Od Redakcji

bra

Bibliografia prac Teresy Gaworczyk

bra

Status prawny Nuncjusza Apostolskiego w Polsce

The apostolic nuncio is the diplomatic representative of the Holy See. He carries out his mission simultaneously vis-à-vis the state and the particular Churches on the territory of that state. The legal status of the Apostolic Nuncio in Poland derives from the provisions of canon law, international law, as well as customary law, i.e. in particular the Vienna Convention on Diplomatic Relations, the Code of Canon Law and the Concordat between the Holy See and the Republic of Poland. Therefore, the aim of this paper is to answer the following question: To what extent do the provisions of canon law, state law and international law apply to the Apostolic Nuncio in Poland with reference to specific issues, such as the appointment and dismissal of the apostolic nuncio, his competences, as well as his performance of the function of the dean of the diplomatic corps?Nuncjusz apostolski jest przedstawicielem dyplomatycznym Stolicy Apostolskiej. Wykonuje swoją misję jednocześnie wobec państwa i wobec Kościołów partykularnych na terytorium tego państwa. Status prawny Nuncjusza Apostolskiego w Polsce wynika z przepisów prawa kanonicznego, prawa międzynarodowego, a także prawa zwyczajowego, tj. w szczególności Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych, Kodeksu Prawa Kanonicznego oraz Konkordatu między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską. W związku z tym celem niniejszego opracowania jest odpowiedź na pytanie: W jakim zakresie przepisy prawa kanonicznego, prawa państwowego i prawa międzynarodowego mają zastosowanie do Nuncjusza Apostolskiego w Polsce w odniesieniu do szczegółowych kwestii, takich jak mianowanie i odwoływanie nuncjusza apostolskiego, jego kompetencje, a także wykonywanie przez niego funkcji dziekana korpusu dyplomatycznego

Praktyka przesłuchiwania małoletnich świadków w procesie karnym w świetle badań ankietowych

A minor may be questioned in a criminal trial as a witness. This issue does not currently raise doubts, and the admissibility of these questioning stems from, among other things, the provisions of the Criminal Procedure Code, as well as from judicial decisions and views presented in the scholarly literature. The questioning of a minor is carried out, depending on the circumstances of the case and the age of the witness, in the ordinary mode or the protective mode. However, in any case, regardless of the mode of questioning, the procedural authority is obliged to ensure that this procedural act is carried out in a way that protects the child from secondary victimisation and allows child’s rights to be exercised. In order to examine whether these standards are complied with, as well as to determine how this procedural act is carried out in practice, a survey was conducted among judges adjudicating in Polish common courts, from 5 to 30 April 2022. This article presents the survey results and their evaluation. The paper takes into account the changes introduced by the Act of 13 January 2023 amending the Act – Civil Procedure Code and certain other acts.Małoletni może zostać przesłuchany w procesie karnym w charakterze świadka. Kwestia ta aktualnie nie budzi wątpliwości. Dopuszczalność przesłuchania wynika m.in. z przepisów Kodeksu postępowania karnego, a także z judykatury i poglądów prezentowanych w piśmiennictwie. Przesłuchanie małoletniego przeprowadzane jest – w zależności od okoliczności sprawy oraz wieku świadka – w trybie zwykłym lub ochronnym. W każdym przypadku, niezależnie od trybu przesłuchania, organ procesowy obowiązany jest zapewnić, aby ta czynność odbywała się w sposób chroniący dziecko przed wtórną wiktymizacją oraz umożliwiający realizację przysługujących mu praw. Celem zbadania, czy te standardy są przestrzegane, a także ustalenia, jak w praktyce ta czynność jest dokonywana, w dniach od 5 do 30 kwietnia 2022 r. zostały przeprowadzone badania ankietowe wśród sędziów orzekających w sądach powszechnych. W niniejszym artykule znajduje się omówienie wyników tych badań oraz ich ocena. W pracy uwzględniono zmiany wprowadzone ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw

Podatek od kapitałów własnych jako narzędzie zwiększenia wpływów podatkowych w czasach polikryzysu

During the recent crises (specifically the COVID-19 pandemic and the Russian aggression in Ukraine connected with the increase in energy prices), European governments amended many tax law norms to increase public budgets’ revenues and to support business and national economies. Not many of these amendments were related to property taxes. The paper aims to confirm or disprove the hypothesis that the wealth tax could be one of the solutions in the mix of tax amendments in polycrisis times in the Czech Republic. To achieve this aim, it is necessary to introduce and analyse fundamental changes in the area of tax law regulation, focusing on property taxation. The article also analyses individual structural components of wealth taxes collected in European countries. The acquired knowledge allows us to decide whether the wealth tax might be an appropriate tax tool in times of polycrisis and possibly to construct an adequate construction of the wealth tax for the Czech Republic and other countries with similar economic development.Podczas niedawnych kryzysów (w szczególności pandemii COVID-19 i rosyjskiej agresji na Ukrainę powiązanej ze wzrostem cen energii) państwa europejskie znowelizowały wiele norm prawa podatkowego w celu zwiększenia dochodów budżetowych oraz wsparcia przedsiębiorców i gospodarek narodowych. Niezbyt wiele z tych zmian dotyczyło podatków od kapitałów własnych. Celem artykułu jest potwierdzić lub obalić hipotezę, że podatek majątkowy może być jednym z rozwiązań w pakiecie nowelizacji prawa podatkowego w Republice Czeskiej w czasach polikryzysu. W związku z tym należało przedstawić i przeanalizować fundamentalne zmiany w dziedzinie regulacji prawnopodatkowej, ze szczególnym uwzględnieniem opodatkowania mienia. Analizie poddano również poszczególne elementy konstrukcji podatków majątkowych pobieranych w państwach europejskich. Uzyskana wiedza pozwala stwierdzić, czy podatek majątkowy byłby odpowiednim instrumentem podatkowym w czasach polikryzysu oraz potencjalnie opracować odpowiednią konstrukcję podatku majątkowego dla Republiki Czeskiej i innych państw na podobnym poziomie rozwoju gospodarczego

Sposób zaliczania powierzchni do powierzchni użytkowej będącej podstawą opodatkowania dla budynków lub ich części – glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2022 r., III FSK 590/21

The gloss to the judgment of the Supreme Administrative Court of 24 May 2022, III FSK 590/21 is critical in character and the arguments against the validity of the judgment were focused primarily on the analysis of the normative content of article 4, paragraph 1, point 2 and paragraph 2 in connection with article 1a, paragraph 1, point 5 of the Act of 12 January 1991 on Local Taxes and Fees. To conduct the study, the dogmatic-legal method was applied, which consisted of determining the content of the legal norm of the relevant provisions and their interpretation, as well as the analytical method, which analysed the literature on the subject and the jurisprudence of administrative courts. As a result of the research, it was concluded that the word “part” in the phrase “part of a floor with a clear height” is legally significant and thus introduces an obligation to include only a part of a floor with a clear height in a preferential manner, i.e. 50%, or to exclude such an area in the process of determining the tax base in the property tax. Despite the favourable outcome for the taxpayer, it was considered that the approach expressed by the Supreme Administrative Court in the judgment under commentary should be criticised.Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24.05.2022 r., III FSK 590/21 ma charakter krytyczny, zaś argumenty przeciwko prawidłowości orzeczenia koncentrowały się przede wszystkim na analizie treści normatywnej art. 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Do przeprowadzenia badania zastosowano metodę dogmatyczno-prawną polegającą na ustaleniu treści normy prawnej relewantnych przepisów oraz ich interpretacji, a także metodę analityczną, w ramach której analizą objęto literaturę przedmiotu oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. W wyniku badań przyjęto, że słowo „część” w sformułowaniu „część kondygnacji o wysokości w świetle” jest prawnie doniosłe, a tym samym wprowadza obowiązek zaliczania tylko części kondygnacji o wysokości w świetle w sposób preferencyjny tj. 50% albo pomijania takiej powierzchni w procesie ustalania podstawy opodatkowania w podatku od nieruchomości. Uznano, że mimo korzystnego rozstrzygnięcia dla podatnika, stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w glosowanym orzeczeniu należy poddać krytyce

Roszczenie o odszkodowanie za szkodę spowodowaną naruszeniem zobowiązania pracowniczego – glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2019 r., III PK 21/18

The subject of the study is an attempt to polemicize with the position of the Supreme Court expressed on the background of the judgment under review, concerning the employer’s claim for liability of an employee for improper performance of employment duties and the statute of limitations of the claim. Referring to the positions of representatives of the doctrine and the positions expressed so far in the jurisprudence, the author attempts to present arguments undermining, in part, the validity of the general view expressed by the Supreme Court against the background of the ruling in question regarding the due date of the employer’s claim in connection with the necessity of paying interest on unpaid contributions. The author casts doubt on the possibility of the employee’s liability for the damage in the facts in question.Przedmiotem glosy jest próba polemiki ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym na kanwie glosowanego wyroku, dotyczącego roszczenia pracodawcy z tytułu odpowiedzialności pracownika za nienależyte wykonanie obowiązków pracowniczych oraz przedawnienia się roszczenia. Odwołując się do stanowisk przedstawicieli doktryny oraz wyrażanych dotychczas w judykaturze, autorka podejmuje próbę przedstawienia argumentów podważających częściowo zasadność ogólnego poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy na tle przedmiotowego orzeczenia dotyczącego daty wymagalności roszczenia pracodawcy w związku z koniecznością zapłaty odsetek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Podaje ona w wątpliwość możliwość ponoszenia przez pracownika odpowiedzialności za szkodę w omawianym stanie faktycznym

Uwagi na tle konstrukcji normatywnej uznania za pracownika z art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2023 r., III AUa 3684/22

The commentary approves the judgment of the Court of Appeal. The judgment in question is in line with the statutory normative structure contained in Article 8 section 2a of the Act on the social security system. This provision in the field of social security law modifies the concept of an employee, going beyond the employment relationship, which is extended to persons performing work on the basis of an agency contract, a mandate contract or another contract for the provision of services, or a contract for specific work, if the contract was concluded with the employer’s own or if work under the contract is performed for the employer with whom the party has an employment relationship. The regulation in question is worth analyzing due to the developed line of case law, which should be linked to the legislator’s intention, which differs significantly from a literal interpretation, the effects of which should be critically assessed in relation to the legislator’s purpose.Glosa ma charakter aprobujący wobec wyroku Sądu Apelacyjnego. Przedmiotowe orzeczenie jest związane z wprowadzoną przez ustawodawcę konstrukcją normatywną uznania za pracownika zawartą w art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Regulacja ta rozszerza w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych definicję pracownika poza sferę stosunku pracy, która obejmuje również osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło, jeżeli umowa została zawarta z własnym pracodawcą lub jeżeli praca w ramach umowy jest wykonywana na rzecz pracodawcy, z którym strona pozostaje w stosunku pracy. Przedmiotowa regulacja warta jest analizy z uwagi na wypracowaną przez Sąd Najwyższy i sądy powszechne linię orzeczniczą, istotnie odstępującą od wykładni literalnej, której efekty należy krytycznie odnieść do ratio legis, który przyświecał ustawodawcy

Mediacja w sporach zbiorowych

Much has been written about mediation, including mediation as a method to resolve collective industrial disputes. Most publications on mediation focus on discussing the issues of mediation in the context of its origin and analysis of its normative basis. Significantly less attention is paid to mediation in the context of the law applying practice. This study contains not only a normative analysis made on the basis of the mediation-related provisions in the Polish Act on resolution of collective industrial disputes (Act of 23 May 1991 on resolving collective industrial disputes, Journal of Laws of 2020, item 123, hereinafter referred to as ARCID), starting from the explanation of basic terms in the field of collective disputes and the essence of mediation in collective disputes, then discussing the role of the mediator and the course of the mediation process, and finally its completion, but also takes into account the solutions concerning the course of mediation that have been developed in practice and statistical data relating to mediation in collective disputes. The study uses data from the guidebook on collective disputes for 2021–2023 published by the Polish Ministry of Family, Labour and Social Policy. Based on the analysis, it will be possible to assess the importance of mediation in the resolution of collective disputes and to answer the question of whether the solutions discussed remain relevant, still sufficient and capable of fulfilling their role.O mediacji, w tym mediacji jako metodzie rozwiązywania sporów zbiorowych, napisano już wiele. Większość publikacji, których przedmiotem jest mediacja, skupia się na omówieniu problematyki mediacji w kontekście jej genezy oraz na analizie jej podstaw normatywnych. Wyraźnie mniej uwagi poświęca się mediacji w kontekście praktyki stosowania prawa. Niniejsze opracowanie zawiera natomiast nie tylko analizę normatywną przeprowadzoną na podstawie przepisów dotyczących mediacji w ustawie o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, Dz.U. z 2020 r., poz.123), poczynając od wyjaśnienia podstawowych terminów z zakresu sporów zbiorowych oraz istoty mediacji w sporach zbiorowych, poprzez omówienie roli mediatora oraz przebiegu procesu mediacji, po jego zakończenie, ale także uwzględnia rozwiązania dotyczące przebiegu mediacji, jakie zostały wykształcone w praktyce oraz dane statystyczne odnoszące się do mediacji w sporach zbiorowych. W opracowaniu wykorzystano dane Informatora Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczące sporów zbiorowych za lata 2021–2023. Na podstawie przeprowadzonej analizy możliwa będzie ocena znaczenia mediacji w rozwiązywaniu sporów zbiorowych i odpowiedź na pytanie, czy omawiane rozwiązania zachowują aktualność, czy obecnie są wystarczające i nadal spełniają swoją rolę.

Wydostać się ze spirali: świat pracy w literaturze współczesnej (Margaux Gilquin, Vincent Message) / Sortir de la spirale. Le monde du travail dans l’écriture du présent (Margaux Gilquin, Vincent Message)

Writing about the world of work in the 21st century means not only writing about today's economic reality, but above all undertaking a real work of writing based on research derived from practice borrowed from the human sciences. Instead of simply presenting the socio-professional environment, the writer transforms himself into an explorer – a detective who goes in search of traces and collects testimonies. Sometimes, he puts himself on stage to testify to his own traumatic experience, such as job loss (Le dernier salaire by Margaux Gilquin), sometimes, like a journalist, he conducts a literary investigation which reveals the mechanisms which underlie the organization of the modern company, moral harassment and its devastating impact on the individual (Cora dans la spirale by Vincent Message).Transcrire le monde du travail au XXIe siècle, c’est non seulement écrire sur la violence économique d’aujourd’hui, mais surtout entreprendre un véritable travail de l’écriture qui repose sur la recherche issue de la pratique empruntée aux sciences humaines.  Au lieu de se contenter de présenter le milieu socioprofessionnel, l’écrivain se transforme en explorateur - détective qui part en quête des traces et collecte des témoignages. Tantôt, il se met en scène afin de témoigner de sa propre expérience traumatisante -  perte de l’emploi et chômage ( Dernier salaire de Margaux Gilquin), tantôt, à l’instar de journaliste, il mène une enquête littéraire qui permet de dévoiler les mécanismes qui sous-tendent l’organisation de l’entreprise moderne et son impact dévastateur sur l’individu (Cora dans la spirale de Vincent Message).Abstrakt. Narracje o rynku pracy w literaturze XXI wieku to nie tylko pisanie o rzeczywistości ekonomicznej, ale przede wszystkim wyraz autentycznych poszukiwań formalnych praktyk zapożyczonych z nauk humanistycznych. Pisarz nie poprzestaje na opisywaniu środowiska społeczno-zawodowego i przeobraża się w detektywa, który bada ślady i gromadzi świadectwa. Czasami pojawia się na scenie, by opowiedzieć o własnym, traumatycznym doświadczeniu, jakim jest utrata pracy (Margaux Gilquin, Le dernier salaire), czasami na wzór reportera, prowadzi literackie śledztwo, które odsłania mechanizmy leżące u podstaw funkcjonowania współczesnej korporacji – przemoc psychiczną i jej negatywny wpływ na jednostkę ( Vincent Message, Cora dans la spirale). Résumé. Transcrire le monde du travail au XXIe siècle, c’est non seulement écrire sur la réalité  économique d’aujourd’hui, mais surtout entreprendre un véritable travail de l’écriture qui repose sur la recherche issue de la pratique empruntée aux sciences humaines.  Au lieu de se contenter de présenter le milieu socioprofessionnel, l’écrivain se transforme en explorateur - détective qui part en quête des traces et collecte des témoignages. Tantôt, il se met en scène afin de témoigner de sa propre expérience traumatisante – perte de l’emploi et chômage (Le dernier salaire de Margaux Gilquin), tantôt, à l’instar de journaliste, il mène une enquête littéraire qui permet de dévoiler les mécanismes qui sous-tendent l’organisation de l’entreprise moderne, violence et harcèlement moral et son impact dévastateur sur l’individu (Cora dans la spirale de Vincent Message)