Jakość jako kategoria społeczno-ekonomiczna oraz regulacyjno-prawna

Abstract

Although quality is a market value, it also performs a vital regulatory and legal function. This is because its fundamental feature is safety, the lack of which undermines the significance of the other characteristics that constitute quality. Given the importance of quality, the article aims to present key perspectives on its perception in economic, social and legal terms. The paper employs a review of literature sources, legal acts and standards, alongside desk research, synthesis, and logical inference. It cites key definitions of quality, both historical and contemporary. Particular attention is given to the role of standards in quality development and in the resolution of disputes between suppliers and customers. Attention is also focused on the European harmonized standards and ISO 9001 as key specifications that must be applied by manufacturers or their authorized representatives for selling products in the European Union and affixing CE marking. The article outlines the key benefits and obligations arising from the application of standards and other quality requirements, from the perspective of consumers, manufacturers, and various institutional customers. It is noted that compliance with quality requirements supports stakeholder satisfaction, enhances societal quality of life, contributes to the rationalization of the production process, reduces manufacturing costs, and eliminates or limits material waste.Mimo że jakość jest wartością rynkową, pełni także bardzo ważną funkcję regulacyjno-prawną. Wynika to z faktu, że jej podstawową cechą jest bezpieczeństwo, którego brak przekłada się na utratę znaczenia pozostałych cech składających się na jakość. Celem artykułu jest ukazanie istotnych perspektyw postrzegania jakości w ujęciu ekonomicznym, społecznym i prawnym. W artykule zastosowano metodę przeglądu źródeł literaturowych, aktów prawnych oraz norm, metodę desk research, syntezy i wnioskowania logicznego. W pracy przywołano kluczowe definicje jakości, zarówno historyczne, jak i współczesne. Ważne miejsce w rozważaniach zajmuje omówienie roli norm w kształtowaniu jakości oraz w sytuacji rozstrzygania sporów między dostawcą a odbiorcą. Uwagę skoncentrowano również na europejskich normach zharmonizowanych oraz na normie ISO 9001, jako kluczowych specyfikacjach stosowanych obligatoryjnie przez producentów lub ich upoważnionych przedstawicieli przy sprzedaży produktów na rynek Unii Europejskiej i oznakowaniu CE. W artykule zaprezentowano podstawowe korzyści i zobowiązania wynikające ze stosowania norm oraz innych wymagań jakościowych z perspektywy konsumentów, producentów oraz różnych odbiorców instytucjonalnych. Zwrócono uwagę, że zgodność z wymaganiami jakościowymi sprzyja satysfakcji interesariuszy, poprawie jakości życia społeczeństwa, racjonalizacji procesu produkcyjnego, redukcji kosztów wytwarzania, a także eliminacji lub ograniczeniu marnotrawstwa materiałów