Finansowanie szkolnictwa wyższego

The expansion of higher education in OECD countries and beyond is both essential and desirable. However, it is a costly endeavour, faced with competitive imperatives in the struggle for budget outlays. Hence, the finances of higher education are an issue of weight which has not yet been recognised in all countries, and a highly sensitive political matter. The author puts forth key conclusions for higher education based on economic theory and presents them against conclusions which stem from the experience of individual countries. On this background, he evaluates the reforms announced in the United Kingdom in 2004. In conclusion, the author summarises what remains to be done in this field.Ekspansja szkolnictwa wyższego w krajach OECD i poza tym ugrupowaniem jest zarazem niezbędna, jak i pożądana. Jest ona wszakże kosztowna i napotyka rywalizujące imperatywy jeśli chodzi o wydatkowanie środków z budżetu. Sprawy finansów szkolnictwa wyższego mają zatem wagę, która jeszcze nie została doceniona we wszystkich krajach. Kwestia ta jest też niezmiernie drażliwa politycznie. Autor formułuje główne wnioski dla szkolnictwa wyższego, jakie wynikają z teorii ekonomii i plasuje je obok wniosków wynikających z doświadczeń poszczególnych krajów. Na tle tych dwóch elementów ocenia również reformy, jakie zapowiedziano w 2004 r. w Wielkiej Brytanii. W części poświęconej konkluzjom nakreśla pokrótce, co pozostało jeszcze w tej kwestii do zrobienia

Transformations and Reforms of European Health Care Systems: The Case of Estonia

The purpose of this article is to present the main directions of changes in the Estonian health care system following the transformation of the national economy and the accession of Estonia to the European Union. Special attention has been paid to the ways of sourcing, and the collection and redistribution of financial resources allocated to health care in different periods of the transformation. The initial changes introduced far-reaching decentralization of the health system, while further reforms led to his re-centralization. The intensity of the re-centralization of finance and health management processes was accelerated after 2008, when the impact of the global financial crisis on the condition of the economy of Estonia was significant. As a result of the introduced changes, Bismarck’s mixed system - a hybrid system - has been formed.Celem artykułu jest prezentacja głównych kierunków zmian wprowadzanych w estońskim systemie zdrowia po transformacji systemowej gospodarki narodowej i przystąpieniu Estonii do Unii Europejskiej. Szczególna uwaga została zwrócona na sposoby pozyskiwania, gromadzenia i redystrybucji środków finansowych przeznaczonych na opiekę zdrowotną w poszczególnych okresach wprowadzania zmian. Początkowe zmiany wprowadzały daleko idącą decentralizację systemu zdrowotnego, natomiast kolejne reformy doprowadziły do ponownej jego centralizacji. Nasilenie się procesów ponownej centralizacji finansowania i zarządzania ochroną zdrowia nastąpiło po roku 2008, w którym zaobserwowano znaczny wpływ światowego kryzysu finansowego na kondycję gospodarki Estonii. W rezultacie wprowadzanych zmian ukształtował się mieszany system Bismarcka, zwany również hybrydowym

Regional Determinants of the Development of Small and Medium Enterprises

Małe i średnie przedsiębiorstwa są ważnymi aktorami w gospodarce regionalnej, bowiem rozbudowa tego sektora stymuluje rozwój gospodarczy i społeczny danego regionu, przyczyniając się do wyrównywania regionalnych dysproporcji w rozwoju, co prowadzi do poprawy ekonomiki regionu oraz warunków życia społeczności lokalnych. Z drugiej strony uwarunkowania regionalne mogą mieć pozytywny (stymulatory), jak również negatywny (bariery) wpływ na funkcjonowanie podmiotów gospodarczych w danym regionie. Celem artykułu jest próba identyfikacji i klasyfikacji czynników rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw na podstawie studiów literatury przedmiotu. W pierwszej części artykułu skoncentrowano się na analizie czynników zewnętrznych wynikających z warunków otoczenia oraz wewnętrznych związanych z osobą przedsiębiorcy i przedsiębiorstwem, natomiast druga część poświęcona jest analizie wpływu tych czynników na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw

Finansowanie ochrony zdrowia z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej

Accepting the argument that the financial means dedicated to health protection are limited, the author of the paper emphasizes the need to use external sources of financing, in this case European Union structural funds. This paper attempts to answer the question of to what extent the sources from the European Regional Development Fund, and the European Social Fund, have influenced, or can influence the improved efficiency of the health protection system in Poland. The paper begins with the fundamental notions of health protection, the levels and forms of the delivery of health services, the subject range of the system (including the catalogue of beneficiaries), and the sources of finance. The most important (in the author’s opinion) current problems related to the organization and financing of health protection are also mentioned. Next, a general description of selected operating programs is presented with the examples of health protection projects financed from the structural funds that have already been implemented. The opportunities to fund these types of projects under the present financial perspective are also indicated. The subject matter of a detailed analysis presented in the paper concerns the Lubuskie province

Dwa lata później: uwagi o reformach w szkolnictwie wyższym i w nauce

The Author discusses dilemmas, difficulties and effects of the higher education and scientific institutions reform, that was launched two years ago. First, he points out the differences of solutions accepted by higher education and scientific institutions in Poland after the Second World War, as compared to the Soviet model. Having outlined the basic assumptions of the reform, the Author discusses the controversial issue of the scope of the state interventionism in both areas. He pays attention to the external obstacles, i.e., obstacles localized outside the system of scientific and higher education institutions, which influence formulation of policy toward such institutions. Also, he examines internal constrains of structural, organizational, societal and financial character. Next, the Author presents the genuine function of various financial mechanisms, their methods of application and coherence ratios. Also, dilemmas concerning applicability of competition rules in case of scientific activities and the question of research evaluation are discussed. He discusses the issue of transformation of scientific and educational institutions, examines factors hampering or keeping back the transformation process. The last paragraph of the paper presents issues concerning research and teaching staff - limits to the personnel management, selection procedures, barriers to young employees flow and aging of academicians.Autor omawia dylematy, trudności i konsekwencje reform zapoczątkowanych przed dwoma laty w Polsce w sferze nauki i szkolnictwa wyższego. Na wstępie pokazuje, w jakim stopniu kształtowane przez 40 lat po wojnie polskie rozwiązania w dziedzinie szkolnictwa i nauki różniły się od radzieckiego pierwowzoru. Po zarysowaniu podstawowych założeń reform autor przechodzi do omówienia kontrowersyjnego problemu - zakresu interwencji państwa w obu sferach. Zwraca uwagę na trudności zewnętrzne - tkwiące poza samą nauką - tworzenia polityki naukowej, a także na ograniczenia strukturalno-organizacyjne, społeczne i finansowe zawarte w systemie nauki. W dalszej części artykułu autor ukazuje rzeczywistą rolę mechanizmów finansowania nauki i szkolnictwa wyższego, sposób ich stosowania, stopień spójności, a także kłopoty związane z realizacją zasad konkurencji i oceny badań naukowych. Omawia problemy przebudowy instytucji badawczych i edukacyjnych oraz czynniki utrudniające lub opóźniające proces restrukturyzacji. W końcowej części artykułu przedstawia zagadnienia dotyczące personelu badawczego i nauczającego - ograniczenia polityki kadrowej, mechanizmów selekcji, bariery dopływu młodej kadry i starzenie się personelu

BANKI PUBLICZNE JAKO INSTYTUCJE MOBILIZUJĄCE FINANSOWANIE GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ

Banki z dominującym udziałem kapitału państwowego, stwarzają możliwości realizacji założeń w zakresie zmian związanych z rozwojem zrównoważonym i ochroną klimatu. W Europie istnieje silna grupa tego typu instytucji bankowych, które realizują różnego rodzaju przedsięwzięcia o znaczeniu społecznym i środowiskowym. Instytucje te stają się coraz bardziej efektywnew przezwyciężaniu głównych barier inwestycyjnych oraz zakłóceń rynku, powstrzymujących inwestycje w niskoemisyjną gospodarkę.Banki państwowe są coraz lepiej przystosowane do transferów kapitału do niskoemisyjnej gospodarki. Mogą elastycznie dostosowywać się do pojawiających się wyzwań i dzięki temuwypracowywać wiele korzyści. Ich cztery kluczowe przewagi są następujące: umiejętność projektowania i implementacji finansowych mechanizmów dostosowanych do określonych celów, wykorzystanie bogatego doświadczenia i wiedzy z zakresu finansów i aspektów technicznych realizowanych przedsięwzięć, występowanie w roli pośredników i mediatorów w procesie realizacji niskoemisyjnych inwestycji oraz silna reputacja długoterminowych inwestorów w przedsięwzięcia o charakterze społecznym i środowiskowym.Celem artykułu jest przedstawienie działań podejmowanych przez wybrane instytucje bankowe, w kierunku rozwoju mechanizmu finansowania gospodarki niskoemisyjnej. Uzyskanewnioski zostały sformułowane na podstawie analizy działań siedmiu wybranych europejskich instytucji bankowych

Metody oceny efektów finansowania przedsiębiorstwa

Podstawowym celem niniejszego rozdziału jest przedstawienie pożądanej polityki przedsiębiorstwa w zakresie pozyskiwania środków finansowych, a ponadto zapoznanie Czytelnika zwłaszcza z tymi źródłami finansowania przedsiębiorstwa, które jeszcze w tej chwili w Polsce są mniej znaczące i mniej popularne, ale które w przyszłości mogą okazać się bardzo istotne w kształtowaniu możliwości rozwojowych firm.Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomiczne

Promotion of Polish culture in Japan – outline of the situation

W artykule, w pierwszej części, zdefiniowane są główne obszary promocji kultury polskiej w świecie, z podziałem na dwa kierunki: wewnętrzny (terytorium Rzeczypospolitej Polskiej), oraz zewnętrzny (poza granicami Polski). Stwierdza się, że w chwili obecnej, mimo stale zwiększanych nakładów na promocję Polski i jej interesów w świecie oraz mimo znaczącej roli Japonii jako rynku dla polskiej kultury i sztuki, Japonia nie jest uznawana za kraj priorytetowy dla rozwijania współpracy kulturalnej. Wynika to z odległości geograficznej, nadal stosunkowo niskiego, w porównaniu z innymi krajami, zaangażowania inwestorów japońskich w Polsce oraz różnicy w podejściu do dóbr kultury w Polsce i Japonii. Przedstawione są dalej główne okresy historyczne, dające się wyodrębnić w działaniach polskich czynników rządowych na rzecz popularyzacji dokonań polskich twórców w tym kraju (autorka przyjęła, że są trzy): I. Okres międzywojenny (a więc obejmujący około dwudziestu lat), II. Okres powojenny do końca lat osiemdziesiątych (około czterdziestu pięć lat) oraz III. Okres najnowszy, po przemianach polityczno-społecznych (trwający już ćwierćwiecze). Przedstawione są główne dziedziny promocji i znajomości w Japonii kultury polskiej w poszczególnych okresach. Oprócz twórców znanych w świecie jeszcze przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości, takich jak laureaci literackiej nagrody Nobla: Henryk Sienkiewicz, Władysław Reymont, czy w muzyce Fryderyk Chopin, w okresie międzywojennym na arenę światową, w tym także do Japonii, wkracza polskie wzornictwo i sztuki plastyczne. Aktywna promocja kultury polskiej, poprzez ambasadę, placówki handlowe oraz impresariaty, nabiera po II wojnie światowej dynamiki dopiero w latach sześćdziesiątych. Znaczącą rozpoznawalność posiada tzw. „polska szkoła filmowa” (E. Munk, A. Wajda) i „polska szkoła plakatu” (J. Młodożeniec, H. Tomaszewski, F. Starowieyski, J. Lenica, W. Świerzy). Dużą renomę uzyskała polska pedagogika pianistyczna (H. Czerny-Stefańska, prof. A. Jasiński), uznaniem cieszą się polskie orkiestry filharmoniczne (Filharmonia Narodowa, Sinfonia Varsovia). Szczególne znaczenie mają dla twórców teatru nazwiska Jerzego Grotowskiego i Tadeusza Kantora. W okresie ostatniego ćwierćwiecza utrwaliła się wiodąca rola Polski jako swoistego lokalnego mocarstwa kulturowego, jeśli porównać to z sytuacją innych krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Dzięki staraniom Ambasady RP i Ministerstwa Spraw Zagranicznych, po wielu latach starań, dochodzi do otwarcia w listopadzie 2011 roku, pierwszego w Azji, Instytutu Polskiego w Tokio. Promocja kultury polskiej odbywa się obecnie poprzez organizację, finansowanie lub współfinansowanie, nadzór merytoryczny nad szeregiem wydarzeń służących upowszechnieniu dokonań polskich twórców, myślicieli, osobistości, ale także polskiego krajobrazu kulturowego. Polskie placówki współpracują z organizacjami pozarządowymi, takimi jak Forum Polska (założone w 2005 r.), Tama (organizacja polonijna). W ramach projektów rocznych realizowane są przedsięwzięcia służące popularyzacji różnych sfer aktywności myśli i twórczości Polaków. Specjalne znaczenie mają oddolne inicjatywy na rzecz przyjaźni z Polską i współpracy z polskimi artystami lub regionami w Polsce, stowarzyszenia lokalne. W dalszej części artykułu przedstawione są instytucje zaangażowane we wspieranie kultury polskiej i dziedzictwa narodowego w środowisku międzynarodowym, zwłaszcza zaś Instytut Adama Mickiewicza. Stwierdza się, że Japonia nie jest w jakiś sposób szczególnie wyróżniona w programach tej instytucji. W chwili obecnej, to jest na cztery lata przed setną rocznicą nawiązania oficjalnych stosunków, należy zastanowić się, jak dalej promować kulturę polską w Japonii. Jakie mechanizmy stosować, na jakich instytucjach się oprzeć, jak je finansować? To pytanie autorka pozostawia na koniec artykułu, przedstawiając dane szacunkowe kwot przeznaczanych w budżecie państwa na rozwój kultury (w latach 2008–2014). W konkluzji autorka dochodzi do wniosku, iż nawet bez znacznego zwiększenia nakładów finansowych można znakomicie poprawić efektywność działań promocyjnych poprzez polepszenie koordynacji współpracy między resortami: spraw zagranicznych, kultury i dziedzictwa narodowego, gospodarki, sportu i turystyki i polskimi instytucjami w Japonii. Najkorzystniejsze wydaje się autorce postawienie strategicznego celu, jakim byłoby przeprowadzenie znaczącej kampanii reklamowej Polski, jej „marki” i jej dokonań z okazji jubileuszu setnej rocznicy nawiązania stosunków oficjalnych, który przypada w 2019 roku.The organizers of the conference wish to acknowledge the National Bank of Poland’s generous funding of this publication

The Reforms of Financing the System of Health Protection in Poland

W rezultacie reform przeprowadzonych w minionej dekadzie, w Polsce funkcjonuje mieszany model finansowania usług medycznych. Z jednej strony występuje model, w których środki finansowe pochodzą ze składek osób ubezpieczonych lub z budżetu państwa, z drugiej – również z budżetu państwa finansowana jest określona grupa świadczeń (świadczenia wysokospecjalistyczne). Od 1999 r. finansowanie systemu opieki zdrowotnej opiera się na kilku źródłach. Największym z nich są składki na ubezpieczenie zdrowotne gromadzone w Narodowym Funduszu Ochrony Zdrowia; następnie środki publiczne pochodzące z budżetu państwa i w dalszej kolejności z budżetów jednostek samorządu terytorialnego, kończąc na pozabudżetowych funduszach celowych oraz w najmniejszym zakresie – środki organizacji społecznych, m.in. fundacji działających w tym zakresie. Ponadto ważną rolę w finansowaniu ochrony zdrowia ze środków prywatnych stanowią zasoby gospodarstw domowych, specjalistyczne fundusze tworzone w zakładach pracy oraz organizacje charytatywne. Generalnie finansowanie jest kluczowym zagadnieniem reformy opieki zdrowotnej wobec pozostałych problemów.The University of Bialystok (Poland