Opcja rzymska i celtycka w Northumbrii anglosaskiej Do synodu w Whitby. [Zarys problemu]

The Anglo-Saxons, by conquering northern England, almost caused (indirectly) the rupture of its inhabitants with the Roman Church. This gap was filled by Celtic Christianity. As a result, there was Christianization in northern England by Roman and Celtic missions and conflict between them. When this conflict reached its apogee, a synod was convened at Whitby (Northumbria), which contributed greatly to the triumph of the Roman option. That is what this article is about.Podbijając północną Anglię, Anglosasi niemalże przyczynili się (pośrednio) do zerwania przez jej mieszkańców więzi z Kościołem rzymskim. Lukę tę wypełniło chrześcijaństwo celtyckie. W efekcie doszło do chrystianizacji północnej Anglii przez misje: rzymską i celtycką oraz do konfliktu pomiędzy nimi. W momencie, gdy konflikt ten osiągnął swoje apogeum, zwołano w Whitby (Northumbria) synod, który przyczynił się znacząco do zatriumfowania opcji rzymskiej. O tym traktuje niniejszy artykuł

Maryjny tytuł „Królowa misji” w interpretacji papieża Franciszka

Mary is closely connected with the salvific mission of Christ and the Church. Although She did not directly receive an apostolic mission, Her contribution to the work of ad gentes entitles Her to take a place before the Apostles. For this reason, the post-conciliar popes awarded Her the title “Star of Evangelization”. Pope Francis also uses it, but usually when he wants to point out that Mary is a “model of missionaries for the Church”. When he highlights Her maternal support for missionaries, he talks about “Mother of the missionary disciples” or the “Mother of Evangelization”. He also emphasizes that She was “the first missionary disciple of her Son Jesus”. The above terms are aspectual by nature, they reflect the multilateral influence of Mary on the missionary ministry of the Church. The title “Queen of the Missions” links them together into a coherent whole. Although this title does not come from Francis, he uses it most often, because he assumes that it most fully expresses Mary’s reference to the evangelizing mission of the Church. It is interesting and useful to approximate its theological meaning – especially since Francis does not present it directly. That is why this article follows in the footsteps of many of his statements in order to extract from them the theological message of the title “Queen of the Missions” and at the same time discover the originality of Francis’ interpretation.Ze zbawczą misją Jezusa Chrystusa i Kościoła ściśle powiązana jest Maryja. Choć nie otrzymała Ona wprost apostolskiego posłannictwa, to jednak Jej wkład w działalność ad gentes uprawnia Ją do zajmowania miejsca przed apostołami. Z tego względu posoborowi papieże przyznali Jej tytuł: „Gwiazda ewangelizacji”. Używa go też papież Franciszek, ale zwykle wtedy, gdy chce wskazać, że Maryja jest „misyjnym wzorem dla Kościoła”. Uwydatniając Jej macierzyńskie wspieranie misjonarzy, mówi o „Matce uczniów–misjonarzy” lub „Matce ewangelizacji”. Podkreśla też, że była Ona „pierwszą uczennicą–misjonarką swojego Syna Jezusa”. Powyższe określenia cechuje aspektowość, oddają one wielostronny wpływ Maryi na misyjną posługę Kościoła. Spina je ze sobą w spójną całość tytuł: „Królowa misji”. Choć nie pochodzi on od Franciszka, to jednak papież stosuje go najczęściej, ponieważ, jego zdaniem, najpełniej wyraża on odniesienie Maryi do ewangelizacyjnej misji Kościoła. Interesujące i pożyteczne jest przybliżenie jego teologicznej wymowy – tym bardziej, że Franciszek nie przedkłada jej wprost. Dlatego niniejszy artykuł podąża śladami wielu jego wypowiedzi, żeby wydobyć z nich teologiczne przesłanie tytułu: „Królowa misji” i zarazem odkryć oryginalność Franciszkowej interpretacji

Nowe narodziny w Chrystusie. Ujęcie neoewangelikalne

The call to conversion has its roots in the Gospel. On this basis, evangelical preachers call on their listeners to turn from sin, repent of it, and believe in Jesus Christ. Preaching without this message is meaningless. It deprives the listener of the opportunity to awaken to Christian life and grow in faith. Conversionism is the belief that every person’s life needs to change, to be given a new direction. One of the essential elements of conversionism is the new birth in Christ.Wezwanie do nawrócenia ma swoje korzenie w Ewangelii. Na tej podstawie kaznodzieje ewangelikalni wzywają swoich słuchaczy, aby ci odwrócili się od grzechów, żałowali za nie oraz uwierzyli w Jezusa Chrystusa. Przepowiadanie pozbawione tego orędzia nie ma sensu. Odbiera słuchaczowi możliwość przebudzenia do chrześcijańskiego życia oraz wrastania w wierze. Konwertyzm to przekonanie, że życie każdego człowieka potrzebuje zmiany, nadania mu nowego kierunku. Jednym z istotnych elementów konwertyzmu są nowe narodziny w Chrystusie

Antoni Kurek OMI (1931–2014): nestor polskich oblatów–misjologów

On the occasion of the 10th anniversary of his death, the purpose of this article is to briefly present the life and scientific work of Fr. Antoni Kurek OMI, the doyen of Polish Oblate missionologists. He is, along with two outstanding verbist missionologists Fr. Feliks Zapata and Fr. Władysław Kowalak, the pioneer in Poland of this theological sub-discipline, developed in the academic center of Warsaw (ATK/UKSW). In the context of his family religious and regional heritage, as well as his years of Oblate life and ministry, the author of the article recalls the achievements of Fr. Kurek’s scientific and didactic work. He points to African sources as the center of research interests of the professor of missiology at ATK/UKSW and indicates the wide field of scientific and didactic work.Celem artykułu jest zwięzłe przedstawienie życia i naukowej twórczości o. Antoniego Kurka OMI, nestora polskich oblatów–misjologów, z okazji dziesiątej rocznicy jego śmierci. Obok dwóch wybitnych misjologów werbistów, o. Feliksa Zapłaty i o. Władysława Kowalaka był on w Polsce pionierem tej subdyscypliny teologicznej, rozwijanej w akademickim ośrodku warszawskim (ATK/UKSW]). W kontekście rodzinnego dziedzictwa religijnego i regionalnego oraz lat życia i posługi oblackiej autor artykułu przywołuje dokonania pracy naukowo-dydaktycznej o. A. Kurka. Wskazuje na afrykańskie źródła jako centrum badawczych zainteresowań profesora misjologii ATK/UKSW oraz na szerokie pole pracy naukowo-dydaktycznej

Służba Kościołowi misyjnemu w życiu i posłudze ks. Mariana Batogowskiego

The article presents the figure and missionary service of Fr. Marian Batogowski. He was the first priest of the Płock diocese who went on a mission after the end of the Second Vatican Council. He conducted evangelistic activities in India in the years 1968–1973. After returning to the country, he worked at the national headquarters of the Pontifical Mission Societies, responsible for the missionary animation of the Church in Poland. From 1975, he was also involved in parish ministry. He was constantly involved in missionary animation through his publications in “Tygodnik Powszechny” and “Biblioteka Kaznodziejska”. He is an example of a priest involved in the work of mission ad gentes through work in mission areas and missionary animation in the country.Artykuł prezentuje postać i posługę misyjną ks. Mariana Batogowskiego. Był on pierwszym kapłanem diecezji płockiej, który wyjechał na misje po zakończeniu Soboru Watykańskiego II. Prowadził działalność ewangelizacyjną w Indiach w latach 1968–1973. Po powrocie do kraju pracował w centrali krajowej Papieskich Dzieł Misyjnych, odpowiedzialnej za animację misyjną Kościoła w Polsce. Od 1975 r. był zaangażowany także w duszpasterstwo parafialne. Przez cały czas włączał się w animację misyjną publikacjami na łamach „Tygodnika Powszechnego” i „Biblioteki Kaznodziejskiej”. Jest przykładem kapłana zaangażowanego w dzieło misji ad gentes poprzez pracę na terenach misyjnych i animację misyjną w kraju

Wokół koncepcji wolności religijnej. Księga Jubileuszowa dla Profesora Eugeniusza Sakowicza. T. 4. Warszawa 2024 (recenzja monografii, s. 478)

The research problem of the monograph revolves around the issue of religious freedom in the context of a culture of dialogue at the social, political religious and ethical levels. The conclusions of the conducted and published research boil down to the statement that religious freedom can be primarily ensured and respected through dialogue in various spaces and coats: religious, social, cultural. The publication will be of help to researchers dealing with problems related to the culture of dialogue, human dignity and respect for their rights to the free practice of religious beliefs and religious freedom.Problem badawczy monografii koncentruje się wokół zagadnienia wolności religijnej w kontekście kultury dialogu na płaszczyźnie społecznej, politycznej, religijnej i etycznej. Wnioski wynikające z przeprowadzonych i opublikowanych badań sprowadzają się do stwierdzenia, iż wolność religijną można przede wszystkim zapewnić i respektować dzięki prowadzonemu dialogowi w różnych przestrzeniach i płaszczyznach: religijnych, społecznych, kulturowych. Publikacja będzie służyła pomocą badaczom zajmującym się problemami związanymi z kulturą dialogu, godnością człowieka i respektowaniem jego praw do swobodnego praktykowania przekonań religijnych i wolności religijnej

Początki chrześcijaństwa w Irlandii

This work aims at presenting the early stages of Christianity in Ireland, as well as the beginnings, growth and expansion of the Irish monastic movement. Some ancient Celtic beliefs, elements of local culture and their influence on the process of the further merging of both cultures are also considered.Artykuł ten ma na celu opisanie wczesnych etapów chrześcijaństwa w Irlandii, jak również początków, rozwoju i ekspansji irlandzkiego ruchu monastycznego. W artykule uwzględniono także niektóre staroceltyckie wierzenia i elementy miejscowej kultury oraz ich wpływ na proces dalszego scalania się obu kultur

Droga Johna Henry’ego Newmana do uznania autorytetu papieża

Newman’s way to conversion was made possible by his overcoming of his youthful convictions adopted from Protestant theologians (Luther, Cranmer, Bale, Fox, Sandys, Warburton, Isaac, and Thomas Newton), that the office of the pope was related to the case of the Antichrist. Their accusation is summed up in the statement that the pope, by enacting and enforcing ecclesiastical laws, has obscured the true primary meaning of God’s commandments and has thus established himself in the place of God, making himself the master of Catholic consciences. Newman’s idea of the Antichrist evolved from associating him with the place and the office of the pope to recognizing only his hallmarks as significant: open infidelity, ungodlieness, arrogance, worldly spirit, and false liberalism. At the same time, he took a futuristic position, not excluding the view that the “secret of godlessness” is already at work, and the Antichrist has his precursors, types, images and shadows. He overcame the mental flaw that identified the pope with the Antichrist through in-depth studies of the history of the Church, a change withwhich was signaled in A Letter to the Rev. Godfrey Faussett (1838), matured in an apology of the papacy in The Protestant Idea of Antichrist (1840) and led to the recognition of the pope as the true Vicar of Christ and Sacramentum Unitatis and the revocation of anti-Roman views in 1843, and again in 1845. Newman understood that the primacy of the pope is part of an evolving Catholic doctrine, and the pope has become the goal of prosecution because of his close resemblance to Christ, whom Satan is trying to imitate.Newman’s way to conversion was made possible by his overcoming of his youthful convictions adopted from Protestant theologians (Luther, Cranmer, Bale, Fox, Sandys, Warburton, Isaac, and Thomas Newton), that the office of the pope was related to the case of the Antichrist. Their accusation is summed up in the statement that the pope, by enacting and enforcing ecclesiastical laws, has obscured the true primary meaning of God’s commandments and has thus established himself in the place of God, making himself the master of Catholic consciences. Newman’s idea of the Antichrist evolved from associating him with the place and the office of the pope to recognizing only his hallmarks as significant: open infidelity, ungodlieness, arrogance, worldly spirit, and false liberalism. At the same time, he took a futuristic position, not excluding the view that the “secret of godlessness” is already at work, and the Antichrist has his precursors, types, images and shadows. He overcame the mental flaw that identified the pope with the Antichrist through in-depth studies of the history of the Church, a change withwhich was signaled in A Letter to the Rev. Godfrey Faussett (1838), matured in an apology of the papacy in The Protestant Idea of Antichrist (1840) and led to the recognition of the pope as the true Vicar of Christ and Sacramentum Unitatis and the revocation of anti-Roman views in 1843, and again in 1845. Newman understood that the primacy of the pope is part of an evolving Catholic doctrine, and the pope has become the goal of prosecution because of his close resemblance to Christ, whom Satan is trying to imitate

Wokół chrztu Rusi Kijowskiej do czasów Włodzimierza I Wielkiego

The evangelization of Kievan Rus’ had already begun under the reign of Princess Olga, who was baptized, according to popular belief, in Constantinople. However, it was her grandson, Prince Vladimir I the Great, who was the true baptizer of Rus’. He was the one who brought his principality to baptism, but failing to eradicate paganism. However, this prince’s decision to receive baptism appeared to be motivated more by political than religious considerations. Rus’s reputation as a Christian country was boosted by crediting its evangelization to the apostle Andrew personally. Apart from this apostle, Prince Vladimir was also likened to Moses, Kings David and Solomon, as well as St. Paul and St. George, while Princess Olga was linked to St. Mary Magdalene and St. Helena, all of whom were regarded as baptizers of Rus. The granting of this sacrament to Princess Olga, Prince Vladimir’s prior awareness of Christianity, and the presence of Christians in his troop were the circumstances most conducive to the Ruthenian ruler’s embrace of baptism. This is the subject of the article.Ewangelizacja Rusi Kijowskiej zaczęła się już za panowania księżnej Olgi, która przyjęła chrzest, według powszechnego poglądu, w Konstantynopolu. Jednakże rzeczywistym chrzcicielem Rusi był dopiero jej wnuk, książę Włodzimierz I Wielki. To on doprowadził do chrztu swe księstwo, ale nie zdołał wytrzebić z niego pogaństwa. Na decyzję o przyjęciu chrztu przez tego księcia bardziej jednak zdawały się wpływać czynniki polityczne niż religijne. Prestiż Rusi jako kraju chrześcijańskiego usiłowano podnieść, przypisując jej ewangelizację samemu apostołowi Andrzejowi. Z nim też, jak i z Mojżeszem, królami Dawidem i Salomonem oraz ze św. Pawłem i św. Jerzym porównywano księcia Włodzimierza, natomiast księżną Olgę ze św. Marią Magdaleną i św. Heleną, w obojgu widząc chrzcicieli Rusi. Okolicznościami najbardziej sprzyjającymi przyjęciu chrztu przez ruskiego władcę było udzielenie tego sakramentu księżnej Oldze, wcześniejsza znajomość chrześcijaństwa przez księcia Włodzimierza, a także obecność chrześcijan w jego drużynie. O tym traktuje niniejszy artykuł