89 research outputs found
์ง์ฅ์ ์น๋ฃ์์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ ๊ฐ์ด๋๋ผ์ธ ์ค์์จ๊ณผ ์ด์ ๋ณ์ด์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ์์ธ: ๊ตญ๋ฏผ๊ฑด๊ฐ๋ณดํ ์ฒญ๊ตฌ์๋ฃ๋ฅผ ์ด์ฉํ ๋ถ์, 2005-2016
ํ์๋
ผ๋ฌธ (๋ฐ์ฌ)-- ์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ : ์๊ณผ๋ํ ์ํ๊ณผ, 2018. 2. ๊น์ค.์๋ก : ๊ทผ๊ฑฐ์ค์ฌ์๋ฃ(Evidence-based medicine)๋ ์ค์ ์์์ ์ ์ฉ๋ ๋ ์๋ก์ด ๊ฐ์ด๋๋ผ์ธ์ ํํ๋ก ๋์
๋๋ค. ์ด ๊ฐ์ด๋๋ผ์ธ์ด ์ํ์ ์ง๋ฃ ํ์ฅ์์ ์ด๋ ํ ์ ๋๋ก ๋ฐ์๋ค์ฌ์ง๊ณ ์ ํ๋๋์ง์ ๋ํ ์ ๋ณด๋ ๋ง์ง ์์ผ๋, ์ด๋ค์ ์ค์ ์ ์ฉ์ ๋ค๋ฅธ ์๋ฃ์๋น์ค์์์ฒ๋ผ ๋ณ์ด๊ฐ ์กด์ฌํ ๊ฒ์ผ๋ก ์ถ์ ๋๋ค. ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์ง์ฅ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์์์ ์๋ก์ด ๊ฐ์ด๋๋ผ์ธ์ ๋์
๋ฐ ์ ํ๋ฅผ ๋ณด๊ณ ํ๊ณ , ์ด์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น ์์ธ์ ๋ถ์ํ๊ณ ์ ํ์๋ค.
๋ฐฉ๋ฒ: 2005-2016๋
์ ๊ตญ๋ฏผ๊ฑด๊ฐ๋ณดํ๊ณต๋จ ์ง๋ฃ๋น ์ฒญ๊ตฌ์๋ฃ๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์์ผ๋ฉฐ, ํ์๊ฐ ์๋ ๋ณ์์ ๋ถ์ ๋จ์๋ก ํ์๋ค. ์ง์ฅ์์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ ๊ฐ์ด๋๋ผ์ธ ์ค์์จ์ ๋์ผ ๋ณ์์์ ์ง์ฅ์์ผ๋ก ์์ ๊ณผ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ๋ฅผ ๋ฐ์ ํ์๋ค ์ค ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ๋ฅผ ๋ฐ์ ํ์๋ค์ ๋ถ์จ๋ก ์ ์ํ์ฌ, ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ์ด๋ผ๊ณ ์ง์นญํ์๋ค. ์ด์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น ๊ฐ๋ฅ์ฑ์ด ์๋ ๋ณ์ ํน์ฑ์ ๋
๋ฆฝ๋ณ์๋ก ์ผ์๋๋ฐ, ์ฐ๊ตฌ๊ธฐ๊ฐ์ ์ด ํ๋ก ์, ๋ณ์์ด ์์นํ ๊ถ์ญ, ์๊ธ์ข
ํฉ๋ณ์ ์ฌ๋ถ, ์๋ จ๋ณ์ ๋ฐ ๋ฐฉ์ฌ์ ์ข
์ํ ์๋ จ๋ณ์ ์ฌ๋ถ, ์ง์ญ์์ผํฐ ์ฌ๋ถ ๋ฑ์ด์๋ค. ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ์ ๋ณ์๋ณ ๋ณ์ด๋ฅผ ๋ํ๋ด๋ ํต๊ณ๋์ผ๋ก์ ๋ณ๋ ๊ณ์์ ์ฌ๋ถ์์ ๋ฒ์๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์๋ค. ์๊ฐ์ ๊ฒฝ๊ณผ์ ๊ฐ ๋
๋ฆฝ๋ณ์๊ฐ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ, ๋ํ ์ด๋ค์ ๊ตํธ์์ฉ์ ํ์
ํ๊ธฐ ์ํด ๋ฐ๋ณต์ธก์ ๋ถ์ฐ๋ถ์์ ์ํํ์๋ค. ๋ํ ์ฐ๊ตฌ๊ธฐ๊ฐ์ ์ ๋ฐ๊ธฐ(2005-2010)์ ํ๋ฐ๊ธฐ(2011-2016)๋ก ๋๋์ด ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ์ ๋ฏธ์น๋ ๋ณ์ ํน์ฑ์ ์ํฅ์ ์ค๋ช
ํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ์ ํํ๊ท๋ถ์์ ์ํํ์๋ค.
๊ฒฐ๊ณผ: ์ด 18,717๋ช
์ ์ง์ฅ์ ํ์๊ฐ ์ ๊ตญ 84๊ฐ ๋ณ์์์ ์์ ๋ฐ ๋ณด์กฐ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ๋ฅผ ์ํ๋ฐ์์ผ๋ฉฐ, ์ด ์ค 16,827๋ช
(89.9%)์ด 83๊ฐ์ ๋์ผ ๋ณ์์์ ๋ ์น๋ฃ๋ฅผ ๋ชจ๋ ์ํ๋ฐ์๋ค. ๊ฐ์ด๋๋ผ์ธ์ ๋์
๋ฐ ํ์ฐ์ ๋ณ์ ๋จ์๋ก ๋ถ์ํ๋ ๊ฒ์ด ๋ชฉ์ ์ด๋ฏ๋ก, ๋์ผ ๋ณ์์์ ์น๋ฃ๋ฅผ ์ํํ ํ์๋ง์ ๋ถ์๋์์ ํฌํจํ์๋ค. ํ์ ์๋ฅผ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก ํ์์ ๋, ์ฐ๊ตฌ๊ธฐ๊ฐ ๋์ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ์ 2005๋
41%์์ 2016๋
์๋ 84%๊น์ง 2๋ฐฐ ์ฆ๊ฐํ์๊ณ , 2006๋
์๋ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ(55%)์ด ์์ ํ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ(45%)์ ์์ง๋ ๋ค. ์ด๋ฌํ ์ฆ๊ฐ๋ ๊พธ์คํ๊ณ ๋น๊ฐ์ญ์ ์ด์๋ค. ๊ฐ๋ณ ๋ณ์์ ๋ถ์ ๋์์ผ๋ก ์ผ์์ ๋, ์ ์ฒด ๋ณ์์ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ ์ค์๊ฐ์ 2005-2006๋
37%์์ 2015-2016๋
77%๊น์ง ์ฆ๊ฐํ์๋ค. ๋์ฑ์ด ๋ณ๋๊ณ์(0.810.30)์ ์ฌ๋ถ์์ ๋ฒ์(0.590.28)๊ฐ ๋ชจ๋ ์ง์์ ์ผ๋ก ๊ฐ์ํ์ฌ ๋ณ์ ๊ฐ ๋ณ์ด๊ฐ ์๊ฐ์ด ์ง๋จ์ ๋ฐ๋ผ ์ค์ด๋ค์์์ ๋ณด์ฌ์ฃผ์๋ค. ์๊ฐ ํน์ฑ์ ๊ณ ๋ คํ์ฌ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ๋ณ์ ํน์ฑ์ ๋ฐ๋ณต์ธก์ ๋ถ์ฐ๋ถ์์ ์ด์ฉํ์ฌ ๋ถ์ํ์์ ๋ ํ๋ก ์(200์น๋ฃ๋ก ์ด์ ๋ณ์, p = 0.024100์น๋ฃ๋ก ์ด์ ๋ณ์, p = 0.017), ์๋ จ๋ณ์ ์ฌ๋ถ (p = 0.001) ๋ฐ ๋ฐฉ์ฌ์ ์ข
์ํ๊ณผ ์๋ จ๋ณ์ (p = 0.022)์์ ์ ์ํ๊ฒ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ์ด ๋์๋ค. ์ฐ๊ตฌ๊ธฐ๊ฐ์ ์ -ํ๋ฐ๊ธฐ๋ก ๋๋์ด ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ ๋น์จ์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น ์์ธ์ ์ ํํ๊ท๋ถ์์ ํตํด ์์๋ณด์์ ๋, ํ๋ฐ๊ธฐ, ์๋ จ๋ณ์, ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ๋ฐฉ์ฌ์ ์ข
์ํ ์๋ จ๋ณ์์ด ๋์ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ์์ธ์์ด ๋๋ฌ๋ฌ๋ค.
๊ฒฐ๋ก : ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ์ฐ๋ฆฌ๋๋ผ ์ํ์ ์น๋ฃ์์ญ์์ ๋์ ์์ค์ ๊ทผ๊ฑฐ๋ฅผ ๋ฐํ์ผ๋ก ํ ์๋ก์ด ๊ฐ์ด๋๋ผ์ธ์ ๋์
๊ณผ ์ ํ๋ฅผ ๋ณด๊ณ ํ ์ต์ด์ ์ฐ๊ตฌ์ด๋ค. ๋ํ ๋ณ์์ ๋ถ์ ๋จ์๋ก ํ์ฌ, ๊ฐ์ด๋๋ผ์ธ ๋์
์ ๋์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ์์ธ์ ๋ถ์ํ ์ต์ด์ ์ฐ๊ตฌ์ด๋ค. ์ง์ฅ์์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ ์์ญ์์๋ ์์ ํ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์์ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ๋ก์ ์ ํ์ด ์๊ฐ์ด ๊ฒฝ๊ณผํจ์ ๋ฐ๋ผ ๊พธ์คํ ์ ์ง์ ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ์ผ๋ฉฐ ๊ทธ ๋ณ์ด์ ํฌ๊ธฐ ๋ํ ์ ์ง์ ์ผ๋ก ๊ฐ์ํ์ฌ, ์ค์ ์ง๋ฃ ํ์ฅ์์ ๊ฐ์ด๋๋ผ์ธ์ ์ ์ฉ์ด ์ ์ฐจ ํ์ฐ๋๊ณ ์์์ ๋ณด์ฌ์ฃผ์๋ค. ํฅํ ๊ตญ๊ฐ์๋ฑ๋ก์๋ฃ์์ ์ฐ๊ณ๋ฅผ ํตํด ๋ณ์ ๋ณ ๊ฐ์ด๋๋ผ์ธ ์ค์์จ์ด ์ค์ ๋ก ์ํ์์ ์น๋ฃ ๊ฒฐ๊ณผ์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ ๋ฐํ๋ ์ถ๊ฐ ์ฐ๊ตฌ๊ฐ ํ์ํ๋ค.1. ์๋ก 1
๊ฐ. ์ฐ๊ตฌ ๋ฐฐ๊ฒฝ ๋ฐ ํ์์ฑ 1
๋. ์ฐ๊ตฌ ๋ชฉ์ 6
2. ์ฐ๊ตฌ๋ฐฉ๋ฒ 9
๊ฐ. ์ฐ๊ตฌ ๋์ 9
๋. ๋ถ์ ๋ณ์ 12
๋ค. ๋ถ์ ๋ฐฉ๋ฒ 16
3. ์ฐ๊ตฌ๊ฒฐ๊ณผ 17
๊ฐ. ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ, ์ ์ฒด ํ์ 17
๋. ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ, ์์ ๋ฐ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ ๋์ผ ๋ณ์ ์ํ ํ์ 21
๋ค. ์ฑ๋ณ ๋ฐ ์ฐ๋ น ๋ถํฌ, ์ด์ ๋ฐ๋ฅธ ์น๋ฃ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ ์ฐจ์ด 24
๋ผ. ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ์ ๋ณ์ ๊ฐ ๋ณ์ด 28
๋ง. ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ๋ณ์ ํน์ฑ 30
1) ํ๋ก ์์ ๋ฐ๋ฅธ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ 30
2) ๊ถ์ญ์ ๋ฐ๋ฅธ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ 37
3) ์๊ธ์ข
ํฉ๋ณ์ ์ฌ๋ถ์ ๋ฐ๋ฅธ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ 39
4) ์๋ จ๋ณ์ ์ฌ๋ถ์ ๋ฐ๋ฅธ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ 40
5) ๋ฐฉ์ฌ์ ์ข
์ํ๊ณผ ์ ๋ฌธ์ ์์ ๋ฐ๋ฅธ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ 41
6) ์ง์ญ์์ผํฐ ์ง์ ์ ๋ฐ๋ฅธ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ 43
7) ๋ณ์ ํน์ฑ์ ๋ฐ๋ฅธ ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ ๋ณ์ด 46
๋ฐ. ์์ ์ ๋ฐฉ์ฌ์ ์น๋ฃ์จ์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ๋ณ์ ํน์ฑ 48
4. ๊ณ ์ฐฐ 50
๊ฐ. ์ฐ๊ตฌ๊ฒฐ๊ณผ์ ๋ํ ๊ณ ์ฐฐ 50
๋. ์ฐ๊ตฌ์ ์ ํ์ 63
1) ๊ตญ๋ฏผ๊ฑด๊ฐ๋ณดํ ์ฒญ๊ตฌ์๋ฃ์ ํ๊ณ 63
2) ์ผ๋ฐํ์ ๋ฌธ์ ์ 64
๋ค. ํฅํ ์ฐ๊ตฌ๊ณผ์ 65
1) ๊ตญ๊ฐ์๋ฑ๋ก์๋ฃ์์ ์ฐ๊ณ 65
2) ์ง์ญ์์ผํฐ๊ฐ ๊ถ์ญ ๋ด ์ํ์ ์น๋ฃ์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ 65
3) ์๋ก์ด ๊ฐ์ด๋๋ผ์ธ์ ๋น ๋ฅธ ๋์
๊ณผ ์ ํ๋ฅผ ์ํ ๋
ธ๋ ฅ 66
4) ํ์ค์น๋ฃ์ ๊ธฐ๊ด๋ณ ๋ณ์ด์ ์ง์์ ์ธ ์ธก์ 66
5. ์์ฝ ๋ฐ ๊ฒฐ๋ก 68
6. ์ฐธ๊ณ ๋ฌธํ 69
Abstract 74Docto
A qualitative study of the Community Health Practitioners motivation for long service and retention factors
ํ์๋
ผ๋ฌธ (์์ฌ)-- ์์ธ๋ํ๊ต ๋ณด๊ฑด๋ํ์ : ๋ณด๊ฑดํ๊ณผ, 2015. 2. ๊น์ฐฝ์ฝ.์ฐ๊ตฌ๋ฐฐ๊ฒฝ ๋ฐ ๋ชฉ์
๋ณด๊ฑด์ธ๋ ฅ์ ์ง์ญ๋ณ ๋ถ๊ท ํ ๋ฌธ์ ๋ ์ ์ธ๊ณ์ ์ธ ๋ฌธ์ ์ด๋ค. ํนํ ์ ๋์ ์ผ๋ก ์ธ์ , ๋ฌผ์ ์ธ ์์์ด ๋ถ์กฑํ ๊ฐ๋ฐ๋์๊ตญ์ ๊ฒฝ์ฐ์๋ ์ ๋์ ์ธ ๋ณด๊ฑด์ธ๋ ฅ ๋ถ์กฑ ํ์์ ํผํ ์ ์๋ค. ์ด๋ฌํ ๋ง์ฑ์ ์ธ ๋ณด๊ฑด์ธ๋ ฅ ํ์์ ํด๊ฒฐํ๊ธฐ ์ํด์๋ ์ง์์ฑ์ ๋ฌธ์ ๊ฐ ์ค์ํ๋ฉฐ, ์ด์ ๋ํด ๊ธ์ ์ ์ผ๋ก ํ๊ฐ๋ฅผ ๋ฐ๊ณ ์๋ ์ฐ๋ฆฌ๋๋ผ ๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์์ ์ฐฉ์ํ๊ฒ ๋์๋ค. ๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์์ 30๋
์ด์ ๋์ด์ด ์ง์ญ์ ์ผ์ฐจ๋ณด๊ฑด์ธ๋ ฅ์ผ๋ก์์ ์ญํ ์ ๊ฐ๋นํด ์๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์ด๋ค์ ์ฅ๊ธฐ๊ทผ์ ๊ฒฝํ์ ํ ๋๋ก ์ธ์ , ๋ด์ , ๊ฐ์ธ์ ์ฐจ์์ผ๋ก ์ง์์ฑ ์์ธ์ ๋์ถํ๊ณ ์ ์ฉํ ์ ์๋ ๋ฐฉ์์ ์ ๊ณตํ๊ณ ์ ํ๋ค.
์ฐ๊ตฌ๋ฐฉ๋ฒ
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ 20๋
์ด์ ๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์์ผ๋ก์ ์ข
์ฌํ ์ด๋ค์ ๊ฒฝํ์ ํตํด ์ง์์ฑ ์์ธ์ ํ์
ํ๊ธฐ ์ํ ์ง์ ์ฐ๊ตฌ์ด๋ค. ์ฐ๊ตฌ ๋ฐฉ๋ฒ์ ๋ด๋ฌํฐ๋ธ ํ๊ตฌ๋ฅผ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก ํ์์ผ๋ฉฐ, ๋ถ์ ๋ฐฉ๋ฒ์ ๊ทผ๊ฑฐ์ด๋ก ์ ์ฐจ์ฉํ์๋ค. ์ฐ๊ตฌ ์ฐธ์ฌ์๋ ์ด 16๋ช
์ผ๋ก ์ด๋ค์ 20๋
์ด์ ๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์์ผ๋ก์ ์ข
์ฌํ ๊ฒฝํ์ด ์๋ ๋์์๋ก ๋ชฉ์ ์ ํ์ง๊ณผ ํจ๊ป ๋๋ฉ์ด ํ์ง์ด ์ด๋ฃจ์ด์ก๋ค. ์ง์ญ์ ํน์์ ๊ณ ๋ คํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ๊ตญ๋ด ๋ ๋จ์๋ฅผ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก ์ ๊ตญ์ ํ๊ฒฌ๋ ๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์๋ค์ ๋์์ผ๋ก ํ์๋ค.
์ฐ๊ตฌ๊ฒฐ๊ณผ
์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ, ๊ฐ๋ฐฉ ์ฝ๋ฉ์ผ๋ก 657๊ฐ์ ๊ฐ๋
๊ณผ 132๊ฐ์ ํ์๊ฐ๋
, 37๊ฐ์ ํ์๋ฒ์ฃผ, 11๊ฐ์ ์์๋ฒ์ฃผ๊ฐ ๋์ถ๋์๋ค. 11๊ฐ์ ์์ ๋ฒ์ฃผ๋ ๊ฐํธํ๊ณผ์ ์ง์, ๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์์ ์ง์, ํ๊ฒฝ์ ์ ์, ์
๋ฌด์ ์ ์, ์ง์ญ์ฌํ ๋ํ, ์๊ธฐ๊ฐ, ๋์ฒ์ ๋ต(Coping strategy), ์๊ฐ์ ํ๋ฆ์ ๋ฐ๋ฅธ ๋ณํ, ์ง์ ์์ธ, ์ฑ์ฐฐ, ์๋ก์ด ์๋ฏธ ์งํฅ์ด๋ค. ์ถ ์ฝ๋ฉ์ ๊ตฌ์กฐ ๋ถ์๊ณผ ๊ณผ์ ๋ถ์์ผ๋ก ์ด๋ฃจ์ด์ก๋ค. ๊ตฌ์กฐ ๋ถ์ ๊ฒฐ๊ณผ ๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์์ 20๋
์ด์ ์ข
์ฌ ๊ฒฝํ์ด๋ผ๋ ์ค์ฌ ํ์์ ํด๋นํ๋ ๋ฒ์ฃผ๋ ํ๊ฒฝ์ ์ ์, ์
๋ฌด์ ์ ์, ์ง์ญ์ฌํ ๋ํ๋ก ์ผ์ปฌ์ด์ง๋ ์ ์์ ๊ณผ์ ์ด์๋ค. ์ค์ฌ ํ์์ ์ค์ฌ์ผ๋ก ์ธ๊ณผ์ ์กฐ๊ฑด, ๋งฅ๋ฝ์ , ์ค์ฌ์ ์กฐ๊ฑด, ์์ฉ/์ํธ์์ฉ, ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ ๋์ถ๋์๋ค. ๊ณผ์ ๋ถ์์ ํตํด์๋ ๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์์ ์ง์์ฑ์ ์ด๋ฅด๋ ๊ณผ์ ์ด ๋์ถ๋์์ผ๋ฉฐ, ์ด๋ ๊ฐํธ์์ญ ์ง์
๋จ๊ณ, ์ง์
์ ํ ๋ฐ ๊ฒฝํ๋จ๊ณ, ๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์์ ์ ์๋จ๊ณ, ์ฑ์ ๋จ๊ณ, ์ํ-์ ์ง๋จ๊ณ, ์๋ก์ด ์๋ฏธ ์งํฅ ๋จ๊ณ์ 6๋จ๊ณ์ด๋ค. ๋ง์ง๋ง์ผ๋ก ์ ํ ์ฝ๋ฉ์์๋ ํต์ฌ๋ฒ์ฃผ๋ก ๋์ฒ์ ๋ต, ์๊ฐ์ ๋ฐ๋ฅธ ๋ณํ, ์ง์ ์์ธ์ ์ผ์ 16๊ฐ์ ์ง์์ฑ ์์ธ์ ๋์ถํ์ผ๋ฉฐ, ์ ํ๋ณ, ์ฐจ์๋ณ๋ก ๋ถ๋ฅํ์๋ค.
๋
ผ์
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ๋ ์ฒซ ๋ฒ์งธ ์ฐ๊ตฌ ์ง๋ฌธ์ธ ๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์์ ์ง์์ฑ ์์ธ๊ณผ ์ด๋ก ๊ณผ์ ์ฐจ์ด์ ๋ํด์ 16๊ฐ์ ์ง์์ฑ ์์ธ์ ์ ์ํ๋ฉฐ, ์ง์์ฑ ์์ธ์ ๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์์ด ํ๊ฒฝ, ์
๋ฌด, ์ง์ญ์ฌํ์ ์ ์ํ๋ ๊ณผ์ ๊ณผ ์๊ธฐ๊ฐ์ ๊ทน๋ณตํ๋ ๊ณผ์ ์์ ํ์ฑ๋ ๋์ฒ์ ๋ต๊ณผ ์๊ฐ์ ํ๋ฆ์ ๋ฐ๋ฅธ ๋ณํ๋ก ํ์ฑ๋๋ ๊ฐ๋
์ด๋ค. ์ด๋ ๊ธฐ์กด์ ์ง์
๋ง์กฑ๋์ ์ง์์ฑ์ ๊ด๊ณ์ ๋ฌ๋ฆฌ ๋์ฒ์ ๋ต์ ํ์ฑ์ด ์ง์์ฑ ์์ธ๊ณผ ์ฐ๊ฒฐ๋๋ ์ค์ํ ๊ฐ๋
์์ ์ผ์ปซ๋๋ค. ๋ ๋ฒ์งธ ์ฐ๊ตฌ ์ง๋ฌธ์ธ ๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์์ ๊ฐ์ธ์ ๊ฒฝํ์ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก ํ ์ธ์ , ๋ด์ , ๊ฐ์ธ์ ์ฐจ์์ ๋งฅ๋ฝ์ ๋ถ์์ ๊ณผ์ ์์ ๊ต์ฐจ์ ์ผ๋ก ๋๋ฌ๋ฌ๋ค. ์ธ ๋ฒ์งธ ์ฐ๊ตฌ ์ง๋ฌธ์ธ ๊ฐ๋ฐ๋์๊ตญ์ ๋ณด๊ฑด์ธ๋ ฅ ๋ฌธ์ ์ ๋ํ ์์ฌ์ ์ ์ฐจ์๋ณ๋ก ๋ถ๋ฅํ ์ง์์ฑ ์์ธ ์ค ๋ด์ ์ฐจ์๊ณผ ์ธ์ ์ฐจ์์ ์ค์ฌ์ผ๋ก ๋์ถ๋ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก ์ ์ฉ๋ฐฉ์์ด ์ ์๋์๋ค.I. ์๋ก 1
1. ์ฐ๊ตฌ์ ๋ฐฐ๊ฒฝ 1
2. ์ฐ๊ตฌ์ ํ์์ฑ 2
3. ์ฐ๊ตฌ ๋ชฉ์ 5
II. ๋ฌธํ๊ณ ์ฐฐ 8
1. ์ด๋ก ์ ๋ฐฐ๊ฒฝ 8
2. ๋ฌธํ๊ณ ์ฐฐ 9
III. ์ฐ๊ตฌ๋ฐฉ๋ฒ 20
1. ๋ด๋ฌํฐ๋ธ ํ๊ตฌ 20
2. ์ฐ๊ตฌ ์ค๊ณ 22
3. ์ฐ๊ตฌ์ ์ค๋น 23
4. ์๋ฃ์์ง๋ฐฉ๋ฒ 23
5. ์๋ฃ ๋ถ์๋ฐฉ๋ฒ 31
6. ํ๋น๋์ ์ ๋ขฐ๋ ํ๋ณด 35
IV. ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ 38
1. ๊ฐ๋ฐฉ ์ฝ๋ฉ 38
2. ์ถ ์ฝ๋ฉ 78
3. ์ ํ ์ฝ๋ฉ 84
V. ๋
ผ์ 89
1. ๊ฒฐ๋ก ๋ฐ ์ ์ธ 89
2. ์ฐ๊ตฌ์ ํ๊ณ ๋ฐ ์์ 95
ํ ๋ชฉ์ฐจ
ํธ์ฃผ์ ๋์ด ๋ณด๊ฑด์๋ฃ์ธ๋ ฅ ์ง์์ฑ ์์ธ 15
์ฐ๊ตฌ ์ฐธ์ฌ์์ ์ผ๋ฐ์ ํน์ฑ 27
๊ฐํธํ๊ณผ์ ์ง์๋๊ธฐ 39
๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์์ ์ง์ 41
ํ๊ฒฝ์ ์ ์ 43
์
๋ฌด์ ์ ์ 47
์ง์ญ์ฌํ ๋ํ 51
์๊ธฐ๊ฐ 55
๋์ฒ์ ๋ต : ์
๋ฌด์ ๋ํ ์ ์ 59
๋์ฒ์ ๋ต : ์ด๋ ค์ด ํ๊ฒฝ์ ๋ํ ๋์ฒ 61
๋์ฒ์ ๋ต : ์ง์ญ์ฌํ์์ ์ตํ 62
๋์ฒ์ ๋ต : ๊ฐ์ธ์ ์ธ ๋์ฒ 63
๋์ฒ์ ๋ต : ์ง์ง์ฒด๊ณ ํ์ฑ 65
์๊ฐ์ ํ๋ฆ์ ๋ฐ๋ฅธ ๋ณํ 67
์ง์ ์์ธ 69
์ฑ์ฐฐ 74
์๋ก์ด ์๋ฏธ ์งํฅ 77
๊ทธ๋ฆผ ๋ชฉ์ฐจ
๋ฐฉ๋ฌธ๊ฐํธ์ฌ์ ์ง์์ฑ๊ณผ ๊ด๋ จ๋ ์ด๋ก ์ ๋ชจํ 14
์ง๋ฐฉ๋ณด๊ฑด์ธ๋ ฅ์ ์ง์์ฑ ๊ด๋ จ ์ฐจ์์ ๋ชจํ 19
๋ณด๊ฑด์ง๋ฃ์์ ์ธ์ , ๋ด์ , ๊ฐ์ธ์ ์๊ฐํ๋ฆ 22
์ฐ๊ตฌ ์ฐธ์ฌ์ ๋์์ง์ญ 25
์ธ์ ๊ณก์ 31
์ถ์ฝ๋ฉ : ๊ตฌ์กฐ ๋ถ์ ๊ฒฐ๊ณผ 81
์ถ ์ฝ๋ฉ : ๊ณผ์ ๋ถ์ ๊ฒฐ๊ณผ 84
์ง์์ฑ ์์ธ์ ๋ถ๋ฅ : ๋ฌธ์ , ํ๊ฐ, ๊ฐ์ ์ค์ฌ 85
์ง์์ฑ ์์ธ์ ๋ถ๋ฅ : ์ธ์ , ๋ด์ ์ฐจ์ 87
๋ถ๋ก ๋ชฉ์ฐจ
๊ธฐ์ด์ ๋ณด ์กฐ์ฌ์ง 104
์ฌ์ธต ๋ฉด์ ํ๋กํ ์ฝ 106
์ธํฐ๋ทฐ ์ง๋ฌธ 115
๊ฐ๋ฐฉ์ฝ๋ ๊ฒฐ๊ณผ 117
์ฝ๋๋ถ (์ผ๋ถ) 128Maste
ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก ์ฐ๊ตฌ
ํ์๋
ผ๋ฌธ(๋ฐ์ฌ)--์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ :์ฌ๋ฒ๋ํ ๊ตญ์ด๊ต์ก๊ณผ(๊ตญ์ด๊ต์ก์ ๊ณต),2019. 8. ๊ตฌ๋ณธ๊ด.The purpose of this study is to establish word-formation education based on onomasiological approach and to derive the procedure and principles of word-formation through qualitative analysis of naming activity. In addition we tried to design word-formation education content based on the results.
This discussion is due to the critical recognition that the word-formation education so far overlooks the essence of word-formation as a 'process of expressing the concept' and adheres to the education centered on morphological knowledge. The diversification of the social communication structure and the reformation of the educational goals require changes in word-formation education. It is time to make changes in word formation education in accordance with the goals of grammar education aimed at fostering learners with meta-cognitive ability for language activities and high-level expression and understanding ability.
This study regards word-formation as a 'process of lexical expression'. and formulated a word formation framework based on the theoretical basis of 'word formation in cognitive linguistic perspective, semantic-centered word formation theory, word formation in onomasiological approach'. This word formation framework includes the process of forming a meaning, the process of forming a form, and the context surrounding the word formation process.
The process of forming the meaning is the process of recognizing the naming object and forming the semantic structure which is the basis of the morphological structure. The process of forming the form extracts the morphological unit corresponding to the semantic structure and combines them appropriately to complete the morphological structure. And the context is the cognitive background that leads to the word formation process. The context is composed of language ability and language consciousness.
We analyzed the naming activities of experts and learner groups using the above framework. The main concern of the word formation research from the onomasiological approach is not the structure of the word but the process of conceptualization and verbalization of concepts. Therefore, it was judged that it is the most appropriate method to analyze the scenes in which words are formed by using the naming task. In addition, learners were selected as the main participants in the study to derive the principle of word-formation for the design of educational content. Through the analysis, we established a 'procedure of word formation' and derived the principles of word-formation.
And we discussed how the word formation procedure and principle that we formulated can act in the scene of word formation education on the 'goal, content, implementation' stage. The goals of word-forming education were described in detail in the context of knowledge, skill, and attitude. In the implementation stage, it was discussed that the contents of the education could be described in the form of explanations and activities, and some activities were given as examples.
The study noted the value of word-formation as an expression process which has not been noticed in the word-formation education in the meantime. An theoretically establishes word formation education based on onomasiological approach. Also, in order to ensure the practicality, we analyze the word formation scenes of Korean speakers and systematize the word formation procedure and principle. These achievement is very valuable both in pedagically and linguistically.๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ ์ด๋ก ์ ์ผ๋ก ์ ๋ฆฝํ๋ ํํธ, ๋ช
๋ช
๊ณผ์ ๋ฅผ ํตํด ๊ตญ์ด ์ธ์ค์ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ฅ๋ฉด์ ๊ท๋ฉ์ ์ผ๋ก ๋ถ์ํ์ฌ ํํ ๊ณผ์ ์ ์ค์ฌ์ผ๋ก ํ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ ์ฐจ ๋ฐ ์๋ฆฌ๋ฅผ ๋์ถํ๋ ๊ฒ์ ๋ชฉ์ ์ผ๋ก ํ๋ค. ์ด๋ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ ์ํ ๊ต์ก ์ธ์ดํ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ฐ๊ตฌ์ด๋ค.
์ด์์ ๋
ผ์๋ ๊ทธ๊ฐ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ด ์ฌ๊ณ ์ ์ธํํ ๊ณผ์ ์ด๋ผ๋ ๋จ์ด ํ์ฑ์ ๋ณธ์ง์ ์์ฑ์ ๊ฟฐ๋ซ์ง ๋ชปํ๊ณ ๋ถ์์ ์ง์ ์ค์ฌ์ ๊ต์ก ๋ด์ฉ์ ๊ณ ์ํด ์จ ๊ฒ์ ๋ํ ๋ฐ์ฑ์ ์ธ์์ ํฐํ๋ค. ์ฌํ์ ์ํต ๊ตฌ์กฐ์ ๋ณํ, ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ์ด์ ๋ฐ๋ฅธ ๊ต์ก์ ์ธ๊ฐ์์ ์ฌ์ ๋ฆฝ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์๋ ๋ณํ๋ฅผ ์๊ตฌํ๊ณ ์๋ค. ์ธ์ด ํ๋์ ๋ํ ๋ฉํ์ ์ธ์๋ ฅ, ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ๊ณ ์ฐจ์์ ์ธ ํํโค์ดํด ๋ฅ๋ ฅ์ ๊ฐ์ถ ํ์ต์๋ฅผ ๊ธธ๋ฌ๋ด๊ณ ์ ํ๋ ๋ฌธ๋ฒ๊ต์ก์ ๊ถค๋ฅผ ๋ฐ๋ผ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก ์ญ์ ๋ณํ๋ฅผ ๋๋ชจํด์ผ ํ ๋์ธ ๊ฒ์ด๋ค.
์ฌ๊ณ ์ ์ธํํ ๊ณผ์ ์ผ๋ก ๋จ์ด ํ์ฑ์ ๋ฐ๋ผ๋ณด๋ ๋ณธ๊ณ ๋ ๋จ์ด ํ์ฑ๊ณผ ๊ด๋ จํ ๋ช
๋ช
ํ์์ ์ธ์ง์ ๋งฅ๋ฝ์ ์ด์ ํํ ์ธ์ง์ธ์ดํ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ฐ๊ตฌ, ํํ ํ์ฑ์ ์ ํํ๋ ์๋ฏธ ํ์ฑ์ ๋จ๊ณ๋ฅผ ๋จ์ด ํ์ฑ์ ์ฃผ์ ๊ตญ๋ฉด์ผ๋ก ์ธ์ํ ์๋ฏธ ์ค์ฌ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ฐ๊ตฌ, ์ธ์ด๊ฐ ์๋ ๋์(๊ฐ๋
)์์ ์์ํ์ฌ ๊ทธ๊ฒ์ด ๊ฐ๋ณ ํ์๋ฅผ ํตํด ์ธ์ดํ๋๋ ๊ณผ์ ์ ์ฃผ๋ชฉํ ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ๋
ผ์์ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก ์ผ์ ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ตฌ๋๋ฅผ ์ด๋ก ์ ์ผ๋ก ์ ๋ฆฝํ์๋ค.
๊ทธ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ ์๋ฏธ์ ํ์ฑ๊ณผ ํํ์ ํ์ฑ, ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ๊ทธ ๊ณผ์ ์ ๋๋ฌ์ผ ๋งฅ๋ฝ์ ๊ด๊ณ๋ก ์ค์ ๋ ๋จ์ด ํ์ฑ์ ์ ์ ๊ตฌ๋์ด๋ค. ์๋ฏธ ํ์ฑ์ ํ์๊ฐ ๋์์ ์ธ์ํ์ฌ ์ธ์ด ๊ตฌ์กฐ๋ฌผ(๋จ์ด)์ ํ ๋๊ฐ ๋๋ ์๋ฏธ ๊ตฌ์กฐ(ํํ ๊ตฌ์กฐ)๋ฅผ ํ์ฑํ๋ ๊ณผ์ ์ด๋ฉฐ, ํํ ํ์ฑ์ ์๋ฏธ ๊ตฌ์กฐ์ ๋์๋๋ ํํ ๋จ์๋ฅผ ์ ํํ๊ณ , ์ด๋ค์ ์ ์ ํ ์ธ์ด ํ์์ผ๋ก ๊ฒฐํฉํ์ฌ ํํ ๊ตฌ์กฐ๋ฅผ ํ์ฑํ๋ ๊ณผ์ ์ด๋ค. ํํธ ๋งฅ๋ฝ์ ๋จ์ด ํ์ฑ์ด๋ผ๋ ์ธ์ด ์ํ์ ๊ฒฌ์ธํ๋ ํ์์ ์ธ์ง์ ๋ฐฐ๊ฒฝ์ผ๋ก, ๋จ์ด ํ์ฑ์ ์๋ ๊ธฐ์ ์ธ ์กฐ์ด ๋ฅ๋ ฅ๊ณผ ์กฐ์ ๊ธฐ์ ์ธ ์ธ์ด ์์์ผ๋ก ๊ตฌ์ฑ๋๋ค.
์ด์ ์ด๋ก ์ ๋
ผ์๋ฅผ ํตํด ๊ตฌ์กฐํ๋ ๋จ์ด ํ์ฑ์ ์ ์ ๊ตฌ๋๋ฅผ ์ต์ํ์ ๋ถ์ ํ๋ก ์ผ์ ์๋ จ์์ ํ์ต์์ ๋ช
๋ช
ํ๋ ์์์ ์ง์ ์ผ๋ก ๋ถ์ํ์๋ค. ๋จ์ด ํ์ฑ์ ๊ดํ ํํ๋ก ์ ์ ๊ทผ์ ๋จ์ด๊ฐ ์ด๋ป๊ฒ ๊ตฌ์ฑ๋์ด ์๋๊ฐ๊ฐ ์๋๋ผ ๋์(๊ฐ๋
)์ ์ด๋ป๊ฒ ์ธ์ดํํ๋๊ฐ๋ฅผ ์ด์ ํํ๋ค. ๊ทธ๋ฌํ๊ธฐ์ ๊ธฐ์กดํ๋ ๋จ์ด๊ฐ ์๋ ๋ช
๋ช
ํ์๊ฐ ๋จ์ด๋ฅผ ํ์ฑํ๋ ์ฅ๋ฉด์ ๋์์ผ๋ก ์ผ์ ๋จ์ด ํ์ฑ์ ์ญ๋์ ๊ณผ์ ์ ํฌ์ฐฉํ๋ ๊ฒ์ด ๊ทธ์ ์ ํฉํ ์ฐ๊ตฌ ๋ฐฉ๋ฒ์ด๋ผ ํ๋จํ์๋ค. ๋ํ ์ธ์ค, ๊ทธ์ค์์๋ ํ์ต์์ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ฅ๋ฉด์ผ๋ก๋ถํฐ ๋์ถํ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ ์ฐจ ๋ฐ ์๋ฆฌ์ผ๋ง๋ก ํํ ํ๋์ ์ค์ฌ์ผ๋ก ํ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ ์ธ์ด์ ์๋ฆฌ๋ก ๊ธฐ๋ฅํ ์ ์์ ๊ฒ์ด๋ผ ํ๋จํ์๋ค. ๋ถ์์ ํตํด ๋ช
๋ช
๋์ โ ์๋ฏธ ํ์ฑ โ ํํ ์์ ์ถ์ถ โ ํํ ๊ตฌ์กฐํ์ ๋จ๊ณ๋ก ์ด์ด์ง๋ ๋จ์ด ํ์ฑ์ ์ ์ฐจ๋ฅผ ์ ๋ฆฝํ์์ผ๋ฉฐ, ๊ด๊ณํ์ ์๋ฆฌ, ์ด์ ํ์ ์๋ฆฌ, ์ ํ์ ์ธ์ดํ์ ์๋ฆฌ, ๊ฐ์น ๋ฐ์์ ์๋ฆฌ, ์ ๋ณด๋ ์ ์ ํ์ ์๋ฆฌ, ํํ ๊ฐ๊ฒฐํ์ ์๋ฆฌ, ์ ์ฌ์ฑ ์ถ๊ตฌ์ ์๋ฆฌ๋ฅผ ํฌํจํ๋ ๋จ์ด ํ์ฑ์ ์๋ฆฌ๋ฅผ ๋์ถํ์๋ค.
๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ์ด๋ ๊ฒ ๋์ถ๋ ํํ ๊ณผ์ ์ค์ฌ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ ์ฐจ ๋ฐ ์๋ฆฌ๊ฐ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ ์ฅ๋ฉด์์ ์ด๋ป๊ฒ ์์ฉํ ์ ์๋์ง๋ฅผ ์ฑ๊ฒฉ๊ณผ ๋ชฉํ, ๋ด์ฉ, ๊ตฌํ ์ธต์์์ ์ดํด๋ณด์๋ค. ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ด ์งํฅํ๋ ๊ต์ก์ ์ธ๊ฐ์์ ์ง์ยท์ํยทํ๋์ ๊ตญ๋ฉด์์ ์์ธ ๊ธฐ์ ํ๋ ํํธ, ๊ต์ก ๋ชฉํ ๋ฌ์ฑ์ ์ํด ํ์ํ ์ง์๊ณผ ์ํ ์์๋ฅผ ํญ๋ชฉํํ๋ ๋ฐฉ์์ผ๋ก ๊ต์ก ๋ด์ฉ์ ๊ธฐ์ ํ์๋ค. ๊ตฌํ ์ธต์์์๋ ์ค๋ช
๊ณผ ํ๋์ ํตํด ๊ต์ก ๋ด์ฉ์ด ๊ตฌ์ฒดํ๋ ์ ์์์ ๋
ผ์ํ๊ณ ์ฃผ์ ํ๋ ์ฌ๋ก๋ฅผ ์ ์ํ์ฌ ์ค์ฒ ๊ฐ๋ฅํ๋ฅผ ๋ณด์ด๊ณ ์ ํ์๋ค.
๋ณธ๊ณ ๋ ์ฌํ์ ยท๊ต์ก์ ์๊ตฌ์ ๋ถ์ํ์ฌ ๊ทธ๊ฐ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์์ ์ฃผ๋ชฉ๋ฐ์ง ๋ชปํ๋ ํํ ๊ตญ๋ฉด์ ๊ต์ก์ ์์๋ฅผ ์กฐ๋ช
ํ๊ณ , ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ ์ด๋ก ์ ์ผ๋ก ์ ๋ฆฝํ์๋ค. ๋ํ ๊ทธ ์ค์ฒ์ฑ์ ๋ด๋ณดํ๊ณ ์ ๊ตญ์ด ํ์์ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ฅ๋ฉด์ ๋ถ์ํ์ฌ ์ค์ ์ ๊ธฐ๋ฐํ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ ์ฐจ ๋ฐ ์๋ฆฌ๋ฅผ ์ฒด๊ณํํ์๋ค. ์ด์์ ๋
ผ์๋ ์ค๋ ๊ธฐ๊ฐ ๋ถ์์ ยท๋ถ๋ฅ์ ์ง์์ ์ค์ฌ์ผ๋ก ํ ๊ต์ก ๋ด์ฉ์ ๋ต์ตํด ์ค๋ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ ๊ฐ์ ํ ๋์์ ๊ด์ ์ ์ ์ํ์๋ค๋ ์ ์์ ๊ต์ก์ ์์๋ฅผ ์ฐพ์ ์ ์๋ค. ๊ด์ ์ ์์ ๊ทธ์น์ง ์๊ณ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ฅ๋ฉด์ ๋ถ์ํ์ฌ ๊ต์ก ๋ด์ฉ์ ํ ๋๊ฐ ๋๋ ์ํ์ ์ฐจ์์ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ด๋ก ์ ์ฒด๊ณํํ ์ ๋ํ ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์ ์๋ฏธ ์๋ ์ฑ๊ณผ์ด๋ค.์ฐจ ๋ก
โ
. ์๋ก 1
1. ์ฐ๊ตฌ ๋ชฉ์ ๋ฐ ํ์์ฑ 1
2. ์ฐ๊ตฌ์ฌ 4
2.1. ๋จ์ด ํ์ฑ์ ๊ดํ ์ฐ๊ตฌ 5
2.2. ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ ๊ดํ ์ฐ๊ตฌ 8
3. ์ฐ๊ตฌ ๋ฐฉํฅ ๋ฐ ๋ฐฉ๋ฒ 11
3.1. ์ฐ๊ตฌ ๋ฐฉํฅ: ๋จ์ด ํ์ฑ์ ๊ดํ ๊ต์ก์ธ์ดํ์ ์ ๊ทผ 11
3.2. ์ฐ๊ตฌ ๋ฐฉ๋ฒ 15
(1) ์ฐ๊ตฌ ๊ฐ์ 15
(2) ์ฐ๊ตฌ ์ ์ฐจ 16
โ
ก. ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ์ํ ์ด๋ก ์ ๊ณ ์ฐฐ 23
1. ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๊ต์ก์ ๋
ผ์๋ฅผ ์ํ ์ ์ 23
1.1. ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ ๋ํ ๋ฐ์ฑ์ ๊ณ ์ฐฐ 23
(1) ์ฒด๊ณ์ ์ง์์ ๋ํ ์ ํ 23
(2) ํํ ์๋ฆฌ์ ๋ถ์ฌ 26
1.2. ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๊ต์ก์ ์์ 28
2. ๋จ์ด ํ์ฑ์ ๊ดํ ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ์ ๊ทผ 29
2.1. ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ฐ๊ตฌ์ ์ฑ๊ฒฉ 30
(1) ํํ ๊ณผ์ ์ค์ฌ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ฐ๊ตฌ 30
(2) ์ธ์ง ํํ๋ก , ์๋ฏธ ์ค์ฌ ํํ๋ก ๊ณผ์ ์ ๋งฅ 32
2.2. ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ตฌ๋ 35
2.3. ๋จ์ด ํ์ฑ์ ๊ณผ์ : ์๋ฏธ ํ์ฑ๊ณผ ํํ ํ์ฑ 37
(1) ์๋ฏธ ํ์ฑ 40
(2) ํํ ํ์ฑ 43
2.4. ๋จ์ด ํ์ฑ์ ๊ธฐ์ : ๋ช
๋ช
ํ์์ ์ธ์ง ๋งฅ๋ฝ 46
(1) ์กฐ์ด ๋ฅ๋ ฅ: ๋จ์ด ํ์ฑ์ ์๋ ๊ธฐ์ 48
(2) ์ธ์ด ์์: ๋จ์ด ํ์ฑ์ ์กฐ์ ๊ธฐ์ 51
โ
ข. ๋ช
๋ช
๊ณผ์ ์ํ์ ๋ํ๋ ๋จ์ด ํ์ฑ ์์ 54
1. ๋ช
๋ช
๊ณผ์ ์ํ ์์ ๋ถ์์ ์ ์ 54
1.1. ๋ช
๋ช
๊ณผ์ ์ํ ์์์ ์ฒด๊ณํ ๊ณผ์ 54
(1) ๋จ์ด ํ์ฑ์ ์ ์ ๊ตฌ๋ ์ค์ 54
(2) ๋ถ์์ ์ ์ฐจ 56
1.2. ์๋์ โง์์์ ์ํ ์ฅ๋ฉด ์ด์ ํ 66
1.3. ์๋ จ์์ ํ์ต์ ์์์ ๋ํ ํตํฉ์ ์ ๊ทผ 67
2. ๋ช
๋ช
๊ณผ์ ์ํ์ ๊ตญ๋ฉด๋ณ ์์ 68
2.1. ์๋ฏธ ํ์ฑ ์์ 68
(1) ๋ฒ์ฃผ ์ค์ฌ์ ๊ด๊ณ์ ์๋ฏธํ 70
(2) ๋ณ๋ณ ์์ฑ ์ค์ฌ์ ๋ถ์์ ์๋ฏธํ 72
(3) ์ฐ์์ ํตํ ์ดํ ๊ธฐ๋ฐ ์๋ฏธํ 74
(4) ์๋ฏธ ํ์ ํ์ฉํ ํ์ ์์ฑ ์ค์ฌ ์๋ฏธํ 76
2.2. ํํ ํ์ฑ ์์ 77
(1) ์๋ฏธ ๋จ์์ ์ ํ๊ณผ ์๋ต 78
(2) ๋จ์ด ํ์ฑ ์์์ ์ถ์ถ๊ณผ ์ ํ 83
(3) ํํ ๊ตฌ์กฐํ 91
2.3. ์ํ์ ๋ํ ๋ฉํ ์ธ์ ๋ฐ ์กฐ์ ์์ 98
(1) ์ด์ข
ํ์ฉ์ ๋ํ ํ๋์ ์คํ 99
(2) ์ํต์ฑ(็้ๆง) ์ถ๊ตฌ์ ์คํ 112
(3) ๋จ์ด์ฑ(ๅฎ่ชๆง) ์ถ๊ตฌ์ ์คํ 118
(4) ์ฉ์ด์ฑ(ๅฎนๆๆง) ์ถ๊ตฌ์ ์คํ 128
(5) ์ฌ๋ฏธ์ฑ(ๅฏฉ็พๆง) ์ถ๊ตฌ์ ์คํ 129
(6) ๊ณต์ ์ฑ(ๅ
ฌๆญฃๆง) ์ถ๊ตฌ์ ์คํ 130
โ
ฃ. ํํ ๊ณผ์ ์ค์ฌ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ์ ์ฐจ์ ์๋ฆฌ 133
1. ๋จ์ด ํ์ฑ์ ์ ์ฐจ 134
2. ๋จ์ด ํ์ฑ์ ์๋ฆฌ 139
2.1. ๋จ์ด ์์ฉ์ ์ค๊ฑฐ 140
(1) ์ํต์ฑ 142
(2) ๋จ์ด์ฑ 143
(3) ๊ฐ์น์ฑ 143
2.2. ํํ ๊ณผ์ ์ค์ฌ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ์๋ฆฌ 144
(1) ๊ด๊ณํ์ ์๋ฆฌ 145
(2) ์ด์ ํ์ ์๋ฆฌ 148
(3) ์ ํ์ ์ธ์ดํ์ ์๋ฆฌ 149
(4) ๊ฐ์น ๋ฐ์์ ์๋ฆฌ 151
(5) ์ ๋ณด๋ ์ ์ ํ์ ์๋ฆฌ 153
(6) ํํ ๊ฐ๊ฒฐํ์ ์๋ฆฌ 155
(7) ์ ์ฌ์ฑ ์ถ๊ตฌ์ ์๋ฆฌ 157
โ
ค. ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก ์ค๊ณ 161
1. ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ ์ฑ๊ฒฉ๊ณผ ๋ชฉํ 161
1.1. ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ ์ฑ๊ฒฉ 162
(1) ํ์ต์ ์ํ ์ค์ฌ์ ๋ด์ฌ์ ๊ต์ก 162
(2) ์๋ฏธ ์ค์ฌ์ ํตํฉ์ ๊ต์ก 165
1.2. ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ ๋ชฉํ 173
2. ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ ์ค์ 177
2.1. ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก ๋ด์ฉ ์ ์ 177
(1) ์ง์ ์ฐจ์์ ๋ชฉํ ๋ฌ์ฑ์ ์ํ ๊ต์ก ๋ด์ฉ 177
(2) ์ํ ์ฐจ์์ ๋ชฉํ ๋ฌ์ฑ์ ์ํ ๊ต์ก ๋ด์ฉ 180
(3) ํ๋ ์ฐจ์์ ๋ชฉํ ๋ฌ์ฑ์ ์ํ ๊ต์ก ๋ด์ฉ 183
(4) ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก ๋ด์ฉ ์์ 184
2.2. ํํ๋ก ์ ๊ด์ ์ ๋จ์ด ํ์ฑ ๊ต์ก์ ๊ตฌํ 186
(1) ๊ต์ก ๋ด์ฉ ๊ตฌํ์ ๋ ์ถ: ์ค๋ช
๊ณผ ํ๋ 186
(2) ๊ต์ก ๋ด์ฉ ๊ตฌํ์ ์ค์ 192
โ
ฅ. ๊ฒฐ๋ก 200
1. ์ฐ๊ตฌ ์์ฝ 200
2. ์ ์ธ 205
์ฐธ๊ณ ๋ฌธํ 207
๋ถ๋ก 219
Abstract 221Docto
ํ์๋๋ ธํ๋ธ์ ๊ธฐ๋ฅํ๋ฅผ ํตํ ๊ธฐ๋ฅ์ฑ ํ์ด๋ธ๋ฆฌ๋ ์ฌ๋ฃ์ ์ ์กฐ
Thesis(doctors) --์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ :์ฌ๋ฃ๊ณตํ๋ถ,2008.8.Docto
A Study on Harmoniemusik : Focusing on the meaning, formation, and composition of harmoniemusik
ํ์๋
ผ๋ฌธ (๋ฐ์ฌ)-- ์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ : ์์
๊ณผ, 2014. 8. ๊น์๋ฅ .ํ๋ชจ๋์์
(Harmoniemusik)์ 18์ธ๊ธฐ ์ค๋ฐ๋ถํฐ 19์ธ๊ธฐ ์ด๋ฐ๊น์ง, ์ฆ ๊ณ ์ ์ฃผ์ ์๊ธฐ์ ์ ํํ๋ ๋ชฉ๊ด์
๊ธฐ์ ํฉ์ฃผ์ ๊ทธ ์์
์ ๊ฐ๋ฆฌํจ๋ค. ์ผ๋ฐ์ ์ผ๋ก ํ๋ชจ๋์์
์ ํ ์์ ์ค๋ณด์, ํด๋ผ๋ฆฌ๋ท, ํ๋ ์น ํธ๋ฅธ, ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ๋ฐ์์ผ๋ก ์ด๋ฃจ์ด์ง 8์ค์ฃผ๋ก ๊ตฌ์ฑ๋์ผ๋ฉฐ, ์ฌ๊ธฐ์ ์๊ธ๋ฆฌ์ฌ ํธ๋ฅธ๊ณผ ํ๋ฃจํธ, ๋๋ธ ๋ฒ ์ด์ค ๋ฑ์ ์
๊ธฐ๊ฐ ๋ํด์ง๊ธฐ๋ ํ์๋ค.
ํ๋ชจ๋์์
์ ๊ณ ์ ์ฃผ์ ์๋ ๊ท์กฑ๋ฌธํ์ ๊ทธ ๊ถค๋ฅผ ๊ฐ์ด ํ๋ค. ๊ณ ์ ์ฃผ์ ์๋ ๊ท์กฑ์ ๊ถ์ ์์ ์ฌ์ฉ๋๋ ์์
์ ๋๋ถ๋ถ ์ฌ๋ฏธ์ ๊ฐ์์ ๋ชฉ์ ์ด ์๋ ์ค์ฉ์ ์ธ ๊ธฐ๋ฅ์์
์ ํํ๋ฅผ ๋ ์๋ค. ํ๋ชจ๋์์
์ญ์ ์ด๋ฌํ ๊ธฐ๋ฅ์ ์ํํ์๋ค. ์ฆ, ํ๋ชจ๋์์
์ ์ฃผ๋ ๊ธฐ๋ฅ์ ๊ท์กฑ๋ค์ ๋ง์ฐฌ์ด๋ ํ์ฌ์์ ์ฌํฅ๊ณผ ๋ฐฐ๊ฒฝ์์
์ ์ ๊ณตํ๋ ๊ฒ์ด์๋ค.
ํ๋ชจ๋์์
์ 18์ธ๊ธฐ ์ค๋ฐ๋ถํฐ ํ์ฑ๋๊ธฐ ์์ํ์ฌ 18์ธ๊ธฐ ํ๋ฐ์ ๊ทธ ์ ์ฑ๊ธฐ๋ฅผ ๋ง๋๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ 19์ธ๊ธฐ ๋ค์ด ๊ท์กฑ๋ฌธํ๊ฐ ์ ํดํ๋ฉด์ ํ๋ชจ๋์์
๋ ์ ์ฐจ ์ฌ๋ผ์ก๋ค. 1830๋
๋์ ๋ค์ด ํ๋ชจ๋์์
์ ์์ ํ ๋ง์ ๋ด๋ฆฌ์ง๋ง, ํ๋ชจ๋์์
์ ํธ์ฑ๊ณผ ๊ธฐ๋ฅ์ ๋ชฉ๊ด5์ค์ฃผ์ ๋๊ท๋ชจ์ ๊ด์
ํฉ์ฃผ์ ์ํ์ฌ ๊ณ์น๋๋ค.
์ด๋ ๋ฏ ํ๋ชจ๋์์
์ ๊ณ ์ ์ฃผ์ ์๋ ๊ท์กฑ๋ฌธํ์ ๊ทธ ์์
์ ๋ํํ๋ ์ฅ๋ฅด์์ผ๋ฉฐ, ์ด ์๋์ ์ฌ๋ฌ ์์
์์์ ์
์ฒด์ ์ผ๋ก ๋ด๊ณ ์๋ค. ํ์ง๋ง ํ๋ชจ๋์์
์ด๋ผ๋ ์ฉ์ด ์์ฒด๊ฐ ๋๋ค์์ ์์
์ธ๋ค์๊ฒ ์์ํ ์ค์ ์ด๋ค. ํ๋ชจ๋์์
์ ๋ํ ์ฐ๊ตฌ๋ ํ๊ตญ๋ฟ ์๋๋ผ ํด์ธ์์๋ ์๋นํ ๋ฏธํกํ ์ํ์ด๋ฉฐ, ์ด์ ๋ํ ์๋ฃ ๋ํ ๋ง์ง ์๋ค. ํ์๋ ๋ณธ ๋
ผ๋ฌธ์์ ํ๋ชจ๋์์
์ ํ์ฑ ๊ณผ์ ๊ณผ ๊ทธ ๋ฐฐ๊ฒฝ, ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ์ ํด์ ์ด๋ฅด๊ธฐ๊น์ง์ ์ญ์ฌ์ ์ธก๋ฉด๊ณผ ํจ๊ป ํ๋ชจ๋์์
์ ํธ์ฑ, ์์ ๋ฑ์ ์ฐ๊ตฌํ์๋ค.Harmoniemusik refers to the ensemble of woodwind instruments and its music popular in the classic period from the mid 18th century to the early 19th century. In general, harmoniemusik is an octet consisting of a
pair of Oboes, Clarinets, French Horns, and Bassoons, and sometimes other instruments such as English Horn and Double Bass are added.
Harmoniemusik developed together with the aristocratic culture in the classic period. Music used at aristocrats courts during the classic period was mostly practical functional music rather than one for aesthetic appreciation. Harmoniemusik also was performed such functions. That is, the main function of harmoniemusik was providing entertainment and background music at feasts or events.
Harmoniemusik began to be formed from the mid 18th century and reached the height of its popularity in the late 18th century. Entering the 19th century, however, harmoniemusik disappeared gradually along with the recession of aristocratic culture. Harmoniemusik came to an end completely in the 1830s, but the formation and function of harmoniemusik were inherited by wind quintet and large-scale wind ensembles.
In this way, harmoniemusik was a genre representing the aristocratic culture and its music during the classic period, and contained different styles of music in those days multiโdimensionally. However, the term
harmoniemusik itself is foreign to most of musicians. Relevant research has been quite scanty not only in Korea but also in overseas, and not many materials are available. In this study, the researcher explored the development process and background of harmoniemusik, its history to the recession, and its formation.์ 1 ์ฅ ์๋ก 1
์ 1 ์ ์ฐ๊ตฌ๋ชฉํ-๋ฏธํ, ์ญ์ฌ์์ , ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ํ๋ชจ๋์์
1
์ 2 ์ ์ฐ๊ตฌ๋ฒ์-์ฉ์ด, ์๋, ํธ์ฑ์ ๋ฒ์์ ์ ์ 4
์ 2 ์ฅ ๋ณธ๋ก 7
์ 1 ์ ํ๋ชจ๋์์
์ ํ์ฑ 7
1. ์์๋ธ ์์
์ ํ์ฑ๊ณผ ํํ: ๊ด์
์์๋ธ์ ์ค์ฌ์ผ๋ก 7
2. 18์ธ๊ธฐ์ ๊ท์กฑ๋ฌธํ์ ์์
: ํ๋ชจ๋์์
ํ์ฑ์ ํ ๋ 11
3. ํ๋ชจ๋์์
์ ํ์ฑ๊ณผ ์ ํด: ๋ฐ๋กํฌ๋ถํฐ ๋ญ๋ง์ฃผ์๊น์ง 16
1) ๊ตฐ์
๋์ ์ํฅ 16
2) ์ค๋ถ ์ ๋ฝ์์ ํ๋ชจ๋์์
์ ํ์ฑ๊ณผ ๋ฐ์ 18
3) ํ๋ชจ๋์์
์ ์ ํด์ ๊ทธ ์ดํ 22
์ 2 ์ ํ๋ชจ๋์์
์ ๊ตฌ์ฑ๊ณผ ํํ 25
1. ํ๋ชจ๋์์
์ ํธ์ฑ 25
2. ํ๋ชจ๋์์
์ ์์
์์๊ณผ ์ฃผ์ ๋ ํผํ ๋ฆฌ 32
3. ํ๋ชจ๋์์
์ ์ฃผ์ ์๊ณกยทํธ๊ณก๊ฐ๋ค 40
์ 3 ์ฅ ๊ฒฐ๋ก 58
๋ถ๋ก 1. (์ฐธ๊ณ ์
๋ณด) 63
๋ถ๋ก 2. (์ํ๋ชฉ๋ก) 107
์ฐธ๊ณ ๋ฌธํ 113
Abstract 117
๊ทธ ๋ฆผ ๋ชฉ ์ฐจ
[๊ทธ๋ฆผ 1] 13
[๊ทธ๋ฆผ 2] 27
[๊ทธ๋ฆผ 3] 42
[๊ทธ๋ฆผ 4] 52
์
๋ณด ๋ชฉ ์ฐจ
[์
๋ณด 1] 34
[์
๋ณด 2] 44
[์
๋ณด 3] 45
[์
๋ณด 4] 46
[์
๋ณด 5] 46
[์
๋ณด 6] 47
[์
๋ณด 7] 50
[์
๋ณด 8] 54
ํ ๋ชฉ ์ฐจ
[ํ 1] 31
[ํ 2] 36
[ํ 3] 49Docto
ํญ์ฐํ์ ๊ฐ Bleomycin์ผ๋ก ์ ๋๋ ์ํฌํ ์์ค์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ
ํ์๋
ผ๋ฌธ(์์ฌ)--์์ธ๋ํ๊ต ๋ณด๊ฑด๋ํ์ :๋ณด๊ฑดํ๊ณผ ์ธ๊ตฌ๋ณด๊ฑดํ์ ๊ณต,1999.Maste
The Role of Adjuvant Radiotherapy in Atypical Meningioma
ํ์๋
ผ๋ฌธ (์์ฌ)-- ์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ : ์ํ๊ณผ ๋ฐฉ์ฌ์ ์ข
์ํ ์ ๊ณต, 2013. 2. ๊น์ผํ.Purpose: The object of this study was to analyze treatment outcomes and to identify the prognostic factors, with a focus on the role of adjuvant radiotherapy (ART), predicting disease progression in atypical meningiomas
Patients and Methods: From May 1997 and December 2011, 88 patients with meningioma were included in this study. All patients were histologically confirmed to have atypical meningioma and were treated with surgical resection with or without postoperative ART at our institution. Among them, 4 patients were diagnosed as benign meningioma (WHO grade I) initially, but the tumors recurred as atypical meningioma (WHO grade II). As primary therapy, 30 patients received surgical intervention followed by ART, and 58 patients received no adjuvant therapy. Of 88 evaluable patients, 56, 29, and 3 patients underwent complete resection, incomplete resection, and resection of unknown extent, respectively. The median ART dose was 61.2 Gy (range, 40-61.2 Gy). The median age at diagnosis was 51 years (range, 16-78 years), and the male to female ratio was 35:53.
Results: The 5- and 10-year actuarial overall survival (OS) rates were 88.7% and 59.5% and the 5- and 10-year progression-free survival (PFS) rates were both 46.2%, with a median follow-up of 42.8 months (range, 2.7โ160.0 months). The median time to progression was 24.7 months (range, 0.8-157.2 months). Addition of ART (p = 0.011) and complete tumor resection (p = 0.001) were associated with superior PFS. Age at diagnosis was the only prognostic factor affecting OS (p = 0.028) on multivariate analysis. When stratified to 4 groups according to resection status and ART, the groups of patient with incomplete resection without ART showed significantly worse PFS compared to other 3 groups (p = 0.000). Of 40 patients with disease progression, 33 (82.5%) received salvage treatment. The majority of first salvage-therapy was radiosurgery using Gamma Knife irrespective of previous radiotherapy history.
Conclusions: Surgical resection followed by ART led to lower local tumor progression in patients with atypical meningioma defined by the updated 2000/2007 WHO classification. Our results may contribute to the notion in favor of the routine use of radiotherapy as an adjuvant treatment for such lesions, especially after incomplete resection, until the outcomes of ongoing prospective trials are available.Abstract i
Contents โ
ฒ
List of tables and figures โ
ณ
Introduction 1
Patients and methods 3
Patient and tumor characteristics 3
Treatment characteristics 4
Statistical analysis 8
Results 9
Survival outcomes after primary treatment 9
Prognostic factors affecting survivals 9
Salvage treatments after disease progression 12
Complications 16
Discussion 18
Conclusion 23
References 24
๊ตญ๋ฌธ์ด๋ก 27Maste
๋ฐ์๋ฌผ์ง์ ์ฉ๋-๋ฐ์ ํ๊ฐ๋ฅผ ์ํ ๋ฐฉ๋ฒ์ ๋น๊ต ์ฐ๊ตฌ
ํ์๋
ผ๋ฌธ(์์ฌ)--์์ธ๋ํ๊ต ๋ณด๊ฑด๋ํ์ :๋ณด๊ฑดํ๊ณผ ๋ณด๊ฑดํต๊ณํ์ ๊ณต,2000.Maste
์์ฝํ์ฉ๊ธฐ์ํ๋ฒ์ ์ค์ฌ์ผ๋ก
ํ์๋
ผ๋ฌธ(์์ฌ)--์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ :์ฝํ๊ณผ,2006.Maste
FBI-1, SREBP-1a, Sp1 ์ ์ฌ์ธ์์ ์ํ ์ง์ง๋์ฌ ๊ด๋ จ ์ ์ ์ ์ ์ฌ์กฐ์
Dept. of Medical Science/์์ฌ[ํ๊ธ]
FBI-1์ ๋จ๋ฐฑ์ง-๋จ๋ฐฑ์ง ์ํธ์์ฉ์ ๊ด์ฌํ๋ BTB/POZ domain๊ณผ Krรผppel-like zinc finger DNA binding domain์ผ๋ก ๊ตฌ์ฑ๋ ์ ์ฌ์กฐ์ ๊ธฐ๋ฅ์ ๊ฐ์ง ๋จ๋ฐฑ์ง์ด๋ค. FBI-1์ ์ผ๋ฐ์ ์ผ๋ก BTB/POZ domain์ ํตํด ์ ์ฌ๋ฅผ ์ต์ ํ๊ณ , ์ง๋ฐฉ์ธํฌ ๋ถํ์ ๊ด์ฌํ๋ค๊ณ ๋ฐํ์ ธ ์์ผ๋ ์ง์ง๋์ฌ์ ์์ด FBI-1์ ์ญํ ์ ๋ํ ๋ช
ํํ ์ฐ๊ตฌ๊ฒฐ๊ณผ๋ ์๋ ์ํ์ด๋ค. ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์ง์ง๋์ฌ์ ๊ด์ฌํ๋ SREBP-1a๋ Sp1 ์ ์ฌ์ธ์์ ํจ๊ป FBI-1์ด ์ง์ง๋์ฌ ๊ด๋ จ ์ ์ ์์ ์ ์ฌ์ ์ด๋ค ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋์ง ์กฐ์ฌํ์๋ค. ob/ob C57BL/6J ์์ฅ์ ์ง๋ฐฉ์กฐ์ง์์ FBI-1 mRNA๊ฐ ์ฆ๊ฐ๋์ด ์์์ ๊ด์ฐฐํ์๋ค. FAS, ACL, LDLR promoter๋ฅผ ์ด์ฉํ transient transfection assay๋ฅผ ํตํด FBI-1์ด SREBP-1a๋ Sp1์ ์ํ ์ ์ฌํ์ฑ์ ์ ์ ์์ promoter context๋ cellular context์ ๋ฐ๋ผ ์ต์ ํ๊ฑฐ๋ ํ์ฑํํ ์ ์๋ค๋ ์ฌ์ค์ ๋ฐ๊ฒฌํ์๋ค. GST์ตํฉ๋จ๋ฐฑ์ง pulldown assay๋ฅผ ํตํด FBI-1์ Sp1 ๋๋ SREBP-1a์ ์ง์ ์ ์ผ๋ก ๊ฒฐํฉํ๋ค๋ ์ฌ์ค์ ๋ณด์๋ค. ๋ํ EMSA ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ํตํด FBI-1 BTB/POZ domain์ด FAS, ACL, LDLR ptomoter์ ์กด์ฌํ๋ Sp1 ๊ฒฐํฉ ๋ถ์์ธ GC-box์ Sp1์ด ๊ฒฐํฉํ๋ ๊ฒ์ ์ ํดํ๋ค๋ ์ฌ์ค์ ๋ฐํ๋ค. ๋๋ถ์ด FBI-1ZFDBD ์ญ์ FAS, ACL, LDLR ์ ์กด์ฌํ๋ GC-box์ ๊ฒฐํฉํ ์ ์๋ ๋ฅ๋ ฅ์ด ์๋ค๋ ๊ฒ์ ์์๋๋ค. FBI-1์ Sp1๊ณผ ๊ฒฝ์์ ์ผ๋ก GC-box์ ๊ฒฐํฉํ์ฌ ์ง์ง๋์ฌ ๊ด๋ จ ์ ์ ์์ ์ ์ฌ๋ฅผ ํ์ฑํํ๊ฑฐ๋ ์ต์ ํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ์ฌ๊ฒจ์ง๋ค. ์ด๋ฌํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ค์ ํตํด FBI-1์ FAS, ACL, LDLR๋ฑ์ ์ง์ง๋์ฌ ๊ด๋ จ ์ ์ ์์ ์ ์ฌ๋ฅผ ์กฐ์ ํ์ฌ ์ง์ง๋์ฌ์ ์ง์ ์ ์ผ๋ก ๊ด์ฌํ๋ฆฌ๋ผ ์ฌ๋ฃ๋๋ค.
[์๋ฌธ]SREBP-1a and Sp1 are major transcription regulators of many genes related with cholesterol and fatty acid biosynthesis. SREBP-1a and Sp1 activate transcription synergistically by binding to SRE (or E-box) and GC box, respectively. The protein interacting either with SREBP-1a or Sp1 can be important in the transcriptional regulation of the genes involved in lipid biosynthesis. We investigated whether FBI-1 could regulate transcription of the lipid biosynthetic genes such as, fatty acid synthase (FAS), ATP-citrate lyase (ACL), and LDL receptor (LDLR). We observed FBI-1 regulated transcription by Sp1 and SREBP-1a in lipogenic genes via transient transfection assay in SL2 cells and CV-1 cells. FBI-1 repressed transcription of both ACL promoter and artificial promoter with SRE and GC box. However, on FAS and LDLR promoter, FBI-1 activated transcription. GST fusion protein pulldown assay show that the POZ domain of FBI-1 directly interacts with Sp1ZFDBD and SREBP-1a. Electrophoretic mobility shift assays showed that the POZ domain of FBI-1 and FBI-1ZFDBD inhibit binding of Sp1 to the GC boxes of lipid biosynthetic genes. Taken together, we found that molecular interaction among cis-regulatory elements, SREBP-1a, Sp1, and FBI-1 is important in transcriptional regulation of major genes of lipid metabolism. FBI-1 acts as transcription activator or repressor depending on the promoter context and cellular context.ope
- โฆ