6 research outputs found
์คํ๊ต ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ์ ์ํฅ ์์ธ ๋ถ์
ํ์๋
ผ๋ฌธ (๋ฐ์ฌ)-- ์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ : ๊ต์กํ๊ณผ, 2017. 2. ์ง๋์ญ.์ต๊ทผ์ ํ๊ตญ ์ฌํ ๊ตฌ์ฑ์์ ์ฌ๊ณ ์ ํ๋ ๋ฐฉ์, ๊ฐ์น๊ด๊ณผ ๋ฌธํ๊ฐ ๊ธ๊ฒฉํ๊ฒ ๋ณํํจ์ ๋ฐ๋ผ ํ๊ต๋ ๋ณํํด์๋ค. ๋ง์ ์ฐ๊ตฌ์์ ํ๊ต์ ์กฐ์ง๋ฌธํ๊ฐ ๋ณํํ์ง ์๊ณ ์์์ ๋ฌธ์ ์ํ๋ฉฐ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ๊ฐ ํ์ํ๋ค๊ณ ์ฃผ์ฅํด์๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ๊ทธ ๋์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ์ ๋ํ ์ค์ฆ์ ์ผ๋ก ํ์ธํ ์ฐ๊ตฌ๋ ๊ฑฐ์ ์์๊ณ , ๋ฌธํ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ํตํด ๋ช ๊ฐ์ง ์ํฅ์์ธ์ ๋ฐํ ์ฐ๊ตฌ๊ฐ ์ํ๋์ด ์๋ค. ์ด ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์คํ๊ต์์ ๋ํ๋๋ ์๊ฐ์ ํ๋ฆ์ ๋ฐ๋ฅธ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ์ ๊ต์ฌ์ ๊ฒฝ๋ ฅ์ ๋ฐ๋ฅธ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ์ฐจ์ด๋ฅผ ํต๊ณ์ ์ผ๋ก ๊ฒ์ฆํ์๋ค. ๋ํ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ์ ์ํฅ์ ์ฃผ๋ ํ๊ต ํน์ฑ์ ์ค์ฆ์ ์ผ๋ก ํ์ํ์๋ค.
์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ๋ฅผ ํ์ธํ๊ธฐ ์ํด ์ฅ๊ธฐ์ ์ผ๋ก ์ฐ๊ตฌ ๋์์ ์ถ์ ์กฐ์ฌํ ๋ฐฉ๋ํ ์๋ฃ์ ํจ๊ป ์ธ์ฌํ ๋ถ์ ๋ฐฉ๋ฒ์ด ํ์ํ์๋ค. ํ๊ตญ๊ต์ก๊ฐ๋ฐ์์ [ํ๊ตย ๊ต์กย ์คํย ๋ฐย ์์คย ๋ถ์ย ์ฐ๊ตฌ]ย 2004โ2013๋
๋ย ๋ฐ์ดํฐ๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์ฌ ์๋ฃ์ ๊ฐ๊ด์ฑ์ ํ๋ณดํ์๋ค. ๋ํ ํจ๋๋ฐ์ดํฐ(panel data)๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์ฌ ์๊ฐ์ ํ๋ฆ์ ๋ฐ๋ฅธ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ๋ฅผ ํ์ธํ๊ณ ๋ณํ๋ฅผ ๊ฐ์ ธ์ค๋ ์์ธ๋ค์ ์ค์ฆ์ ์ผ๋ก ํ์ํ์๋ค. ์๊ฐ์ ํ๋ฆ์ ๋ฐ๋ฅธ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ์ ๊ต์ฌ์ ๊ฒฝ๋ ฅ์ ๋ฐ๋ฅธ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ์ฐจ์ด๋ฅผ ํ์ธํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ๋ค๋ณ๋ ๋ถ์ฐ๋ถ์(Multivariate Analysis of VarianceMANOVA)์ ์ค์ํ์๋ค. ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ๋ฅผ ๊ฐ์ ธ์ค๋ ์์ธ๋ค์ ์๊ณ์ ํ๋ชจ๋ธ(Hierarchical Linear ModelHLM)์ 3์์ค ๋ค์ธต๋ชจํ์ ํ์ฉํ์ฌ ํ์ธํ์๋ค. ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ํ์ ๋ณ์ธ๋ค์ ๊ฐ ๋ณ์ธ์ ํ๊ท ์ด ํ์ค์ ๊ท๋ถํฌ๋ฅผ ์ด๋ฃฐ ์ ์๋๋ก Z์ ์๋ก ๋ณํํ ํ ๋ถ์์ ์ฌ์ฉํ์๋ค.
์ด๋ฌํ ๊ณผ์ ์์ ์ด ์ฐ๊ตฌ๋ 2004-2013๋
์ ์ค๋ฌธ์กฐ์ฌ ์ฃผ๊ธฐ์ ๊ณตํต์ ์ผ๋ก ํฌํจ๋ ๋ณ์๋ง ํ์ฉํ ์๋ฐ์ ์๋ค๋ ํ๊ณ๋ฅผ ๊ฐ์ง๊ณ ์๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ์๊ฐ์ ํ๋ฆ์ ๊ณ ๋ คํด ์กฐ์ง๋ฌธํ๋ฅผ ๋ถ์ํจ์ผ๋ก์จ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ ๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ๊ฒ์ฆํ๊ณ , ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ์ ์ํฅ์ ์ฃผ๋ ์์ธ, ํนํ ๊ต์ฅ์ ์ง์์ ๋ฆฌ๋์ญ์ ์ํฅ์ ๊ฒฝํ์ ๋ฐ์ดํฐ๋ก ๊ฒ์ฆํ ์ ์์๋ค.
์ด ์ฐ๊ตฌ์ ๋ถ์๊ฒฐ๊ณผ๋ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ๋ค. ์ฒซ์งธ, ํ๊ตญ์ ์คํ๊ต์์ ์ง๋ 2004-2013๋
์ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ๊ฐ ์์๋ค. ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ํ์ ๋ณ์ธ(ํ๋ ฅ, ์์ฌ๊ฒฐ์ ์ฐธ์ฌ, ํ์) ์ค ํ๋ ฅ๊ณผ ์์ฌ๊ฒฐ์ ์ฐธ์ฌ๋ ์ฃผ๊ธฐ๊ฐ ์ง๋ ์๋ก ์ฒ๋์ ์๊ฐ ๋์์ก๊ณ ํ์๋ 2์ฃผ๊ธฐ(2007๋
)์ 1์ฃผ๊ธฐ(2004๋
) ๋ณด๋ค ํ์์ ์ฒ๋์ ์๊ฐ ๋ฎ์์ก๋ค๊ฐ 3์ฃผ๊ธฐ(2010๋
)์ 4์ฃผ๊ธฐ(2013๋
)์ ๋ค์ ๋์์ก๋ค. ์๊ฐ์ด ํ๋ฅผ์๋ก ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ์ฒ๋์ ์๊ฐ ๋์์ก๋ค๋ ๊ฒ์ ๊ต์ฌ๋ค์ด ๊ท๋ฒ์ ์ง์๋ก ๋๋ฃ์์ ํ๋ ฅ์ ๊ฐ์น๋ฅผ ๋ถ์ฌํ๊ณ ์ง๋ฌด๋ฅผ ํ๋ ฅ์ ํ๋๋ก ์ํํ๋ ์ ๋๊ฐ ๊ฐํด์ก๋ค๋ ๊ฒ์ ์๋ฏธํ๋ค.
๋์งธ, ํ๊ตญ์์ ์ง๋ 2004-2013๋
์ ์คํ๊ต ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ๋ ๊ต์ฌ์ ๊ฒฝ๋ ฅ์ ๋ฐ๋ผ ์ฐจ์ด๊ฐ ์์๋ค. ๊ต์ง๊ฒฝ๋ ฅ์ ๋ฐ๋ฅธ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ๋ฅผ ์ ์ ์๋๋ก ๊ต์ง๊ฒฝ๋ ฅ(0-4๋
, 5-11๋
, 12-18๋
, 19-24๋
, 25-40๋
)์ ๋๋์ด ๊ต์ฌ์ ๊ฒฝ๋ ฅ์ ๋ฐ๋ฅธ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ์ฐจ์ด๋ฅผ ์ดํด๋ณด์๋ค. ๊ต์ง๊ฒฝ๋ ฅ์ ๋ฐ๋ฅธ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ์ฒ๋์ ์๊ฐ ๊ฐ ๋ณ์๋ง๋ค ๋ค๋ฅธ ๋ณํ ํจํด์ ๋ณด์๋ค. ํ๋ ฅ์ ๊ต์ฌ์ ๊ฒฝ๋ ฅ์ด ๋์์ง์ ๋ฐ๋ผ ํ๋ ฅ์ ์ฒ๋์ ์ ํ๊ท ์ด ๋ฎ์์ก๋ค๊ฐ ๋ค์ ๋์์ก๋ค. ์์ฌ๊ฒฐ์ ์ฐธ์ฌ๋ ๊ต์ฌ์ ๊ฒฝ๋ ฅ์ด ๋์์ง์ ๋ฐ๋ผ ์ฒ๋์ ์์ ํ๊ท ์ด ๋์์ก๋ค. ํ์๋ ๊ต์ฌ์ ๊ฒฝ๋ ฅ์ด ๋์์ง์ ๋ฐ๋ผ ์ฒ๋์ ์์ ํ๊ท ์ด ๋ฎ์์ก๋ค. ํ์๋ ๊ต์ฌ ๊ฒฝ๋ ฅ 25-40๋
์ธ ๊ต์ฌ๊ฐ ๋ชจ๋ ๋ค๋ฅธ ๊ฒฝ๋ ฅ ๋จ๊ณ์ ๊ต์ฌ๋ณด๋ค ์ฒ๋ ์ ์๊ฐ ๊ฐ์ฅ ๋ฎ์๋ค. ํ๋ ฅ๊ณผ ์์ฌ๊ฒฐ์ ์ฐธ์ฌ๋ ๊ต์ฌ ๊ฒฝ๋ ฅ 25-42๋
๊ต์ฌ๋ค์ ์ฒ๋์ ์๊ฐ ๊ฐ์ฅ ๋์๋ค.
์
์งธ, ํ๊ตญ์์ ์ง๋ 2004-2013๋
์ ์คํ๊ต์์ ์์๋ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ํ๊ต ํน์ฑ ์์ธ์ ์๊ฐ(์ค๋ฌธ์กฐ์ฌ ์ฃผ๊ธฐ), ๊ต์ฅ์ ์ง์์ ๋ฆฌ๋์ญ, ํ๊ต ๊ท๋ชจ์ธ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ๊ต์ฌ ํน์ฑ(์ฑ๋ณ/๊ต์ง๊ฒฝ๋ ฅ/์ง์/ํ๋ ฅ) ๋ณ์ธ์ ํต์ ๋ณ์๋ก ํฌํจ๋์๋ค. ํ๊ตํน์ฑ์ ์๊ฐ์ ๋ฐ๋ผ ๋ณํํ์ง ์๋ ํ๊ตํน์ฑ(์ค๋ฆฝ์ ํ/ํ๊ต๊ฐ ์์นํ ์ง์ญ์ ๊ท๋ชจ)๊ณผ ์๊ฐ์ ๋ฐ๋ผ ๋ณํํ๋ ํ๊ต ํน์ฑ(๊ต์ฅ์ ์ง์์ ๋ฆฌ๋์ญ/์ฃผ๊ธฐ์ ๋ฆฌ๋์ญ์ ์ํธ์์ฉ/ํ์ ํ๊ฐ ํ์ฉ ์ฌ๋ถ/ํ๊ธ ์/๊ต์ฅ ์ฑ๋ณ/์ฌ๊ต์ฌ ๋น์จ)์ด ๋ถ์์ ํฌํจ๋์๋ค. ํ๊ตํ๊ท ์ง์์ ๋ฆฌ๋์ญ์ ์ฒ๋์ ์๊ฐ ๋์์ง์๋ก ํ๋ ฅ, ์์ฌ๊ฒฐ์ ์ฐธ์ฌ, ํ์์ ์ฒ๋์ ์๋ ๋ฎ์์ก๋ค. ํ์ง๋ง ์ค๋ฌธ์กฐ์ฌ ์ฃผ๊ธฐ์ ํ๊ตํ๊ท ์ง์์ ๋ฆฌ๋์ญ์ ์ํธ์์ฉ์ ๋ํ๋ด๋ ์ฒ๋์ ์๊ฐ ๋์์ง์๋ก ํ๋ ฅ, ์์ฌ๊ฒฐ์ ์ฐธ์ฌ, ํ์์ ์ฒ๋์ ์๊ฐ ๋์์ก๋ค. ํ๊ตํ๊ท ๋ฆฌ๋์ญ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๊ณต์ ์ ์ ๋๋ฅผ ์ฝํ์ํค๋ ์์ธ์ด์ง๋ง ์๊ฐ์ด ํ๋ฅผ์๋ก ํ๊ท ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๊ณต์ ์ ์ ๋์ ์ฃผ๋ ๋ถ์ ์ํฅ์ด ์์์ง๋ค๋ ๊ฒ์ ์๋ฏธํ๋ค. ํ๊ธ ์์ ๋ฐ๋ฅธ ์ฐจ์ด๋ ๊ฐ ๋ณ์๋ณ๋ก ๋ค๋ฅด๊ฒ ๋ํ๋ฌ์ง๋ง ์ ๋ฐ์ ์ผ๋ก ํ๊ธ ์๊ฐ ์์ ์๊ท๋ชจ ํ๊ต๊ฐ ํ๊ธ ์๊ฐ ๋ง์ ํฐ ํ๊ต๋ณด๋ค ํ๋ ฅ, ์์ฌ๊ฒฐ์ ์ฐธ์ฌ์ ์ฒ๋์ ์๋ ๋์ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค.
๋ง์ง๋ง์ผ๋ก 3์์ค ๋ค์ธต๋ชจํ์ ํฌํจ๋ ๋
๋ฆฝ๋ณ์ธ์ด ์ค๋ช
ํ์ง ๋ชปํ๊ณ ๋จ์ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ ๋ณํ์จ์ ์์ฐจ๋ฅผ ๋ถ์ํ์๋ค. ์ฐ๊ตฌ ์๋ฃ๋ก ์ฌ์ฉํ ์ค๋ฌธ์กฐ์ฌ ๋ฌธํญ ์ค ๋ชจ๋ ์ฃผ๊ธฐ์ ๊ณตํต์ ์ผ๋ก ์กฐ์ฌ๋์ง ์์์ ๋ถ์๋ชจํ์ ํฌํจ์ํค์ง ๋ชปํ๋ ํ๊ต ํน์ฑ์ ์ดํด๋ณด์๋ค. ๊ต์ ๋จ์ฒด๋ ๊ต์ ๋
ธ์กฐ ๊ฐ์
๋น์จ, ํ๊ต ๊ต์ก๊ณผ์ ํธ์ฑ์ ์ํด ํ์๊ณผ ํ๋ถ๋ชจ์ ์๊ฒฌ์ ์กฐ์ฌํ์ฌ ๋ฐ์ํ๋ ์ง์ ์ฌ๋ถ, ํ๊ต๊ฐ ์๋๊ต์ก์ฒญ ๋ฐ ์ง์์ฒด๊ฐ ์ง์ํ๋ ์ฌ์ ์ฌ์
์ค ์ฐธ์ฌํ๋ ์ฌ์
๊ณผ ๊ด๋ จํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ์ดํด๋ณด๋ฉด ๋ค์๊ณผ ๊ฐ๋ค. ํ์์ ๊ฒฝ์ฐ ๋ถ์๋ชจํ์ ๋ณํ์จ์ ๊ณ ์ ํจ๊ณผ๋ง ํฌํจ๋์ด ์์ผ๋ฏ๋ก ๋ถ์๋ชจํ์์ ์ค๋ช
ํ๋ ์์ธ ์ธ์ ํ๊ต ๊ฐ ๋ณํ์จ์ ์ฐจ์ด๋ ์๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๊ฐ์ ํ์๋ค. ๊ต์ ๋จ์ฒด๋ ๊ต์ ๋
ธ์กฐ ๊ฐ์
๋น์จ์ ์ดํด๋ณด๋ฉด ์์ฌ๊ฒฐ์ ์ฐธ์ฌ์ ๋ณํ์จ์ด ๋์ ํ๊ต์ ๊ฒฝ์ฐ์ ๊ต์ ๋
ธ์กฐ ๊ฐ์
๋น์จ์ด ์ ์ฒด ํ๊ต์ ํ๊ท ์ ๋นํด ๋ฎ์ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ํ๋ ฅ์ ๋ณํ์จ์ด ๋์ ํ๊ต์ ๊ฒฝ์ฐ ์ ์ฒด ํ๊ต์ ํ๊ท ๊ณผ ํฐ ์ฐจ์ด๊ฐ ๋ํ๋์ง ์์๋ค. ํ๊ต ๊ต์ก๊ณผ์ ํธ์ฑ์ ์ํด ํ์๊ณผ ํ๋ถ๋ชจ์ ์๊ฒฌ์ ์กฐ์ฌํ์ฌ ๋ฐ์ํ๋์ง ์ฌ๋ถ๋ฅผ ์ดํด๋ณด๋ฉด ๋ค์๊ณผ ๊ฐ๋ค. ํ๋ ฅ๊ณผ ์์ฌ๊ฒฐ์ ์ฐธ์ฌ์ ๋ณํ์จ์ด ๋์ ํ๊ต๋ฅผ ์ดํด๋ณด๋ฉด ํ๊ต ๊ต์ก๊ณผ์ ํธ์ฑ์ ์ํด ํ์๊ณผ ํ๋ถ๋ชจ์ ์๊ฒฌ์ ์กฐ์ฌํด ์ผ๋ถ ๋ฐ์ํ๋ ํ๊ต์ ๋น์จ์ด ์ฝ๊ฐ ๋์๋ค. ๋ง์ง๋ง์ผ๋ก ์๋๊ต์ก์ฒญ ๋ฐ ์ง์์ฒด๊ฐ ์ง์ํ๋ ์ฌ์ ์ฌ์
์ค ์ฐธ์ฌํ๋ ์ฌ์
์ ๋น๋๋ฅผ ์ ์ฒด ํ๊ต์ ๋น๊ตํ๋ฉด ๋ค์๊ณผ ๊ฐ๋ค. ํ๋ ฅ์ ๋ณํ์จ์ด ๋์ ํ๊ต๋ ์ ์ฒด ํ๊ต์ ๋น์ทํ ๋น๋๋ก ๋ํ๋ฌ๊ณ ์์ฌ๊ฒฐ์ ์ฐธ์ฌ์ ๋ณํ์จ์ด ๋์ ํ๊ต์ ๊ฒฝ์ฐ ๋ฐฉ๊ณผํ ์ค์ ํ๊ต์ ํ๋ ฅํฅ์ํ ์ฐฝ์๊ฒฝ์ํ๊ต์ ๋น๋๊ฐ ๋๊ฒ ๋ํ๋ฌ๋ค.
์ด ์ฐ๊ตฌ์ ์์๋ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ๋ค. ์ฒซ์งธ, ์๊ฐ์ ํ๋ฆ์ ๋ฐ๋ผ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ๊ฐ ๋ณํํ์์ผ๋ฉฐ ๊ต์ฌ์ ๊ฒฝ๋ ฅ์ ๋ฐ๋ผ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๊ณต์ ์ ๋๋ ์ฐจ์ด๊ฐ ์์๋ค. ์ง๋ 2004-2013๋
์คํ๊ต์์๋ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ๊ฐ ์์๊ณ , ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ์์ ๊ต์ง๊ฒฝ๋ ฅ์ ๋ฐ๋ผ ๋ค๋ฅธ ํจํด์ ๋ณด์๋ค. ์ฆ ๊ต์ฌ๋ค์ด ๊ท๋ฒ์ ์ง์๋ก ๋๋ฃ์์ ํ๋ ฅ์ ๊ฐ์น๋ฅผ ๋ถ์ฌํ๊ณ ์ง๋ฌด๋ฅผ ํ๋ ฅ์ ํ๋๋ก ์ํํ๋ ์ ๋๊ฐ ์๊ฐ์ด ์ง๋ ์๋ก ๊ฐํด์ก๊ณ , ๊ต์ง๊ฒฝ๋ ฅ์ ๋ฐ๋ผ์ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ๋ฅผ ๊ณต์ ํ๋ ์ ๋๊ฐ ๋ค๋ฅด๊ฒ ๋ํ๋ฌ๋ค. ์ด๋ ์กฐ์ง๋ฌธํ๊ฐ ๋ณํํ ์ ์๋ค๋ ๊ฒ์ ๊ฒ์ฆํ ๊ฒ์ด๊ณ , ๊ต์ฌ์ ๊ฒฝ๋ ฅ์ ๋ฐ๋ผ ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๊ณต์ ์ ๋์ ์ฐจ์ด๊ฐ ์๋ค๋ ๊ฒ์ ์๋ฏธํ๋ค.
๋์งธ, ์ด๋ฌํ ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ๋ ํ๊ต์์ ์กฐ์ง ๊ด๋ฆฌ ์ ๋ต์ ์๋ฆฝํ๋ ๋ฐ์ ํ์ฉํ ์ ์๋ค. ํ๊ต์ ๊ตฌ์ฑ์๋ค์ด ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ์ ์ํฅ์ ์ฃผ๋ ์ค๋ฆฝ์ ํ, ์ง์ญ ๊ท๋ชจ, ํ๊ธ ์๋ฅผ ๊ณ ๋ คํ์ฌ ํจ๊ณผ์ ์ธ ์กฐ์ง ๊ด๋ฆฌ ์ ๋ต์ ์ธ์ธ ํ์๊ฐ ์๋ค๋ ๊ฒ์ ํ์ธํ์๋ค. ๋ํ ๊ต์ฅ์ด ๊ฐ ํ๊ต์ ์ํฉ์ ๋ง๋ ์ ๋ต์ ์ธ์ฐ๊ณ ๋ฆฌ๋์ญ์ ๋ฐํํ ํ์๊ฐ ์๋ค๋ ๊ฒ์ ํต๊ณ ๋ถ์๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ํตํด ๋ณด์ฌ์ฃผ์๋ค.
์ด๋ฌํ ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ํ ๋๋ก ํ์ฌ ํฅํ ์กฐ์ง๋ฌธํ ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ์ํ ์ ์ธ์ ํ๋ฉด ๋ค์๊ณผ ๊ฐ๋ค. ๊ฐ๊ธฐ ๋ค๋ฅธ ์กฐ์ง์์ ๋ํ๋๋ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ๋ฅผ ํฌ์ฐฉํ๋ ์ฌ์ธต์ ์ฐ๊ตฌ์ ์๊ฐ์ ํ๋ฆ์ ๋ฐ๋ฅธ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ๋ฅผ ์ค๋ช
ํ๋ ํ๊ต ์์ธ์ ๋ฐํ๋ ์ฐ๊ตฌ๊ฐ ํ์ํ๋ค. ๋ํ ํฅํ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์ด ์ฐ๊ตฌ์ ๋ถ์๋ชจํ์ ํฌํจ์ํค์ง ๋ชปํ๋ ํ๊ต ํน์ฑ์ ํฌํจํ์ฌ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ๋ฅผ ์ดํด๋ณธ๋ค๋ฉด, ์๋ฏธ ์๋ ์ ์ฑ
์ ์์ฌ์ ์ ์ค ์ ์์ ๊ฒ์ด๋ค.โ
. ์๋ก 1
1.1. ์ฐ๊ตฌ์ ํ์์ฑ ๋ฐ ๋ชฉ์ 1
1.2. ์ฐ๊ตฌ๋ฌธ์ 10
โ
ก. ์ ํ์ฐ๊ตฌ 12
2.1. ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๊ด์ 12
2.2. ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๊ฐ๋
๊ณผ ์์ญ 29
2.3. ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ 42
โ
ข. ์ฐ๊ตฌ๋ฐฉ๋ฒ 61
3.1. ์ฐ๊ตฌ๋์ 61
3.2. ๋ณ์ 67
3.3. ๋ถ์๋ชจํ 93
โ
ฃ. ๋ถ์๊ฒฐ๊ณผ 102
4.1. ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ 102
4.2. ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ์ ์ํฅ์ ์ฃผ๋ ์์ธ 115
4.3. ๋ณํํ๋ ํ๊ต 140
โ
ค. ํด์ ๋ฐ ๋
ผ์ 149
5.1. ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ 149
5.2. ํ๋ ฅ์ ์กฐ์ง๋ฌธํ์ ๋ณํ์ ์ํฅ์ ์ฃผ๋ ์์ธ 155
โ
คI. ์์ฝ ๋ฐ ๊ฒฐ๋ก 162
6.1. ์์ฝ 162
6.2. ๊ฒฐ๋ก 165
์ฐธ๊ณ ๋ฌธํ 171
Abstract 185Docto