A Systematic Review of Randomized Controlled Trials

Abstract

Βιβλιογραφία : σ. 27 -33Υπόβαθρο: Η Μεσογειακή Διατροφή έχει ευρέως συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο χρόνιων νοσημάτων και ευνοϊκά μεταβολικά αποτελέσματα. Αναδυόμενα επιστημονικά δεδομένα υποδηλώνουν ότι τα οφέλη αυτά ενδέχεται να διαμεσολαβούνται εν μέρει μέσω τροπο-ποιήσεων του εντερικού μικροβιώματος. Ωστόσο, τα ευρήματα μεταξύ των μελετών παραμένουν ετερογενή και η αιτιώδης συσχέτιση περιορίζεται από τη μεταβλητότητα στον σχεδιασμό των μελετών και στα χαρακτηριστικά των πληθυσμών. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας συστηματικής ανασκόπησης ήταν η αξιολόγηση των επιδράσεων παρεμβάσεων βασισμένων στη Μεσογειακή Διατροφή στη σύσταση του εντερικού μικροβιώματος και στα συναφή κλινικά αποτελέσματα σε ενήλικους πληθυσμούς, αποκλειστικά βάσει δεδομένων από τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες (RCTs). Μέθοδοι: Πραγματοποιήθηκε συστηματική αναζήτηση της βιβλιογραφίας στις βάσεις δεδομένων PubMed/MEDLINE, CENTRAL, IEEE Xplore και ClinicalTrials.gov από την έναρξή τους έως τον Μάρτιο του 2025, σύμφωνα με τις οδηγίες PRISMA και SWiM. Συμπεριλήφθηκαν τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες που διερεύνησαν παρεμβάσεις Μεσογειακής Διατροφής σε ενήλικες (≥18 ετών), ανεξαρτήτως κατάστασης υγείας, που ανέφεραν αποτελέσματα σχετικά με το εντερικό μικροβίωμα. Η επιλογή των μελετών, η εξαγωγή και η σύνθεση των δεδομένων πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τις οδηγίες PRISMA 2020. Αποτελέσματα: Συνολικά συμπεριλήφθηκαν 34 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες, οι οποίες περιλάμβαναν ετερογενείς ενήλικους πληθυσμούς, διαφορετικές διάρκειες παρέμβασης και ποικίλες συγκριτικές δίαιτες. Στην πλειονότητα των μελετών, οι δείκτες άλφα ποικιλότητας αναφέρθηκαν ως αμετάβλητοι, αν και σε επιλεγμένους πληθυσμούς παρατηρήθηκαν αυξήσεις ή μειώσεις. Επαναλαμβανόμενα ταξινομικά ευρήματα περιλάμβαναν την αύξηση βακτηρίων που σχετίζονται με τη ζύμωση φυτικών ινών και την παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου, όπως τα Akkermansia muciniphila, Faecalibacterium prausnitzii, Roseburia spp. και μέλη των οικογενειών Lachnospiraceae και Oschillospiraceae, ενώ μειώσεις σε επιλεγμένα μικροβιακά τάξα αναφέρθηκαν λιγότερο συστηματικά. Τα δεδομένα σχετικά με τους μικροβιακούς μεταβολίτες ήταν περιορισμένα, ωστόσο σε ορισμένες μελέτες καταγράφηκαν αυξημένη παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου και ευνοϊκές μεταβολές στα προφίλ των χολικών οξέων. Σε κλινικό επίπεδο, οι παρεμβάσεις Μεσογειακής Διατροφής συσχετίστηκαν με βελτιώσεις σε ανθρωπομετρικούς, μεταβολικούς, φλεγμονώδεις και γαστρεντερικούς δείκτες, αν και ευεργετικές μεταβολές παρατηρήθηκαν και σε ορισμένες ομάδες σύγκρισης. Συμπεράσματα: Τα δεδομένα από τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες υποστηρίζουν τη Μεσογειακή Διατροφή ως ένα διατροφικό πρότυπο με τεκμηριωμένη διατροφική αξία και δυνητικά οφέλη για την υγεία που ενδέχεται να διαμεσολαβούνται από το εντερικό μικροβιώμα. Αν και οι επιδράσεις στη συνολική μικροβιακή ποικιλότητα δεν υποστηρίζονται ισχυρά από το σύνολο των μελετών, παρατηρούνται αναπαραγώγιμες μεταβολές σε συγκεκριμένα μικροβιακά τάξα και σε κλινικά σημαντικά αποτελέσματα. Η μελλοντική έρευνα θα ωφεληθεί από παρεμβάσεις μεγαλύτερης διάρκειας και από μεγαλύτερη τυποποίηση τόσο της σύστασης της Μεσογειακής Διατροφής όσο και των μεθόδων αξιολόγησης της προσκόλλησης, με στόχο τη βελτίωση της συγκρισιμότητας μεταξύ των μελετών.Background: The Mediterranean Diet (MedDiet) is widely associated with reduced risk of chronic diseases and favorable metabolic outcomes. Emerging evidence suggests that these benefits may be partly mediated through modulation of the gut microbiota. However, findings across studies remain heterogeneous and causal inference is limited by variability in study design and population characteristics. Objectives: This systematic review aimed to evaluate the effects of MedDiet-based interventions on gut microbiota composition and related clinical outcomes in adult populations, based exclusively on evidence from randomized controlled trials (RCTs). Methods: A systematic literature search was conducted in PubMed/MEDLINE, CENTRAL, IEEE Xplore and ClinicalTrials.gov from database inception to March 2025, following PRISMA and SWiM guidelines. RCTs investigating MedDiet interventions in adults (≥18 years), regardless of health status, with reported gut microbiota outcomes were included. Study selection, data extraction and synthesis were performed according to PRISMA 2020 guidelines. Results: A total of 34 randomized controlled trials were included, encompassing diverse adult populations, intervention durations and comparator diets. Across the majority of trials, alpha diversity indices were reported as unchanged, although increases or decreases were observed in selected populations. Recurrent taxonomic findings included enrichment of bacteria linked to fiber fermentation and short-chain fatty acid production, such as Akkermansia muciniphila, Faecalibacterium prausnitzii, Roseburia spp. and members of the Lachnospiraceae and Oscillospiraceae families, while reductions in selected taxa were reported less consistently. Evidence on microbial metabolites was limited but suggested increased short-chain fatty acid production and favorable alterations in bile acid profiles in some studies. Clinically, MedDiet interventions were associated with improvements in anthropometric, metabolic, inflammatory and gastrointestinal outcomes, although beneficial effects were also observed in some comparator dietary arms. Conclusions: Evidence from randomized controlled trials supports the Mediterranean Diet as a nutritionally sound dietary pattern with potential microbiota-mediated health benefits. While effects on global microbial diversity are inconsistent, reproducible changes in specific microbial taxa and clinically relevant outcomes are observed. Future research would benefit from longer-term interventions and greater standardization of Mediterranean Diet composition and adherence scoring methods to improve comparability across studies.54 σ