this study make an important contribution to the field of information and document management in general and to the literature on the right to be forgotten and the protection of personal data.Kişisel veri, bireyler tarafından veya bireyler için üretilen verilerin toplamıdır. AB Veri Koruma Tüzüğü’nün 2. maddesinde tanımlanmış haliyle kişisel veri, belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi ifade etmektedir. Bu çalışmanın amacı, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi ile Ankara Üniversitesi’nde Bilgi ve Belge Yönetimi, Gazetecilik ve Hukuk bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin kişisel verilerin korunması ve unutulma hakkına ilişkin bilgi ve farkındalık düzeylerini analiz etmektir. Çalışmada, ders içerikleri kapsamında konu ile yakından ilgili başlıklar bulunan lisans düzeyindeki bölümler seçilmiş olup, üç bölümdeki her sınıftan birer öğrenci olmak üzere toplam 12 öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada toplanan veriler içerik analizi ile desteklenen tematik analize tabi tutulmuş ve elde edilen sonuçlar yorumlanmıştır. Analiz sonucunda kişisel veri, içerik yönetimi, farkındalık, eğitim ve bilgi düzeyi olmak üzere 5 tema öne çıkmıştır. Çalışma sonuçları, genel olarak katılımcıların kişisel verilerin korunması konusunda bilgi sahibi olmakla birlikte bunu davranışlarına yansıtmadıklarını göstermektedir. Katılımcı öğrencilerin çoğunluğu unutulma hakkı kavramını daha önce duyduklarını ancak bu kavrama ilişkin bilgiye sahip olmadıklarını ifade etmiştir. Bu çalışmanın sonuçları, genel olarak bilgi ve belge yönetimi alanına ve unutulma hakkı ile kişisel verilerin korunması literatürüne önemli bir katkı sağlamaktadır

Information and Society

This study aims to analyze the book titled “Information and Society” written by Michael Buckland. The book consists of nine chapters, appendices-a/b, section for curious readers, glossary, references, and index. The chapters can be categorized into three sections. The first three chapters provide an introductory overview of the content, examining the historical development and necessity of the document concept, as well as its physical, cognitive, and social dimensions. The following three chapters discuss the importance of organizing big data, the effects of the information explosion, the functioning of processes in the electronic environment, the necessity of metadata, fundamental challenges in naming, and strategies to overcome them. The final three chapters focus on the systematic aspects of the search process, measurement methods used, efficiency calculations, and the relevance concept, which is the cornerstone of the field’s major debate on the quantity-quality problem. Each chapter includes a summary at the end, ensuring coherence between sections. The author presents the subject in a way that can be understood by a broad audience, concretizing abstract terminology through metaphors, while reinforcing conceptual and definitional explanations by referencing various authors and thinkers. As a general summary of Undergraduate level education in Turkey, this book is surely a guiding resource, especially for undergraduate students and other people who are interested in the field.Bu çalışmada Michael Buckland tarafından kaleme alınan “Information and Society” başlıklı kitabın incelenmesi hedeflenmiştir. Kitap dokuz bölüm, ek-a/b bölümü, meraklısına bilgi bölümü, sözlük, kaynakça ve indeksten oluşmaktadır. Kitaptaki bölümleri üç ayrı kategoride gruplandırmak mümkündür. İlk üç bölümde içeriği dair girizgah niteliğinde genel bilgilere yer verilmiş, belge kavramının tarihsel gelişimi ve gerekliliği; belgenin fiziksel, zihinsel ve sosyal boyutu mercek altına alınmıştır. Sonraki üç bölümde büyük veriyi organize etmenin önemi, bilgi patlamasının etkileri, elektronik ortamda süreçlerin işleyişi, üst verilerin gerekliliği, adlandırma yapılırken yaşanan temel problemler ve başa çıkma yolları hakkında bilgi verilmiştir. Eserin son üç bölümünde arama sürecinin sistematik boyutu, kullanılan ölçüm yöntemleri, verimlilik hesaplamaları ve alanın en büyük tartışma konusu nicelik-nitelik probleminin yapı taşı olan ilgililik kavramı üzerinde durulmuştur. Kitapta her bölüm sonuna özet eklenerek bölümler arası bağlantı oluşturulmuştur. Yazar, konuyu her kesimden insanın anlayabileceği şekilde soyut alan terminolojisini metaforlar yardımıyla somutlaştırarak okuyucusuna sunarken, kavramsal ve tanımsal açıklamalarını çeşitli yazar ve düşünürlere atıf vererek sağlamlaştırmıştır. Türkiye de lisans düzeyinde verilen eğitimin kapsamlı bir özeti niteliğindeki bu kitap başta lisans öğrencileri olmak üzere, alana ilgi duyan diğer kesimler için yol gösterici olacaktır

Belediyelerde Kültür Verisi Yönetimi Konusunda Personel Farkındalığı: Ankara Büyükşehir Belediyesi Örneği

This study aimed to reveal personnel awareness of cultural data management processes and to examine institutional performance evaluations in municipalities, using a sample from the Ankara Metropolitan Municipality. In this research, a quantitative method was used, and data were collected through a questionnaire with four sections. The findings indicate that the cultural data management awareness among personnel is at a level that can be improved. Most of the respondents evaluated the institution’s performance regarding cultural data management as moderately adequate. The study found a statistically significant relationship between awareness of cultural data management and perceived institutional performance. The results also showed that personnel awareness on cultural data management do not differ by age, gender, educational status, or title. This study is expected to promote further research on cultural data management in local governments and to contribute to the existing literature on the subject.Bu çalışmada, Ankara Büyükşehir Belediyesi örneğinde, belediyelerde çalışan personelin kültür verisi yönetimi süreçlerine ilişkin farkındalıklarının ve kurumsal performans değerlendirmelerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmada nicel bir metodoloji kullanılmış ve veriler dört bölümden oluşan bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Bulgular, personel arasında kültür verisi yönetimi farkındalığının geliştirilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir. Katılımcıların çoğu, kurumun kültür verisi yönetimi konusundaki performansını kısmen yeterli olarak değerlendirmiştir. Çalışmada, kültür verisi yönetimi farkındalığı ile algılanan kurumsal performans arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sonuçlar ayrıca, personelin kültür verisi yönetimi farkındalığının yaş, cinsiyet, eğitim durumu ve unvana göre farklılaşmadığını göstermiştir. Bu çalışmanın, yerel yönetimlerde kültür verisi yönetimi konusunda yapılacak daha fazla araştırmayı teşvik etmesi ve konu hakkındaki mevcut literatüre katkıda bulunması beklenmektedir

Türkiye’deki Bilgi Kurumlarında Yürütülen Arşiv Stajlarının Mentörlük Kapsamında Analizi: Staj Yapan Öğrenciler Açısından Bir Değerlendirme

It is well known that in fields where theory and practice go hand in hand, there is a need for methods that enable theoretical knowledge to be reflected in practice. Internships are one of the methods that have emerged to meet this need. The effective design of internships is important for students to gain experience in a field that may become their future profession. However, it is understood from both field observations and feedback from students that internships at some archival institutions are not well planned, and therefore interns do not gain sufficient experience in professional practice through real-life cases. This situation indicates that the gains from the internship are insufficient. Mentoring, which has been applied in many fields in recent years as a model that increases work efficiency and develops personal and professional knowledge and skills, is considered to be beneficial for archival internships as well. The purpose of this study is to reveal whether archival internships in Information and Document Management (IDM) departments meet the criteria of mentoring. Within this scope, the work processes of students participating in archival internships were evaluated in terms of mentoring methodology. A quantitative research method was used in the study, and a survey was administered to 361 individuals who had completed archival internships between 2015 and 2019. Student opinions were evaluated to determine the extent to which the internships were consistent with mentoring methodology. When the results were evaluated, it was observed that the mentoring stages could not be fully provided due to reasons such as the lack of an internship program, lack of information, and lack of orientation, and that the satisfaction rates of interns had decreased. The findings indicate that perceptions of mentoring vary depending on the type of institution where the internship is conducted, and that students who intern at institutional archives provide more positive evaluations of the mentoring stages (e.g., for career function, F=2,259; p<0,05). The study suggests that mentoring should be considered an effective method for addressing shortcomings in the internship process.Teori ve uygulamanın bir arada olduğu sahalarda teorik bilgilerin pratiğe yansıtılacağı yöntemlere ihtiyaç duyulduğu bilinmektedir. Staj bu ihtiyacı karşılamak üzere ortaya çıkan yöntemlerden biridir. Stajların etkili bir şekilde tasarlanması, öğrencilerin ilerleyen yıllarda meslekleri olabilecek işi deneyimlemeleri açısından önemlidir. Ancak, kimi arşiv kurumlarında stajlar iyi planlanmadığı için stajyerlerin mesleki uygulamaları gerçek vakalar üzerinde deneyimlemelerinin çok da yeterli olmadığı, gerek sahada yapılan gözlemlerden gerekse öğrencilerden alınan geri dönüşlerden anlaşılmaktadır. Bu durum stajdan elde edilen kazanımların yeterli olmadığına işaret etmektedir. Son yıllarda birçok sahada iş verimliliğini artıran, kişisel ve mesleki bilgi ve becerileri geliştiren bir model olarak uygulanan mentörlüğün, arşiv stajları için de uygulanmasının faydalı olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Bilgi ve Belge Yönetimi (BBY) bölümlerindeki arşiv stajlarının mentörlük kriterlerini karşılayıp karşılamadığını açığa çıkarmaktır. Bu kapsamda arşiv stajı yapan öğrencilerin iş süreçleri mentörlük metodolojisi açısından değerlendirilmiştir. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve 2015-2019 yılları arasında arşiv stajı yapmış 361 kişiye anket uygulanmıştır. Burada öğrenci görüşleri değerlendirilerek stajların mentörlük metodolojisiyle ne ölçüde örtüştüğü belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde staj programının oluşturulmaması, bilgilendirme ve oryantasyon eksikliği gibi sebeplerle mentörlük aşamalarının bütün yönleriyle sağlanamadığı ve stajyerlerin memnuniyet oranlarının düştüğü görülmüştür. Bulgular, stajın yapıldığı kurum türüne göre mentörlük algılarının değiştiğini ve kurum arşivlerinde staj yapan öğrencilerin mentörlük aşamalarında daha olumlu değerlendirmelerde (örneğin kariyer işlevi için F=2,259; p<0,05) bulunduğunu göstermektedir. Çalışmada mentörlüğün, staj sürecindeki aksaklıkların giderilmesinde etkili bir yöntem olarak değerlendirilmesi gerektiği önerilmektedir

Dijital Beşerî Bilimler Perspektifinde Engelli Bireylerin Dijital Kültürel Mirasa Erişimi: Yeni Teknolojiler ve Dijital Erişilebilirlik

This study examines, from a digital humanities perspective, how persons with disabilities access digital cultural heritage and assesses the accessibility opportunities afforded by emerging technologies. It analyses key technological domains deployed to support the access of people with visual, hearing, cognitive, physical and multiple impairments to digital cultural heritage, including explainable artificial intelligence, three-dimensional modelling, virtual and augmented reality applications, and sign language-supported systems. Methodologically, the study combines qualitative content analysis with a review of the literature. It also evaluates institutional practices in light of international accessibility guidelines such as the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) and the Web Accessibility Initiative – Accessible Rich Internet Applications (WAI-ARIA) specification, relevant European Union directives, and the policies of open access platforms such as Europeana, DARIAH and Time Machine. The findings indicate that making digital cultural heritage accessible for persons with disabilities requires not only technological transformations but also ethical, social and political changes. Accordingly, the study proposes a set of recommendations for the holistic design of digital accessibility policies and underscores that persons with disabilities should be positioned in these digital environments not as passive users but as active participants and co-creators.Bu çalışma, dijital beşerî bilimler perspektifinden engelli bireylerin dijital kültürel mirasa erişimini incelemekte ve yeni teknolojilerin sunduğu erişilebilirlik olanaklarını değerlendirmektedir. Görme, işitme, bilişsel, fiziksel ve çoklu engelli bireylerin dijital kültürel mirasa erişimini desteklemek üzere kullanılan açıklanabilir yapay zekâ, üç boyutlu modelleme, sanal ve artırılmış gerçeklik uygulamaları ile işaret dili destekli sistemler başlıca teknoloji alanları olarak analiz edilmektedir. Bu çalışmada nitel içerik analizi ve literatür incelemesi yöntemleri bir arada kullanılmaktadır. Aynı zamanda “Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri (WCAG)” ve “Erişilebilir Zengin İnternet Uygulamaları (WAI-ARIA)” gibi uluslararası erişilebilirlik rehberleri, Avrupa Birliği direktifleri ve “Europeana”, “DARIAH”, “Time Machine” vb. açık erişim platformlarının politikaları bağlamında kurumsal uygulamalar değerlendirilmektedir. Bulgular, dijital kültürel mirasın engelli bireyler için erişilebilir hâle gelmesinin, teknolojik dönüşümlerin yanı sıra etik, sosyal ve politik bir dönüşüm sürecini de gerektirdiğini göstermektedir. Bu çerçevede dijital erişilebilirlik politikalarının bütüncül biçimde yapılandırılmasına yönelik çeşitli öneriler sunulmakta; engelli bireylerin bu dijital alanlarda pasif kullanıcılar değil, aktif katılımcılar ve ortak üreticiler olarak konumlandırılması temel hedef olarak vurgulanmaktadır