Atomic force microscopy (AFM) as an innovative imaging and diagnostic method for hair diseases

Promotor: prof. dr hab. n. med. Adam Reich ; promotor pomocniczy: dr hab. n. med. Magdalena Żychowska, prof. UR - 83 s.Praca ocenia skuteczność nieinwazyjnego badania włosów za pomocą mikroskopii sił atomowych (AFM) w wykrywaniu różnic morfologicznych między włosami zdrowymi i pobranymi od pacjentów z liszajem płaskim mieszkowym (LPP). Początkowo zbadano powierzchnię zdrowych, dziewiczych włosów rasy kaukaskiej (wykonano pomiary metryczne łusek włosów: długość, szerokość i wysokość stopnia; wykazano zmiany zachodzące podczas naturalnego procesu rozwarstwiania; przedstawiono zmiany morfologiczne uwidocznione na powierzchni zdrowych włosów). Przeprowadzono analizę ilościową znalezionych struktur. Następnie oceniano powierzchnię włosów pacjentów z LPP. Wykonano pomiary metryczne, oceniono cechy morfologiczne (prążkowana i gładka powierzchnia łusek, obecność endokutikuli i kory, kształt krawędzi łusek, scratches, pitting, cracks, globules, wavy edge), opisano obszary w których zachodzi proces patologicznego rozwarstwienia włókna włosa. Wyniki porównano z wynikami grupy kontrolnej. Stwierdzono różnicę w liczbie scratches, w intensywności wavy edges oraz w liczbie łusek z obecnym pittingiem. Dodatkowo w grupie LPP stwierdzono mniejszą liczbę łusek z prążkowaną powierzchnią w dystalnej części włosa. Według wiedzy autora jest to pierwsze badanie porównawcze powierzchni włosa pomiędzy grupą LPP i zdrową przy użyciu AFM. Wyniki mogą być pomocne we wczesnej diagnostyce chorób włosów w przyszłości.The study evaluates the effectiveness of non-invasive atomic force microscopy (AFM) hair examination in detecting morphological differences between healthy and hair from patients with lichen planopilaris (LPP). At first, the study was aimed at investigating the surface of healthy, virgin Caucasian hair (metric measurements of hair scales, such as apparent length, width and scale step height, were taken; the changes occurring in hair during the natural delamination process were presentes; morphological changes visualized on the surface of healthy hair were observed). A quantitative analysis of the structures found was carried out. Next, the hair surface of patients with LPP was evaluated. Metric measurements and morphological features (striated and smooth surface of scales, endocuticle and cortex, shape of scales edges, scratches, pitting, cracks, globules, and wavy edge) were compared with hair from healthy controls. There was difference in the number of scratches, in the intensity of wavy edges and in the number of scales with pitting. In addition, the LPP group was found to have a lower number of scales with a striated surface in the distal part of the hair. This is to our knowledge the first comparison study about hair shaft surfaces over the whole lengths between LPP and healthy group using AFM

Magnetic Resonance Imaging for Preoperative Evaluation of Endometrial Cancer and the Potential of Imaging Features as Biomarkers of Histological Characteristics

Promotor: prof. dr hab. n. med. Elżbieta Łuczyńska - 127 s.Rak endometrium jest najczęstszym nowotworem ginekologicznym w Europie. Ocena przedoperacyjna umożliwia dobór optymalnego leczenia i zmniejszenie ryzyka powikłań. Celem pracy była ocena przydatności rezonansu magnetycznego (RM) w przedoperacyjnej ocenie zaawansowania raka endometrium, określenie jego parametrów diagnostycznych oraz analiza możliwości wykorzystania cech radiologicznych jako biomarkerów cech histologicznych. Do badania włączono 150 kobiet z rakiem endometrium leczonych operacyjnie w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym im. Fryderyka Szopena w Rzeszowie w latach 2021–2022. Wszystkim pacjentkom wykonano przedoperacyjne badanie RM, a jego wyniki porównano z badaniem histopatologicznym. Analizowano cechy macicy i guza w obrazach T2-zależnych, mapach ADC oraz obrazach po podaniu kontrastu. Badanie RM wykazało dobrą i bardzo dobrą dokładność, wysoką swoistość i ujemną wartość predykcyjną w ocenie cech zaawansowania raka endometrium. Dokładność w wykluczeniu nacieku myometrium wyniosła 91%, a ujemna wartość predykcyjna 96%. Czułość i swoistość w rozpoznawaniu głębokiego nacieku myometrium wyniosły odpowiednio 86% i 89%. Czułość w ocenie cech zaawansowanego miejscowo raka endometrium była niska. Cechy obrazowe, takie jak wielkość guza, objętość guza i macicy, wartości ADC oraz charakterystyka wzmocnienia kontrastowego, mogą stanowić potencjalne biomarkery stopnia złośliwości, typu histologicznego, głębokiego nacieku myometrium, inwazji limfatyczno-naczyniowej oraz przerzutów do węzłów chłonnych.Endometrial cancer is the most common gynecologic malignancy in Europe. Accurate preoperative evaluation is essential for optimal treatment planning. This study assessed the usefulness of magnetic resonance imaging (MRI) in the preoperative evaluation of endometrial cancer, including staging accuracy and the potential of radiological features as biomarkers of histological characteristics. The study included 150 women with histopathologically confirmed endometrial cancer treated surgically at the Frederic Chopin University Clinical Hospital in Rzeszow between 2021 and 2022. All patients underwent preoperative MRI. Diagnostic parameters were determined by comparing MRI findings with postoperative histopathological results. Radiological features from T2-weighted images, ADC maps, and contrast-enhanced T1-weighted images were analyzed to identify potential biomarkers of tumor grade and histological type. MRI showed high accuracy, specificity, and negative predictive value for staging features. It demonstrated high accuracy (91%) and negative predictive value (96%) in excluding myometrial invasion and high sensitivity (86%) and specificity (89%) in diagnosing deep myometrial invasion, while sensitivity for locally advanced disease was lower. MRI features, including tumor size, tumor and uterine volume, ADC values, and signal intensity ratios, were associated with tumor grade, histological type, deep myometrial invasion, lymphovascular space invasion, and lymph node metastases. MRI is a valuable tool for preoperative evaluation and may provide imaging biomarkers of tumor aggressiveness

Photodynamic therapy and evaluation of its effectiveness using non-invasive diagnostic methods in selected dermatological conditions

Promotor: prof. dr hab. n. med. Adam Reich - 90 s.Wprowadzenie Niniejsza rozprawa doktorska została przygotowana w oparciu o cykl pięciu powiązanych tematycznie publikacji pełnotekstowych poświęconych terapii fotodynamicznej w leczeniu wybranych schorzeń dermatologicznych. Rogowacenie słoneczne (actinic keratosis - AK) jest najczęstszym stanem przednowotworowym skóry. Ze względu na powszechne występowanie AK, a także możliwość progresji do inwazyjnej postaci raka płaskonabłonkowego (squamous cell carcinoma - SCC), jego rozpoznanie wymaga leczenia niezależnie od stadium klinicznego. Terapia fotodynamiczna (photodynamic therapy - PDT) jest metodą stosowaną w leczeniu AK, charakteryzującą się wysoką skutecznością i dobrym efektem kosmetycznym. W dostępnej literaturze sugerowano, że PDT może mieć ograniczoną wartość w leczeniu zmian barwnikowych. Jednakże, żadne prowadzone dotychczas badania nie analizowały skuteczności PDT w różnych podtypach AK, w tym w podtypie barwnikowym. Nie ma również prac dotyczących poprawy cech dermatoskopowych czy w obrazie z mikroskopii konfokalnej (reflectance confocal microscopy - RCM) po leczeniu z wykorzystaniem PDT w poszczególnych podtypach AK. PDT, poza AK, wykorzystywana może być również w leczeniu raków podstawnokomórkowych (basal cell carcinoma - BCC) niskiego ryzyka, a także w pozasutkowej chorobie Pageta (extramammary Paget’s disease - EMPD). Cele pracy Celem pierwszego etapu prac wchodzących w skład rozprawy doktorskiej była ocena skuteczności PDT w leczeniu barwnikowego podtypu AK. W drugim etapie oceniono zastosowanie (wideo)dermatoskopii i refleksyjnej mikroskopii konfokalnej w ocenie skuteczności prowadzonej PDT w klasycznym i barwnikowym podtypie AK. Materiał i metody Do pierwszej pracy badawczej włączono 16 pacjentów z 20 zmianami o charakterze podtypu barwnikowego AK (pigmented actinic keratosis - pAK) leczonymi PDT. Wszystkie zmiany skórne oceniono klinicznie i dermatoskopowo pod kątem typowych cech charakterystycznych dla pAK. RCM została również wykorzystana do oceny atypii keratynocytów, potwierdzenia diagnozy pAK i wykluczenia innych jednostek chorobowych. Następnie, w drugim etapie prac do badania włączono pacjentów z AK na twarzy stopnia II (25 pigmentowanych, 275 bezbarwnikowych). Zmiany skórne oceniano za pomocą (wideo)dermatoskopii i RCM na początku badania i trzy miesiące po PDT. Wyniki W pierwszym etapie prac po trzech sesjach PDT całkowite ustąpienie wszystkich cech klinicznych pAK zaobserwowano w 80% badanych zmian. Dermatoskopowo, 65% zmian osiągnęło 100% odpowiedź, a w kontrolnych obrazach RCM w 85% zmian nie zaobserwowano atypii komórkowej. W drugim etapie prac zaobserwowano, iż w klasycznym AK najczęstszymi objawami dermatoskopowymi były drobne faliste naczynia (96%), łuska (92%), mikroerozje (48%) i tzw. wzór „truskawki” (36%), podczas gdy pAK charakteryzował się głównie wzorem romboidalnym (80%), łuską (60%), białymi globulami (48%), tzw. „jelly sign” i powierzchowną pigmentacją (40%). Najbardziej charakterystyczne dla RCM klasyczne objawy AK to nieprawidłowy wzór “plastra miodu” w warstwie kolczystej, naciek zapalny naskórka i elastoza posłoneczna, które były obecne w 96% zmian. W pAK najczęściej obserwowanymi cechami w RCM były ciemne centralne obszary parakeratozy (72%), tzw. “mottled pigmentation” (72%), naciek zapalny skóry właściwej (64%), elastoza posłoneczna (60%) i nieprawidłowy wzór “plastra miodu” w warstwie kolczystej (56%). Dermatoskopowo, PDT spowodowało całkowite ustąpienie wzoru romboidalnego zarówno w klasycznym podtypie AK, jak i pAK, „gwiaździstego” wyglądu na obrzeżach zmiany i tzw. „jelly sign” w klasycznych AK oraz wewnętrznej szarej obwódki, tzw. „rosette sign” i centralnie położonego strupa w pAK. Trzy miesiące po jednej sesji PDT ocena RCM wykazała głównie elastozę posłoneczną zarówno w klasycznych podtypach AK, jak i pAK, naciek zapalny naskórka w klasycznych podtypach AK i naciek zapalny skóry właściwej w pAK stanowiące odpowiedź na prowadzone leczenie. Wnioski Terapia fotodynamiczna wydaje się być skuteczną metodą leczenia podtypu barwnikowego rogowacenia słonecznego na twarzy u osób o jasnej karnacji. Zastosowanie nowych nieinwazyjnych technik obrazowania, takich jak RCM i wideodermatoskopia, pozwala lepiej wizualizować skuteczność prowadzonego leczenia AK zarówno w jego barwnikowych, jak i klasycznych podtypach.Introduction This dissertation is based on five thematically related full-text publications on photodynamic therapy in the treatment of selected dermatological conditions. Actinic keratosis (AK) is considered the most prevalent precancerous skin condition. Due to the high prevalence of AK, as well as the possibility of progression to invasive squamous cell carcinoma (SCC), its diagnosis requires treatment regardless of clinical stage. Photodynamic therapy (PDT) is used to treat this condition, with high efficacy and good cosmetic results. The available literature has suggested that PDT may be of limited value in the treatment of pigmented lesions. However, no studies conducted to date have analyzed the efficacy of PDT in various AK subtypes, including the pigmented subtype. There is also no work on the improvement of dermoscopic features or abnormalities in reflectance confocal microscopy (RCM) images after treatment with PDT in the different AK subtypes. PDT, in addition to AK, can also be used to treat low-risk basal cell carcinoma (BCC) and also, for example, extramammary Paget's disease (EMPD). Aims The aim of the first stage of the work was to analyze the current state of knowledge about new therapeutic options for AK, the place of PDT in this indication and also the use of PDT in the treatment of the pigmented subtype of BCC of the skin. The second part of the PhD thesis evaluated the effectiveness of photodynamic therapy in the treatment of the pigmented subtype of solar keratosis. The final stage evaluated the use of (video)dermoscopy and reflectance confocal microscopy in assessing the efficacy of guided PDT in classic and pigmented AK (pAK) subtypes. Material and methods The first study included 20 lesions of the pAK in 16 patients treated with PDT. All skin lesions were evaluated clinically and dermoscopically for typical pAK features. RCM was also used to confirm the diagnosis of pAK, and exclude other diseases, as well as to evaluate keratinocyte atypia. Then, in the second stage of work, patients with AKs on the face of grade II (25 pigmented, 275 non-pigmented) were included in the study. Skin lesions were evaluated by (video)dermoscopy and RCM at the beginning of the study and three months after PDT. Results In the first stage of work, after three sessions of PDT, complete resolution of all clinical features of pAK was observed in 80% of the lesions studied. Dermoscopically, 65% of the lesions achieved a total (100%) response, and no cellular atypia was observed in control RCM images in 85% of the lesions. In the second stage of the work, it was observed that in classic AK the most common dermoscopic signs were small wavy vessels (96%), scaling (92%), microerosions (48%) and the so-called “strawberry” pattern (36%), while pAK was mainly characterized by a rhomboid pattern (80%), scaling (60%), white globules (48%), the superficial pigmentation and the so-called “jelly sign” (40% each). For the classic AK, the most characteristic RCM features were as follows: abnormal “honeycomb” pattern in the stratum spinosum, inflammatory infiltration of the epidermis, and solar elastosis, which were present in 96% of lesions. In pAK, the most common features observed in RCM were dark central areas of parakeratosis (72%), so-called “mottled pigmentation” (72%), inflammatory infiltration of the dermis (64%), solar elastosis (60%), and an abnormal “honeycomb” pattern in the spinous layer (56%). Dermoscopically, PDT resulted in complete resolution of the rhomboid pattern in both classic AK and pAK subtypes, the starburst pattern and so-called “jelly sign” in classic AK, and the inner gray halo, so-called “rosette sign” and crust in pAK. Three months after one PDT session, RCM evaluation showed mainly solar elastosis in both classic AK and pAK, inflammatory infiltration of the epidermis in classic AK, and inflammatory infiltration of the dermis in pAK - representing a response to the ongoing treatment. Conclusions Photodynamic therapy appears to be an effective treatment for the pigmented subtype of solar keratosis on the face in fair-skinned individuals. The use of new non-invasive imaging techniques, such as RCM and videodermoscopy, can better visualize the efficacy of ongoing treatment of AK in both its pigmented and classic subtypes

Application of liver imaging by magnetic resonance elastography and shear wave elastography in patients with cystic fibrosis after causal treatment

Promotor: dr hab. n. med. Marta Rachel, prof. UR ; dr hab. n. med. Wiesław Guz, prof. UR - 139 s.Wstęp: Mukowiscydoza (CF) jest jedną z najczęstszych chorób genetycznych autosomalnych recesywnych wywołanych mutacjami w białku tworzącym kanał chlorkowy w błonie komórkowej – CFTR. Zaburzenia białka CFTR prowadzą do schorzeń wątroby i dróg żółciowych, określanych jako choroba wątroby związana z mukowiscydozą (CFLD – cystic fibrosis liver disease). Modulatory CFTR to leki wiążące się z białkiem CFTR, zwiększające przewodnictwo chlorkowe w błonie komórkowej. Prezentowana praca naukowa wykorzystuje dwie metody elastografii: SWE w badaniu USG (Shear Wave Elastography) oraz MRE (Magnetic Resonance Elastography) do oceny uszkodzenia wątroby u pacjentów z CF przed i po leczeniu modulatorami CFTR. Badanie MR umożliwia także ilościowy pomiar stłuszczenia wątroby (%) z wykorzystaniem techniki „IDEAL IQ”. Cel pracy: Nadrzędnym celem badania jest wykorzystanie elastografii jako kluczowej metody w nieinwazyjnej diagnostyce uszkodzenia i włóknienia wątroby u chorych z CF. Cele szczegółowe: 1. Ocena zmian w wątrobie u pacjentów z CF z wykorzystaniem metody SWE, MRE i MR „IDEAL-IQ” oraz porównanie wyników z grupą kontrolną 2. Ocena zmian w wątrobie u pacjentów z CF po leczeniu modulatorami CFTR w porównaniu do badań przed włączeniem leczenia z wykorzystaniem metod SWE i MRE oraz oceny stłuszczenia wątroby w badaniu MR „IDEAL-IQ” 3. Ocena monitorowania uszkodzenia wątroby u pacjentów z CF przy użyciu nieinwazyjnych metod SWE i MRE Materiał i metody: Do badania włączono 84 osoby: 41 (48.8%) pacjentów z CF, 22 kobiety (53,66%) i 19 mężczyzn (46,34%), w wieku 5-39 lat (średnia 19,95), którzy w latach 2020-2022 byli leczeni i diagnozowani w Klinice Alergologii i Mukowiscydozy Klinicznego Szpitala Wojewódzkiego Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie. Grupę kontrolną stanowiło 43 (51.2% badanych) zdrowych ochotników: 28 kobiet 65,12% i 15 mężczyzn 34,88%, w wieku 8-39 lat (średnia 20,93). Sztywność wątroby była mierzona w SWE (u wszystkich uczestników badania, w grupie z CF przed włączeniem leczenia modulatorami CFTR) i MRE u wszystkich ochotników oraz 27 pacjentów z CF przed włączeniem leczenia. Stopień stłuszczenia wątroby zmierzono wykorzystując technikę „IDEAL IQ”. Badanie MRE wykonano do 3 m-cy od badania SWE. Pomiar sztywności wyrażono w kPa (SWE i MRE), stłuszczenie w % (MR „IDEAL IQ”). Kontrolne SWE objęło 38 z 41 wyjściowo badanych pacjentów z CF (19 kobiet -50% i 19 mężczyzn -50%), wiek 8-42 lat (średnia 22,39). Łącznie 30 pacjentów (78,95 %) badanej grupy objęto leczeniem modulatorami CFTR – grupa leczona (w tym 14 kobiet – 46,67%, 16 mężczyzn – 53,33%, wiek 8-42 r.ż, (średnia 21 lat), 8 pacjentów (21,05%) nie otrzymywało terapii - grupa kontrolna (5 kobiet – 62,5%, 3 mężczyzn -37,5%, wiek 11-42 lata., średnia 27 lat). W grupie leczonej kontrolne SWE wykonano od 28 do 54 miesięcy od poprzedniego badania USG (średnia 36,6 m-cy). Czas od rozpoczęcia leczenia do kontrolnego badania USG wynosił od 12 do 33 miesięcy (średnia 29,9 m-cy). Kontrolne badanie MRE wykonano u 24 pacjentów z CF z 27 badanych wyjściowo, do analizy włączono 22 badania (12 kobiet - 54,54%, 10 mężczyzn- 46,46%, wiek 11-42 lat, średnia 24 lata). 17 pacjentów z badanej grupy (77%) zostało objętych leczeniem (9 kobiet – 53%, 8 mężczyzn – 47%, wiek 14-35 lat. średnia wieku 22 lata), 5 pacjentów (23%) nie włączono do leczenia. U wszystkich pacjentów wykonano pomiar stłuszczenia wątroby (MR „IDEAL IQ”). Do analizy w grupie z CF wykorzystano wiek, płeć, BMI, AspAt, AlAt, spirometrię, podczas badania wyjściowego jak i kontrolnego. Wyniki: Badanie SWE wykazało wyższą medianę sztywności wątroby w całej grupie z CF (Mdn = 5.27 kPa; IQR: 4.26 kPa – 6.81 kPa). W grupie kontrolnej (Mdn = 4.14 kPa; IQR: 3.43 kPa – 4.86 kPa), (p 18 r.ż. (Mdn = 3,78; IQR 3,39 kPa – 4,55 kPa), (p – 0,019). Częstość występowania sztywności wątroby >5 kPa (SWE) w grupie z CF wyniosła 41.46%, w grupie kontrolnej 0%; p<0.001. Badanie MRE nie wykazało istotnej różnicy w sztywności wątroby między całą grupą z CF a grupą kontrolną (p – 0,764). MRE potwierdziło podwyższoną medianę sztywności u pacjentów z CF 18 r.ż (Mdn = 1.74 kPa; IQR: 1.56 kPa – 2.06 kPa), (p = 0.017). Mediana stłuszczenia wątroby w badaniu MR „IDEAL IQ” w grupie z CF Mdn = 5.90% (IQR: 3.00 –16.25%), w grupie kontrolnej Mdn=2.58% (IQR: 1.80 – 3.20 %); (p 18 r.ż z CF – 33.33%; p = 0.046. Pacjenci z CF 18 r.ż. (Mdn = 4.75%; IQR: 2.65 – 7.33 %), (p = 0.048). Nie wykazano związku włóknienia weryfikowanego w badaniu MRE ze stłuszczeniem (CI 95%: - 0,02-0,03; p=0,639). Wiek w latach i przynależność do grupy wiekowej <18 r.ż. wyłaniają się jako predyktory częstości występowania włóknienia wątroby (OR = 0,83; 95% CI 95%: 0,68 – 0,95; p=0,023). SWE w połączeniu z MRE zwiększa szanse wykrycia nieprawidłowości w wątrobie i pozwala skuteczniej wykluczyć CFLD. Najlepsze wyniki wydajnościowe uzyskano dla progu MRE >2,7 kPa z punktem odcięcia USG 11,06 kPa (czułość - 0,67, swoistość - 0,92, suma czułości i swoistości 1,58, przy AUC 0,86). Dokładność SWE w wykrywaniu włóknienia wątroby dla MRE >2,7 kPa wyniosła 0,89. Dla progu MRE >1,9 kPa punkt odcięcia 4,86 kPa (czułość 0,79, swoistość 0,77 i AUC 0,76). Badanie kontrolne SWE po leczeniu modulatorami CFTR nie wykazało istotnej statystycznie zmiany sztywności wątroby. Podczas pierwszej wizyty mediana sztywności była nieznacznie wyższa w grupie leczonej (Mdn=4,91 kPa, IQR: 4,35 kPa – 6,06 kPa) w porównaniu z grupą kontrolną (Mdn=4,39 kPa, IQR: 3,43 kPa –5,33kPa), (p=0,204). Podczas drugiej wizyty wartości sztywności pozostały podobne między grupami, z Mdn=4,93 kPa (IQR: 4,09 kPa – 6,00 kPa) w grupie leczonej i Mdn=4,87 kPa (IQR: 2,72 kPa – 6,86 kPa) w grupie kontrolnej (p=0,463). Analiza wewnątrzgrupowa nie wykazała istotnej różnicy zmiany sztywności w SWE po leczeniu (wyjściowo Mdn=5,12 kPa, IQR: 4,35 kPa – 6,45 kPa; po leczeniu Mdn=4,93 kPa, IQR 4,09 kPa - 6,00 kPa), (p=0,590). W grupie leczonej odnotowano istotny wzrost mediany FEV1 (% wartości należnej) z Mdn=90,50% (IQR: 71,25 – 100,25%) do Mdn=98,00% (IQR: 82,50 – 112,25 %), (p=0,010) oraz wzrost mediany FEV1/FVC (%) z Mdn=81,72% (IQR: 72,67–94,50%) do Mdn=96,00% (IQR: 81,75–98,75%), (p=0,001). Analiza obejmująca tylko grupę leczoną wykazała wzrost mediany BMI (kg/m²) z Mdn=18,77 kg/m² (IQR: 17,32–21,42 kg/m²) do Mdn=20,63 (IQR: 19,44–23,94 kg/m²),(p < 0,001). Nie wykazano istotnych zmian dotyczących różnic poziomów AspAt i AlAt pomiędzy grupą badaną i kontrolną porównując badanie wyjściowe i badanie kontrolne. Analiza zmian sztywności wątroby z wykorzystaniem modelu RLM (model regresji liniowej) nie wykazała wpływu na zmianę sztywności takich czynników jak typ mutacji, wiek, płeć, BMI, CFRD, stłuszczenie wątroby w wyjściowym badaniu USG, zwłóknienie wątroby czy powiększenie śledziony podczas wyjściowego badania USG. Również odstęp czasowy między badaniem wyjściowym a kontrolnym oraz odstęp czasowy między rozpoczęciem leczenia a kontrolnym badaniem SWE nie wpłynął istotnie na zmianę sztywności wątroby w badaniu SWE. Analiza zmian w grupie 17 pacjentów leczonych modulatorami CFTR wykazała istotny wzrost sztywności wątroby w kontrolnym MRE z Mdn=1,88 kPa (IQR: 1,59 kPa – 2,28 kPa) do Mdn=2,54 kPa (IQR: 2,28 kPa – 2,72 kPa), (p=0,001). Na podstawie analizy regresji nie wykazano wpływu na sztywność i stłuszczenie wątroby (MRE i MR „IDEAL-IQ”) takich czynników jak płeć, czas od włączenia leczenia oraz czas między wyjściowym i kontrolnym badaniem MRE. W kontrolnej spirometrii po leczeniu odnotowano wzrost parametru FEV1%, z Mdn=82,00% (IQR: 70,00–96,00 %) do Mdn=99,00% (IQR: 87,00–114,00 %) (p=0,007). Znaczną poprawę wykazano w zakresie zmiany wskaźnika masy ciała (BMI), który zwiększył się z Mdn=18,16 kg/m² (IQR: 17,41–19,36 kg/m²) do Mdn=21,55 kg/m² (IQR: 19,43–23,74 kg/m²), (p=0,001), zmniejszył się odsetek pacjentów z niedożywieniem (BMI<18,5 kg/m2), spadając z 52,94% do 5,88% (p=0,013). Wnioski: 1. Ocena sztywności wątroby na podstawie wyników badań SWE i MRE pozwala zróżnicować pacjentów z CF z uszkodzeniem wątroby oraz ze zdrową wątrobą. 2. Skuteczna terapia modulatorami CFTR u pacjentów z CF zwiększa konieczność wykorzystywania nieinwazyjnych metod wykrywania stopniowych zmian w nasileniu CFLD. 3. Nieinwazyjne metody SWE i MRE oraz MR „IDEAL-IQ” umożliwiają ocenę wątroby u pacjentów z CF. 4. Odnotowano istotny statystycznie wzrost BMI po leczeniu oraz poprawę parametrów oddechowych FEV1% i FEV1/ FVC%Background: Cystic fibrosis (CF) is one of the most common autosomal recessive genetic diseases caused by mutations in a protein that forms a chloride channel in the cell membrane - CFTR. CFTR protein disorders lead to a wide range of liver and biliary diseases, referred to as cystic fibrosis liver disease (CFLD). CFTR modulators are drugs that increase chloride conductance in the cell membrane. The presented scientific work uses SWE in USG (Shear Wave Elastography) and MRE (Magnetic Resonance Elastography) to assess liver damage in patients with CF before and after treatment with CFTR modulators. MRI allows for quantitative measurement of liver steatosis (%) using the "IDEAL IQ" technique. Aim of the study: The primary aim of the study is to use elastography as a key method in the non-invasive diagnosis of liver damage and fibrosis in patients with CF. Specific aims: 1. Assessment of liver changes in patients with CF using the SWE, MRE and MR "IDEAL-IQ" methods and comparison results with the control group. 2. Assessment of liver changes in CF patients after treatment with CFTR modulators compared to tests performed before treatment using SWE and MRE and the assessment of liver steatosis in the MR "IDEAL-IQ". 3. Evaluation of monitoring liver damage in patients with CF using SWE and MRE. Material and methods: The study included 84 participants: 41 (48.8%) patients with CF, 22 women (53.66%) and 19 men (46.34%), aged 5-39 years (average 19.95), who were treated and diagnosed in the years 2020-2022 at the Allergology and Cystic Fibrosis Clinic of St. Jadwiga Queen Provincial Hospital No. 2 in Rzeszów. The control group consisted of 43 (51.2%) healthy volunteers: 28 women 65.12% and 15 men 34.88%, aged 8-39 years (average 20.93). Liver stiffness was measured by SWE (in all study participants, in the CF group before starting treatment with CFTR modulators) and MRE in all volunteers and 27 CF patients before treatment. Steatosis was measured using the MR "IDEAL IQ" technique. MRE was performed up to 3 months after the SWE. Stiffness measurement was expressed in kPa (SWE and MRE), steatosis in % (MR "IDEAL IQ"). The SWE control study included 38 of 41 initially studied CF patients (19 women -50%, 19 men -50%), aged 8-42 years (mean 22.39). A total of 30 patients (78.95%) of the study group were treated with CFTR modulators - treated group (14 women - 46.67%, 16 men - 53.33% aged 8-42 years, mean 21), 8 patients (21.05%) did not receive therapy - control group (5 women - 62.5%, 3 men -37.5%, aged 11-42 years, mean 27). In the treatment group, the control SWE was performed between 28 and 54 months after the previous (mean 36.6 months). The time from the start of treatment to the control SWE ranged from 12 to 33 months (mean 29.9 months). Follow-up MRE was performed in 24 CF patients out of 27 examined at baseline, 22 examinations were included in the analysis (12 women - 54.54%, 10 men - 46.46%, aged 11-42 years, mean 24). 17 patients from the study group (77%) were included in CFTR modulator treatment (9 women – 53%, 8 men – 47%, aged 14-35 years, mean 22), 5 patients (23%) were not included in treatment. All patients underwent measurement of the degree of fatty liver (MR “IDEAL IQ”). Age, gender, BMI, AspAt, AlAt, spirometry, both at baseline and follow-up were used for the analysis in the CF group. Results: SWE showed higher median liver stiffness in the whole CF group (Mdn=5.27 kPa; IQR: 4.26 kPa–6.81 kPa) compared to the control (Mdn=4.14 kPa; IQR: 3.43 kPa–4.86 kPa), (p18 years of age (Mdn =3.78; IQR 3.39 kPa–4.55 kPa), (p=0.019). The prevalence of liver stiffness >5 kPa (SWE) in the CF group was 41.46%, in the control group 0%; p <0.001. MRE did not show a significant difference in liver stiffness between the entire CF group and the control group (p=0.764). MRE confirmed an increased median stiffness in CF patients 18 years of age (Mdn=1.74 kPa; IQR: 1.56 kPa – 2.06 kPa), (p=0.017). The median MR “IDEAL IQ” steatosis in the CF group was Mdn=5.90% (IQR: 3.00–16.25%), in the control Mdn=2.58% (IQR:1.80–3.20%); (p18 years of age with CF - 33.33%; p=0.046. CF patients 18 years of age (Mdn=4.75%; IQR: 2.65 – 7.33%), (p=0.048). No association was found between MRE fibrosis and steatosis (CI 95%: - 0.02-0.03; p=0.639). Age in years and belonging to the age group <18 years of age emerge as predictors of the incidence of fibrosis (OR=0.83; 95% CI 95%: 0.68 – 0.95; p=0.023). The best performance results were obtained for the MRE threshold >2.7 kPa with a USG cut-off point of 11.06 kPa (sensitivity - 0.67, specificity - 0.92, the sum of sensitivity and specificity 1.58, AUC 0.86). The accuracy of SWE in detecting liver fibrosis for MRE >2.7 kPa was 0.89. For the MRE threshold >1.9 kPa, the cut-off point 4.86 kPa (sensitivity 0.79, specificity 0.77 and AUC 0.76). The SWE study after treatment did not show any statistically significant change in liver stiffness. At the first visit, the median stiffness was higher in the treatment group (Mdn=4.91 kPa, IQR: 4.35 kPa - 6.06 kPa) compared to the control (Mdn=4.39 kPa, IQR: 3.43 kPa - 5.33 kPa), (p=0.204). At the second visit stiffness values remained similar between groups, with Mdn=4.93 kPa (IQR: 4.09 kPa–6.00 kPa) in the treatment group and Mdn=4.87 kPa (IQR: 2.72 kPa–6.86 kPa) in the control (p=0.463). Within-group analysis did not show a significant difference in change in stiffness in SWE after treatment (baseline Mdn = 5.12 kPa, IQR: 4.35 kPa–6.45 kPa; post-treatment Mdn=4.93 kPa, IQR 4.09 kPa–6.00 kPa), (p=0.590). In the treated group, there was a significant increase in median FEV1% from Mdn=90.50% (IQR: 71.25–100.25%) to Mdn=98.00% (IQR: 82.50–112.25%), (p=0.010) and an increase in median FEV1/FVC% from Mdn=81.72% (IQR: 72.67–94.50%) to Mdn=96.00% (IQR: 81.75–98.75%), (p=0.001). Analysis including only the treatment group showed an increase in median BMI (kg/m²) from Mdn=18.77 kg/m² (IQR: 17.32–21.42 kg/m²) to Mdn=20.63 (IQR: 19.44–23.94 kg/m²), (p<0.001). There were no significant changes of AspAt and AlAt between the study and control groups comparing the baseline examination and the follow-up. Analysis of changes in liver stiffness using the RLM model (linear regression model) did not show any influence on the change in stiffness of factors such as mutation type, age, gender, BMI, CFRD, fatty liver, liver fibrosis or splenomegaly in the baseline USG, the time interval between the baseline and follow-up examination and the time interval between the start of treatment and the follow-up SWE. Analysis of changes in a group of 17 treated patients showed a significant increase of liver stiffness in control MRE from Mdn=1.88 kPa (IQR: 1.59 kPa - 2.28 kPa) to Mdn=2.54 kPa (IQR: 2.28 kPa - 2.72 kPa), (p=0.001). Based on the regression analysis, no influence of factors such as gender, time since the initiation of treatment and time between the baseline and control MRE examination on liver stiffness and steatosis (MRE and MR "IDEAL-IQ") was demonstrated. In the control spirometry FEV1% increased, from Mdn=82.00% (IQR: 70.00–96.00%) to Mdn=99.00% (IQR: 87.00–114.00%) (p=0.007). A significant improvement was demonstrated in BMI from Mdn=18.16 kg/m² (IQR: 17.41– 19.36 kg/m²) to Mdn=21.55 kg/m² (IQR: 19.43–23.74 kg/m²), (p=0.001), the percentage of patients with malnutrition (BMI<18.5 kg/m2) decreased, from 52.94% to 5.88% (p=0.013). Conclusions: 1. Assessment of liver stiffness based on SWE and MRE results allows for differentiation between CF patients with liver damage and those with a healthy liver. 2. Effective CFTR modulator therapy in CF patients increases the need for non-invasive methods to detect gradual changes in the severity of CFLD. 3. Non-invasive SWE and MRE methods, as well as "IDEAL-IQ" MRI, enable liver assessment in CF patients. 4. A statistically significant increase in BMI and improvement in respiratory parameters FEV1% and FEV1/FVC% was observed after treatment

Local German- and Polish-language press from a linguistic and cultural perspective – a contrastive genre study

Promotor: prof. dr hab. Zofia Bilut-Homplewicz - 380 s.Przedłożona rozprawa doktorska pt. „Niemiecko- i polskojęzyczna prasa lokalna w aspekcie językowo- kulturowym – genologiczne studium kontrastywne” wpisuje się w nurt kontrastywnych badań genologicznych, uwzględnione zostały w niej również inspiracje tekstologiczne i prasoznawcze. Kluczowe pojęcie dla niniejszych rozważań stanowi gatunek, który jest postrzegany jako dynamiczny, konwencjonalny wzorzec komunikacji. Oprócz poruszanych w pracy kwestii genologicznych znaczącą rolę odgrywają aspekty kulturowe. Głównym przedmiotem niniejszej rozprawy jest szczegółowa analiza kontrastywna gatunków prasowych (wzmianek, wiadomości prasowych, esejów i reportażów problemowych) zaczerpniętych z niemieckojęzycznej i polskojęzycznej prasy lokalnej. Należy podkreślić, że analiza empiryczna została przeprowadzona dwutorowo, tzn. do analizy gatunków informacyjnych wybrano z każdego czasopisma po 2 gatunki (czyli po 10 egzemplarzy wzmianek i wiadomości prasowych). W przypadku gatunków publicystycznych przeprowadzono analizę egzemplaryczną, do której wybrano z każdego czasopisma 2 dwa gatunki (tj. po 4 egzemplarze esejów i reportażów problemowych). Moja metoda opiera się na analizie wybranych tekstów z perspektywy zabiegów autora (tj. środków językowych, których używa; jego stosunku do adresata, sposobu, w jaki wypowiada się o tradycji) oraz pod kątem realizowanej w tekstach funkcji. Niniejsza dysertacja wprowadza nową perspektywę, pokazując jak gatunki prasowe realizują się w środowisku nieprofesjonalnym (w lokalnej prasie tworzonej przez seniorów).The submitted doctoral thesis titled “ Local German- and Polish-language press from a linguistic and cultural perspective – a contrastive genre study” is part of a trend of contrasting genological research and also includes inspirations from textology and press studies. The key concept for the following solutions is made of a genre, which is seen as a dynamic and conventional communication example. In addition to the genelogical issues discussed in the study, cultural aspects also play a significant role. The main topic of the following thesis is a detailed comparative analysis of press genres (references, press releases, essays, and feature articles) taken from the German- and Polish-language local press. It is important to underline that the empirical analysis was conducted in two stages, which means that the analysis of the news genres were selected from each magazine two genres each (i.e., ten copies of references and press releases). In the case of journalistic genres an exemplary analysis was carried out on journalistic materials, for which two genres were selected from each magazine (i.e., four essay copies and problem-oriented reportages). My method is based on the analysis of selected texts from the perspective of the author (the linguistic means they use, their views of the addressee, their way of talking about tradition) and in the terms of the function realized in the texts. The following dissertation introduces a new perspective, showing how press genres are realized in a non-professional way (in the local press created by seniors)

Risk factors and frequency of symptoms of depressive disorders in children from primary schools in Leżajsk

Promotor: prof. dr hab. n. med. Artur Mazur ; dr n. zdr. inż. Marek Biesiadecki - 350 s.Praca doktorska pt. „Czynniki ryzyka i częstość występowania symptomów zaburzeń depresyjnych u dzieci ze szkół podstawowych w Leżajsku”, autorstwa lek. Zdzisława Michała Zawilskiego, podzielona jest na dwie główne części. Pierwsza część stanowi ogólne podsumowanie informacji uzyskanych na podstawie dotychczasowych wieloletnich badań zjawiska depresji, ze szczególnym uwzględnieniem populacji dziecięcomłodzieżowej, druga zaś prezentuje wyniki autorskiej pracy badawczej. W badawczej części pracy, po przedstawieniu celów badania, autor szczegółowo omawia populację badaną, metody użyte w pracy oraz wyniki uzyskane w jej toku. Po zaprezentowaniu wyników, następuje dyskusja konfrontująca je z wynikami badań innych autorów, w dalszej kolejności podsumowanie efektów pracy badawczej w skali lokalnej oraz ich ewaluacja i propozycje praktycznych implikacji. Zestawienie wyników pochodzących z badania autorskiego z danymi uzyskanymi w innych badaniach utwierdza w przekonaniach co do jakości i znaczenia czynników ryzyka występowania depresji w populacji dzieci 7-14-letnich, jednocześnie zaś część porównań wskazuje na możliwy wzrost częstości występowania, jak i nasilenia syndromu depresyjnego, połączony z prawdopodobnym obniżeniem wieku, w jakim ujawniają się jego pierwsze symptomy w danej grupie wiekowo-rozwojowej.The doctoral dissertation "Risk Factors and the Prevalence of Depressive Disorder Symptoms in Children from Primary Schools in Leżajsk" by Zdzisław Michał Zawilski, MD, is divided into two main parts. The first summarizes information obtained from previous multi-year studies of depression in general, with particular emphasis on the child and adolescent population, while the second presents the results of the author's research. In the research section, after presenting the study's objectives, the author provides a detailed discussion of the study population, the methods used, and the results obtained. The presentation of the results is followed by a discussion comparing them with the research findings of other authors. This is followed by a summary of the local research findings, their evaluation, and proposals for practical implications. The comparison of the results from the author’s study with data obtained in other studies confirms the beliefs about the quality and importance of risk factors for depression in the population of 7-14-year old children, while at the same time some comparisons indicate a possible increase in the frequency and severity of the depressive syndrome, combined with a probable lowering of the age at which its first symptoms appear in a given age-developmental group

Hanna Krall's Reportage Work: The Evolution of Genre and Style

Promotor: prof. dr hab. Grażyna Filip - 405 s.Wskazanie dominant ewolucyjności gatunku i stylu reportaży literackich oraz mikropowieści Hanny Krall wiąże się przede wszystkim z pytaniem o granice kreacjonizmu w sztuce dziennikarskiej. Badacze wskazują na wyznaczniki reporterskiego konceptyzmu, dzięki któremu mistrzowie zawodu nie tylko poszerzają granice gatunku, ale i twórczo wykorzystują dokonania poprzedników. W reporterskiej materii nieustannie toczy się gra między formami normatywnymi, spetryfikowanym uzusem, a fakultatywnymi rozwiązaniami. Wskazany proces nigdy się nie kończy. Gatunki są bowiem bytami polimorficznymi, polifonicznymi i politypicznymi. Wykazują zatem zdolność do transgresji. Niniejsza dysertacja ma na celu wypełnienie luki badawczej w polskiej genologii lingwistycznej i medialnej (dookreślonej prasowo). Hanna Krall, jedna z najwybitniejszych reporterek współczesności, nie doczekała się ani rzetelnej monografii, ani zwartych analiz wskazujących na unikatowość i odrębność jej twórczych eksperymentów wyprofilowanych aspektowo w perspektywie dyskursywnej. Ich rozproszenie i doraźność nie budują zwartej publikacji wymodelowanej językoznawczo. Zauważyłam, że badacze, zwłaszcza literaturoznawcy, medioznawcy i praktycy zawodu, rozpatrują utwory reporterki zgodnie z kluczem, który wyznacza niezbyt rozległy horyzont oczekiwań.Identifying the dominant evolutionary genre and style of Hanna Krall's literary reportage and micro-novels is primarily linked to the question of the limits of creationism in the art of journalism. Researchers point to the determinants of journalistic conceptualism, thanks to which masters of the profession not only expand the genre's boundaries but also creatively utilize the achievements of their predecessors. Reporting is a constant interplay between normative forms, petrified usage, and optional solutions. This process never ends. Genres are polymorphic, polyphonic, and polytypical entities. They therefore demonstrate a capacity for transgression. This dissertation aims to fill a research gap in Polish linguistic and media genre studies (as defined by the press). Hanna Krall, one of the most distinguished reporters of our time, has received neither a thorough monograph nor a comprehensive analysis demonstrating the uniqueness and distinctiveness of her creative experiments, profiled in a discursive perspective. Their dispersion and immediacy do not lend themselves to a coherent, linguistically informed publication. I have noticed that researchers, especially literary and media scholars, and practitioners, consider the reporter's works according to a framework that sets a rather narrow horizon of expectations

Criminal Aspects of Artificial Intelligence

Promotor: dr hab. Anna Golonka, prof. UR - 452 s.Celem opracowania jest wskazanie problemów wynikających z szybkiego rozwoju technologicznego w zakresie systemów sztucznej inteligencji (dalej AI), który nie jest dostatecznie powiązany z tempem powstawania adekwatnych regulacji prawnokarnych. Rozważania zawarte w pracy mają na celu ukazanie zagadnień związanych, przede wszystkim, z odpowiedzialnością karną za czyny popełniane z użyciem systemów AI na podstawie wybranych obszarów życia społecznego i gospodarczego z uwzględnieniem stopnia autonomiczności ich działania. Podstawę do przygotowania opracowania stanowiła głownie metoda dogmatyczno-prawna, która pozwoliła na interpretację obowiązujących regulacji prawnych, zaś z uwagi na konieczność porównania regulacji unijnych z regulacjami polskimi, w opracowaniu zastosowano także metodę prawno-porównawczą. Opracowanie zostało oparte również o metodę historyczno-prawną, celem wyjaśnienia i udowodnienia starożytnych źródeł pochodzenia AI oraz jej stopniową ewolucję. Wynikiem przeprowadzonych rozważań jest wskazanie w ramach wniosków de lege lata, że w obecnym stanie prawnym choć czyny popełnione z użyciem systemów AI mogą podlegać penalizacji na gruncie analizowanych polskich przepisów, to jednak ochrona ta jest fragmentaryczna i niewystarczająca. W związku z tym, w pracy opowiedziano się za ostrożnym, ale zdecydowanym kierunkiem zmian legislacyjnych, zmierzających do uelastycznienia ram prawa karnego w zakresie odpowiedzialności za zdarzenia generowane przez AI. Propozycje de lege ferenda przedstawione w pracy zmierzają do zapewnienia większej spójności systemowej i skuteczności ochrony praw jednostki, przy jednoczesnym zachowaniu podstawowych zasad prawa karnego.The aim of this study is to identify problems resulting from the rapid technological development of artificial intelligence systems (hereinafter AI), which is not sufficiently linked to the pace of development of adequate criminal law regulations. The discussion contained in this work aims to present issues related, primarily, to criminal liability for acts committed using AI systems, based on selected areas of social and economic life, taking into account the degree of autonomy of their operation. The study was primarily based on a dogmatic-legal approach, which allowed for the interpretation of applicable legal regulations. Due to the need to compare EU regulations with Polish regulations, the study also employed a comparative-legal approach. The study also relies on a historical-legal approach to explain and prove the ancient origins of artificial intelligence and its gradual evolution. The de lege lata conclusions of the analysis indicate that, under the current legal framework, although acts committed using AI may be subject to criminalization under the analyzed Polish provisions, this protection is insufficient. Therefore, this paper advocates for a cautious but decisive legislative approach aimed at making the criminal law framework more flexible regarding liability for events generated by AI. The de lege ferenda proposals presented in this paper aim to ensure greater systemic coherence and effective protection of individual rights, while maintaining the fundamental principles of criminal law

36 views EC - series of artistic prints. Adaptation of the mokuhanga technique

Promotor: dr hab. Paweł Bińczycki, prof. UR - 152 s.Praca prezentuje kompleksowe podejście do adaptacji tradycyjnej japońskiej techniki drzeworytniczej mokuhanga do warunków polskich. Wychodząc od rysu historycznego oraz omówienia specyficznych cech i ewolucji samej techniki, autor zwraca uwagę na jej walory artystyczne i ekologiczne, a także na ograniczenia związane z dostępnością materiałów. Centralnym punktem badań jest cykl graficzny pt. 36 widoków EC, inspirowany słynnymi 36 widokami Góry Fudżi Katsushika Hokusai. Zamiast charakterystycznego japońskiego pejzażu, w pracach autora pojawia się dominanta lokalnego krajobrazu inspirowana kominem Elektrociepłowni. Zabieg ten podkreśla uniwersalność formy oraz możliwości interpretacyjne, łącząc dalekowschodnie dziedzictwo artystyczne z współczesnym industrializmem. W toku eksperymentów przedstawiono m.in. wyniki badań nad różnymi gatunkami drewna, narzędziami do rzeźbienia i farbami, co pozwoliło wypracować propozycje rozwiązań dla twórców. Praca omawia również specyfikę farb wodnych na bazie kleju nori oraz kwestie technik uszlachetniających charakterystycznych dla mokuhanga. Rezultatem jest nie tylko zestaw autorskich grafik, ale też wskazówki praktyczne i refleksje teoretyczne, które mogą być przydatne dla artystów oraz pedagogów sztuki zainteresowanych rozwijaniem warsztatu w duchu tradycyjnej, a jednocześnie wciąż żywej i podatnej na innowacje, techniki drzeworytu japońskiego.This work presents a comprehensive approach to adapting the traditional Japanese mokuhanga woodblock printing technique to Polish conditions. Beginning with a historical overview and a discussion of the technique’s distinctive features and evolution, the author highlights its artistic and ecological value as well as the limitations stemming from material availability. The focal point of the research is the graphic series 36 Views of EC, inspired by Katsushika Hokusai’s famous 36 Views of Mount Fuji. Instead of the characteristic Japanese landscape, the author’s works incorporate a local landmark inspired by a power plant chimney. This choice underscores the universality of form and the potential for interpretation, linking East Asian artistic heritage with contemporary industrialism. Over the course of experimentation, the study presents findings on various wood species, carving tools, and paints, which inform proposed solutions for creators. The work also addresses the specifics of water-based inks using nori glue and explores finishing techniques characteristic of mokuhanga. As a result, it offers not only a series of original prints but also practical insights and theoretical reflections that may prove valuable for both artists and art educators interested in developing their practice in the spirit of this traditional yet still vibrant and adaptable Japanese woodblock printing technique