3 research outputs found
Tax ordinance. The assumptions of a new regulation
Obowiązująca ordynacja podatkowa weszła w życie 1 stycznia 1998 r. i od tego czasu była wielokrotnie nowelizowana. Liczne zmiany świadczą o tym, że treść tego aktu musiała być często i w wielu obszarach dostosowywana do zmieniających się uwarunkowań. Jednak mimo to nie odpowiada już dzisiejszym potrzebom i standardom. Jest tak z kilku powodów.
Jednym z nich – zasadniczym – jest coraz bardziej widoczna potrzeba stworzenia w Ordynacji takich mechanizmów, które prowadziłyby do wyważenia interesu publicznego i interesu podatnika. Powszechnie zgłaszane są zasadne postulaty zwiększenia ochrony pozycji podatnika w relacjach z fiskusem. Sprawy dotyczące materii tak wrażliwej jak podatki muszą być rozwiązywane z poszanowaniem praw podatników, ale także – o czym się często zapomina - z uwzględnieniem interesu państwa, czyli – w uproszczeniu – organizacji finansowanej przez wszystkich podatników.
W obowiązującej ordynacji podatkowej brakuje instytucji charakterystycznych dla dojrzałej kodyfikacji części ogólnej prawa podatkowego. Wśród nich na pierwszy plan wysuwa się potrzeba zapisania zasad ogólnych prawa podatkowego. Ich katalog przyczyni się do lepszego rozumienia i stosowania przepisów podatkowych, zawartych nie tylko w ordynacji podatkowej.
Zachodzi także pilna potrzeba określenia praw i obowiązków podatnika w formie katalogu zawartego w jednym akcie prawnym rangi ustawowej. Służyć to będzie poprawie relacji pomiędzy podatnikami i organami podatkowymi, które w odczuciu społecznym są złe.
W nowej ordynacji musi być uwzględniony ogromny dorobek orzeczniczy sądów administracyjnych w sprawach podatkowych. Jego wpływ na stosowanie prawa jest więcej niż znaczący. Jednak nie wszystkie wątpliwości interpretacyjne dało się tą drogą usunąć. Uchwalenie nowego aktu umożliwi ich pełne i definitywne wyeliminowanie.
Kolejną przyczyną podjęcia prac nad nową ustawą jest to, że sens niektórych rozwiązań, na skutek licznych nowelizacji, został zmieniony co utrudnia stosowanie aktu. Do jego interpretacji nie wystarcza dziś znajomość tekstu prawnego i reguł wykładni, uzupełniona znajomością orzecznictwa sądowego; potrzebna jest znajomość historii rozlicznych zmian i świadomość tego, jak nieoczekiwany niekiedy wywoływały one efekt.
Za uchwaleniem nowego aktu przemawia również to, że w obowiązującej Ordynacji podatkowej brakuje instytucji występujących w większości nowoczesnych aktów tego typu. Tytułem przykładu można wymienić klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania, czy też uregulowania dotyczące niewładczych form rozstrzygania sporów podatkowych, nie tylko w ramach postępowania podatkowego (mediacje i porozumienia).
Jednym z czynników wymuszających zmiany prawne jest konieczność coraz powszechniejszego wykorzystywania środków komunikacji elektronicznej w kontaktach z podatnikiem. Zagadnienie to wymaga unormowania całościowego i uporządkowanego, co nie jest możliwe w drodze kolejnych nowelizacji przepisów.
Wejście Polski do UE, rozwój technologii, a także zjawisk i procesów będących przedmiotem prawa podatkowego jest przyczyną obiektywną dezaktualizacji rozwiązań przyjętych w Ordynacji podatkowej kilkanaście lat temu. Ustawodawca starał się temu zapobiec, sukcesywnie dokonując w tym akcie zmian, niekiedy bardzo obszernych. Tak ciągle poprawiana Ordynacja zatraciła swoją pierwotną strukturę, która także nie była wolna od wad. Obecnie stało się jasnym, że wyczerpały się możliwości udoskonalania i aktualizowania Ordynacji podatkowej w drodze dalszych nowelizacji.
Konieczna jest także harmonizacja przepisów nowej ordynacji podatkowej z innymi przepisami z zakresu prawa podatkowego oraz z regulacjami spoza tego obszaru. Niezbędne jest jasne i precyzyjne określenia stosunku ordynacji do przepisów m.in.: o kontroli skarbowej, regulacji dotyczących egzekucji administracyjnej, Kodeksu postępowania administracyjnego czy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Projektując nowy akt warto wykorzystać te rozwiązania prawne, które zostały wypracowane przez lata obowiązywania i doskonalenia Ordynacji podatkowej z 1997 r. i sprawdziły się. Należy jednak pamiętać, że zadaniem legislacyjnym nie jest już poprawianie starej Ordynacji podatkowej, lecz stworzenie nowej, która pozbawiona będzie słabości swojej poprzedniczki.
W celu przygotowania projektu nowej ordynacji podatkowej została powołana Komisja Kodyfikacyjnej Ogólnego Prawa Podatkowego (KKOPP). Jej zadania zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 października 2014 r. w sprawie utworzenia, organizacji i trybu działania Komisji Kodyfikacyjnej Ogólnego Prawa Podatkowego (Dz.U. z 2014 r., poz. 1471). Zgodnie z § 8 tego aktu do zadań Komisji należy: opracowanie, nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia pierwszego posiedzenia Komisji, kierunkowych założeń kompleksowej regulacji rangi ustawowej dotyczącej ogólnego prawa podatkowego oraz opracowanie, nie później niż w terminie 2 lat od dnia przyjęcia kierunkowych założeń, projektu ustawy zawierającego kompleksowe regulacje dotyczące ogólnego prawa podatkowego wraz z przepisami wykonawczymi. Celem KKOPP jest uporządkowanie części ogólnej prawa podatkowego w formie nowego aktu prawnego zatytułowanego „Ordynacja podatkowa”. Jest to forma tzw. kodyfikacji częściowej prawa podatkowego.
Regulacje zawarte w nowej ordynacji podatkowej mają służyć realizacji dwóch podstawowych celów:
1) ochrony praw podatnika na etapie realizacji zobowiązań podatkowych oraz
2) zwiększenia skuteczności i efektywności realizacji zobowiązań podatkowych.
Pierwszy z tych celów będzie realizowany m.in. poprzez złagodzenie nadmiernego rygoryzmu ordynacji podatkowej w odniesieniu do podatników. W nowy akcie należy wprowadzić mechanizmy prawne chroniące pozycję podatnika w jego kontaktach z administracją podatkową. Regulacje w niej zawarte powinny być oparte na domniemaniu, że podatnik jest rzetelny i świadomie nie dąży do naruszenia prawa podatkowego.
Drugim podstawowym celem nowej ordynacji podatkowej jest zwiększenie skuteczności i efektywności realizacji zobowiązań podatkowych. Ustawy podatkowe, w tym również ordynacja podatkowa, mają służyć uzyskaniu dochodów podatkowych. Większa skuteczność organów podatkowych nie może jednak prowadzić do naruszenia praw podatnika.Stefan Babiarz - sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego, autor kilkudziesięciu publikacji z zakresu prawa podatkowego, administracyjnego i postępowania sądowoadministracyjnego; specjalizuje się w podatku od spadków i darowizn oraz w zagadnieniach związanych z następstwem prawnym, w szczególności następstwem prawnym spadkobierców.Rafał Dowgier - dr nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Podatkowego na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku; redaktor naczelny „Przeglądu Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych”; członek International Fiscal Association.Leonard Etel - prof. zw. dr hab. nauk prawnych, zatrudniony na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, gdzie kieruje Katedrą Prawa Podatkowego; autor licznych prac naukowych z zakresu prawa finansowego i podatkowego; specjalizuje się w ordynacji podatkowej i podatkach samorządowych, a szczególnie opodatkowaniu nieruchomości.Hanna Filipczyk - dr nauk prawnych, magister filozofii, doradca podatkowy specjalizujący się w sprawach spornych, członek International Fiscal Association.Włodzimierz Gurba - wieloletni pracownik Ministerstwa Finansów zajmujący się zagadnieniami związanymi z legislacją i stosowaniem Ordynacji podatkowej.Ireneusz Krawczyk - radca prawny, wspólnik w Kancelarii Podatkowej Irena Ożóg; wykładowca na Uczelni Łazarskiego w Warszawie.Wiesław Kuśnierz - prawnik, dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie, adiunkt w Katedrze Prawa Finansowego w Wyższej Szkole Prawa i Administracji w Przemyślu, doradca podatkowy.Marcin Łoboda - absolwent Uniwersytetu Gdańskiego, Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, doradca podatkowy, członek Państwowej Komisji Egzaminacyjnej do Spraw Doradztwa Podatkowego.Andrzej Nikończyk - doradca podatkowy, wspólnik kancelarii podatkowej Kolibski, Nikończyk, Dec & Partnerzy; przewodniczący Rady Podatkowej PKPP Lewiatan; sędzia Sądu Dyscyplinarnego KIDP.Adam Nita - dr hab. nauk prawnych, profesor nadzwyczajny w Zakładzie Prawa Finansowego Uniwersytetu Jagiellońskiego i radca prawny; członek Europejskiego Stowarzyszenia Profesorów Prawa Podatkowego (EATLP) oraz Międzynarodowego Stowarzyszenia Podatkowego (IFA), a także Centrum Informacji i Organizacji Badań Finansów Publicznych i Prawa Podatkowego.Agnieszka Olesińska - dr hab. nauk prawnych, zatrudniona w Katedrze Prawa Finansów Publicznych WPiA Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, redaktor naczelny Przeglądu Orzecznictwa Podatkowego i Toruńskiego Rocznika Podatkowego, członek International Fiscal Association.Piotr Pietrasz - dr nauk prawnych; adiunkt w Katedrze Prawa Administracyjnego na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku; sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.Mariusz Popławski - dr hab. nauk prawnych, profesor na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, L.L.M. w zakresie American Legal System z College of Law, Michigan State University; pracownik naukowy Centrum Czeskiego i Międzynarodowego Prawa Podatkowego z siedzibą na Wydziale Prawa Uniwersytetu Masaryka w Brnie.Jan Rudowski - sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego.Dariusz Strzelec - dr nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Materialnego Prawa Podatkowego na WPIA UŁ, współpracownik Centrum Dokumentacji i Studiów Podatkowych w Łodzi, adwokat, doradca podatkowy