„Wykazy czasopism MNiSW 2017 i 2019”, „ICI Journal Master List 2014–2017” a polskie czasopisma z historii nauki, historii, filozofii nauki oraz naukoznawstwa

The article presents the results of the evaluation of the Polish journals from the history of science, history, philosophy of science, and science of science, based on the “List of journals of the Ministry of Science and Higher Education in Poland 2017 & 2019” and “ICI Journal Master List 2014–2017”. A comment has also been added to these results. The following facts were noted:a) the fact that there is a negative correlation between the journal’s rating in the “List of journals MNiSW 2019” and the journal’s ratings in the “ICI Journal Master List 2014–2017” for journals from the history and history of science;b) the fact that the presence of the journal in the DOAJ does not raise the ministerial rating of the journal;c) the fact that the evaluation of the journal in the Scopus database has not significantly affected the increase in the ministerial rating: the rating depends on the discipline and sub-discipline;d) the fact that journals from the ministerial program “Support for scientific journals 2019–2020” (WCN 2019–2020) and ERIH+ received 20 to 70 points; their ministerial ratings depend on discipline and sub-discipline.In addition, it was hoped that for the good of Polish science, some errors of the “List of journals of the Ministry of Science and Higher Education of the Polish Republic 2019” would be removed in a short time, as some magazines received too low marks (this statement results from a comparison of journals’ achievements, including bibliometric indicators).W artykule przedstawiono wyniki ewaluacji czasopism z historii nauki, historii, filozofii nauki oraz naukoznawstwa na podstawie „Wykazu czasopism MNiSW 2017”, „Wykazu czasopism MNiSW  2019” oraz „ICI Journal Master List 2014–2017”. Dodano także komentarz do tych wyników. Zwrócono uwagę na następujące fakty:a) fakt istnienia ujemnej korelacji między oceną czasopisma w „Wykazie czasopism MNiSW 2019” a oceną czasopisma na „ICI Journal Master List 2014–2017” dla czasopism z historii i historii nauki;b) fakt, że obecność czasopisma w DOAJ nie podniosła oceny ministerialnej czasopisma;c) fakt, że ocena czasopisma w bazie danych Scopus nie wpłynęła w znaczący sposób na wzrost oceny ministerialnej: ocena ta zależy od dyscypliny i subdyscypliny;d) fakt, że czasopisma z listy programu ministerialnego „Wsparcie dla czasopism naukowych 2019–2020” (WCN 2019–2020) oraz ERIH+ otrzymały od 20 do 70 punktów; ich ministerialna ocena zależy od dyscypliny i subdyscypliny.Ponadto wyrażono nadzieję, że dla dobra polskiej nauki w krótkim czasie usunięte zostaną pewne błędy „Wykazu czasopism MNiSW 2019”, gdyż niektóre czasopisma otrzymały nieadekwatne oceny (stwierdzenie to wynika z porównania dokonań czasopism, w tym wskaźników bibliometrycznych)

Odpowiedź na pracę dr. Pawła E. Tomaszewskiego pt. „Komentarz do artykułu Mariusza W. Majewskiego opublikowanego w Studia Historiae Scientiarum 17 (2018), ss. 89–117”

The article is a response to the polemical commentary by Paweł E. Tomaszewski, PhD, published in the current volume of the journal Studia Historiae Scientiarum 18 (2019), regarding the author’s earlier article on the work of the Institute of Metallurgy and Metal Science at the Warsaw University of Technology with the addenda to the biography of Jan Czochralski, published in the previous volume of the journal.It is well known that any attempt to compile the history of any issue requires critical approach to historical sources and that acquiring information collected in archival sources, the press and memoirs requires from the researcher a diligent and thorough comparative work. However, the problem arises when an author of a future publication has only few sources at his disposal, or even only one, which was the case here.The article answers the doubts bothering Paweł E. Tomaszewski regarding the financing of the construction and equipment of the Institute of Metallurgy and Metallurgy at the Warsaw University of Technology and the origin and work of Jan Czochralski. The issues of the enterprises Zakłady Hohenlohe SA, Wspólnota Interesów and Wspólnota Interesów Górniczo-Hutniczych SA were also discussed.The author proposes that a systematic team inquiry into both press and archival resources regarding Jan Czochralski should be carried out, and researchers should be allowed access to respective private archives. This will allow for a more research-grounded historical syntheses of Jan Czochralski.Niniejszy artykuł jest odpowiedzą na polemiczny komentarz dr. Pawła E. Tomaszewskiego, opublikowany w bieżącym tomie czasopisma Studia Historiae Scientiarum 18 (2019), dotyczący wcześniejszego artykułu autora (M.W. Majewskiego) na temat prac Instytutu Metalurgii i Metaloznawstwa przy Politechnice Warszawskiej oraz uzupełnień do biografii Jana Czochralskiego, opublikowanego w poprzednim tomie czasopisma.Jest dobrze wiadomo, każda próba opracowania historii jakiegokolwiek zagadnienia wymaga podjęcia krytyki źródeł historycznych i pozyskanie informacji zgromadzonej w źródłach archiwalnych, prasie oraz memuarystyce wymaga od badacza podjęcia rzetelnej pracy porównawczej. Jednakże, problem powstaje wówczas, gdy autor przyszłej publikacji dysponuje tylko nielicznymi źródłami, a nawet tylko jednym – tak było w przypadku badań autora (M.W. Majewskiego).Autor udzielił odpowiedzi na nurtujące dr. Pawła E. Tomaszewskiego wątpliwości dotyczące finansowania budowy i wyposażenia Instytutu Metalurgii i Metaloznawstwa przy Politechnice Warszawskiej oraz pochodzenia i prac Jana Czochralskiego. Przybliżono również problematykę Zakładów Hohenlohe SA, „Wspólnoty Interesów” i Wspólnoty Interesów Górniczo-Hutniczych SA.Autor postuluje przeprowadzenie systematycznej zespołowej kwerendy zarówno prasoznawczej, jak i archiwalnej dotyczącej Jana Czochralskiego, a także udostępnienie badaczom archiwów prywatnych dotyczących tej postaci. Pozwoli to tworzyć bardziej ugruntowane źródłowo syntezy historyczne Jana Czochralskiego

Botanika na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie (Vilna, Vilnius) (1919–1939)

The university in Vilna (in Polish: Wilno, now: Vilnius, Lithua­nia), founded in 1579, by Stefan Batory (Stephen Báthory), King of Poland and Grand Duke of Lithuania, was a centre of Polish botany in 1780–1832 and 1919–1939.In the latter period the university functioned under the Polish name Uniwersytet Stefana Batorego (in English: Stefan Batory Uni­versity). It comprised six departments connected with botany (Gen­eral Botany, Pharmacognosy and Cultivation of Medicinal Plants, Plant Taxonomy, Botanical Garden, Garden of Medicinal Plants, and Natural History Museum).There worked such distinguished scientists, as: Jakub Mowszo­wicz (1901–1983), phytogeographer and phytosociologist; Jan Muszyński (1884–1957), botanist and pharmacist; Bronisław Szakien (1890–1938), cytologist and mycologist; Piotr Wiśniewski (1881–1971), physiologist; and Józef Trzebiński (1867–1941), mycologist and phytopathologist. Ca. 300 publications (including ca. 100 sci­entific ones) were printed in the period investigated, dealing mainly with morphology and anatomy, cytology, plant physiology, floristics (floristic geography of plants), systematics (taxonomy) of vascular plants, mycology and phytopathology, ecology of plant communi­ties (phytosociology), as well as ethnobotany, and history of botany. Stefan Batory University was also an important centre of teaching and popularization of botany in that region of Europe.The aim of the article is to describe the history of botany at the Stefan Batory University in 1919–1939.Uniwersytet w Wilnie (w języku angielskim: Vilna, obecnie: Vilnius w Republice Litewskiej), założony w 1579 r. przez Stefana Batorego, króla Polski i wielkiego księcia Litwy, był ośrodkiem polskiej botaniki w latach 1780–1832 oraz 1919–1939. W tym ostatnim okresie funkcjonował pod nazwą Uniwersytet Stefana Batorego (w języku angielskim: Stefan Batory University).W latach 1919–1939 zorganizowano następujące zakłady związane z botaniką: Botaniki Ogólnej, Farmakognozji i Hodowli Roślin Lekarskich, Systematyki Roślin, Ogród Botaniczny, Ogród Roślin Lekarskich oraz Muzeum Przyrodnicze.W ośrodku wileńskim pracowali wybitni uczeni, m.in. Jakub Mowszowicz (1901–1983), fitogeograf i fitosocjolog; Jan Muszyński (1884–1957), botanik i farmaceuta; Bronisław Szakien (1890–1938), cytolog i mykolog; Piotr Wiśniewski (1881–1971), fizjolog oraz Józef Trzebiński (1867–1941), mykolog i fitopatolog. Badacze roślin ogłosili drukiem ok. 300 publikacji (w tym ok. 100 naukowych) dotyczących głównie morfologii i anatomii, cytologii, fizjologii roślin, florystyki (florystycznej geografii roślin), systematyki (taksonomii) roślin naczyniowych, mykologii i fitopatologii, ekologii zbiorowisk roślinnych (fitosocjologii), a także etnobotaniki i historii botaniki. Uniwersytet Stefana Batorego był również ważnym ośrodkiem nauczania i popularyzacji botaniki w tym regionie Europy.Celem artykułu jest opracowanie historii botaniki na Uniwersytecie Stefana Batorego w latach 1919–1939

Wprowadzenie do tematyki sesji roboczej „Polskie czasopisma naukowe z dyscyplin: «historia i filozofia nauki» oraz «naukoznawstwo» – aktualne wyzwania” (Kraków, 25 czerwca 2019 r.) i konkretne propozycje rozwiązań organizacyjno-redakcyjnych ...

The article presents an introduction to the topic of the Working Session “Polish scientific journals from disciplines: «history and philosophy of science» and «science of science» – current challenges” organized by the PAU Commission on the History of Science in Kraków on 25 June 25 2019, along with specific proposals of organizational and editorial solutions for journals and publishing houses, as well as of legislative solutions regarding the principles of journal evaluation.W artykule przedstawiono wprowadzenie do tematyki sesji roboczej „Polskie czasopisma naukowe z dyscyplin: «historia i filozofia nauki» oraz «naukoznawstwo» – aktualne wyzwania”, zorganizowanej przez Komisję Historii Nauki PAU w Krakowie w dniu 25 czerwca 2019 r., wraz z konkretnymi propozycjami rozwiązań organizacyjno-redakcyjnych dla czasopism i wydawnictw oraz rozwiązań legislacyjnych dotyczących zasad ewaluacji czasopism

Polscy matematycy i polska matematyka w czasach I wojny światowej. Część II. Cesarstwo Rosyjskie

In the second part of our article we continue presentation of individual fates of Polish mathematicians (in a broad sense) and the formation of modern Polish mathematical community against the background of the events of World War I. In particular we focus on the situations of Polish mathematicians in the Russian Empire (including those affiliated with the University of Warsaw, reactivated by Germans, and the Warsaw Polytechnics, founded already by Russians) and other countries.W drugiej części artykułu kontynuujemy przedstawianie indywidualnych losów matematyków polskich (w szerokim sensie) oraz kształtowanie się nowoczesnego polskiego środowiska matematycznego na tle wydarzeń pierwszej wojny światowej. W szczególności skupiamy się na sytuacji matematyków polskich w Cesarstwie Rosyjskim (także tych związanych z reaktywowanym przez Niemców Uniwersytetem Warszawskim i utworzoną jeszcze przez Rosjan Politechniką Warszawską) i innych krajach

„Możemy i musimy”: Naukowość pisarstwa historycznego o związkach zawodowych w Związku Radzieckim w latach 20. XX wieku

In the 1920s, the young Soviet Republic, rejecting the old social system, turned to the study of the past. Instead of engaging with professional historians, the new regime initiated a whole range of large-scale participatory projects incorporated into political and public institutions to produce new, revolutionary history. In this article, instead of approaching this topic in terms of ideology and memory I put it in the context of history of science. Focusing on the case of trade unions, I suggest considering the early Soviet non-academic history-writing as a form of radical citizen science. Even though trade unionists had no special education, they dared to use scientific methods in their research that ended with positive results. This story allows us to question the opposition between amateurs and professionals in the field of citizen science.W latach 20. XX wieku młoda Republika Radziecka odrzuciwszy stary układ społeczny zwróciła się ku badaniom przeszłości. Zamiast współpracować z profesjonalnymi historykami, nowy reżim zapoczątkował całą gamę dużych projektów partycypacyjnych pod kontrolą instytucji politycznych i publicznych, których celem było stworzenia nowej, rewolucyjnej historii. W tym artykule zamiast podchodzić do tego tematu w kategoriach ideologii i pamięci, umieściłem go w kontekście historii nauki. Skupiając się na przypadku związków zawodowych, sugeruję rozważenie wczesnego sowieckiego, nieakademickiego pisarstwa historycznego jako formie radykalnej nauki obywatelskiej. Mimo że związkowcy nie mieli kierunkowego wykształcenia, odważyli się wykorzystać metodę naukową w swoich badaniach zwieńczonych pozytywnymi rezultatami. Przykład ten pozwala nam kwestionować opozycję między amatorami i profesjonalistami w dziedzinie nauki obywatelskiej

Rola historii nauki w działalności naukowej, dydaktycznej i filozoficznej Mariana Smoluchowskiego

Marian Smoluchowski (1872–1917) was an outstanding Polish physicist, known e.g. as a pioneer of statistical physics. His short paper about history of physics in Poland represents the initial study in this field. It was cited many times, creating the starting point for the historiography of physics in Poland. However, the role of history of science played in Smoluchowski’s activities was never systematically analyzed before. This article concentrates on three main domains of Smoluchowski’s activities involved with history of science: scientific, didactic and philosophical. It reveals that for Smoluchowski the importance of history of science was determined by its cultural impact. History of science played the important role in crystallization of his philosophical concepts, as well as in didactics revealing the internal dynamics of science and inspiring to new discoveries. The last issue is tied with specific methodological approach to physics called by Smoluchowski ‘romanticism of science’. This paper shows that Smoluchowski was not only a pioneer of history of physics in Poland, but also prepared some foundations for future development of this field of research.Marian Smoluchowski (1872–1917) był wybitnym polskim fizykiem, znanym m.in. jako pionier fizyki statystycznej. Jego krótka praca o historii fizyki w Polsce stanowi pionierskie opracowanie tego zagadnienia, była cytowana wiele razy, tworząc punkt wyjścia do dalszych badań nad historią fizyki w Polsce. Należy jednakże podkreślić, że nigdy nie poddano systematycznej analizie zagadnienia roli historii nauki w działalności naukowej Smoluchowskiego. W niniejszej pracy skupiono się na trzech obszarach działalności związanych z historią nauki: badawczym, dydaktycznym i filozoficznym. Wskazano, że doniosłość historii nauki dla Smoluchowskiego brała się z jej kulturowego znaczenia. Historia nauki odegrała ważną rolę w procesie krystalizacji koncepcji filozoficznych wybitnego fizyka, a także w dydaktyce fizyki, ukazując wewnętrzną dynamikę rozwoju nauki i inspirując do nowych odkryć. To ostatnie zagadnienie jest ściśle związane ze specyficznym podejściem metodologicznym Smoluchowskiego do fizyki, nazwanym przez niego „romantyzmem nauki”. W artykule wskazano nie tylko, że Smoluchowski jest pionierem historii fizyki w Polsce, ale też że przygotował podstawy dla przyszłego rozwoju tej dyscypliny

Stan rywalizacji: priorytetowe znaczenie biosyntezy prekursora kalcytoniny i zniekształcenia pojęciowe

Until the 1950s, the first results in the studies of calcitonin-thyrocalcitonin were ignored in the accepted research scheme. However, it was José Fernández Nonídez from the Spanish School of Histology, died in Augusta (Georgia, USA) in 1947, whose expertise in the parafollicular cells of the mammalian thyroid had led him to an advanced understanding of this separate endocrine organ, which secretes calcitonin. The antecedent of the secretion was present in the cytoplasm of these cells, which Nonídez explained in a paper published in 1932.In 1973, a Spanish group from the Instituto Gregorio Marañón (Madrid) leading the research into the ectopic production of calcitonin identified the precursor responsible for its biosynthesis. Nonetheless, given the informal power in connection with the communication between the scientists, this significative contribution was absolutely discarded in terms of acknowledgment within their social circle. The services responsible for dissemination of scientific knowledge considered that priority should be given to another group of young scientists dedicated to pro-calcitonin evidence.The nature and extent of informal communication are highlighted in countries with different measures to guarantee the autonomy and independence of their state powers. Irrespectively of political circumstances, the paper is focused on the competition between two different approaches in science particularly important for progress in medicine: the perspective presented by experimental studies in basic sciences (in animals) and the models developed in clinical sciences.Do lat 50. XX w. nie uwzględniano w przyjętym schemacie badawczym pierwszych dowodów przemawiających za istnieniem kalcytoniny-tyrokalcytoniny. Jednakże, znajomość przez José Fernándeza Nonídeza (z hiszpańskiej szkoły histologii, który zmarł w Augusta (Georgia, USA) w 1947 r.) komórek pęcherzykowych tarczycy ssaków doprowadziła go do zaawansowanego rozumienia tarczycy jako odrębnego narządu endokrynnego, wydzielającego kalcytoninę. W artykule opublikowanym w 1932 r. Nonídez wyjaśnił, że prekursor wydzielania znajdował się w cytoplazmie komórek tarczycy.W 1973 r. hiszpańska grupa z Instituto Gregorio Marañón (Madryt), prowadząca badania nad ektopowym wydzielaniem kalcytoniny, zidentyfikowała prekursora odpowiedzialnego za biosyntezę kalcytoniny. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę nieformalną władzę związaną z komunikacją między naukowcami, znaczący wkład Nonídeza został absolutnie odrzucony i nie zdobył uznania w tej grupie społecznej. Upowszechnianie usług wiedzy naukowej spowodowało, że przyznano priorytet odkrycia grupie młodych naukowców zajmujących się badaniami pro-kalcytoniny.Podkreślono charakter i zakres nieformalnej komunikacji w krajach, które wykorzystują różne środki dla zagwarantowania autonomii i niezależności uprawnień państwowych.Niezależnie od uwarunkowań politycznych artykuł koncentruje się na konkurencji między dwoma różnymi podejściami w nauce, szczególnie ważnymi dla postępu w medycynie: perspektywą przedstawioną w badaniach eksperymentalnych w naukach podstawowych (u zwierząt) i modelach opracowanych w naukach klinicznych

Evolutionary transformation of the journal. Part 6

The article outlines the sixth phase of the development of the journal Studia Historiae Scientiarum (previous name Prace Komisji Historii Nauki PAU / Proceedings of the PAU Commission on the History of Science).The information is provided on the following matters: the journal obtaining the award in the ministerial program “Support for scientific journals 2019–2020” (in April 2019), the evaluation of the magazine in “ICI Master Journal List 2017” (published at the end of 2018) and in “List of journals of the Ministry of Science and Higher Education of the Polish Republic 2019” (published on 31 July 2019), the indexation of the journal in the Scopus database (from September 2019), the implementation of the service Similarity Check (Crossref), the works on updating the journal’s website in OJS (3.1.2.1.), the number of foreign authors and the number of reviewers of the current volume of the journal.Naszkicowano szósty etap rozwijania czasopisma Studia Historiae Scientiarum (wcześniejsza nazwa Prace Komisji Historii Nauki PAU).Podano informacje o zdobyciu przez czasopismo wyróżnienia w ramach ministerialnego programu „Wsparcie dla czasopism naukowych 2019–2020” (w kwietniu 2019 r.), ewaluacji czasopisma w „ICI Master Journal List 2017” (opublikowanym u końca 2018 r.) i „Wykazie czasopism MNiSW 2019” (opublikowanym 31 lipca 2019), indeksacji czasopisma w bazie Scopus (od września 2019), wdrożeniu usługi Similarity Check (Crossref), pracach nad aktualizacją strony internetowej czasopisma w OJS (3.1.2.1.) oraz liczbie zagranicznych autorów i liczbie recenzentów bieżącego tomu czasopisma

Piotr Flin (1945–2018) – wspomnienie

In this note we present brief curriculum vitae and scientific achievements of the recently deceased astronomer Piotr Flin.W artykule omówiono zwięźle sylwetkę i dorobek naukowy zmarłego niedawno astronoma dra hab. Piotra Flina