Sprawa Front Polisario II przed Sądem (UE) a dostęp pozapaństwowych podmiotów międzynarodowych do sądów Unii Europejskiej

The article addresses the issue of access of international actors other than third countries to EU courts. This issue is presented in the context of the broader problem of guaranteeing the protection of the rights of any entities directly affected by EU acts. The research was undertaken due to the lack of discussion in the Polish literature covering the case Front Polisario II, decided by the General Court (EU) following the application by Front Polisario for the annulment of Council Decision (EU) 2019/217 of 28 January 2019 on the conclusion of an international agreement between the European Union and the Kingdom of Morocco concerning the non-self-governing territory of Western Sahara. The study aims to demonstrate that, in establishing the locus standi of the Front Polisario, the General Court in Front Polisario II interpreted the prerequisites for admissibility under Article 263 of the Treaty on the Functioning of the European Union (TFEU) in accordance with the foundational values of the European Union. The research was conducted primarily usingthe case study method. The conclusions indicate that the General Court’s decision in the Front Polisario II case may be momentous from the perspective of access to the EU courts for both non-EU entities and EU citizens, as it reinforces the previous Court of Justice of the European Union case law mandating that EU values, such as the rule of law, be taken into account when interpreting Article 263 TFEU.Problemem badawczym podjętym w artykule jest kwestia dostępu podmiotów międzynarodowych innych niż państwa trzecie do sądów unijnych. Zagadnienie to zostało przedstawione w kontekście szerszego problemu zagwarantowania ochrony praw wszelkich podmiotów bezpośrednio dotkniętych skutkami aktów unijnych. Badania zostały podjęte z uwagi na brak omówienia w polskiej literaturze rozstrzygniętej przez Sąd (UE) sprawy Front Polisario II ze skargi Frontu Polisario o stwierdzenie nieważności decyzji Rady (UE) 2019/217 z 28 stycznia 2019 r. w sprawie zawarcia między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim umowy międzynarodowej dotyczącej niesamodzielnego terytorium Sahary Zachodniej. Celem przeprowadzonych badań było wykazanie, że ustalając locus standi Frontu Polisario, Sąd w sprawie Front Polisario II zinterpretował przesłanki dopuszczalności skargi na podstawie art. 263 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) zgodnie z założeniami unijnej aksjologii. Badania przeprowadzono, wykorzystując przede wszystkim metodę studium przypadku. Wnioski z badań wskazują, że orzeczenie Sądu w sprawie Front Polisario II może mieć doniosłe znaczenie z perspektywy dostępu do sądów UE zarówno dla podmiotów spoza UE, jak i obywateli UE, ponieważ wzmacnia wcześniejsze orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości nakazujące uwzględnienie w procesie wykładni art. 263 TFUE wartości UE, takich jak zasada praworządności

Między perspektywą potrzeb a perspektywą wolności w diagnozie społecznej

Social diagnosis forms the foundation for shaping social policy. Within the Polish context, it involves a clash between the traditional needs-based (NB) approach and the newer capability approach (CA), which emphasises freedom and agency. The aim of the article is to theoretically reconstruct  and contrast these two approaches in relation to the diagnostic process, considering the perspectives of both residents and diagnosticians themselves. The methodology comprises theoretical analysis (drawing on Szatur-Jaworska, Sen, and Claassen, amongst others) and a qualitative content analysis of two examples of Polish diagnostic literature differing in character: an empirical diagnostic report and a methodological guide. This analysis illustrates how elements of both paradigms (NB and CA) manifest themselves in research practice and methodological recommendations. The results indicate the continued dominance of the NB paradigm, which concentrates on infrastructural and service deficits. Simultaneously, significant elements characteristic of the CA approach were identified in both types of documents analysed, such as an emphasis on participation, freedom of choice, and the need to consider psychological and cultural barriers. Conclusions: The analysis reveals a tension between tradition and the pursuit of empowerment within Polish social diagnosis. It is suggested that integrating the CA perspective, potentially enriched by insights from behavioural sciences (e.g, the concept of boosting), could contribute to the development of diagnostic practices that enhance the real agency of residents and diagnosticians.Diagnoza społeczna stanowi fundament kształtowania polityki społecznej. W polskim kontekście ścierają się w niej tradycyjne ujęcie oparte na potrzebach (NB) oraz nowsza perspektywa realnych możliwości wyboru (capability approach), akcentująca wolność i sprawczość. Celem artykułu jest teoretyczna rekonstrukcja i skontrastowanie obu tych podejść w odniesieniu do procesu diagnozowania,  uwzględniając perspektywę zarówno mieszkańców, jak i samych diagnostów. Metodologia obejmuje analizę teoretyczną (m.in. Szatur-Jaworska, Sen, Claassen) oraz jakościową analizę treści dwóch różniących się charakterem przykładów polskiego piśmiennictwa diagnostycznego: raportu z diagnozy empirycznej oraz poradnika metodycznego. Analiza ta służy zilustrowaniu, jak elementy obu paradygmatów manifestują się w praktyce badawczej i zaleceniach metodycznych. Wyniki wskazują na dominację paradygmatu NB, koncentrującego się na deficytach infrastrukturalno-usługowych. Jednocześnie w obu analizowanych dokumentach zidentyfikowano istotne elementy charakterystyczne dla podejścia zorientowanego na możliwości, takie jak nacisk na partycypację, wolność wyboru oraz potrzebę uwzględniania barier psychologicznych i kulturowych. Analiza ukazuje przykłady napięcia między tradycją a dążeniem do upodmiotowienia w polskiej diagnozie społecznej. Integracja perspektywy możliwości, potencjalnie wzbogacona o wnioski z współczesnych nauk behawioralnych, może przyczynić się do rozwoju praktyk diagnostycznych wzmacniających realną sprawczość mieszkańców i diagnostów

WIBOR. Aktualne problemy prawne, red. Jarosław Bełdowski i Paweł Szczęśniak, Wydawnictwo UMCS, 2024

Review: WIBOR. Aktualne problemy prawne, edited by Jarosław Bełdowski and Paweł Szczęśniak. Wydawnictwo UMCS, 2024.Recenzja: WIBOR. Aktualne problemy prawne, red. Jarosław Bełdowski i Paweł Szczęśniak. Wydawnictwo UMCS, 2024

Efektywności polityki mieszkaniowej w Polsce w świetle wyników badania luki czynszowej w latach 2010–2022

In recent years, the problem of low housing affordability and increasing difficulties in satisfying housing needs has re-emerged in the broad public discourse not only in Poland, but throughout the European Union. One of the dimensions that has been the subject of academic and media discussion is the issue of measuring the scale of housing problems and precisely identifying those groups that have been most affected by low housing affordability. This article is a contribution to these considerations, as it discusses the results of a study aimed at measuring housing affordability in Poland in 2010–2022 and identifying these socio-demographic groups that are particularly vulnerable to housing problems. A complementary objective of the study was to evaluate the effectiveness of housing policy in Poland. To measure housing affordability an original housing affordability gap indicator was calculated. It is defined as the percentage of households whose incomes are too low to purchase or rent a dwelling that satisfies their minimum housing needs and who do not receive adequate external support. The calculations show that in 2022, 35% of Polish households were in the housing affordability gap, a level higher than in 2020 but lower than in 2010. The highest gap was observed among tenants on the commercial market, as well as among large families, single parents, young people and households with the lowest incomes. At the same time, it was observed that the contribution of publicly subsidised housing to the size of the housing affordability gap was low.W ostatnich latach problem niskiej dostępności mieszkań, a co za tym idzie, narastających kłopotów z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych ludności, pojawił się ponownie w szerokim dyskursie publicznym w Polsce oraz całej Unii Europejskiej. Jednym z wymiarów stanowiących przedmiot dyskusji naukowych i publicystycznych jest kwestia pomiaru skali tego zjawiska oraz precyzyjnego wskazania grup społecznych, które w największym stopniu zostały dotknięte problemami mieszkaniowymi. Niniejszy artykuł stanowi przyczynek do tych rozważań. Omówiono w nim wyniki badania, którego celem było zmierzenie dostępności mieszkań w Polsce w latach 2010–2022 wraz z identyfikacją grup społeczno-demograficznych szczególnie narażonych na problemy z dostępnością mieszkań. Uzupełniającym celem badania była ewaluacja efektywności polityki mieszkaniowej w Polsce. Do pomiaru dostępności mieszkań zastosowano wskaźnika luki czynszowej, czyli odsetka gospodarstw domowych, które mają dochody zbyt małe, aby nabyć lub nająć odpowiednie do swoich minimalnych potrzeb mieszkania, a zarazem nie otrzymują odpowiedniej pomocy od państwa lub rodziny w ich zaspokojeniu. Z przeprowadzonych obliczeń wynika, że w roku 2022 w luce czynszowej było 35% polskich gospodarstw domowych, co było poziomem wyższym niż w 2020, ale niższym niż w roku 2010. Najwyższa luka czynszowa występowała wśród najemców na rynku komercyjnym, a także w przypadku rodzin wielodzietnych, samotnych rodziców, osób młodych oraz gospodarstw domowych o najniższych dochodach. Równocześnie zaobserwowano, że znaczenie mieszkań dotowanych ze środków publicznych dla wielkości luki czynszowej było niskie

Mapping circular economy adoption in European SMEs from a bibliometric perspective

This article analyses the scale, dynamics, and thematic trends in research on the adoption of the Circular Economy (CE) among small and medium-sized enterprises (SMEs) in the European Union (EU). Its primary aim is to map influential contributions, identify research clusters, and explore the interconnections between barriers, enablers, and eco-innovation strategies that facilitate CE transitions in SMEs. The core research problem concerns how SMEs adopt CE principles and how these adoption patterns vary across strategic, technological, economic, and operational dimensions. A bibliometric analysis of publications from 2016–2025 indexed in the Scopus database was conducted using Microsoft Excel and VOSviewer. Performance analysis (of authors, journals, and countries) and scientific mapping (via bibliographic coupling and keyword co-occurrence) were complemented by comparative cluster analysis to explore synergies among different aspects of CE adoption. The findings highlight the interplay of digitalization, leadership, ecoinnovation, and supportive policy in driving CE transitions in SMEs. However, certain limitations should be emphasized. Reliance on English-language publications and a single database (Scopus) may lead to the underrepresentation of studies published in national languages or disseminated through other repositories. The focus on EU-affiliated studies may also limit broader global applicability. Moreover, the bibliometric approach prioritizes quantitative results, constraining indepth assessment of theoretical and methodological dimensions. Despite these limitations, the study deepens understanding of CE implementation processes and offers practical recommendations for policymakers, researchers, and business leaders.This article analyses the scale, dynamics, and thematic trends in research on the adoption of the Circular Economy (CE) among small and medium-sized enterprises (SMEs) in the European Union (EU). Its primary aim is to map influential contributions, identify research clusters, and explore the interconnections between barriers, enablers, and eco-innovation strategies that facilitate CE transitions in SMEs. The core research problem concerns how SMEs adopt CE principles and how these adoption patterns vary across strategic, technological, economic, and operational dimensions. A bibliometric analysis of publications from 2016–2025 indexed in the Scopus database was conducted using Microsoft Excel and VOSviewer. Performance analysis (of authors, journals, and countries) and scientific mapping (via bibliographic coupling and keyword co-occurrence) were complemented by comparative cluster analysis to explore synergies among different aspects of CE adoption. The findings highlight the interplay of digitalization, leadership, ecoinnovation, and supportive policy in driving CE transitions in SMEs. However, certain limitations should be emphasized. Reliance on English-language publications and a single database (Scopus) may lead to the underrepresentation of studies published in national languages or disseminated through other repositories. The focus on EU-affiliated studies may also limit broader global applicability. Moreover, the bibliometric approach prioritizes quantitative results, constraining indepth assessment of theoretical and methodological dimensions. Despite these limitations, the study deepens understanding of CE implementation processes and offers practical recommendations for policymakers, researchers, and business leaders

Konstrukcja bezwzględnego prawa podmiotowego w doktrynie polskiego prawa zwalczania nieuczciwej konkurencji: efemeryda czy użyteczny konstrukt?

The paper reviews selected positions of the doctrine of Polish civil law relating to the construction of an absolute (exclusive) subjective right as developed within the legislation on combating unfair competition (of 1926 and 1993). The timeframe of this approach takes into account three distinct stages: up to the outbreak of World War II, the period of the People’s Republic of Poland and the ongoing period of the Third Polish Republic. This makes it possible to trace the directions and main threads of the theoretical discussion of this construction, its variations and the formation of selected positions of representatives of legal scholarship. The paper concludes by stating that despite the noticeable changes in the intensity with which the idea of exclusive subjective right is used, which is justified by the changeability of the structural political environment, the Polish literature continues to refer to this construction. Nowadays, while recognizing its historical significance, the legal doctrine does not consider it adequate in the contemporary context. This demonstrates its usefulness and therefore precludes treating the idea merely as an ephemeral phenomenon.Celem artykułu jest przegląd wybranych stanowisk doktryny polskiego prawa cywilnego odnoszących się do konstrukcji bezwzględnego prawa podmiotowego na gruncie krajowego ustawodawstwa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (z 1926 r. oraz z 1993 r.). W polskim piśmiennictwie takiego spojrzenia brakuje, a tymczasem poruszane tutaj zagadnienie zasługuje współcześnie, głównie z teoretycznej, aczkolwiek również z praktycznej perspektywy, na szersze zainteresowanie. Ramy czasowe tego ujęcia uwzględniają trzy odrębne etapy: do wybuchu II wojny światowej, okres PRL oraz okres II RP. Pozwalają one prześledzić kierunki oraz główne wątki teoretycznej dyskusji nad tą konstrukcją, jej odmianami oraz kształtowaniem się wybranych stanowisk przedstawicieli doktryny. W konkluzji pracy uznano, iż mimo dostrzegalnych zmian w intensywności sięgania po tę tematykę, uzasadnionych zmiennością otoczenia ustrojowego, rodzime piśmiennictwo nadal posługuje się tą konstrukcją, dostrzegając jej doniosłość historyczną, ale jednocześnie nie uznając jej za współcześnie adekwatną. Dowodzi to jednak jej użyteczności, a zatem nie pozwala traktować konstrukcji bezwzględnego prawa podmiotowego jako zjawiska efemerycznego

Analiza jakości dokumentacji metodologicznej sondaży: Studium przypadku inwentaryzacji 30 programów badań porównawczych z całego świata

Methodological documentation serves as the primary source of information about sampling schemes, fieldwork procedures and related sources of potential measurement error in survey research. The quality of such documentation, including its  completeness and standardization, is crucial for conducting methodological analyses based on inventories of multiple  comparative survey programmes. Individual examples and quantitative summaries of historical development, as well as current methodological reports, serve as a foundation for reflecting on potential future analyses based on large methodological inventories. Therefore, the aim of this paper was to thoroughly analyse the gathered data, identify critical issues, and prepare proposals for a standardized report format suitable for automatic processing. The implementation of these proposals could enhance the capacity to conduct extensive methodological analyses. Given the increasing costs and labour intensity of survey research, both substantial and methodological data should be thoroughly utilized. The analysis is based on a methodological inventory of 10,493 surveys from 30 comparative programmes, spanning all inhabited continents. The paper demonstrates the challenges encountered during data collection and presents completeness indicators for both selected programmes and the complete dataset. The findings reveal that low levels of standardization between analysed methodological reports necessitate a critical evaluation of current practices. This situation impedes the development of future methodological inventories. The paper identifies critical barriers to creating quantitative comparisons of documentation quality and proposes solutions. Additionally, it presents a standardized report format addressing existing issues and potentially facilitating harmonization efforts.Podstawowym źródłem informacji o schematach losowania próby i procedurach terenowych badań sondażowych oraz związanych z nimi potencjalnych źródłach błędów pomiaru jest dokumentacja metodologiczna. Jej szeroko pojęta jakość, której istotny element stanowią kompletność i standaryzacja, jest czynnikiem determinującym możliwość prowadzenia badań metodologicznych na dużych zbiorach danych pochodzących z międzykrajowych programów porównawczych. Za punkt wyjścia do poprawy jakości dokumentacji metodologicznej powinno służyć dokładne rozpoznanie dotychczasowego stanu rzeczy. Stanowi to pierwszy cel poniższego badania. Kolejnym celem była analiza problemów obecnych w tym obszarze, która umożliwiła sformułowanie zaleceń dążących do zwiększenia standaryzacji tworzonych raportów i tym samym możliwości lepszego wykorzystania danych pochodzących z badań sondażowych. Analiza zawarta w artykule opiera się na inwentaryzacji danych metodologicznych z 30 międzykrajowych porównawczych programów sondażowych z całego świata. Podsumowuję całość zbioru opartego na 10 493 realizacjach krajowych, poszczególne programy, a także przedstawiam problematyczne praktyki na podstawie konkretnych raportów metodologicznych. Przykłady i zestawienia ukazują rozwój i obecny stan jakości opracowanej dokumentacji. Efektem badania jest krytyczna ocena obecnych praktyk dokumentacyjnych, które ze względu na niewielki poziom standaryzacji pomiędzy projektami bardzo utrudniają praktyczną inwentaryzację informacji na temat przyjętych procedur badawczych. Przedstawiam zestawienia problematycznych praktyk oraz propozycję standaryzacji formy raportów, która rozwiązałaby większość trudności pojawiających się obecnie w procesie harmonizacji danych metodologicznych

Status prawny zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków w stanie awaryjnym

In the practice of legal transactions, the manner of handling an immovable monument entered in the register of monuments in a critical condition raises doubts. The technical condition and general condition of immovable monuments entered into the register of monuments vary greatly. Cultural assets are usually characterized by a high degree of vulnerability to degradation. Objects that are not properly secured are often in very poor condition and pose a threat to the life and health of people and the environment. The aim of the article is to address the question of a method that would allow for the development of a procedure for dealing with immovable monuments entered into the register of monuments whose technical condition poses a threat to people and the environment. The article uses the dogmatic- legal method of analysis of legal provisions concerning buildings entered in the register of monuments, with extensive use of the case law of administrative courts. Based on the research conducted, it was concluded that, due to its specificity, a historic building that has been destroyed is subject to conservation protection to the extent that its substance (material) still represents the values on the basis of which it was entered in the register of historic monuments. In conclusion, it is argued that the interpretation of legal provisions only allows for a limited answer to the question of the fate of an immovable monument entered in the register of monuments in a critical condition. The outcome of the authority’s decision will be determined by specific factual circumstances relating to each individual monument, including its condition (technical state), the values it retains or has lost, the possibility of preserving its authenticity, and the evidentiary material, which must be subjected to comprehensive assessment. Of exceptional importance in determining how to proceed with a monument in a critical condition is ensuring that the authority’s decision is grounded in and reflected by an exhaustive evidentiary basis.W praktyce obrotu prawnego wątpliwości budzi sposób postępowania z zabytkiem nieruchomym wpisanym do rejestru zabytków w stanie awaryjnym. Stan techniczny i ogólna kondycja zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków są bardzo różne. Dobra kultury cechuje z reguły wysoki stopień nietrwałości. Obiekty niewłaściwie zabezpieczone nierzadko znajdują się w bardzo złej kondycji i stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz otoczenia. Celem artykułu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie o metodę pozwalającą na wypracowanie sposobu postępowania z zabytkami nieruchomymi wpisanymi do rejestru zabytków, których stan techniczny zagraża ludziom i otoczeniu. W artykule zastosowano metodę dogmatycznoprawną analizy przepisów prawa dotyczących obiektów budowlanych wpisanych do rejestru zabytków z szerokim wykorzystaniem judykatury sądów administracyjnych. Na podstawie przeprowadzonych badań sformułowano wniosek, że z uwagi na jego specyfikę zabytkowy obiekt budowlany, który uległ zniszczeniu, podlega dalszej ochronie konserwatorskiej w takim zakresie, w jakim jego substancja (materia) nadal reprezentuje walory, z uwagi na które nastąpił wpis do rejestru zabytków. W konkluzji przedstawiono stanowisko, że wykładnia przepisów prawa tylko w ograniczonym zakresie pozwala udzielić odpowiedzi na pytanie o los zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków w stanie awaryjnym. O kierunku rozstrzygnięcia organu decydować będą konkretne okoliczności faktyczne dotyczące indywidualnego zabytku, w tym stan zachowania zabytku (kondycja techniczna), reprezentowane przez niego/utracone walory, możliwości zachowania jego autentyzmu oraz materiał dowodowy, który musi podlegać kompleksowej ocenie. Wyjątkowo istotne w ustaleniu sposobu postępowania z zabytkiem w stanie awaryjnym jest, aby wybór rozstrzygnięcia organu został oparty na wyczerpującym materiale dowodowym i znajdował w nim odzwierciedlenie