Supremacja odporności jako współczesne wyzwanie strategiczne w zarządzaniu klastrem

This theoretical and practical article focuses on the characteristics of resilience supremacy in cluster management. It consists of four logically interconnected parts, which address the idea of cluster resilience, its strategic importance for ensuring cluster stability in the face of changing global conditions, including the pandemic crisis, as well as selected experiences and best practices in shaping this resilience in one of the National Key Clusters. The research included literature analysis, desk research and a case study approach. The scientific considerations presented in this article emphasize that the contemporary approach to cluster resilience treats this category not only as an important attribute, but primarily as a dynamic process of predicting, forecasting and anticipating disruptive environmental changes (the so-called disruptions), actively responding to these changes and efficiently rebuilding,reorganising and reorienting clusters. In the context of the pandemic crisis, many clusters which proactively took care of various protective factors demonstrated their ability to both survive and creatively strengthen their competitiveness in the national and international space.Teoretyczno-praktyczny artykuł koncentruje się na charakterystyce supremacji odporności w zarządzaniu klastrem. Składa się z czterech części, logicznie ze sobą powiązanych, w których odniesiono się do istoty odporności klastrów, jej strategicznego znaczenia dla zapewnienia stabilności działania klastrów w obliczu zmiennych warunków globalnych, w tym kryzysu pandemicznego, a także wybranych doświadczeń i dobrych praktyk kształtowania tej odporności w jednym z Krajowych Klastrów Kluczowych. W procesie badań własnych wykorzystano analizę literatury przedmiotu i danych zastanych (desk research) oraz metodę studium przypadku (case study). Rozważania naukowe przedstawione w niniejszym artykule podkreślają, że współczesne podejście do odporności klastrów traktuje tę kategorię nie tylko jako ich ważny atrybut, ale przede wszystkim jako dynamiczny proces przewidywania, prognozowania, antycypowania destrukcyjnych zmian otoczenia (tzw. zakłóceń), aktywnego odpowiadania (reagowania) na te zmiany oraz sprawnej odbudowy, reorganizacji i reorientacji klastrów. W warunkach kryzysu pandemicznego wiele klastrów, które zadbało proaktywnie o różne czynniki ochronne, wykazało swoją zdolność zarówno do przetrwania, jak i kreatywnego wzmacniania swojej konkurencyjności w przestrzeni krajowej i międzynarodowej

Chaos or harmony? Well-being in the perspective of managers of Polish enterprises – results of qualitative research

Well-being is a topic increasingly explored in the context of the functioning of both employees themselves and entire organisations. This is because there is no doubt that the psychophysical condition, state of mind, life energy that a person has – their emotions and experiences – are what significantly affects the way they function at work and thus the quality and effectiveness of work, which ultimately translates into who the employee of today’s organisations is and what behaviour and attitudes at work they manifest. Which of their resources are their greatest strengths and which are their greatest weaknesses, and to what extent they can draw on them while realising themselves both professionally and privately. The purpose of this research is to investigate what the essence of well-being is in the opinion of managers of Polish companies and which aspects of psycho-physical functioning (positive and negative) are crucial to it. The paper presents the results of a qualitative study. A focus group interview (FGI) conducted in two separate panels was used. The first panel was attended by 8 managers – representatives of the so-called young generations (Generation Y and Z); the second panel consisted of managers of Generation X (8 people)

Sprawozdanie z Kongresu „Turystyka Przyszłości. Innowacje i Zrównoważony Rozwój” 23-26.09.2025 r.

Kongres „Turystyka Przyszłości. Innowacje i Zrównoważony Rozwój”, który odbył się w dniach 23– 26 września 2025 r. w hotelu Diune w Kołobrzegu, zgromadził przedstawicieli administracji rządowej i samorządowej, organizacji branżowych, środowiska naukowego oraz praktyków sektora turystycznego. Organizatorem wydarzenia było Ministerstwo Sportu i Turystyki, Polska Organizacja Turystyczna oraz Miasto Kołobrzeg. Program kongresu obejmował pięć głównych bloków tematycznych, z których każdy miał swojego przewodniczącego (koordynatora) naukowego i organizacyjnego

Intuicja menedżerska jako substytut sformalizowanej strategii w praktyce zarządzania

The article examines the phenomenon of substituting formalised strategy with managerial intuition, analysing how it affects decision-making processes in the absence of a formal plan. Based on a survey comparing SMEs with large corporations, it identifies two distinct operational models: an intuitive model, which provides greater speed and flexibility and an analytical model, which ensures consistency. Despite fundamental differences, both approaches are considered equally effective in achievinggoals. The findings indicate that managerial intuition is not an irrational hunch but rather an expert competence based on the experience and direct market contact. It constitutes an effective adaptive mechanism, representing not so much a lack of strategy as its alternative in a non-formalised form.Artykuł bada zjawisko substytucji sformalizowanej strategii przez intuicję menedżerską, analizując, jak kształtuje ona procesy decyzyjne w warunkach braku formalnego planu. Na podstawie badania ankietowego porównującego MŚP i duże korporacje zidentyfikowano dwa odmienne modele działania: intuicyjny, zapewniający większą szybkość i elastyczność, oraz analityczny, gwarantujący spójność. Mimo fundamentalnych różnic, oba podejścia są postrzegane jako równie skuteczne w osiąganiu celów. Wnioski wskazują, że intuicja menedżerska nie jest irracjonalnym przeczuciem, lecz kompetencją ekspercką opartą na doświadczeniu i bezpośrednim kontakcie z rynkiem. Stanowi ona efektywny mechanizm adaptacyjny, będący nie tyle brakiem strategii, ile jej alternatywną, niesformalizowaną formą

Koncepcja efektuacji w zarządzaniu strategicznym: kontekst instytucji kultury i sztuki

In the context of increasing complexity and uncertainty, traditional planning strategies are losing significance and organisations are increasingly seeking flexible substitutes. Effectuation, perceived as a logic of action based on available resources, real-time responsiveness, experimentation, co-creation with partners and the active shaping of the future, represents an alternative to causal approaches in organisational management. It gains particular importance in organisations operating in turbulent environments such as culture and art institutions, where forecasting and long-term planning often prove insufficient, inadequate or impossible. As the literature indicates, the concept of effectuation is not merely a substitute but rather a complementary logic, enabling the creative use of constraints and adaptive actions. This article presents the effectual concept as a potential conceptual framework for explaining modes of action and decision-making in the conditions of uncertainty and it outlines directions for further research on the application of effectuation in strategic management and in building advantage through the creative use of uncertainty and generation of opportunities in culture and art institutions.W warunkach narastającej złożoności i niepewności tradycyjne strategie planistyczne tracą na znaczeniu, a organizacje coraz częściej poszukują ich elastycznych substytutów. Efektuacja, rozumiana jako logika działania oparta na dostępnych zasobach, reagowaniu „tu i teraz”, eksperymentowaniu, współtworzeniu z partnerami i aktywnym kształtowaniu przyszłości, stanowi alternatywę wobec podejścia przyczynowego w zarządzaniu organizacjami. Szczególne znaczenie zyskuje w organizacjach funkcjonujących w turbulentnym otoczeniu, takich jak instytucje kultury i sztuki, gdzie prognozowanie i długoterminowe planowanie okazują się niewystarczające, nieadekwatne lub niemożliwe. Jak pokazuje literatura, koncepcja efektuacji nie stanowi jedynie substytutu, lecz komplementarną logikę, pozwalającą na twórcze wykorzystanie ograniczeń i działanie adaptacyjne. Artykuł ukazuje koncepcję efektuacji jako możliwą ramę koncepcyjną, wyjaśniającą sposoby działania i podejmowania decyzji w warunkach niepewności oraz wskazuje kierunki dalszych badań nad zastosowaniem efektuacji w zarządzaniu strategicznym i budowaniu przewagi poprzez twórcze wykorzystanie niepewności, a także kreowanie szans w otoczeniu instytucji kultury i sztuki

Zintegrowane systemy zarządzania oparte na normach ISO jako substytut zarządzania strategicznego

The article addresses the issue of strategic management in small and medium-sized enterprises (SMEs), which typically lack formalised procedures in this area. In many cases, integrated management systems based on ISO standards serve as a substitute for strategy – both during its development and implementation. The authors point out that the process of implementing these standards largely corresponds to the classical steps of preparing and executing business strategies. As a result of implementing integrated management systems, companies achieve outcomes similar to those obtained through a formal organisational strategy – they formulate a mission, define strategic and operational objectives, identify risks and develop implementation plans. Moreover, positive results are observed in terms of organisational development: acquisition of new customers, stabilisation of their positions within a strategic group and expansion into new markets. The article is both theoretical and empirical in nature. Against the background of existing concepts of strategic management and quality management, the authors present research findings in the form of a case study of ten SMEs.Artykuł porusza problematykę zarządzania strategicznego w MŚP, które z reguły nie dysponują sformalizowanymi procedurami w tym zakresie. W wielu przypadkach substytutem strategii – zarówno na etapie jej przygotowania, jak i realizacji – stają się zintegrowane systemy zarządzania oparte na normach ISO. Autorzy wskazują, że procedura wdrażania tych norm w dużym stopniu odpowiada klasycznym krokom przygotowania i implementacji strategii biznesowej. W wyniku wdrożenia zintegrowanych systemów zarządzania przedsiębiorstwa osiągają efekty zbliżone do tych, jakie daje formalna strategia organizacyjna – formułują misję, wyznaczają cele strategiczne i operacyjne, określają ryzyka oraz opracowują plany ich realizacji. Ponadto obserwuje się pozytywne rezultaty w wymiarze rozwoju organizacji: pozyskiwanie nowych klientów, stabilizację pozycji w grupie strategicznej oraz ekspansję na nowe rynki. Artykuł ma charakter teoretyczno-empiryczny. Na tle istniejących koncepcji zarządzania strategicznego i zarządzania jakością autorzy przedstawiają wyniki badań w postaci studium przypadku czterech przedsiębiorstw z sektora MŚP

Słowo wstępne od Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Pana Ireneusza Rasia

Polska turystyka rozwija się w bardzo dobrym tempie. Potwierdzeniem są dane statystyczne GUS za dziewięć miesięcy 2025 r. Według danych z turystycznej bazy noclegowej GUS w okresie od stycznia do września 2025 r. zarejestrowano 32,7 mln turystów korzystających z turystycznej bazy noclegowej ogółem. Wzrost liczby turystów w bazie noclegowej ogółem wyniósł 10,3% w stosunku do analogicznego okresu roku 2024. W przypadku turystów krajowych korzystających z turystycznej bazy noclegowej wzrost ten wyniósł 9,8%, natomiast liczba turystów zagranicznych korzystających z turystycznej bazy noclegowej w Polsce w okresie styczeń-wrzesień 2025 r. uległa zwiększeniu o 12,3% w stosunku do okresu styczeń-wrzesień 2024 r. Z dużym prawdopodobieństwem to tempo wzrostu utrzyma się dla całego roku 2025

Teoretyczne refleksje nad odpornością jako strategiczną zdolnością łańcuchów dostaw w epoce polikryzysu

The article explores resilience as a strategic capability of supply chains in the era of permanent polycrisis. Drawing upon organisational theory, systems thinking, and supply chain management, it develops a conceptual model integrating four interdependent dimensions of resilience – anticipation, absorption, adaptation, and transformation. The study positions resilience not as an operational mechanism but as a dynamic meta-capability enabling organisations to learn, reconfigure, and evolve under conditions of structural uncertainty. By linking the global polycrisis framework with capability-based theories of resilience, the article bridges macro-systemic turbulence and firm-level strategic renewal. The findings contribute to the theoretical consolidation of resilience research and highlight its systemic nature as an emergent property of inter-organisational networks. Managerial implications emphasise the shift from risk control to adaptive capacity building, while theoretical implications suggest resilience as a cornerstone of sustainable competitiveness and institutional viability in complex environments.W artykule autor analizuje odporność (resilience) jako strategiczną zdolność łańcuchów dostaw w warunkach permanentnej polikryzysowości. Wykorzystując dorobek teorii organizacji, podejścia systemowego oraz zarządzania łańcuchami dostaw, opracowano model koncepcyjny integrujący cztery współzależne wymiary odporności: przewidywanie, absorpcję, adaptację i transformację. Odporność ujęto nie jako mechanizm operacyjny, lecz jako dynamiczna metazdolność umożliwiająca organizacjom uczenie się, rekonfigurację i ewolucję w warunkach strukturalnej niepewności. Łącząc ramy analizy polikryzysu z teoriami zdolności dynamicznych, artykuł tworzy pomost między turbulencją systemową a strategicznym odnowieniem przedsiębiorstw. Wyniki przyczyniają się do konsolidacji teoretycznej badań nad odpornością oraz podkreślają jej systemowy, sieciowy charakter. Implikacje menedżerskie wskazują na konieczność przesunięcia akcentu z kontroli ryzyka na rozwijanie zdolności adaptacyjnych, zaś implikacje teoretyczne – na rolę odporności jako podstawy trwałej konkurencyjności i stabilności instytucjonalnej w złożonych środowiskach gospodarczych

Ukryte koszty skuteczności interwencji nudge

Although behavioural interventions have gained significant popularity in public policy due to their effectiveness, low implementation costs and reputation as a “soft” form of  influence, a growing body of research reveals their less obvious – and often overlooked – costs. This article adopts a conceptual and narrative review approach, aiming to draw policymakers’and decision architects’ attention to the fact that effectiveness does not always equate to improved well-being. The authors present an empirically grounded catalogue of the costs of nudges, organised into four domains of impact: emotional and cognitive costs, behavioural costs, social and relational costs, and secondary costs. The proposed typology provides a starting point for better identifying potential unintended costs andfor designing more mindful public policy interventions.Choć interwencje nudge zyskały dużą popularność w polityce publicznej dzięki swojej skuteczności, niskim kosztom wdrożenia i wizerunkowi „miękkiego” oddziaływania, coraz więcej badań ujawnia ich mniej oczywiste i często pomijane koszty. Artykuł ma charakter przeglądowo-koncepcyjny i stanowi próbę zwrócenia uwagi projektantów polityk publicznych na fakt, że skuteczność nie zawsze oznacza poprawę dobrostanu. Autorzy  przedstawiają empirycznie osadzony katalog kosztów interwencji behawioralnych. Te zostały uporządkowane w cztery obszary oddziaływania: 1) emocjonalne i poznawcze, 2) behawioralne, 3) społeczne i relacyjne oraz 4) wtórne. Proponowana typologia może stanowić punkt wyjścia do lepszego rozpoznawania potencjalnych kosztów i projektowania bardziej świadomych działań w polityce publicznej.

Nowe źródła danych w turystyce: badania nad opiniami z serwisów społecznościowych w ujęciu administracyjnoprawnym, ekonomicznym i społecznym

The article analyzes new data sources in tourism, concentrating on opinions from social networking sites, examining them from administrative-legal, economic, and social perspectives. Growing big data sets have evolved from the classic 3V model (volume, variety, velocity) to expanded concepts, emphasizing the importance of data reliability (veracity, validity) and value. Although big data analysis yields benefits, it simultaneously poses serious threats to privacy and the risk of re-identification of individuals, necessitating cohesive and ethical regulations. In the legal context, the GDPR (RODO) is the paramount EU act concerning data protection. In Poland, the basis is the Act on Public Statistics, permitting the processing of personal data for the statistical purpose of monitoring tourism. At the EU level, Regulation (WE) No 223/2009 allows national statistical offices to obtain absolutely necessary data free of charge from private data holders if its use significantly reduces the burden on businesses. Furthermore, Regulation (UE) 2024/1028 (effective May 2026) imposes an obligation on short-term rental platform providers to transmit data concerning their activity monthly. Web scraping may prove to be the key method for acquiring big data for public statistics. This technique automates the collection of information from websites, accelerates data gathering, and allows for near real-time analysis. Scraping is a valuable resource supplementing official statistics, allowing for the assessment of the quality of the offering and the forecasting of tourist behavior. The empirical part of the article utilized web scraping to download 4,480 reviews from Google Maps for the Wawel Royal Castle. The experiment confirmed that extending the waiting time for a visit significantly lowers the rating provided. These results emphasize the crucial importance of efficient management of tourist traffic for visitor satisfaction. Future research should aim to integrate public data with scraped data, which has been termed the “Tourism Demand Horizon”.Artykuł analizuje nowe źródła danych w turystyce, koncentrując się na opiniach z serwisów społecznościowych, w ujęciu administracyjno-prawnym, ekonomicznym i społecznym. Rosnące zbiory big data ewoluowały od modelu 3V do rozbudowanych ujęć, podkreślających znaczenie wiarygodności i wartości danych. Choć analiza big data przynosi korzyści, rodzi jednocześnie poważne zagrożenia dla prywatności i ryzyko ponownej identyfikacji osób, co wymaga spójnych i etycznych regulacji. W kontekście prawnym, RODO jest nadrzędnym aktem UE w zakresie ochrony danych. W Polsce podstawę stanowi Ustawa o statystyce publicznej, zezwalająca na przetwarzanie danych osobowych do monitorowania turystyki. Na poziomie unijnym, Rozporządzenie (WE) nr 223/2009 pozwala krajowym urzędom statystycznym na bezpłatne pozyskanie absolutnie niezbędnych danych od prywatnych posiadaczy, jeśli zmniejsza to obciążenie przedsiębiorstw. Ponadto, Rozporządzenie (UE) 2024/1028 (obowiązujące od maja 2026 r.) nakłada na dostawców platform najmu krótkoterminowego obowiązek comiesięcznego przekazywania danych dotyczących działalności. Kluczową metodą pozyskiwania big data dla statystyki publicznej może okazać się web scraping. Technika ta automatyzuje gromadzenie informacji z witryn, przyspiesza zbieranie danych i umożliwia analizy w czasie niemal rzeczywistym. Scraping jest cennym zasobem uzupełniającym oficjalne statystyki, pozwalającym na ocenę jakości oferty i prognozowanie zachowań turystów. Część empiryczna artykułu wykorzystała web scraping do pobrania 4480 opinii z Google Maps dla Zamku Królewskiego na Wawelu. Eksperyment potwierdził, że wydłużanie czasu oczekiwania na wizytę znacząco obniża wystawioną ocenę. Wyniki te podkreślają kluczowe znaczenie sprawnego zarządzania ruchem turystycznym dla satysfakcji odwiedzających. Przyszłe badania powinny dążyć do integracji danych publicznych ze scrapowanymi, co nazwano „Tourism Demand Horizon”