7 research outputs found
Taxonomic identity of leaf fragments jfound in the annals of the Joseon Dynasty and botanical origin of a herbal medicine 'Cheongung'
Tiny leaf fragments were found in the Annals of the Joseon Dynasty, which were compiled about 500 years ago. The records describing the detailed process of compiling the Annals indicate that silk bags packed with the powders of 'Cheongung' and 'Changpo', which have been used as traditional herbal medicines in the northeast Asian countries such as China and Japan as well as Korea, were put in the wooden storage boxes together with the volumes of the Annals. However, there is no record that parts of plants were used in the process of compiling the Annals. The botanical origin of leaf fragments was identified as Ligusticum sinense "Chuanxiong' by the analysis of trnK of chloroplast DNA as well as the examination of leaf surface with SEM. The comparative analysis of trnK sequences showed that the choloroplast DNA haplotype of 'To-cheongung', a triploid species cultivated in Korea, was identical with Cnidium officinale, but different from L. sinense "Chuanxiong'. The molecular results provide a new suggestion on the botanical origin of crude drugs used as 'Cheongung', which has been disputed in Korea.OAIID:RECH_ACHV_DSTSH_NO:T201634099RECH_ACHV_FG:RR00200001ADJUST_YN:EMP_ID:A002208CITE_RATE:0DEPT_NM:์ ์ฝํ๊ณผEMAIL:[email protected]_YN:YCONFIRM:
๋ฏผ์ฃผ์ ๊ถ ์ดํ ๊ฒฝํฅ์ ๋ฌธ, ํ๊ฒจ๋ , ๋์์ผ๋ณด, ์กฐ์ ์ผ๋ณด ์ฌ์ค์ ์ค์ฌ์ผ๋ก
ํ์๋
ผ๋ฌธ (์์ฌ)-- ์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ : ์ฌํ๋ณต์งํ๊ณผ, 2012. 2. ์์ํ.๋ณธ ๋
ผ๋ฌธ์ ๋ฏผ์ฃผ์ ๊ถ ์๋ฆฝ ์ดํ ํ๊ตญ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฑ๊ฒฉ์ ์ธ๋ก ์ ์ง๋ฐฐ์ ๋ด๋ก ๊ณผ ๊ทธ ๋ณํ์์์ ํตํด ๊ท๋ช
ํ๋๋ฐ ๊ทธ ๋ชฉ์ ์ด ์๋ค. ์ด๋ฅผ ์ํด ๊ธฐ์กด์ ๋ณต์ง์ธ์ ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ํ ๋๋ก Stuart Hall์ ๊ธฐํธํ/๊ธฐํธํด๋
์ด๋ก ์ ์ ์ฉํ์ฌ ๊น์์ผ ์ ๋ถ์์ ์ด๋ช
๋ฐ ์ ๋ถ ์ค๋ฐ๊น์ง์ ๊ฒฝํฅ์ ๋ฌธ, ํ๊ฒจ๋ , ๋์์ผ๋ณด, ์กฐ์ ์ผ๋ณด ๋ค ๊ฐ ์ผ๊ฐ์ง ์ฌ์ค์ ๋ถ์ํ์๋ค.
Esping-Andersen์ ๋ณต์ง๋ ์ง ๋
ผ์์ Aaron Wildavsky์ ์ง๋จ/๋ง ์ฒด๊ณ๋ฅผ ํผํฉํด ๊ตฌ์ฑํ ๋ถ์ ํ๋ก ์ง๋ฐฐ์ ๋ด๋ก ์ ๋ถ์ํ ๊ฒฐ๊ณผ, ํ๊ตญ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ๋ํ ์ธ๋ก ์ ๋ด๋ก ์ ๋ณด์์ฃผ์ ๋ฐ ์์ ์ฃผ์๊ฐ ์ง๋ฐฐ์ ์ฝ๋์ธ ๊ฒ์ผ๋ก ๋๋ฌ๋ฌ๋ค. ์ด์ ๊ฐ์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ ๊ฐ๋ ฅํ ๊ณ ์ฉ์ฐ๊ณ์ฑ์ ์ง๋ ๋ฐ์ ์ฃผ์ ๋ณต์ง๋ ์ง์ผ๋ก ํ๊ตญ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ๋ฅผ ๊ท์ ํ๋ ์ฐ๊ตฌ๋ค๊ณผ ์ผ๋งฅ์ํตํ๋ค.
์ด๋ฌํ ๋ด๋ก ์ ํ์ฑ์ ํ๊ตญ ์ฌํ์ ๊ฐ๋ ฅํ ์ํฅ์ ๋ฏธ์ณ์จ ์ ๊ต๋ฌธํ์ ํ๊ตญ์ ๋
ํนํ ์ญ์ฌ์ ๊ฒฝํ์ ๋ณตํฉ์ ์ธ ์ฐ๋ฌผ๋ก ๋ณด์ธ๋ค. ์ ๊ต๋ฌธํ์ ์ํฅ์ผ๋ก ํ๊ตญ ์ฌํ์์ ๋ณต์ง์ ์ผ์ฐจ์ ์ฑ
์์ ๊ฐ์กฑ ์ค์ฌ์ ์ ํต์ ์ธ ๊ณต๋์ฒด๊ฐ ๊ฐ๋นํด์๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ์ฌํ๊ฒฝ์ ์ ๋ณํ๋ก ๊ฐ์กฑ์ ์ฌํ๋ณต์ง๊ธฐ๋ฅ์ด ์ฝํ๋จ์ ๋ฐ๋ผ ๋ค๋ฅธ ๋์์ ๋ชจ์์ด ๋ถ๊ฐํผํด์ก๋ค. ์ด๋ฐ ์ํฉ์์ ๋ฏผ์ฃผํ ์ดํ ๊ถ์์ฃผ์ ์ ๊ถ์ ์ ์์ ๋ฆฌ๋์ญ์ ๋ํ ๊ฑฐ๋ถ๊ฐ์ผ๋ก ๊ตญ๊ฐ์ ๋ํ ๋ถ์ ์ด ๊น์ด ๊ตญ๊ฐ ์ฃผ๋์ ๋ณต์ง์ ๋ ํ์ถฉ์ ์ฃผ์ฅํ๊ธฐ๋ ์ด๋ ค์ ๋ค. ๊ฒ๋ค๊ฐ ์ธ๊ณํ, ๊ฒฝ์ ์๊ธฐ ๋ฑ์ผ๋ก ์ธํ ๊ฒฝ์ ์ฑ์ฅ์ ๋ํ ๊ฐ๋ง์ด ํ๋๋์ด ์์ฅ์ ํตํ ๋ณต์ง์๊ตฌ ํด์ ๋ด๋ก ์ด ํ๋๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ณด์ธ๋ค.
๋ฌผ๋ก ๋ถ๋ถ์ ์ผ๋ก ์ ๋ฌธ์ฌ์ ์ด๋
์ ๋ฐ๋ผ ์ง๋ฐฐ์ ์ฝ๋๋ฅผ ์ฌ์์ฐํ๋ ์์์ ์ฐจ์ด๊ฐ ๋ฐ๊ฒฌ๋๊ธฐ๋ ํ์๋ค. ํนํ ์ง๋ณด์ฑํฅ์ ์ ๋ฌธ์ ์ฌํ์๊ทนํ ๋ฌธ์ ๊ฐ ์ฌํ๋์ ๊ตญ๊ฐ์ ๊ฐ์
์ ์ด๊ตฌํ๋ ๋ชฉ์๋ฆฌ๋ฅผ ๋ด๋๊ธฐ๋ ํ์๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ์ด ์ญ์ ์์ฅ์์ ์ ์ ํ๊ฒ ๊ธฐ๋ฅํ ์ ์๋ ์ฌํ์ ์ฝ์๊ณ์ธต์ ๋ํ ์ ํ์ ๊ฐ์
์ ๊ทธ์ณค๋ค.
์๊ธฐํ ๋ด๋ก ์ 2010๋
์ 5ํ ์ง๋ฐฉ์ ๊ฑฐ๋ฅผ ๋ชฉ์ ์ ๋๊ณ ์ ๊ธฐ๋ ๋ฌด์๊ธ์ ์ด์๋ฅผ ์ค์ฌ์ผ๋ก ๋ณํ๋์๋ค. ๋ณด์์ ์ธ ๋
ผ์กฐ์ ์ ๋ฌธ์ ์ฌ์ ํ ์์ ์ฃผ์ ๋ด๋ก ์ ์ฌ์์ฐํ์์ผ๋, ์ง๋ณด์ ์ฑํฅ์ ์ ๋ฌธ์ ๋ณดํธ์ ๋ณต์ง๋ฅผ ๊พํ๊ธฐ ์ํ ์๋ฏผ์ ์๋ฐ์ ์ธ ์ฐธ์ฌ์ ์ฐ๋๋ฅผ ๋
๋ คํ๋ ํ๋ฑ์ฃผ์ ๋ด๋ก ์ ์์ฐํ๊ธฐ ์์ํ๋ค. ์ดํ ์๊ธฐ๋ฅผ ํฌํจํ ์ถ๊ฐ์ ์ธ ๋ถ์์ ํตํด ๊ธฐ์กด์ ์์ ์ฃผ์ ๋ด๋ก ์ด ํ๋ฑ์ฃผ์ ๋ด๋ก ์ผ๋ก ํค๊ฒ๋ชจ๋์ ์์น๋ฅผ ๋ด๋๊ฒ ๋ ๊ฒ์ธ์ง๋ฅผ ํ์
ํ ์ ์์ผ๋ฆฌ๋ผ ๊ธฐ๋ํ๋ค.
์ด์์์ ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ์ ๋์ ๋ณํ์ ์ฒ์ฐฉํด์จ ํ๊ตญ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ๋ด๋ก ์ฐจ์์ผ๋ก ํ๊ธฐํ๋ค๋ ๋ฐ ์๋ฏธ๊ฐ ์๋ค. ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ๋ฅผ ๊ตฌ์ฑํ๋ ์ ๋์ ๋ณํ๋ฅผ ์ถ์ ํ๋ ์ผ์ ๊ตญ๋ฏผ์ ์ธ์๊ณผ ์ ์น์ ํ์๊ฐ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ๋ฐ์ ์ ์๋๋ ฅ์ผ๋ก ๋๋ํ ๋ฏผ์ฃผํ ์ดํ ํ๊ตญ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ฑ๊ฒฉ ๊ท๋ช
์๋ ํ๊ณ๊ฐ ์๋ค. ์ธ์ ๊ทธ ์์ฒด์ ๋ํ ์ฐ๊ตฌ ์ญ์, ์ธ์์ด ๋ดํฌํ ์ฌํ์ ์๋ฏธ๋ฅผ ๋ณด์ฌ์ฃผ์ง ๋ชปํ๊ธฐ ๋๋ฌธ์ ํ๊ตญ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ๊ฐ ๊ฒฝํํ ์ฌํ๊ฒฝ์ ์ ๋ณํ๋ฅผ ์ ์ ํ๊ฒ ์ค๋ช
ํ์ง ๋ชปํ๋ค. ์ด ์ง์ ์์ ์ฌํ์ ๋ด๋ก ์ ๋ณํ๋ฅผ ๊ณ ์ฐฐํ๋ ๊ฒ์ ๋ณต์ง์ ๋ํ ์ธ์๊ณผ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌํ๊ฒฝ์ ์ ๋ณํ ๊ฐ์ ๊ด๊ณ๋ฅผ ๊ท๋ช
ํ๋๋ฐ ์ค์ํ ์์
์ด ๋๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ฏ๋ก ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ๋ฏผ์ฃผํ ์ดํ ํ๊ตญ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ฑ๊ฒฉ ๊ท๋ช
์ ์ค์ํ ํจ์๋ฅผ ์ง๋๋ค ํ๊ฒ ๋ค.In this paper, I aim to identify the dominant media discourse on the South Korea welfare state since the establishment of democratic regimes for analyze the nature of Korea welfare state. To do this, I have analyzed the editorial in four daily newspapers, KyungHyang Shinmun, Hankyoreh, Dong-AIlbo, ChosunIlbo from 1993 to 2011 years, based on the Stuart Hall's enconding/decoding theory. And the analysis was done by qualitative content analysis using the Espin-Andersen's welfare regime as an analytical framework.
The analysis shows that the dominant code about the Korea welfare state is corporatistism and liberalism. Consequently, individual has been encouraged to resolve the welfare need on his own or support of his family. In other words, the primarily responsible for welfare is self-help. These results are closely connected with the precedent studies defining the Korea welfare states as the developmentalist welfare regime.
The formation of these discourses seems to be the mixed product affected by Confucian culture and unique historical experiences in Korea. To put it concretely, Confucian have had a strong influence on the tradition putting the primary responsibility of social welfare on the traditional family-oriented community. However, socio-economic changes weakened the family's social welfare function so, exploring other alternatives have became inevitable. In this situation, public have had a profound distrust of the state because of overgovernment in authoritarian regimes. Thus, the role of state institution have been bounded by limited parts. In addition, due to the rapid globalization and the continuous economic crisis, the desire for economic growth have been intensified. Therefore, the discourse about meeting the welfare needs through the market have been extended.
Of course, depending on the ideology of the newspaper, they partially have reproduced the alternative code. In particular, progressive newspapers have mentioned the active state intervention for alleviating social polarization. However, this is restricted to the socially underprivileged who can not function in the market properly.
The above-mentioned discourses have been changed after the free meal policy gathering strength around the 5th local elections in 2010. Dong-AIlbo and ChosunIlbo have reproduced still the discourse of liberalism, but others have began to produce the egalitarianism discourse for realization of universal welfare. For examples, voluntary participation and solidarity fall under this discourse. Through the additional analysis, I expect to check whether the egalitarian discourse replace the liberalism or not.
As a result, this research stirs up to stick to changing institutions in the Korea welfare state studies. Specifically, the study of perception itself does not show the implications of social life so, considering that examines the social discourse is very important task. Therefore, this study has the important implications for identifying the nature of Korea welfare state since the democratization when public awareness and political activity have became as a driving force in the development of the welfare state.Maste
Analysis on OECD countries' health care system efficiency change using DEA
๋ณด๊ฑดํ์ ํ๊ณผ/์์ฌ๋ณด๊ฑด์๋ฃ์ฒด๊ณ๋ ๊ตญ๋ฏผ์ ๊ฑด๊ฐํฅ์์ ๋ชฉ์ ์ผ๋ก ํ๋ฉฐ ์์ํฌ์
, ๊ด๋ฆฌ, ์ฌ์ ์
์ง์, ์กฐ์งํ, ์๋น์ค ์ ๋ฌ์ด๋ผ๋ ๋ค์ฏ ๊ฐ์ง์ ์ฃผ์ ์์๋ค๋ก ๊ตฌ์ฑ๋์ด ์๋ค.
์ต๊ทผ ๋ณด๊ฑด์๋ฃ์์ฅ์ ๊ตญ๊ฐ๊ฐ ๊ต๋ฅ๊ฐ ํ๋ฐํด์ง๊ณ ์๋ค. ํ๊ตญ์ ๋ณด๊ฑด์๋ฃ์ฒด๊ณ๋
์ ์ถ์ฐยท๊ณ ๋ นํ, ์๋ฃ๋น ์ฆ๊ฐ, ๊ฑด๊ฐ๋ณดํ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ๋ฑ ๋ค์ํ ๋ฌธ์ ์ ์ง๋ฉดํ๊ณ
์๋ค. ๋ณด๊ฑด์๋ฃ์์ฅ์์ ํ๊ตญ์ด ๊ฒฝ์๋ ฅ์ ๊ฐ์ถ๊ธฐ ์ํด์๋ ์ฑ๊ณผ๋ฅผ ์ง์์ ์ผ๋ก
๋ชจ๋ํฐ๋ง ํ๊ณ ๊ฐ์ ํด์ผ ํ๋ค.
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ OECD ํ์๊ตญ์ ๋ณด๊ฑด์๋ฃ์ฒด๊ณ ํฌ์
์์์ ์ฐ์ถ์์์ ๊ดํ โํจ์จ
์ฑโ ๋ฐ โํจ์จ์ฑ ๋ณํโ ๋ถ์์ ๋ชฉ์ ์ผ๋ก ํ๋ค. ๋ถ์์ ์ฌ์ฉํ ์๋ฃ๋ OECD
Health Data 2013์ด๋ฉฐ, ๋ถ์๋์ ๊ธฐ๊ฐ์ 2005๋
๋ถํฐ 2011๋
๊น์ง์ด๋ค.
๊ฐ ์ฐ๋๋ณ โํจ์จ์ฑโ์ ๋ถ์ํ๊ธฐ ์ํด์๋ DEA(Data Envelopment Analysis,
์๋ฃํฌ๋ฝ๋ถ์), ์๊ฐ์ ํ๋ฆ์ ๋ฐ๋ฅธ โํจ์จ์ฑ ๋ณํโ๋ฅผ ๋ถ์ํ๊ธฐ ์ํด์๋
Malmquist Productivity Index(๋งํด์คํธ ์์ฐ์ฑ ์ง์)๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์๋ค.
โํจ์จ์ฑโ ๋ถ์์ ์ฌ์ฉ๋ ํฌ์
๋ณ์๋ ์๋ฃ๋น, ์์ฌ์, ๊ฐํธ์ฌ์, ๋ณ์์, ๊ณ ๊ฐ
์๋ฃ์ฅ๋น์ด๋ฉฐ ์ฐ์ถ๋ณ์๋ ์ง์ฐฐ๊ฑด์, ์์์ฌ๋ง๋ฅ ์ด๋ค. ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์ ๋ถ์๋ชจํ์ ํฌ
์
๋ณ์์ ์กฐํฉ์ ๋ฐ๋ผ ๋ ๊ฐ์ง๋ก ๊ตฌ๋ถ๋๋ค. โํจ์จ์ฑ ๋ณํโ ๋ถ์์ ์ฌ์ฉ๋ ํฌ์
๋ณ์๋ ์๋ฃ๋น, ์์ฌ์, ๋ณ์์, ๊ณ ๊ฐ์๋ฃ์ฅ๋น์ด๋ฉฐ ์ฐ์ถ๋ณ์๋ ์ง์ฐฐ๊ฑด์, ์์
์ฌ๋ง๋ฅ ์ด๋ค.
์ฃผ์ ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ๋ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ๋ค. ํ๊ตญ์ ๋ณด๊ฑด์๋ฃ์ฒด๊ณ๋ ํจ์จ์ ์ธ ๊ฒ์ผ๋ก ๋
ํ๋ฌ๋ค. ์๋ฃ๋น๋ ๊ณ ๊ฐ์๋ฃ์ฅ๋น ๋ฑ์ ๊ณผ์ํฌ์
์๋ ๋ถ๊ตฌํ๊ณ ํ๊ตญ์ ๋ณด๊ฑด์๋ฃ
์ฒด๊ณ๊ฐ ๋ค๋ฅธ ํ์๊ตญ์ ๋นํด ํจ์จ์ ์ด๋ผ๋ ์ ์ ๋ถ์๊ธฐ๊ฐ ์ ์ฒด์ ๊ฑธ์ณ ๋ณํจ์ด
์์๋ค. ํํธ ์๊ฐ์ ํ๋ฆ์ ๋ฐ๋ฅธ ๊ธฐ์ ํด๋ณด๊ฐ ์ง์๋๊ณ ์์์ ํ์ธํ์๋ค.
OECD ํ์๊ตญ์ ์๋ฃ๋ณด์ฅํํ์ ๋ฐ๋ผ ๋ถ๋ฅํ์ฌ ํจ์จ์ฑ์ ๋น๊ตํ ๊ฒฐ๊ณผ ๋น์ค
๋ง๋ฅดํฌํ ๊ตญ๊ฐ๊ตฐ์ด ๋ฒ ๋ฒ๋ฆฌ์งํ ๊ตญ๊ฐ๊ตฐ์ ๋นํด ํจ์จ์ฑ์ด ๋๊ณ ์๊ฐ์ ํ๋ฆ์
๋ฐ๋ฅธ ํจ์จ์ฑ ๊ฐ์๋ ์ ๊ฒ ์ผ์ด๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ๊ธฐ์ ์ง๋ณด๋ ๋ ๊ตญ๊ฐ๊ตฐ์์
๊ณตํต์ ์ผ๋ก ์ผ์ด๋ฌ์ผ๋ ๋ฒ ๋ฒ๋ฆฌ์งํ ๊ตญ๊ฐ๊ตฐ์ด ๋ ํฌ๊ฒ ์ผ์ด๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค.
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ํตํด ํ๊ตญ์ ๋ณด๊ฑด์๋ฃ์ฒด๊ณ๋ ํฌ์
๊ณผ ์ฐ์ถ์ ํจ์จ์ ์ผ๋ก ํ์ฉํ๊ณ
์์ผ๋ฉฐ ๋์ ํจ์จ์ฑ์ด ์ ์ง๋๊ณ ์์ผ๋ ๊ธฐ์ ํด๋ณด๋ก ์ธํ ํ๋ก ํฐ์ด ํํฅ์ด๋์ด
์ง์์ ์ผ๋ก ์ผ์ด๋๊ณ ์์์ ํ์ธํ์๋ค. ์ด๋ ์ต์ ์น๋ฃ๊ธฐ์ ์ด๋ ๊ณ ๊ฐ์๋ฃ์ฅ
๋น์ ๋์
์ ํตํ ๊ธฐ์ ์ ํฅ์์ด ๊ฑด๊ฐ์ฑ๊ณผ๋ก ์ด์ด์ง๋๋ก ํ๋ ๋
ธ๋ ฅ์ด ํ์ํจ
์ ์์ฌํ๋ค. ์ฌ๋ฐ๋ฅธ ์ง๋ฃํํ๋ฅผ ์ ๋ํ๊ธฐ ์ํ ์ ์ฑ
์๋ฆฝ์ด ์๊ตฌ๋๋ค.ope
A Comparative Study on the Fiscal Sustainability of the Welfare State
ํ์๋
ผ๋ฌธ (๋ฐ์ฌ)-- ์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ : ์ฌํ๋ณต์งํ๊ณผ, 2016. 2. ์์ํ.๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ์ฌ์ ์ ์ผ๋ก ์ง์๊ฐ๋ฅํ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ๊ตฌ์ถ ๋ฐฉ์์ ๋ชจ์ํ๊ณ ์ ํ๋ ์ฐ๊ตฌ์ด๋ค. ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์ ๋ชฉ์ ์ ์ฌํ์ ์ํ์ ์ถฉ๋ถํ ๋์ํ ๋งํ ๋ณต์ง์ง์ถ์ ๊ฐ๋นํ๋ฉด์๋ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ๋ด๋ณดํ ์ ์๋ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ ๋์ ํน์ฑ์ ๊ท๋ช
ํ๋ ๊ฒ์ด๋ค. ์ด๋ฅผ ์ํด ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ์ธก์ ํ๊ณ , ์กฐ์ธ๊ตฌ์กฐ๋ฅผ ์ค์ฌ์ผ๋ก ๊ทธ๊ฒ์ ๊ฒฐ์ ์์ธ์ ๊ท๋ช
ํ๊ณ ์ ํ๋ค. ์ด๋, ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์ฅ๊ธฐ์ ์ฐจ์์ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ์ฃผ๋ชฉํ๋ค. ๋จ๊ธฐ์ ์ฐจ์์ ์ฌ์ ์์ง๊ท ํ ๋ฌ์ฑ๋ณด๋ค๋ ๊ตญ๊ฐ๊ฐ ํ์ฌ์ ์ฌ์ ๊ธฐ์กฐ๋ฅผ ์ ์งํ ์ ์๋์ง๋ฅผ ์๋ฏธํ๋ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ด ์ฅ๊ธฐ์ ์ธก๋ฉด์์์ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ง์์ ๋์ฑ ์ค์ํ ํจ์๋ฅผ ์ง๋๊ธฐ ๋๋ฌธ์ด๋ค. ์ด์ ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์ฌ์ ์ฌ๋ ฅ(fiscal space) ์ธก์ ์ ํตํด ๊ตญ๊ฐ๋ณ, ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ ํ๋ณ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ํ์
ํ๋ค. ๋ํ, ๋ณด๋ค ์์ ์ ์ด๊ณ ์์ธก ๊ฐ๋ฅํ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ๋ด๋ณดํ๋ ค๋ฉด ์ฌ์ ์์
์ ์ด์ ์ ๋ง์ถ๋ ๊ฒ์ด ํ์ํ๋ค๋ ์ ์์, ์ ์ง๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฃผ์ ์์๋์ ๋ฐฉ๋ฒ์ธ ์กฐ์ธ ์ ๋์ ์ฃผ๋ชฉํ์ฌ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ๊ฒฐ์ ์์ธ์ ๊ท๋ช
ํ๋ค.
์ด์ ๊ฐ์ ๋ชฉ์ ์์ ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ OECD 17๊ฐ๊ตญ์ 1980๋
๋ ์ค๋ฐ ์ดํ์ ์ฌ์ ์ฌ๋ ฅ์ ์ฐ์ถํ๋ค. ์ด๋ฅผ ์ํด, ๋จผ์ ๊ฒฐํฉ์๊ณ์ด๋ถ์๊ณผ ๋ฒกํฐ์๊ธฐํ๊ท๋ชจํ(Vector AutoRegressive model)์ ํตํด ๊ธฐ์ด์์ง ๋ฐ์๊ณก์ (fiscal reaction function)๊ณผ ์ฅ๊ธฐ์ด์์จ ์์ธก๊ฐ์ ๋์ถํ๋ค. ๋ค์์ผ๋ก ์ถ์ ๋ ๊ธฐ์ด์์ง ๋ฐ์๊ณก์ ๊ณผ ์ด์์ํ๊ณํ๊ณก์ (interest payment schedule)์ ํ์ฉํ์ฌ ๊ฐ๊ตญ์ ์ฑ๋ฌดํ๊ณ(debt limit) ๋ฐ ์ฌ์ ์ฌ๋ ฅ์ ๊ณ์ฐํ๊ณ , ์ด๋ฅผ ๋ฐํ์ผ๋ก ๊ฐ๊ตญ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ํ์
ํ๋ค. ์ด์ด์ 3๋จ๊ณ ์ต์์ ๊ณฑ๋ฒ(Three-Stage Least Squares)์ ํตํด ๋์๋ฐฉ์ ์(simultaneous equations)์ ์ถ์ ํจ์ผ๋ก์จ, ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ฌ๋ ฅ ์ฆ, ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ์กฐ์ธ๊ตฌ์กฐ๋ฅผ ๊ท๋ช
ํ๋ค. ์ด๋, ์กฐ์ธ๊ตฌ์กฐ์ ์ง์ ํจ๊ณผ๋ ๋ฌผ๋ก ๋ณต์ง์ง์ถ๊ณผ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ๊ฐ์ ๊ด๊ณ๋ฅผ ์กฐ์ ํ๋ ์กฐ์ธ๊ตฌ์กฐ์ ํจ๊ณผ๋ ์ดํ๋ค. ๋ง์ง๋ง์ผ๋ก ์ฌ์ ์ฌ๋ ฅ ๊ท๋ชจ์ ์กฐ์ธ๊ตฌ์กฐ ํน์ง์์ ๊ธฐ์กด์ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ ํ๋ก ๋
ผ์์์ ์ ์ฌ์ ์ด ๋ฐ๊ฒฌ๋๋ค๋ ์ฌ์ค์ ๊ธฐ์ดํ์ฌ, ์ผ์๋ณ๋๋ถ์(ANOVA) ๋ฐ ๊ธฐ์ ํต๊ณ๋ฅผ ํตํด ๊ตญ๊ฐ๋ณ ์์์ ๋ฌผ๋ก ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ ํ ๊ฐ ํ๊ท ๋ฐ ์๊ธฐ๋ณ ํ๊ท ๋ณํ ์์์ ์ดํด ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ์ฐจ์ด๋ฅผ ๋์ฑ ๋ช
ํํ ๋ฐํ๊ณ ์ ํ๋ค.
์ฐ๊ตฌ์ ์ฃผ์ ๋ถ์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ๋ค. ๋จผ์ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ์ธก์ ๋ฐ ๋น๊ต์ ๊ด๋ จํด, ๊ทธ๋ฆฌ์ค, ์คํ์ธ, ์ดํ๋ฆฌ์, ํฌ๋ฅดํฌ๊ฐ๊ณผ ๊ฐ์ ๊ตญ๊ฐ๋ฅผ ์ ์ธํ๋ฉด ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ด ๋ด๋ณด๋๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋๋ค. ์ด์ ๋ชจ๋ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์์ ์ฌ์ ์๊ธฐ๊ฐ ํ์คํ๋๋ค๊ณ ๋จ์ ํ ์๋ ์๋ค. ๋ค๋ง ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ๋ด๋ณดํ๊ณ ์๋ ๊ตญ๊ฐ ์ค ๋ช๋ช ๊ตญ๊ฐ๋ ์ํฉ์ ๋๊ดํ๊ธฐ๋ ์ด๋ ค์ ๋ณด์ธ๋ค. ํนํ, ๊ธฐ์กด ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์ง์ ๋๋ฐ, ์ฌ์ ์ฌ๋ ฅ์ด ํฐ ํญ์ผ๋ก ํ๋ฝํ ์๊ตญ๊ณผ ๋ฏธ๊ตญ, ํ๋์ค ๋ฑ์ ์ถฉ๋ถํ ์์ค์ ์ฌ์ ์ฌ๋ ฅ์ด ์ง์์ ์ผ๋ก ํ๋ณด๋์ง๋ ์์ ์๋ ์๋ค. ์ด์ ๊ด๋ จํด ํฅ๋ฏธ๋ก์ด ์ ์ ๊ธฐ์กด ํต๋
๊ณผ๋ ๋ฌ๋ฆฌ, ๋จ์ํ ๋ณต์ง์ง์ถ ์์ค์ด ๋ฎ๊ฑฐ๋ ์ฌ์ ์์
์ด ๋ง์ ๊ฒ์ด ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ๊ฒฐ์ ํ๋ ๊ฒ์ ์๋๋ผ๋ ์ ์ด๋ค. ๋ฌผ๋ก ๋น๊ต ๋์๊ตญ ์ค ์๋์ ์ผ๋ก ๋ณต์ง์ง์ถ ์์ค์ด ๋ฎ์ ์๊ตญ๊ณผ ๋ฏธ๊ตญ์ ์์ํ ์์ ์ฃผ์ ์ ํ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ํ๊ท ์ฌ์ ์ฌ๋ ฅ์ด ๋์ ํธ์ด๋ค. ํ์ง๋ง, ์ด ๊ตญ๊ฐ๋ค์์๋ ์ต๊ทผ ์ฌ์ ์ฌ๋ ฅ์ด ๋ํญ ์ถ์๋๊ณ ์๋ ๋ฐ ๋ฐํด, ๊ตญ๋ด์ด์์ฐ์ 30% ๊ฐ๋์ ๋ณต์ง์ ์ฐ๋ ๋
ธ๋ฅด์จ์ด๋ ๋ด๋งํฌ, ์ค์จ๋ด๊ณผ ๊ฐ์ ๊ตญ๊ฐ์์๋ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ด ๋ด๋ณด๋๊ณ ์๋ ๊ฒ์ ๋ฌผ๋ก ์ต๊ทผ๊น์ง ์ฌ์ ์ฌ๋ ฅ์ด ๋์ฑ ๋์ด์ง๋ ์์์ ๋ณด์ด๊ธฐ ๋๋ฌธ์ด๋ค.
๋ค์์ผ๋ก ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ๊ฒฐ์ ์์ธ์ผ๋ก ์กฐ์ธ๊ตฌ์กฐ์ ์ฃผ๋ชฉํ์๋๋ฐ, ์ฃผ์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ๋ค. ๋จผ์ ์ ์ ์์ค์ ์กฐ์ธ๋ถ๋ด์ด ํ์ํ๋ค. ์ด๊ฒ์ด ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ ์ง๋ฅผ ์ํ ์ฌ์ ๊ธฐ๋ฐ์ ๋ง๋ จํ๋ ๊ฒ์ ๋ฌผ๋ก ์ฌํํตํฉ์ ๋๋ชจํ์ฌ ๋ณต์ง์ง์ถ์ด ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ๋ฏธ์น๋ ๋ถ์ ์ํฅ์ ์์ํ ์ ์๊ธฐ ๋๋ฌธ์ด๋ค. ์ด์ด์ ์กฐ์ธ๊ตฌ์กฐ ์ธก๋ฉด์์ ๋ฅ๋ ฅ์ ๋ถ๋ด ์์น์ ๋ฐ๋ผ, ๊ณผ์ธ์ ๊ฐ์ ๊ณตํ์ฑ๊ณผ ์ธ์ ๋์ง์จ์ ๋์ด๋ ๊ฒ์ด ํ์ํ๋ค. ๊ด๋ จํด ๋
ธ๋๊ณผ์ธ์ ์๋ณธ๊ณผ์ธ ๊ฐ ๊ฒฉ์ฐจ๋ฅผ ์ค์ฌ ์ํ์ ๊ณตํ์ฑ์ ๋ฌ์ฑํด์ผ ํ๋ค. ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ์๋น๊ณผ์ธ๋ฅผ ํตํด ๊ณผ์ธ๊ธฐ๋ฐ์ ๋ํ์ผ๋ก์จ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก ํ์ฉํ๋ ๊ฒ์ด ํ์ํ๋ค. ์ํ์ ๊ณตํ์ฑ์ ๋ฌ์ฑ๊ณผ ํจ๊ป ์์ง์ ๊ณตํ์ฑ์ ์ ๊ณ ํ๋ ๊ฒ ์ญ์ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ๊ธ์ ์ ์ธ ๊ธฐ์ฌ๋ฅผ ํ ์ ์๋ค. ์์ง์ ๊ณตํ์ฑ์ ์ ๊ณ ๊ฐ ์ผ๋ถ ์ง๋จ์ ๊ณผ๋ํ ๋ถ๋ด์ผ๋ก ์ด์ด์ง๋ฉด ์กฐ์ธํํผ๋ฅผ ์กฐ์ฅํด ์ฌ์ ์์ ์ ํด์น ์๋ ์์ง๋ง, ์ด๋ ์ํ์ ๊ณตํ์ฑ๊ณผ ํจ๊ป ๋ฅ๋ ฅ์ ๋ฐ๋ฅธ ์กฐ์ธ๋ถ๋ด ์์น์ ํ ์ถ์ผ๋ก ์กฐ์ธ์์์ ๋์ผ ์ ์๊ธฐ ๋๋ฌธ์ด๋ค. ๊ฒ๋ค๊ฐ ์๋น๊ณผ์ธ ํ์ถฉ์์ ์ด๋๋ ์ ์๋ ์ญ์ง์ฑ์ ์ํํ์ฌ ์ธ์ ์ ์ ์น์ ์ ๋น์ฑ์ ํ๋ณดํ ์๋ ์๋ค. ์ด์ ๋๋ถ์ด, ์์ต์ ๋ถ๋ด ์์น๊ณผ ๊ด๋ จํด ์ฌํ๋ณด์ฅ๊ธฐ์ฌ๊ธ๊ณผ ๋ฏผ๊ฐ๊ธฐ์ฌ ๋ฑ์ ์ ์ ํ ํ์ฉํด ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ๊ธฐ๋ฐ์ ๋ค์ํํ๋ ๊ฒ์ด ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ์ ๋ฆฌํ๋ค. ๋ค๋ง ์์ต์ ๋ถ๋ด ์์น์ ๊ธฐ์ดํ ์ฌ์์ ์ ์๋์ธต์ ๋ฐฐ์ ๋ก ์ด์ด์ง ์ํ์ด ์์ผ๋ฏ๋ก ๋ฅ๋ ฅ์ ๋ถ๋ด ์์น๊ณผ ์กฐํฉํ์ฌ ํ์ฉ๋๋ ๊ฒ์ด ํ์ํ๋ค.
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ์ ํจ์๋ฅผ ์ง๋๋ค. ์ฒซ์งธ, ๊ธฐ์กด์ ์ฌ์ ํ ๋ฐ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ๋
ผ์๋ฅผ ๊ฒฐํฉํ์ฌ ์ฌ์ ์ฌํํ์ ๊ด์ ์์ ์ ์นยท๊ฒฝ์ ยท์ฌํ์ ์ธก๋ฉด์ ํฌ๊ดํ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ์ธก์ ํ๋ ํ์ ์ ์ํ์๋ค. ์ด๋ ์ ํ์ฐ๊ตฌ๊ฐ ๋
ธ์ ํ ํ๊ณ, ๊ฒฝ์ ๊ตฌ์กฐ๋ ์ ๋์ ์์ธ ๋ฑ ๊ตญ๊ฐ๊ฐ ์ฌ์ ์ ๊ด๋ฆฌํ๋ ์ญ๋์ ๋ฐ์ํ์ง ๋ชปํ๋ค๋ ์ ๊ณผ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ํ๋จ์ ์ํ ์๋ฐํ ๊ธฐ์ค์ ์ ์ํ์ง ๋ชปํ๋ค๋ ์ ๋ฑ์ ๋ณด์ํ์๋ค. ๋ํ, ๋ณต์ง์ง์ถ์ ์ด์ ์ ๋ง์ถฐ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ๋ฌธ์ ๋ฅผ ์กฐ๋ช
ํ์๋ ๊ธฐ์กด ์ฐ๊ตฌ์ ๊ด์ฌ์ ํ๊ธฐํ์ฌ ์ฌ์ ์ ๋ ์ถ์ธ ์ง์ถ๊ณผ ์์
์ธก๋ฉด์ ํจ๊ป ์ดํด๋ณด๋ฉด์, ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ๋ด๋ณดํ๊ธฐ ์ํ ์ค์ฆ์ ์ธ ์ฆ๊ฑฐ๋ฅผ ์ ์ํ์๋ค. ์ด์ด์ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ ํ๋ก ๊ณผ์ ์ฐ์์ ์์ ์ฌ์ ์ฑ๊ณผ ์ฐจ์ด๋ฅผ ๊ท๋ช
ํ์ฌ, ๊ฒฌ๊ณ ํ ์ด๋ก ์ ๊ธฐ๋ฐ ์์์ ํด์์ ์๋ํจ์ผ๋ก์จ ์ฐจ์ด์ ๊ทผ๊ฑฐ๋ฅผ ๋ช
ํํ ๋ฐํ๋ค. ์ด์ ํจ๊ป, ์ฌ์ ์์
์ธก๋ฉด์ ํฌ๊ดํ๊ณ , ์กฐ์ธ๊ตฌ์กฐ์ ์ฌ์ ์ฑ๊ณผ์ ๊ด๊ณ๋ฅผ ๋๋ฌ๋ด์ด ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ ํ๋ก ๋
ผ์์ ์ธ์ฐ์ ํ์ฅํ๊ธฐ๋ ํ์๋ค. ๋ง์ง๋ง์ผ๋ก ๋ฐฉ๋ฒ๋ก ์ ์ธก๋ฉด์์ ๋ณต์ง์ง์ถ๊ณผ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ์ญ ์ธ๊ณผ๊ด๊ณ(reverse causality)๋ฅผ ์ค์ฆ์ ์ผ๋ก ๊ท๋ช
ํ์ฌ, ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ๋ํด ๋
ผ์ํ๊ธฐ ์ํด์๋ ๋ณต์ง์ง์ถ๊ณผ ์ฌ์ ์ฌ๋ ฅ ๊ฐ์ ์ํธ์ธ๊ณผ๋ฅผ ๊ณ ๋ คํด์ผ ํจ์ ๋ณด์๋ค.์ 1์ฅ ์๋ก 1
์ 1์ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ์ค์์ฑ 3
์ 2์ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ๊ฒฐ์ ์์ธ์ผ๋ก์จ ์กฐ์ธ์ ๋ 5
์ 3์ ์ฐ๊ตฌ๋ชฉ์ ๋ฐ ์ฐ๊ตฌ๋ฌธ์ 9
์ 2์ฅ ์ด๋ก ์ ๋ฐฐ๊ฒฝ ๋ฐ ์ ํ์ฐ๊ตฌ ๊ฒํ 12
์ 1์ ์ด๋ก ์ ๋ฐฐ๊ฒฝ 12
1. ์ฌ์ ์ฌํํ 12
2. ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ ํ๋ก 18
์ 2์ ๊ธฐ์กด ์ฐ๊ตฌ์ ๊ด์ 23
1. ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ๊ฐ๋
๋ฐ ์ธก์ 23
2. ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ๊ฒฐ์ ์์ธ 36
์ 3์ ๊ธฐ์กด ์ฐ๊ตฌ์ ํ๊ณ 50
1. ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ๊ฐ๋
๋ฐ ์ธก์ ์ฐจ์ 50
2. ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ๊ฒฐ์ ์์ธ ๋ถ์ ์ฐจ์ 52
์ 4์ ์ฐ๊ตฌ๋ชจํ 55
1. ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ์ธก์ 57
2. ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ๊ฒฐ์ ์์ธ 61
์ 3์ฅ ์ฐ๊ตฌ๋ฐฉ๋ฒ 68
์ 1์ ๋ถ์๋์ ๋ฐ ์๊ธฐ 68
์ 2์ ๋ถ์๋ฐฉ๋ฒ 70
1. ์ฐ๊ตฌ๋ฌธ์ 1) ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ์ธก์ ๋ฐ ๋น๊ต 70
2. ์ฐ๊ตฌ๋ฌธ์ 2) ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ๊ฒฐ์ ์์ธ ๊ท๋ช
79
์ 3์ ๋ณ์์ ์กฐ์์ ์ ์ 84
1. ์ฐ๊ตฌ๋ฌธ์ 1) ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ์ธก์ ๋ฐ ๋น๊ต 84
2. ์ฐ๊ตฌ๋ฌธ์ 2) ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ๊ฒฐ์ ์์ธ ๊ท๋ช
97
์ 4์ฅ ๋ถ์๊ฒฐ๊ณผ 113
์ 1์ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ์ธก์ ๋ฐ ๋น๊ต 113
1. ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ์ธก์ 113
2. ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ ํ๋ณ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ๋น๊ต 133
์ 2์ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ ๊ฒฐ์ ์์ธ 140
1. ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ๊ฒฐ์ ์์ธ 140
2. ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ ์ ํ๋ณ ์กฐ์ธ๊ตฌ์กฐ ๋ณํ ์์๊ณผ ์ฌ์ ์ ์ง์๊ฐ๋ฅ์ฑ 149
์ 5์ฅ ๊ฒฐ๋ก 173
์ 1์ ์ฐ๊ตฌ๊ฒฐ๊ณผ์ ์์ฝ 173
์ 2์ ์ฐ๊ตฌ์ ํจ์ 177
1. ์ด๋ก ์ ํจ์ 177
2. ์ ์ฑ
์ ํจ์ 178
์ 3์ ์ฐ๊ตฌ์ ํ๊ณ 182
์ฐธ๊ณ ๋ฌธํ 185
๋ถ๋ก 204
Abstract 208Docto