Od otpada do resursa – primena sintetisanih β-diketonata kao agenasa za remedijaciju i fitostabilizaciju kanalizacionog mulja

Abstract

Kontaminirani kanalizacioni mulj, zbog akumulacije teških metala i nestabilnih agrohemijskih svojstava, predstavlja ozbiljan ekološki i poljoprivredni izazov. Ovaj rad prikazuje rezultate istraživanja primene β-diketonata kao selektivnih helatorskih agenasa za stabilizaciju polutanata u otpadnom mulju. Sintetisani β-diketonati, kao ligandi koji formiraju stabilne komplekse sa metalima, primenjeni su u koncentraciji od 50 mg/L u tri varijante supstrata (kanalizacioni mulj, mešavina kanalizacionog mulja sa supstratom za gajenje biljaka i kontrolni supstrat za gajenje biljaka). Analizirani su pH, sadržaj organske materije, P₂O₅ i K₂O, kao i koncentracije 11 elemenata (Cd, Pb, Zn, Cu, Cr, Ni, Fe, Mn, Mo, B i Co) u podlozi i tkivima paprike Capsicum annuum L. (koren, stablo, list i plod) metodom AAS. Upotreba β-diketonata dovela je do smanjenja koncentracije Cd u plodovima na 700 ppm), bez translokacije u nadzemne organe. Mn je uglavnom detektovan u listovima, ali u koncentracijama bez fitotoksičnosti. Istovremeno je zabeleženo smanjenje dostupnog K₂O (sa 208 na 72 mg/100 g), bez uticaja na P₂O₅. Rezultati ukazuju da su β-diketonati, zahvaljujući selektivnosti i hemijskoj stabilnosti, obećavajući agensi nove generacije agroekoloških aditiva u fitostabilizaciji i bioremedijaciji, jer smanjuju toksikološke rizike pri upotrebi otpadnih supstrata u proizvodnji hrane