50 research outputs found
์ฌ์ธต ๊ฐํํ์ต์ ์ด์ฉํ ์ฌ๋์ ๋ชจ์ ์ ํตํ ์ดํ์ ์บ๋ฆญํฐ ์ ์ด๊ธฐ ๊ฐ๋ฐ
ํ์๋
ผ๋ฌธ(์์ฌ) -- ์์ธ๋ํ๊ต๋ํ์ : ๊ณต๊ณผ๋ํ ์ปดํจํฐ๊ณตํ๋ถ, 2022. 8. ์์ง์ฑ.์ฌ๋์ ๋ชจ์
์ ์ด์ฉํ ๋ก๋ด ์ปจํธ๋กค ์ธํฐํ์ด์ค๋ ์ฌ์ฉ์์ ์ง๊ด๊ณผ ๋ก๋ด์ ๋ชจํฐ ๋ฅ๋ ฅ์ ํฉํ์ฌ ์ํํ ํ๊ฒฝ์์ ๋ก๋ด์ ์ ์ฐํ ์๋์ ๋ง๋ค์ด๋ธ๋ค. ํ์ง๋ง, ํด๋จธ๋
ธ์ด๋ ์ธ์ ์ฌ์กฑ๋ณดํ ๋ก๋ด์ด๋ ์ก์กฑ๋ณดํ ๋ก๋ด์ ์ํ ๋ชจ์
์ธํฐํ์ด์ค๋ฅผ ๋์์ธ ํ๋ ๊ฒ์ ์ฌ์ด์ผ์ด ์๋๋ค. ์ด๊ฒ์ ์ฌ๋๊ณผ ๋ก๋ด ์ฌ์ด์ ํํ ์ฐจ์ด๋ก ์ค๋ ๋ค์ด๋๋ฏน์ค ์ฐจ์ด์ ์ ์ด ์ ๋ต์ด ํฌ๊ฒ ์ฐจ์ด๋๊ธฐ ๋๋ฌธ์ด๋ค. ์ฐ๋ฆฌ๋ ์ฌ๋ ์ฌ์ฉ์๊ฐ ์์ง์์ ํตํ์ฌ ์ฌ์กฑ๋ณดํ ๋ก๋ด์์ ๋ถ๋๋ฝ๊ฒ ์ฌ๋ฌ ๊ณผ์ ๋ฅผ ์ํํ ์ ์๊ฒ๋ ํ๋ ์๋ก์ด ๋ชจ์
์ ์ด ์์คํ
์ ์ ์ํ๋ค. ์ฐ๋ฆฌ๋ ์ฐ์ ์บก์ณํ ์ฌ๋์ ๋ชจ์
์ ์์ํ๋ ๋ก๋ด์ ๋ชจ์
์ผ๋ก ๋ฆฌํ๊ฒ ์ํจ๋ค. ์ด๋ ์์ํ๋ ๋ก๋ด์ ๋ชจ์
์ ์ ์ ๊ฐ ์๋ํ ์๋ฏธ๋ฅผ ๋ดํฌํ๊ฒ ๋๋ฉฐ, ์ฐ๋ฆฌ๋ ์ด๋ฅผ ์ง๋ํ์ต ๋ฐฉ๋ฒ๊ณผ ํ์ฒ๋ฆฌ ๊ธฐ์ ์ ์ด์ฉํ์ฌ ๊ฐ๋ฅ์ผ ํ์๋ค. ๊ทธ ๋ค ์ฐ๋ฆฌ๋ ๋ชจ์
์ ๋ชจ์ฌํ๋ ํ์ต์ ์ปค๋ฆฌํ๋ผ ํ์ต๊ณผ ๋ณํํ์ฌ ์ฃผ์ด์ง ๋ฆฌํ๊ฒ๋ ์ฐธ์กฐ ๋ชจ์
์ ๋ฐ๋ผ๊ฐ๋ ์ ์ด ์ ์ฑ
์ ์์ฑํ์๋ค. ์ฐ๋ฆฌ๋ "์ ๋ฌธ๊ฐ ์ง๋จ"์ ํ์ตํจ์ผ๋ก ๋ชจ์
๋ฆฌํ๊ฒํ
๋ชจ๋๊ณผ ๋ชจ์
๋ชจ์ฌ ๋ชจ๋์ ์ฑ๋ฅ์ ํฌ๊ฒ ์ฆ๊ฐ์์ผฐ๋ค. ๊ฒฐ๊ณผ์์ ๋ณผ ์ ์๋ฏ, ์ฐ๋ฆฌ์ ์์คํ
์ ์ด์ฉํ์ฌ ์ฌ์ฉ์๊ฐ ์ฌ์กฑ๋ณดํ ๋ก๋ด์ ์์๊ธฐ, ์๊ธฐ, ๊ธฐ์ธ์ด๊ธฐ, ํ ๋ป๊ธฐ, ๊ฑท๊ธฐ, ๋๊ธฐ์ ๊ฐ์ ๋ค์ํ ๋ชจํฐ ๊ณผ์ ๋ค์ ์๋ฎฌ๋ ์ด์
ํ๊ฒฝ๊ณผ ํ์ค์์ ๋ ๋ค ์ํํ ์ ์์๋ค. ์ฐ๋ฆฌ๋ ์ฐ๊ตฌ์ ์ฑ๋ฅ์ ํ๊ฐํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ๋ค์ํ ๋ถ์์ ํ์์ผ๋ฉฐ, ํนํ ์ฐ๋ฆฌ ์์คํ
์ ๊ฐ๊ฐ์ ์์๋ค์ ์ค์์ฑ์ ๋ณด์ฌ์ค ์ ์๋ ์คํ๋ค์ ์งํํ์๋ค.A human motion-based interface fuses operator intuitions with the motor capabilities of robots, enabling adaptable robot operations in dangerous environments. However, the challenge of designing a motion interface for non-humanoid robots, such as quadrupeds or hexapods, is emerged from the different morphology and dynamics of a human controller, leading to an ambiguity of control strategy. We propose a novel control framework that allows human operators to execute various motor skills on a quadrupedal robot by their motion. Our system first retargets the captured human motion into the corresponding robot motion with the operator's intended semantics. The supervised learning and post-processing techniques allow this retargeting skill which is ambiguity-free and suitable for control policy training. To enable a robot to track a given retargeted motion, we then obtain the control policy from reinforcement learning that imitates the given reference motion with designed curriculums. We additionally enhance the system's performance by introducing a set of experts. Finally, we randomize the domain parameters to adapt the physically simulated motor skills to real-world tasks. We demonstrate that a human operator can perform various motor tasks using our system including standing, tilting, manipulating, sitting, walking, and steering on both physically simulated and real quadruped robots. We also analyze the performance of each system component ablation study.1 Introduction 1
2 Related Work 5
2.1 Legged Robot Control 5
2.2 Motion Imitation 6
2.3 Motion-based Control 7
3 Overview 9
4 Motion Retargeting Module 11
4.1 Motion Retargeting Network 12
4.2 Post-processing for Consistency 14
4.3 A Set of Experts for Multi-task Support 15
5 Motion Imitation Module 17
5.1 Background: Reinforcement Learning 18
5.2 Formulation of Motion Imitation 18
5.3 Curriculum Learning over Tasks and Difficulties 21
5.4 Hierarchical Control with States 21
5.5 Domain Randomization 22
6 Results and Analysis 23
6.1 Experimental Setup 23
6.2 Motion Performance 24
6.3 Analysis 28
6.4 Comparison to Other Methods 31
7 Conclusion And Future Work 32
Bibliography 34
Abstract (In Korean) 44
๊ฐ์ฌ์ ๊ธ 45์
์ฌ์ฑ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ๋ํ ํ์ค์ผ ๋น๊ต๋ฌธํ์ฐ๊ตฌ
ํ์๋
ผ๋ฌธ (๋ฐ์ฌ)-- ์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ : ์๋ฅํ๊ณผ, 2013. 8. ์ด์ ๋ฆฌ.ํ๋ ์ฌํ์ ์์ด ์๋ฆ๋ค์ด ์ธ๋ชจ๋ ์ ์ฒด์ ํน์ฑ์ ๋์ด ๊ฐ์ธ์ ์์ ํ์ฑ์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ฉฐ, ๋์๊ฐ ์ฌํ์ ๊ฒฝ์๋ ฅ์ ํ๋ํ ์ ์๋ ์์๊ฐ ๋์๋ค. ํนํ ์ฌ์ฑ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ์๊ณก๋ ์ฌํ์ ๊ณ ์ ๊ด๋
์ ์ํฅ์ ๋ฐ์, ์ฌ์ฑ์ ์ฌํ์ ์ญํ ์ ํ์ ์ํค๊ณ ์ฌ์ฑ์ ์์์ ๋ํ ๋ถ์ ์ ์ธ์์ ๊ฐํ์ํค๊ณ ์๋ค. ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์ฌ์ฑ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ด ๋ฌธํ์ ๋งฅ๋ฝ์ ์ํฅ์ ๋ฐ๋๋ค๋ ์ ์ ํ์, ํ์ค์ผ ๋ฌธํ๊ถ์ ์ฌ์ฑ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ๋น๊ต๋ฌธํ์ ๊ด์ ์์ ๋ถ์ํ์๋ค. ์ด์ ๊ฐ์ ๋น๊ต๋ฌธํ์ ์ ๊ทผ์ ํตํด, ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ํ์ค์ผ ๋ฌธํ๊ถ์ ์ฌ์ฑ์ด ์ธ์ํ๋ ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๊ฐ๋
๊ณผ ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ํฌ๊ด์ ๊ตฌ์กฐ๋ฅผ ๋ฐํ๋ค. ๋๋ถ์ด ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ๋ฌธํ์ ๋ณดํธ์ฑ๊ณผ ํน์์ฑ์ ๋ฐํ์ผ๋ก์จ, ์ธ ๋ฌธํ๊ถ์ ๋ฌธํ์ ํจํด์ ๊ฒ์ฆํ๊ณ ๋์๊ฐ ๋น๊ต๋ฌธํ์ฐ๊ตฌ์ ์๋ก์ด ๋ถ์ ํ์ ์ ์ํ์๋ค.
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ๊ตฌ์ฑ์ฃผ์ ์ธ์ง์ฌ๋ฆฌํ๊ณผ ๋ฏธํ์ ๊ด์ ์ ์ ๋ชฉ์์ผ, ์ฌ์ฑ์ ์ธ๋ฉด์ ํน์ฑ๊ณผ ํ์์ผ๋ก ์ธํด ํน์ ํ ์ฌํ๋ฌธํ์ ๊ตฌ์ฑ์์๊ฒ ์ธ์๋๋ ์ฃผ๊ด์ ์ด๊ณ ๊ฐ๊ฐ์ ์ธ ๋ฏธ์ ๊ฐ์น๋ผ๋ ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ์ ์๋ฅผ ๋์ถํ์๋ค. ์ด๋ฌํ ์ ์๋ฅผ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์ฐ๊ตฌ์ ๋์์ ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ๊ณผ์ ์ผ๋ก ํ๋์์ผ, ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ์ํฅ ๋ฏธ์น๋ ์ฌํ๋ฌธํ์ ํน์ฑ, ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ์ธ์ํ๋ ๊ธฐ์ค, ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ํตํด ์ถ๊ตฌํ๋ ๋ฏธ์ ๊ฐ์น, ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ๊ฒฐ๊ณผ์ธ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๊ฐ์ ๊ณผ ํ๋, ์ธ๋ชจ ๊ด๋ฆฌ ํ๋ ๋ฑ์ ํฌ๊ด์ ์ผ๋ก ์ดํด๋ณด์๋ค.
์ฐ๊ตฌ ์๋ฃ์ ์์ง์ ์ํด 2012๋
2์๋ถํฐ 2012๋
7์๊น์ง, ์์ธ ์์ฌ ๋ํ๊ต์ ์ฌํ์ค์ธ ํ๊ตญ, ์ค๊ตญ, ์ผ๋ณธ์ 2, 30๋ ์ฌ์ฑ์ ๋์์ผ๋ก FGI๋ฅผ ์ค์ํ์๋ค. FGI๋ ํ๊ตญ 3ํ, ์ค๊ตญ 4ํ, ์ผ๋ณธ 3ํ๋ก ์ด 10ํ๊ฐ ์ํ๋์์ผ๋ฉฐ, ์ด 60๋ช
์ ํ์ค์ผ ์ฌ์ฑ์ด FGI์ ์ฐธ๊ฐํ์๋ค. ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์ํํ FGI์ ์งํ๊ณผ ๋น๊ต๋ฌธํ์ฐ๊ตฌ์ ๋ฑ๊ฐ์ฑ ํ๋ณด๋ฅผ ์ํด, FGI ์ฐธ๊ฐ์๋ค์ด ์ค์ค๋ก ์๊ทน๋ฌผ์ ๊ฐ๋ฐํ์๋ค. ์๊ทน๋ฌผ์ ์ฐธ๊ฐ์๊ฐ ์ํ ๋ฌธํ๊ถ์์ ์ผ๋ฐ์ ์ผ๋ก ์๋ฆ๋ต๋ค๊ณ ์ธ์๋๋ ๊ตญ๊ฐ์ ๋ฏธ์ธ๊ณผ ์ฐธ๊ฐ์๊ฐ ๊ฐ์ธ์ ์ผ๋ก ์๋ฆ๋ต๋ค๊ณ ์ธ์ํ๋ ๊ฐ์ธ์ ๋ฏธ์ธ์ ์ฌ์ง ์ด๋ฏธ์ง๋ก ๊ตฌ์ฑ๋์์ผ๋ฉฐ, ์ด 256๊ฐ์ ์๊ทน๋ฌผ ์ด๋ฏธ์ง๊ฐ ์ํฉ๋์๋ค. ์์ง๋ ์ง์ ์๋ฃ๋ ๊ทผ๊ฑฐ์ด๋ก ๋ฐฉ๋ฒ์ ํตํด ๋ถ์ํ์์ผ๋ฉฐ, ๋ถ์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ๋ค.
์ฒซ์งธ, ํ์ค์ผ ์ฌ์ฑ์ ์ฌ์ฑ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ํฌ๊ด์ ์ผ๋ก ์ค๋ช
ํ๋ ํจ๋ฌ๋ค์ ๋ชจํ์ด ๋์ถ๋์๋ค. ํจ๋ฌ๋ค์ ๋ชจํ์ ํ์ค์ผ ์ธ ๋ฌธํ๊ถ์ ๊ณตํต์ ์ผ๋ก ์ ์ฉ๋์์ผ๋ฉฐ, ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ์ฌํ๋ฌธํ์ ๋งฅ๋ฝ์ ์กฐ๊ฑด, ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ๊ธฐ์ค, ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ฏธ์ ๊ฐ์น, ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๊ฐ์ , ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ํ๋, ์ธ๋ชจ ๊ด๋ฆฌ ํ๋์ ์ด 6๊ฐ์ ํจ๋ฌ๋ค์ ์์๋ก ๊ตฌ์ฑ๋์๋ค. 6๊ฐ์ ํจ๋ฌ๋ค์ ์์๋ ๊ฐ๊ฐ์ ๋ฌธํ๊ถ์ ๋ฐ๋ผ ๋ฌธํ์ ๋ณดํธ์ฑ๊ณผ ํน์์ฑ์ ๋ณด์๋ค.
๋์งธ, ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ํตํด ํ์ค์ผ ๋ฌธํ๊ถ์์ ์ฌ์ฑ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ํตํด ์ถ๊ตฌํ๋ ๋ฏธ์ ๊ฐ์น์ ๋ณดํธ์ฑ๊ณผ ํน์์ฑ์ด ๋ฐํ์ก๋ค. ์ธ ๋ฌธํ๊ถ์ ๋ณดํธ์ ๋ฏธ์ ๊ฐ์น๋ ์ง์ ์ฑ์ ์๋ฆ๋ค์์ด์์ผ๋ฉฐ, ํน์์ ๋ฏธ์ ๊ฐ์น๋ ์ฌํ์ ๊ฒฝ์์ ๊ฐ๋์ ํฌ์ฌ์ ๋ด์ฌ์ ์ฌํ์ ๋น๊ต ๋ฐฉ๋ฒ์ ๋ฐ๋ผ ์ฐจ์ด๋ฅผ ๋ณด์๋ค. ํ๊ตญ์ ๊ฐํ ์ฌํ์ ๊ฒฝ์๊ณผ ๋ด์ฌ์ ์ฌํ์ ๋น๊ต ์ฑํฅ์ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก, ์ฌํ์ ๊ธฐ์ค์ ๋ถํฉํ๋ ์ธ๋ชจ๋ฅผ ํตํด ์ฌํ์ ๊ฒฝ์์์ ์ฐ์๋ฅผ ์ ํ ์ ์๋ ์ฐ์ํ ์๋ฆ๋ค์์ ์ถ๊ตฌํ์๋ค. ์ค๊ตญ์ ์ฝํ ์ฌํ์ ๊ฒฝ์๊ณผ ๋ด์ฌ์ ์ฌํ์ ๋น๊ต ์ฑํฅ์ผ๋ก ์ธํด, ์ฌํ์ ๊ธฐ์ค์ ๋ถํฉํ๋ ์๋ฆ๋ค์ด ์ธ๋ชจ๋ฅผ ์ถ๊ตฌํ๋ ๊พธ์คํ ์๊ธฐ ๊ด๋ฆฌ๋ฅผ ํตํด ํฅ์๋๋ ๊ณผ์ ์ ์ด์ ์ ๋ง์ถ ๋ฐ์ ์ ์๋ฆ๋ค์์ ์ถ๊ตฌํ์๋ค. ์ผ๋ณธ์ ๊ฐํ ์ฌํ์ ๊ฒฝ์๊ณผ ํฌ์ฌ์ ์ฌํ์ ๋น๊ต ์ฑํฅ์ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก, ํ์ธ๊ณผ ๊ตฌ๋ณ๋๋ ๊ฐ์ฑ์ ์๋ฆ๋ค์์ ํตํด ์ฌํ์ ๊ฒฝ์๋ ฅ์ ํ๋ณดํ๋ ๊ฐ์ฑ์ ์๋ฆ๋ค์์ ์ถ๊ตฌํ์๋ค.
์
์งธ, ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ๋ฌธํ์ ์กฐ๊ฑด์ ๊ฒฝ์ฐ, ๋ฏธ์์๊ณผ ์ง์ ์ ๊ด๋ จ์ด ์๋ ์์์ ๊ด๋ จ์ด ์๋ ์์๋ก ๊ตฌ๋ถ๋์๋ค. ๋ฏธ์์๊ณผ ์ง์ ์ ๊ด๋ จ์ด ์๋ ์์๋ ๋ฏธ๋์ด์ ์ํฅ๋ ฅ, ํ์ผํ๋ ๋ฏธ์์, ์ ํต๋ฏธ์ ๋ํ ์๋ถ์ฌ, ์ฌ์ฑ์ ๋
ธํ์ ๋ํ ์ธ์ ๋ฑ์ด ์ธ๊ธ๋์๋ค. ํ์ค์ผ ์ธ ๋ฌธํ๊ถ ๋ชจ๋์์ ๋ฏธ๋์ด๊ฐ ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ์ธ์์ ๊ฐํ ์ํฅ์ ๋ฏธ์ณค๋ค. ๊ฐ๊ฐ์ ๋ฌธํ๊ถ ๋ณ ํน์ฑ์ ๊ฒฝ์ฐ, ํ๊ตญ์์๋ ์ ์ ์ฌ์ฑ์ ์ธ๋ชจ ์ ํธ์ ์ฌ์ฑ ์ธ๋ชจ์ ๋ํ ์ฌํ์ ๊ณ ์ ๊ด๋
์ด, ์ค๊ตญ์์๋ ์์ํ ์ฌ์ฑ๋ฏธ์ ๋ํ ์ธ์ ๊ณผ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๋ค์ํ ๊ธฐ์ค์ด ๋ฐ๊ฒฌ๋์๋ค. ์ผ๋ณธ์์๋ ์ ํต๋ฏธ์ ๋ํ ์๋ถ์ฌ๊ณผ ํจ๊ป ์๊ตฌ์ ์๋ฆ๋ค์์ด ์๋ฆฝํ์ฌ, ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๊ธฐ์ค์ด ํ๋๋์ด ์์๋ค. ๋ฏธ์์๊ณผ ์ง์ ์ ๊ด๋ จ์ด ์๋ ์์๋ ๊ฐ๋ถ์ฅ์ ๋ฌธํ, ์๋ฆ๋ค์ด ์ธ๋ชจ์ ์ฌํ์ ๊ถ๋ ฅํ, ์ฌ์ฑ์ ์ฌํ์ ์ง์, ๋ฌธํ์ ๋ค์์ฑ ๋ฑ์ด ์ธ๊ธ๋์๋ค. ํ๊ตญ์์๋ ๊ฐ๋ถ์ฅ์ ๋ฌธํ์ ์ํฅ์ผ๋ก ์ฌ์ฑ์ ์ฌํ์ ์ญํ ์ด ์ ํ์ ์ด์์ผ๋ฉฐ, ์๋ฆ๋ค์ด ์ธ๋ชจ์ ์ฌํ์ ๊ถ๋ ฅ์ด ๊ฐํ์๋ค. ์ค๊ตญ์์๋ ์ฌ๊ถ ์ ์ฅ์ ์ํฅ์ผ๋ก ์ฌ์ฑ์ ์ฌํ์ ์ญํ ์ด ๋ค๋ณํ๋๊ณ ๊ฐ์ ๋ด ์์ฑ ํ๋ฑ์ด ํ๋๋์๋ค. ์ผ๋ณธ์์๋ ๋ฌธํ์ ๋ค์์ฑ์ ์ถ๊ตฌํ์์ผ๋ฉฐ, ๊ฐ์ธ์ฃผ์ ๊ฐ์น๊ด์ ํ์ฐ์ผ๋ก ๊ฐ์ธ์ ์ฌ์ํ์ ์กด์คํ์๋ค. ๋ํ, ํ์ธ์ ์์ ์ ์์ํ๋ ๋ฌธํ ์ญ์ ํจ๊ป ๋ฐ๊ฒฌ๋์๋ค.
๋ท์งธ, ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ์ธ์ํ๋ ์กฐ๊ฑด์ ๊ฒฝ์ฐ, ์ธ ๋๋ผ ๋ชจ๋์์ ์๊ตฌ์ ์ด๊ณ ํ๋์ ์ธ ์ธ๋ชจ์ ํจ๊ป ์ ํต์ ์ธ ์ธ๋ชจ๊ฐ ์ ํธ๋์์ผ๋ฉฐ, ์ ์ฒด ์ฌ๋ฌ ๋ถ์๊ฐ์ ๊ท ํ๊ณผ ์กฐํ๊ฐ ์๋ฆ๋ค์ด ์ธ๋ชจ์ ์กฐ๊ฑด์ผ๋ก ์ธ๊ธ๋์๋ค. ์ธ๋ชจ์ ๊ฒ์ํํธ์ ์ด๋ฏธ์ง๋ ๊ฐ ๋ฌธํ๊ถ ๋ณ๋ก ์ฐจ์ด๋ฅผ ๋ณด์ฌ, ํ๊ตญ์์๋ ๊ฐ๋ถ์ฅ์ ๋ฌธํ์ ์ํฅ์ ๋ฐ์ ํ๋ชจ์์ฒ ์ด๋ฏธ์ง๊ฐ, ์ค๊ตญ์์๋ ์ฌ๊ถ ์ ์ฅ์ ์ํฅ์ ๋ฐ์ ๋
๋ฆฝ์ ์ด๊ณ ๋น๋นํ ์ด๋ฏธ์ง๊ฐ, ์ผ๋ณธ์์๋ ๊ฐ์ฑ ์ถ๊ตฌ์ ์ํฅ์ผ๋ก ๋ค์ํ ์ด๋ฏธ์ง๊ฐ ๋์์ ์ ํธ๋์๋ค.
๋ค์ฏ์งธ, ํ์ค์ผ ์ธ ๋ฌธํ๊ถ์ ์ฌ์ฑ๋ค์ ์ฌ์ฑ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ก ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๊ฐ์ ์ ๋๋ผ๊ณ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ํ๋๋ฅผ ํ์ฑํ์์ผ๋ฉฐ, ์ด๋ฅผ ํตํด ์ต์ข
์ ์ผ๋ก ์๋ฆ๋ค์ด ์ธ๋ชจ๋ฅผ ์ํ ์ธ๋ชจ ๊ด๋ฆฌ ํ๋์ ์ํํ๊ณ ์์๋ค. ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๊ฐ์ ๊ณผ ํ๋๋, ๋ณธ์ธ์ ์ธ๋ชจ, ๋ฏธ์ธ, ์ธ๋ชจ ๊ด๋ฆฌ, ์ฑํ, ๋
ธํ์ ๋ฒ์ฃผ๋ก ๊ตฌ์ฑ๋์๋ค. ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๊ฐ์ ์ ๊ฒฝ์ฐ, ํ๊ตญ ์ฌ์ฑ๋ค์ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๊ฐ๋ฐ๊ณผ ์คํธ๋ ์ค๋ก ์ธํด ๊ฐํ ์๊ฐ ๊ฐ์ ์ ๋๋ผ๊ณ ์์์ผ๋ฉฐ, ์ค๊ตญ ์ฌ์ฑ๋ค์ ์ธ๋ชจ์ ๋ํ ์ฃผ์ฒด์ฑ์ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก ๋๋ถ๋ถ ๊ธ์ ์ ์ธ ๊ฐ์ ์ ๋๋ผ๊ณ ์์๋ค. ์ผ๋ณธ ์ฌ์ฑ๋ค์ ๊ฐ์ ํํ์ ์์ ํ๋ ์ฌํ์ ๋ถ์๊ธฐ๋ก ์ธํด, ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๊ฐ์ ์ด ๋ฏธ์ธ, ์ธ๋ชจ ๊ด๋ฆฌ, ์ฑํ์ ๊ตญํ๋์๋ค. ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ํ๋์ ๊ฒฝ์ฐ, ํ์ค์ผ ์ธ ๋ฌธํ๊ถ ๋ชจ๋์์ ๋ณธ์ธ์ ์ธ๋ชจ์ ๋ํด ์์กฑํ๋ ๊ฒฝํฅ์ ๋ณด์๋ค. ํ๊ตญ์ ์ฌ์ฑ๋ค์ ์ธ๋ชจ์ ๋ํ ๊ฐ๋ฐ์ผ๋ก ์ธํด ๋ฏธ์ธ๊ณผ ์ฑํ์ ๋ํด ์๊ฐ์ ํ๋๋ฅผ ๋ณด์์ผ๋ฉฐ, ์ค๊ตญ ์ฌ์ฑ๋ค์ ์ธ๋ชจ์ ๋ํ ์ฃผ์ฒด์ ์ธ์์ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก ์ฑํ์ ์ ์ธํ ๋๋ถ๋ถ์ ๋ฒ์ฃผ์ ๋ํด ๊ธ์ ์ ์ธ ํ๋๋ฅผ ํ์ฑํ๊ณ ์์๋ค. ์ผ๋ณธ ์ฌ์ฑ์ ๊ฒฝ์ฐ, ํ์ธ์ ์์ํ๋ ๋ฌธํ์ ๊ฐ์ฑ์ ์ถ๊ตฌ์ ์๊ตฌ๋ก ์ธํด ์ธ๋ชจ ๊ด๋ฆฌ์ ์๋ฆ๋ค์ด ์ธ๋ชจ์ ๋ํด ์๊ฐ์ ํ๋๋ฅผ ๋ณด์๋ค. ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ์ต์ข
๊ฒฐ๊ณผ์ธ ์ธ๋ชจ ๊ด๋ฆฌ ํ๋์ ์์ด ์ธ ๋ฌธํ๊ถ ๋ชจ๋์์ ์ฑํ, ํ์ฅ, ํจ์
, ํผ๋ถ ๊ด๋ฆฌ, ์ธ๋ชจ ์ด์ธ์ ๋ฅ๋ ฅ ๊ฐ๋ฐ์ ๋ฒ์ฃผ๊ฐ ๋ํ๋ฌ์ผ๋, ๊ฐ ๋ฌธํ๊ถ ๋ณ๋ก ์ฃผ๋ ฅํ๋ ์ ๋ต์๋ ์ฐจ์ด๊ฐ ์์๋ค. ํ๊ตญ ์ฌ์ฑ๋ค์ ๋จ๊ธฐ๊ฐ์ ์ธ๋ชจ๋ฅผ ๋ฐ๊ฟ ์ ์๋ ์ฑํ๊ณผ ์ฒด์ค ๊ด๋ฆฌ์, ์ค๊ตญ ์ฌ์ฑ๋ค์ ๋
๋ฆฝ์ ์ธ ์ฌ์ฑ์์ ์ํด ๊ฑด๊ฐ ๊ด๋ฆฌ์, ์ผ๋ณธ ์ฌ์ฑ๋ค์ ๊ฐ์ฑ์ ์๋ฆ๋ค์์ ์ํด ํจ์
๊ณผ ํ์ฅ์ ์ฃผ๋ ฅํ์๋ค.
์ด์์ ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ํตํด ์ฌ์ฑ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ด ๊ฐ๊ด์ ์ผ๋ก ๋ถ๋ณํ๋ ๊ฒ์ด ์๋ ๋ฌธํ์ ๋งฅ๋ฝ์ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก ์ด๋ฃจ์ด์ง๋ ๋ฌธํ์ ์ฐ๋ฌผ์์ ๋ฐํ๋ค๋ ์ ์์ ์ฐ๊ตฌ์ ์์๋ฅผ ์ฐพ์ ์ ์๋ค. ๋์๊ฐ ์ ์ฌํ ๋ฌธํ์ ํน์ฑ์ ๊ฐ๊ณ ์๋ค๊ณ ๊ฐ์ฃผ๋์ด ์จ ํ๊ตญ, ์ค๊ตญ, ์ผ๋ณธ์ ๊ฐ๊ธฐ ๋ค๋ฅธ ๋ฌธํ์ ํน์ฑ์ ๋ฐํ์ผ๋ก์จ, ํ์ค์ผ ๋ฌธํ์ ๋ํ ์ดํด๋ฅผ ์ฆ์ง์์ผฐ๋ค. ํนํ ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์ ๋ํ๋ ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ฏธ์ ๊ฐ์น๋ ์ฌํ์ ๋น๊ต์ ์ฌํ์ ๊ฒฝ์์ ๋ฌธํ์ ํจํด์ ์ํฅ์ ๋ฐ์ ๊ฒ์ผ๋ก, ์ฌํ์ ๋น๊ต์ ์ฌํ์ ๊ฒฝ์์ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์๋ฟ๋ง์ด ์๋ ๋ค์ํ ์ฌํ๋ฌธํ์ ํ์์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ๋น๊ต๋ฌธํ์ฐ๊ตฌ์ ์๋ก์ด ๋ถ์ ํ์ด ๋ ์ ์์ ๊ฒ์ด๋ค. ๋ํ ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ์ฌ์ฑ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ ์๋ฅผ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก ํฌ๊ด์ ํจ๋ฌ๋ค์ ๋ชจํ์ ๋์ถํ์ฌ, ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ์ ๊ธฐ์ ๊ด๊ณ๋ฅผ ๋ฐํ๋ค๋ ์ ์์ ์ฐ๊ตฌ์ ์์๋ฅผ ์ฐพ์ ์ ์๋ค. ํนํ ๊ฐ ๋ฌธํ๊ถ ๋ณ๋ก ๋ฐํ์ง ํจ๋ฌ๋ค์ ์์๊ฐ์ ์ ๊ธฐ์ ๊ด๊ณ๋ฅผ ํตํด, ๋ฌธํ์ ๋งฅ๋ฝ์ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก ์ด๋ฃจ์ด์ง๋ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ๋ฌธํ์ ๋ณดํธ์ฑ๊ณผ ํน์์ฑ์ ๋ฐํ๋ค๋ ์ ์ ์ฃผ๋ชฉํ ๋ง ํ๋ค.Physical beauty affects the development of individual self-conception and increases social competitiveness in modern society. Womens physical beauty especially limits womens social roles and reinforces their negative self-conception influenced by distorted social stereotypes. This study investigated womens perception of physical beauty in Korean, Chinese, and Japanese cultures with cross-cultural perspectives on the condition that the perception of womens physical beauty is affected by cultural contexts. Through this cross-cultural approach, this research determined the concept of physical beauty and suggested the comprehensive paradigm of the physical beautys perception. Additionally, this study verified cultural patterns in Korean, Chinese, and Japanese cultures and proposed the original analytical framework in the cross-cultural research area through examining cultural universality and specificity of the womens perception of physical beauty.
In combination with constructivism and aesthetics, this research generated and applied the definition of womens physical beautythe subjective and sensual aesthetic values perceived by members of a particular socio-cultural group through womens physical features and characteristics. On the basis of this definition, this research extended a research object into the perception process of physical beauty. In addition, this research investigated the socio-cultural contexts affecting the perception of physical beauty, the aesthetic values pursuing through physical beauty, and the results on the perception of physical beauty which were emotions and attitudes toward physical beauty and appearance management behaviors.
For data collection, focus group interviews were conducted with Korean, Chinese, and Japanese women in their 20s and 30s who were attending universities located in Seoul, Korea from February 2013 to July 2013. A total of 10 focus group interviews were conducted: three with 18 Korean females, four with 25 Chinese females, and three with 17 Japanese females. For the purpose of facilitating the group dynamics and retaining the equivalence of a cross-cultural study, this research employed stimuli which were developed with images of beauties bought by FGI participants. Qualitative research data was analyzed according to the 3 steps of the grounded theory, and the results were as follows:
First, the paradigm model which comprehensively explained the perception of womens physical beauty was determined. The paradigm model was commonly applied in Korean, Chinese, and Japanese cultures and was composed of six dimensions: the socio-cultural contexts influencing physical beauty perception, the perception criteria of physical beauty, the aesthetic values of physical beauty, the emotions toward physical beauty, the attitudes toward physical beauty, and physical appearance management behaviors. These six dimensions showed cultural university and specificity depending on each culture.
Second, this research discovered the cultural university and specificity of the aesthetic values through womens physical beauty in Korean, Chinese, and Japanese cultures. The universal aesthetic value of three cultures was authentic beauty, and the specific aesthetic values were diverse depending on the intensity of the social competition and the standard of the social comparison. On the basis of the strong social competition and introjection, Korean culture pursued the superior beauty which accelerated the advantage in social competition through physical attractiveness coinciding with social stereotypes. Based on the weak social competition and introjection, Chinese culture pursued the improvement beauty which focused on the self-advanced process with constant self-management. According to the strong social competition and projection, Japanese culture sought the individual beauty which facilitated the social competitiveness through personal originality.
Third, socio-cultural contexts influencing the perception of physical beauty were divided into the categories relevant to this area directly and indirectly. The categories directly relevant were composed of the media effect, standardized beauty criteria, pride of traditional beauty, and the perception of womens aging. The media strongly affected the perception of beauty in the all three cultures. In each cultural context of Korean culture, young womens physical appearance was preferred and the social stereotype of womens appearance strengthened. In the Chinese culture, the womens maturity was respected, and diverse beauty criteria were accepted. In Japanese culture, pride of traditional beauty coexisted with the preference of westernized beauty, and the standard of womens physical beauty was diversified. The categories indirectly relevant to physical beauty perception were composed of patriarchal culture, social competitiveness of physical attractiveness, womens social position, and cultural diversity. In Korean culture, womens social positions were restrictive due to the patriarchal culture, and the social competitiveness of physical attractiveness had powerful influences on individual lives and social achievements. In Chinese cultures, womens social position was expanded, and domestic gender equality strengthened under the influence of the extension of womens rights. In Japanese cultures, privacy of individuals was protected and cultural diversity was encouraged on account of the diffusion of individualism, and consciousness of others surveillance was also existed.
Fourth, all three cultures preferred both westernized and traditional appearances as the perception criteria of physical beauty. In addition, balanced and harmonious figures were pursued as the condition of the standard acceptance of a beautiful appearance. Gestalt images of a physical appearance were different from all three cultures. A good wife and smart mother image influenced the patriarchal culture in Korean culture, an independent image influenced the extension of womens rights in Chinese culture, and diverse kinds of images affected by the pursuit of individuality were preferred.
Fifth, women of Korean, Chinese, and Japanese cultures felt emotions and determined attitudes towards physical beauty and established physical appearance management strategies as the result of perception of womens physical beauty. Emotions and attitudes towards physical beauty were composed of five categories which were their own physical appearance, beauty, physical appearance management, cosmetic surgery, and aging. In the emotions of physical beauty, Korean women felt ambivalent emotions due to the social anxiety and stress over physical beauty, and Chinese women mostly felt positive emotions on the basis of the independence of their own appearance. In contrast, Japanese womens emotions toward physical beauty were restrictive on account of the social atmosphere which required them to suppress emotional expressions. In the attitudes of physical beauty, all three cultures women were satisfied with their own physical appearance. Korean women defined ambivalent attitudes toward beauty and cosmetic surgery because of the social anxiety over physical beauty, and Chinese women maintained positive attitudes towards almost the whole category, except cosmetic surgery by reason of the independence of their own physical appearance. Japanese women demonstrated ambivalent attitudes towards physical appearance management and physical beauty on the ground of the desire for individuality and the consciousness of other peoples surveillance. The dimension of physical appearance management which was the final result of the perception of physical beauty presented six categories in all three cultures: cosmetic surgery, make-up, fashion, skin care, weight control, and faculties development except physical appearance. However, the main categories in each culture were different. Korean womens cosmetic surgery and weight control for the drastically changed physical beauty in short period, Chinese womens health care for the independent womens image, and Japanese womens fashion and make-up for the individual beauty were the main strategies for physical appearance management.
As discussed thus far, this research demonstrated the perception of womens physical beauty which was not the constant concept objectively, but the cultural product influenced by cultural contexts subjectively. Furthermore, the cultural comprehension of Korean, Chinese, and Japanese cultures which had been considered to have similar cultural characteristics were intensified with the detection of cultural diversification in these three cultures. Aesthetic values of physical beauty suggested by this research were especially influenced by the cultural patterns of social comparison and social competition. Moreover, social comparison and social competition could be the new analytical framework in cross-cultural research by the reason of their cultural effects on the diverse socio-cultural phenomenon. Additionally, this research has its significance in that it discovered the comprehensive paradigm model of physical beauty perception based on the definition of physical beauty and verified the organic relations of the physical beauty perception. It is especially worthy of notice that this research demonstrated cultural university and specialty toward the perception of physical beauty affected by cultural contexts with organic relations of paradigm dimensions in each culture.๋ชฉ ์ฐจ
์ด ๋ก i
์ 1 ์ฅ ์ ๋ก 1
์ 1 ์ ์ฐ๊ตฌ์ ํ์์ฑ ๋ฐ ์์ 1
์ 2 ์ ์ฐ๊ตฌ์ ๋ฒ์ ๋ฐ ๊ตฌ์ฑ 6
์ 2 ์ฅ ์ด๋ก ์ ๋ฐฐ๊ฒฝ 8
์ 1 ์ ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๊ฐ๋
8
1. ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ฒ ํ์ ๊ณ ์ฐฐ 9
2. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๋คํ์ ์ ์ ์ 18
3. ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์ ์ ์ฉ๋ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ ์ 23
์ 2 ์ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ๊ตฌ์กฐ 25
1. ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ์ฌํ๋ฌธํ์ ์์ธ 27
2. ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ๊ธฐ์ค 40
3. ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ๊ฒฐ๊ณผ 44
์ 3 ์ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ๋ํ ๋น๊ต๋ฌธํ์ฐ๊ตฌ 49
1. ๋ฌธํ์ ๋น๊ต๋ฌธํ์ฐ๊ตฌ 50
2. ๋น๊ต๋ฌธํ์ฐ๊ตฌ์ ๋ถ์ ํ 53
3. ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ํ๊ตญ, ์ค๊ตญ, ์ผ๋ณธ์ ๋ฌธํ์ ํจํด 55
4. ๋น๊ต๋ฌธํ์ ๊ด์ ๊ธฐ๋ฐ์ ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ๊ด๋ จ ์ ํ ์ฐ๊ตฌ 67
์ 3 ์ฅ ์ฐ๊ตฌ๋ฌธ์ ๋ฐ ๋ชจํ 72
์ 1 ์ ์ฐ๊ตฌ๋ฌธ์ 72
์ 2 ์ ์ฐ๊ตฌ๋ชจํ 73
์ 4 ์ฅ ์ฐ๊ตฌ๋ฐฉ๋ฒ ๋ฐ ์ ์ฐจ 74
์ 1 ์ ์ฐ๊ตฌ ์ฐธ๊ฐ์ ์ ์ ๋ฐ ์ฐ๊ตฌ์ค๋ฆฌ 74
1. ์ฐ๊ตฌ ์ฐธ๊ฐ์ ์ ์ 74
2. ์ฐ๊ตฌ์ค๋ฆฌ 76
์ 2 ์ ์๋ฃ์์ง๋ฐฉ๋ฒ 76
์ 3 ์ ์๊ทน๋ฌผ ๊ฐ๋ฐ 78
์ 4 ์ ์๋ฃ๋ถ์๋ฐฉ๋ฒ 83
์ 5 ์ ์ฐ๊ตฌ์ ํ๋น์ฑ ๋ฐ ์ ๋ขฐ์ฑ ๊ฒ์ฆ 85
1. ์ง์ ์๋ฃ ์์ง, ๋ถ์ ๊ณผ์ ์ ํ๋น์ฑ ๋ฐ ์ ๋ขฐ์ฑ 85
2. ๋น๊ต๋ฌธํ์ฐ๊ตฌ ๋ถ์์ ๋ฑ๊ฐ์ฑ 87
์ 5 ์ฅ ์ฐ๊ตฌ๊ฒฐ๊ณผ 90
์ 1 ์ ํ์ค์ผ ์ฌ์ฑ์ ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ํจ๋ฌ๋ค์ ๋ชจํ 90
์ 2 ์ ํ๊ตญ ์ฌ์ฑ์ ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์ 92
1. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ์ธ์์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ์ฌํ๋ฌธํ์ ์กฐ๊ฑด 95
2. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ๊ธฐ์ค 99
3. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ฏธ์ ๊ฐ์น 102
4. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ๊ฐ์ ์ ๊ฒฐ๊ณผ: ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๊ฐ์ 104
5. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ํ๋์ ๊ฒฐ๊ณผ: ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ํ๋ 109
6. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ํ๋์ ๊ฒฐ๊ณผ: ์ธ๋ชจ ๊ด๋ฆฌ ํ๋ 113
์ 3 ์ ์ค๊ตญ ์ฌ์ฑ์ ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์ 117
1. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ์ธ์์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ์ฌํ๋ฌธํ์ ์กฐ๊ฑด 120
2. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ๊ธฐ์ค 123
3. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ฏธ์ ๊ฐ์น 126
4. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ๊ฐ์ ์ ๊ฒฐ๊ณผ: ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๊ฐ์ 128
5. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ํ๋์ ๊ฒฐ๊ณผ: ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ํ๋ 132
6. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ํ๋์ ๊ฒฐ๊ณผ: ์ธ๋ชจ ๊ด๋ฆฌ ํ๋ 136
์ 4 ์ ์ผ๋ณธ ์ฌ์ฑ์ ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ์ธ์ 140
1. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ์ธ์์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ์ฌํ๋ฌธํ์ ์กฐ๊ฑด 143
2. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ๊ธฐ์ค 146
3. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ฏธ์ ๊ฐ์น 150
4. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ๊ฐ์ ์ ๊ฒฐ๊ณผ: ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๊ฐ์ 152
5. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ํ๋์ ๊ฒฐ๊ณผ: ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ํ๋ 155
6. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ํ๋์ ๊ฒฐ๊ณผ: ์ธ๋ชจ ๊ด๋ฆฌ ํ๋ 158
์ 5 ์ ํ์ค์ผ ์ฌ์ฑ์ ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ๋ณดํธ์ฑ๊ณผ ํน์์ฑ 163
1. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ฏธ์ ๊ฐ์น 163
2. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ์ธ์์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ์ฌํ๋ฌธํ์ ์กฐ๊ฑด 173
3. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์ ์ธ์์ ๊ธฐ์ค 183
4. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ๊ฐ์ 187
5. ์ธ๋ชจ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ ํ๋ 192
6. ์ธ๋ชจ ๊ด๋ฆฌ ํ๋ 197
์ 6 ์ ํ์ค์ผ 2, 30๋ ์ฌ์ฑ์ด ์ธ์ํ๋ ์ฌ์ฑ ์ธ๋ชจ์ ์๋ฆ๋ค์์ ๋ํ FGI์ ์ ํ์ฝ๋ฉ ๊ฒฐ๊ณผ 200
์ 6 ์ฅ ๊ฒฐ๋ก ๋ฐ ์ ์ธ 205
์ 1 ์ ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ์ ์์ฝ 205
1. ์ฐ๊ตฌ์ ๋ฐฐ๊ฒฝ๊ณผ ์ค๊ณ 205
2. ์ฐ๊ตฌ๊ฒฐ๊ณผ 206
3. ์ฐ๊ตฌ์ ์์ 211
์ 2์ ์ฐ๊ตฌ์ ์ ํ์ 213
์ 3์ ์ฐ๊ตฌ์ ์์ฌ์ 214
1. ํ๊ณ๋ฅผ ์ํ ์ ์ธ 214
2. ๊ธฐ์
์ ์ํ ์ ์ธ 216
3. ํ์์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ์ํ ์ ์ธ 218
์ฐธ ๊ณ ๋ฌธ ํ 220
Abstract 241Docto
์ธํฐ๋ท ์ค๋ ์ ์คํ์ ์ํฅ์์ธ์ ๊ดํ ์ฐ๊ตฌ : ์์ธ๋ฅผ ์ค์ฌ์ผ๋ก
ํ์๋
ผ๋ฌธ(์์ฌ)--์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ :์๋น์ํ๊ณผ,2002.Maste
์ฌ์ ์ ๋ถํด์ ๋ํ ๋ฐ์ถ์ ๊ณฐํก์ด์ ์ญํ ๊ณผ ๋ฐํ ๋ฆฌ์์์ ์ํธ์์ฉ
ํ์๋
ผ๋ฌธ(์์ฌ)--์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ :๋๋ฌผ์์๊ณผํ๊ณผ,1997.Maste
Dimensions of consumer culture and cross-cultural comparison of consumers in Seoul, New York, and Stockholm
ํ์๋
ผ๋ฌธ(๋ฐ์ฌ) --์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ :์๋น์ํ๊ณผ,2007.Docto
Designing and implementing knowledge management system for decision making in fourth generation R & D
ํ์๋
ผ๋ฌธ(๋ฐ์ฌ)--์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ :์ฐ์
๊ณตํ๊ณผ,2006.Docto
๋ ์ง์คํฐ ์ฌํ ๋น์ ์ด์ฉํ ์ ์ ๋ ฅ ์ด์ง ์ฝ๋ ๋ณํ
ํ์๋
ผ๋ฌธ(์์ฌ)--์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ :์ ๊ธฐยท์ปดํจํฐ๊ณตํ๋ถ,2002.Maste
Electrical characterization of the furanace-grown NโO gate oxide and its application for MOSFETs
ํ์๋
ผ๋ฌธ(๋ฐ์ฌ)--์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ :๋ฌด๊ธฐ์ฌ๋ฃ๊ณตํ๊ณผ,1996.Docto
Acoustic characteristics of normal healthy Koreans with advancing age
์ธ์ด๋ณ๋ฆฌํ ํ๋๊ณผ์ /์์ฌ[ํ๊ธ]์ํ๊ณผ ๊ณผํ ๊ธฐ์ ์ ๋ฐ๋ฌ์ ์ธ๊ฐ์ ํ๊ท ์๋ช
์ ์ฐ์ฅ ์์ผฐ์ผ๋ฉฐ, ์ด๋ก ์ธํด ์ฅยท๋
ธ๋
์ธต ์ธ๊ตฌ๊ฐ ์ฌํ์์ ์ฐจ์งํ๋ ๋ฒ์๋ ๋ ๋ก ์ฆ๊ฐํ๊ณ ์๋ ์ถ์ธ์ด๋ค. ์ฅยท๋
ธ๋
์ธต ์ธ๊ตฌ ์ค ์์ฑ ๋ฌธ์ ๋ฅผ ์ฃผ์๋ก ํ์ฌ ๋๋ ์ด์ ๊ด๋ จ๋ ๊ธฐํ ๋ณ๋ช
์ ๊ฐ๋ณ ์ง๋จ์ ๋ชฉ์ ์ผ๋ก ์์ฑ ํ๊ฐ๋ฅผ ๋ฐ๊ณ ์ ํ๋ ์ธ๊ตฌ๋ ๊พธ์คํ ๋์ด๊ฐ๊ณ ์์ง๋ง, ์์๊ณผ ์ฐ๊ตฌ์์ ๋๋ฆฌ ์ฌ์ฉ๋๊ณ ์๋ ๊ฐ๊ด์ ์์ฑ ๋ถ์ ๊ธฐ๊ธฐ์ธ Multi-Dimensional Voice Program์ ์ฒญ๋
์ธต์ ํ๊ท ์์น๋ง์ ์ ์ํ๊ณ ์๋ ์ค์ ์ด๋ค. ์ด์ ๋
ธ๋ นํ์ ๋ฐ๋ฅธ ์ ์ฒด ๊ตฌ์กฐ์ ๋ณํ์ ๊ธฐ๋ฅ์ ์ ํ๋ฅผ ๋ฐ์ํ ์์ฑ ์๋ฃ์ ์์ง์ ๋ชฉ์ ์ผ๋ก ๊ฑด๊ฐํ 50, 60, 70๋ ํ๊ตญ์ธ ๋จ, ๋
60๋ช
์ ์ฐ์๋ฐํ์ ์/, /์ด/, /์ฐ/์ ์ต๋์ฐ์ฅ๋ฐ์ฑ(maximum phonation time, ์ดํ MPT)์ ์ธก์ ํ์๋ค. ์ธก์ ๋ MPT ์ค ์์ ๋ 3์ด ๊ตฌ๊ฐ์ ๋ถ์ํ์ฌ 11๊ฐ ์ํฅ์์ฑ ๋งค๊ฐ๋ณ์์ ํ๊ท ์์น๋ฅผ ์ฐ๋ น๊ณผ ์ฑ๋ณ์ ๋ฐ๋ผ ์ดํด๋ณด์๋ค. ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ , ์ฅยท๋
ธ๋
์ธต๊ณผ ๋์ผ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก ์ ์ ๋ 20๋ ๋จ, ๋
20๋ช
์ ํจ๊ป ๋น๊ตํ์ฌ ๋
ธ๋ นํ์ ๋ฐ๋ฅธ ์์ฑ๋ณํ๋ ํจ๊ป ์์๋ณด์๋ค. ๊ทธ ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ๋ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ์๋ค.
1. ์ฅยท๋
ธ๋
์ธต์ ์ฒญ๋
์ธต์ ๋นํด /์ด/์ /์ฐ/์ MPT๊ฐ ์ ์๋ฏธํ๊ฒ ๋ ์งง์๋ค.
2. ์ฅยท๋
ธ๋
์ธต์ ์ฌ์์ /์ด/๋ฅผ ์ ์ธํ๊ณ ๋ ์ฑ๋ณ์ ๋ฐ๋ฅธ MPT์ ์ฐจ์ด๊ฐ ์์๋ค.
3. ์ฅยท๋
ธ๋
์ธต ๋จ์๋ ์ฒญ๋
์ธต ๋จ์์ ๋นํด ์ฐ์๋ฐํ์ MPT์์ ์ ์ํ์ง ์์ ๊ธฐ๋ณธ์ฃผํ์(fundamental frequency, ์ดํ f0)์ ์ฆ๊ฐ๋ฅผ, ์ฅยท๋
ธ๋
์ธต ์ฌ์๋ ์ฒญ๋
์ธต ์ฌ์์ ๋นํด ๋๋ ทํ f0์ ๊ฐ์๋ฅผ ๋ณด์๋ค.
4. ์ฅยท๋
ธ๋
์ธต์ ์ฐ์๋ฐํ์ MPT์ f0๋ ์ฐ๋ น์ฆ๊ฐ์ ๋ฐ๋ฅธ ํ๊ท ์ ์ฐจ์ด๊ฐ ์์๋ค.
5.์ฅยท๋
ธ๋
์ธต๊ณผ ์ฒญ๋
์ธต ๋จ์๋ฅผ ๋น๊ตํ ๊ฒฐ๊ณผ, /์/์ ๊ฒฝ์ฐ๋ shimmer, f0 variation(์ดํ vf0), peak-amplitude variation(์ดํ vAm), smoothed pitch perturbation quotient(์ดํ sPPQ), soft phonation index(์ดํ SPI), f0-tremor intensity index(์ดํ FTRI) ๋ฐ amplitude tremor intensity index(์ดํ ATRI)์์, /์ด/์ ๊ฒฝ์ฐ๋ shimmer์ FTRI์์, /์ฐ/์ ๊ฒฝ์ฐ๋ shimmer, vf0, vAm, sAPQ, ๋ฐ SPI์์ ์ง๋จ ๊ฐ์ ์ ์๋ฏธํ ํ๊ท ์ ์ฐจ์ด๊ฐ ์์๋ค.
6. ์ฅยท๋
ธ๋
์ธต๊ณผ ์ฒญ๋
์ธต ์ฌ์๋ฅผ ๋น๊ตํ ๊ฒฐ๊ณผ, /์/์ f0, jitter, FTRI, /์ด/์ f0, FTRI, ATRI, ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ /์ฐ/์ f0์์ ์ง๋จ ๊ฐ์ ์ ์๋ฏธํ ํ๊ท ์ ์ฐจ์ด๊ฐ ์์๋ค.
7.์ฅยท๋
ธ๋
์ธต ๋จ์๋ ์ฐ๋ น์ด ์ฆ๊ฐํจ์ ๋ฐ๋ผ /์/์ jitter, shimmer, vf0, vAm, sPPQ, sAPQ, ATRI, SPI, /์ด/์ shimmer, vf0, FTRI ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ /์ฐ/์ shimmer, vf0, vAm, sAPQ, SPI ๋ฐ NHR์์ ์๋ฏธ์๋ ํ๊ท ์ ์ฐจ์ด๋ฅผ ๋ณด์๋ค.
8.์ฅยท๋
ธ๋
์ธต ์ฌ์๋ ์ฐ๋ น์ด ์ฆ๊ฐํจ์ ๋ฐ๋ผ /์ด/์ vAm, FTRI ๋ฐATRI์์ ์๋ฏธ ์๋ ํ๊ท ์ ๋ณํ๋ฅผ ๋ณด์๋ค.
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ์ฐ๋ น ์ฆ๊ฐ์ ๋ฐ๋ฅธ ์๋ฆฌ ํด๋ถํ์ ์ธ ๋ณํ๋ฟ๋ง ์๋๋ผ ํ์ฌ์ ๊ฑด๊ฐ ์ํ๋ฅผ ํจ๊ป ๊ณ ๋ คํ์ฌ ์์ ํ์ฅ์์ ํ์ฉ๋ ์ ์๋ ๊ธฐ๋ณธ ์๋ฃ๋ฅผ ์ ์ํ์๋ค๋ ์ ์์ ๊ทธ ์์๋ฅผ ์ฐพ์ ์ ์๋ค.
[์๋ฌธ]The purpose of this study was to increase the current understanding of the acoustic characteristics of voices with advancing age. The relationship between age-related changes in body physiology and certain acoustic characteristics of voice was studied in a sample of 80 men representing four chronological age groupings(20-29, 50-59, 60-69, 70-79) who were all of good physical condition. Each subject was asked to phonate the vowel /a/, /i/, and /u/ for as long as possible at comfortable frequency and intensity level and read the sentence. A promising voice analysis program(Multi-dimensional voice programTM) was used to measure the fundamental frequency(f0), jitter, shimmer, f0 variation, peak-amplitude variation, smoothed pitch perturbation quotient, smoothed amplitude perturbation quotient, soft phonation index, f0-tremor intensity index, amplitude tremor intensity index, and noise-to-harmonics ratio from the samples. The results were as follows:
1.Subjects over 50 years old produced a maximum duration of vowel phonation that was significantly shorter than that achieved by the subjects in their 20. The phonation time was decreased gradually with advancing age.
2.The f0 increased in the elderly men statistically insignificant, and decreased significantly in the women.
3. Significantly higher shimmer, and f0 variation were measured in /a/, /i/, and /u/ productions by elderly male subjects.
4.Significantly higher peak-amplitude variation, f0-tremor intensity index, and amplitude tremor intensity index were measured in /i/ productions by elderly female subjects.
While chronological aging is undoubtedly a contributor to the acoustic characteristics of voice demonstrated here, these results suggest that physiological aging must also be considered.ope
์ค์ ๊ฐ ํ์ฅํ ์ ํฌ์์ฑ ํ๊ฐ์ ์ผํ๊ฐ์น ์ง๊ฐ์ด ๋ง์กฑ์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ
ํ์๋
ผ๋ฌธ(์์ฌ)--์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ :์๋ฅํ๊ณผ,2006.Maste