36 research outputs found
Detecting Errors in Korean Corpus based on GMM
In computational linguistics, a corpus is a large and structured set of language samples collected from real world text for a specific purpose. There are be various types of errors in the corpus because most corpus are built manually and/or semi-automatically and the errors are caused by human intervention. Such errors make corpus-based learning systems worse in performance. Many studies have therefore been conducted to detect and correct such errors in various ways and most studies have been done from pre-built corpus. Human intervention is, however, still required. In addition, error correction is not only very tedious as well as laborious and cost-expensive.
In this paper, we propose a method for detecting corpus errors using GMM clustering algorithm. The purpose of this paper to detect errors under the small size of corpus. That is, the proposed method can be used in developing corpus by integrating into annotation tools. The proposed method consists of three steps. The first step is to make word embedding vectors of some error-prone context. The second step is to reduce the dimension of the vectors because clustering with a large dimension of vectors is time-consuming. The third step is to group the reduced vectors and to detect outliers as errors.
For experiments, we have used two kinds of corpora: Korean dependency corpus and Korean semantic role labelling (SRL) corpus of which each one comprises only 1000 sentences. Our results show that the proposed method can serve as a error detector in early stage of corpus development. Our best results achieve recall of 65.15% for Korean dependency corpus and recall of 69.46% for Korean SRL corpus.
In the future, we will do research on representing features for detecting errors and also on correcting errors as well as detecting errors. Motivated by the proposed method, we will start to investigate error detection in case that there is a large tagged corpus.|๋ง๋ญ์น๋ ํน์ ๋ชฉ์ ์ ๊ฐ์ง๊ณ ์ธ์ด ํ๋ณธ์ ์ถ์ถํ ์งํฉ์ ์๋ฏธํ๋ค. ์ด๋ฐ ๋ง๋ญ์น์๋ ๋ชฉ์ ์ ๋ฐ๋ผ ๋ค์ํ ์ข
๋ฅ๊ฐ ์๋ค. ๋๋ถ๋ถ์ ๋ง๋ญ์น๋ ์ฌ๋์ ์์์
์ผ๋ก ๊ตฌ์ถ๋๊ธฐ ๋๋ฌธ์ ๋ค์ํ ์ค๋ฅ๋ค์ด ํฌํจ๋์ด ์์ผ๋ฉฐ, ์ค๋ฅ๊ฐ ํฌํจ๋ ๋ง๋ญ์น๋ฅผ ์ฌ์ฉํ๋ ์์คํ
์ ์ข์ ์ฑ๋ฅ์ ๊ธฐ๋ํ ์ ์๋ค. ์ด๋ฌํ ๋ฌธ์ ์ ์ ํด๊ฒฐํ๊ธฐ ์ํด ๋ค์ํ ๋ฐฉ๋ฒ์ผ๋ก ์ค๋ฅ๋ฅผ ํ์งํ๊ณ ์์ ํ๋ ์ฐ๊ตฌ๊ฐ ์งํ๋์๋ค. ํ์ง๋ง ๋๋ถ๋ถ์ ๋ฐฉ๋ฒ๋ค์ด ์ด๋ฏธ ์ ์๋ ๋ง๋ญ์น๋ฅผ ํ์ตํ์ฌ ์ค๋ฅ๋ฅผ ํ์งํ๊ณ ์์ ํ๋ค. ์ด๋ฌํ ์์
์ ์ฌ๋ฌ ๋ฒ ์ํํ์ฌ์ผ ํ๋ฉฐ ๋ง์ ๋น์ฉ์ด ์์๋๋ค. ์ด ๋ฌธ์ ๋ฅผ ๋ค์ ์ํ์ํค๊ธฐ ์ํด ๋ณธ ๋
ผ๋ฌธ์์๋ GMM(Gaussian Mixture Model)์ ์ด์ฉํ ๊ตฐ์งํ๋ฅผ ํตํด ์ค๋ฅ ํ์ง ๋ฐฉ๋ฒ์ ์ ์ํ๋ค. ๊ตฐ์งํ๋ ๋น์ง๋ํ์ต์ ํ ๋ฐฉ๋ฒ์ผ๋ก ํ์ง๊ฐ ๋ถ์ฐฉ๋ ํ์ต๋ฐ์ดํฐ๊ฐ ์๊ฑฐ๋ ์ ๋๋ผ๋ ์ค๋ฅ ํ์ง๋ฅผ ์ํํ ์ ์๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์ด๋ฏธ ์ ์๋ ๋ง๋ญ์น๊ฐ ์๋๋ผ ๋ง๋ญ์น๋ฅผ ๊ตฌ์ถํ๋ ๊ณผ์ ์๋ ์ฌ์ฉํ ์ ์๋ค.
๋ณธ ๋
ผ๋ฌธ์์ ์ ์ํ๋ ๋ฐฉ๋ฒ์ผ๋ก ์ํ๋ ์ค๋ฅ ํ์ง๋ฅผ ๊ฒ์ฆํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ๊ตฌ๋ฌธ๋ถ์ ๋ง๋ญ์น์ ์๋ฏธ์ญ ๋ง๋ญ์น๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์๋ค. ์ฑ๋ฅ ํ๊ฐ์ ์ฒ๋๋ ์ ๋ณด๊ฒ์์์ ๋๋ฆฌ ์ฌ์ฉ๋๋ ์ ๋ฐ๋์ ์ฌํ์จ์ ์ฌ์ฉํ์๋ค. ๊ตฌ๋ฌธ๋ถ์ ๋ง๋ญ์น์ ์๋ฏธ์ญ ๋ง๋ญ์น์์ ๊ฐ๊ฐ 65.15%์ 69.46%์ ์ฌํ์จ์ ๋ณด์๋ค. ์ด์ ๊ฐ์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ๋ฐํ์ผ๋ก ์ ์ํ ๋ชจ๋ธ์ ์ฌ์ฉํ์ฌ ๋ค์ํ ๋ง๋ญ์น์ ์ค๋ฅ ํ์ง๋ฅผ ์ํํ ์ ์์์ ์ ์ ์๋ค.
์ฌํ์จ์ ์ข ๋ ํฅ์์ํฌ ์ ์๋๋ก ์์ง ํ์ฅ ๋ฑ์ ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ์งํํ ์ ์์ ๊ฒ์ด๋ค. ๋ํ ๋ง๋ญ์น ๊ตฌ์ถ ๋๊ตฌ์ ์ง์ ์ ์ฉํ์ฌ ์ ์๋ ์์คํ
์ด ์ผ๋ง๋ ํจ์จ์ ์ธ์ง๋ ํ๊ฐํ ๊ณํ์ด๋ค.์ 1 ์ฅ ์ ๋ก 1
์ 2 ์ฅ ๊ด๋ จ ์ฐ๊ตฌ 3
2.1 ์ค๋ฅ ํ์ง 3
2.2 GMM ์๊ณ ๋ฆฌ์ฆ 6
2.3 ์ฐจ์ ์ถ์ 10
2.4 ํ๊ตญ์ด ๊ตฌ๋ฌธ๋ถ์ ๋ง๋ญ์น 11
2.5 ํ๊ตญ์ด ์๋ฏธ์ญ ๋ง๋ญ์น 13
์ 3 ์ฅ ์ค๋ฅ ํ๋ณด ํ์ง ์์คํ
15
3.1 ๋ฌธ๋งฅ ํ์ 16
3.1.1 ๊ตฌ๋ฌธ๋ถ์ ๋ง๋ญ์น์์์ ๋ฌธ๋งฅ ํ์ 16
3.1.2 ์๋ฏธ์ญ ๋ง๋ญ์น์์์ ๋ฌธ๋งฅ ํ์ 17
3.2 ๋ฌธ๋งฅ ํ์์ ์ฐจ์ ์ถ์ 19
3.3 GMM์ ์ด์ฉํ ๋ง๋ญ์น์์์ ์ค๋ฅ ํ์ง 20
์ 4 ์ฅ ์คํ ๋ฐ ํ๊ฐ 24
4.1 ์คํ ๋ฐ์ดํฐ 24
4.2 ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ 26
์ 5 ์ฅ ๊ฒฐ๋ก ๋ฐ ํฅํ ์ฐ๊ตฌ 30
์ฐธ๊ณ ๋ฌธํ 32
๊ฐ์ฌ์ ๊ธ 38Maste
์ค๋์ฃผ์์์ ์ค์ข : ๋นํ์ ์ฃผ์ฅ์ ๋ํ ์ค๋์ฃผ์์์ ๋ฐ๋ฐ๊ณผ ์ด๋ก ์ธํ ๊ทน๋จ์ฃผ์์์ ์คํด
ํ์๋
ผ๋ฌธ(์์ฌ)--์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ :์ธ๋ก ์ ๋ณดํ๊ณผ,2006.Maste
๊ฐ์ฑ ํ๋ ฌ์ ๊ธฐํ
Thesis(master`s)--์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ :๊ธฐ๊ณํญ๊ณต๊ณตํ๋ถ,2007.Maste
(A) study for the activation of Korean non-governmental organizations in health care
๊ตญ์ ๋ณด๊ฑดํ๊ณผ/์์ฌ[ํ๊ธ]
์ ์ธ๊ณ์ ์ผ๋ก ๋น์ ๋ถ์กฐ์ง์ ํ๋์ด ํ๋ฐํด์ง๋ ๊ฐ์ด๋ฐ 1980๋
๋ ์ดํ ์ฐ๋ฆฌ ๋๋ผ์์๋ ๋น์ ๋ถ์กฐ์ง์ด ๊ธ์ฑ์ฅํ๊ณ ์๋ค. ๋ณด๊ฑด์๋ฃ ๋ถ์ผ์์ ํ๋ํ๋ ๋จ์ฒด๋ค์ 120์ฌ ๊ฐ์ ์ด๋ฅธ๋ค. ์ด๋ค์ ๋๊ฐ ๋ณด๊ฑด์ ์ฑ
, ๋ณด๊ฑด์๋ฃ์๋น์ค, ์๋ฃ๊ต์ก ๋ฑ์ ์ฌ์
์ ์ํํ๊ณ ์๋ค. ์ด ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์ฐ๋ฆฌ ๋๋ผ์ ๋ณด๊ฑด์๋ฃ ๋ฐ์ ์ ์ํด ๋น์ ๋ถ์กฐ์ง์ ์ญํ ์ด ์ค์ํ๋ค๋ ์ ์ ํ์ ์ด๋ค ์กฐ์ง์ ๋ฌธ์ ์ ์ ํ์
ํ๊ณ ๊ฐ์ ๋ฐฉ์์ ์ ์ํ์๋ค.
๋ณด๊ฑด์๋ฃ ๋ถ์ผ์ ๋น์ ๋ถ์กฐ์ง์ ๋์์ผ๋ก ์ค๋ฌธ์กฐ์ฌ์ ์ฌ๋ก์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ํ ๊ฒฐ๊ณผ ํฌ๊ฒ ํ์, ์กฐ์ง, ์ฌ์ , ์ฌ์
์ ์ธก๋ฉด์์ ๊ฐ๊ฐ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ์ ๋ฌธ์ ์ ์ด ์ฌ๊ธฐ๋์๋ค. ํ์์ ์๊ฐ ์ ๊ณ ํ์์ ์ฐธ์ฌ๋ฒ์๊ฐ ์ ํ์ ์ด๊ณ , ์กฐ์ง์ ๊ท๋ชจ๊ฐ ์ ๊ณ ์ฒด๊ณ์ ์ด์ง ๋ชปํ๋ฉฐ ์ฌ์ ์ด ๋ถ์กฑํ๋ค. ์ด๋ฌํ ๋ฌธ์ ์ ๋ค์ ์์ฐํ ๊ทธ ์กฐ์ง์ ๋ณธ์ฐ์ ๋ชฉํ๋ฌ์ฑ์ ์ํ ์ฌ์
์ ์์ถ์ผ๋ก ์ฐ๊ฒฐ๋๋ ์ค์ ์ด๋ค.
์ด๋ฌํ ๋ฌธ์ ์ ์ ๊ฐ์ ํ๊ณ ๋น์ ๋ถ์กฐ์ง์ ํ์ฑํ์ํค๊ธฐ ์ํ์ฌ ํ์ํ๋ณด, ์กฐ์ง๊ตฌ์กฐ ๊ฐ์ , ์ฌ์ ํ์ถฉ๊ณผ ์ฌ์
ํ์ฑํ ๋ฑ์ ๋ฐฉ์์ ์ ์ํ์๋ค. ํ์์ ํ๋ณด๋ฅผ ์ํ์ฌ ์๋ฏผ๋ค์ด ๊ณต๊ฐํ๋ ์ฌ๋ช
, ๋น์ ๊ณผ ๋ชฉํ์ ์ค์ , ํ์์ผ๋ก ์ฐธ์ฌํ๋ ์๋ฏผ๋ค์ ๋ํ ์ฐธ์ฌ๋๊ธฐ ์ ๋ฐ ๋ฐฉ์
๊ฐ๋ฐ๊ณผ ์ ์ ํ ํ๋ณด๊ฐ ํ์ํ๋ค.
์กฐ์ง๊ตฌ์กฐ ๊ฐ์ ์ ์ํด์๋ ๋ฆฌ๋์ฝ์ ํ๋ณด์ ์ฌํ์ ๋ช
์ธ์ฌ์ ์ฐธ์ฌ ์ ๋, ์
๋ฌด๋ถ์ฅ ์ฒด๊ณํ์ ์กฐ์ง์ฑ์๋ค์ ๋ํ ์ ์ ํ ๋ณด์์ด ํ์ํ๋ค.
์ฌ์ ํ๋ณด๋ฅผ ์ํด์๋ ํ๋น์ ํ๋ณด, ํ์๊ธ ์กฐ๋ฌ ํ์ฑํ์ ๊ธฐ์
์ฐธ์ฌ๋ฅผ ์ ๋, ๊ณต๊ณต๊ธฐ๊ธ์ ํ์ฉ๊ณผ ์์ต์ฌ์
๊ฐ๋ฐ์ด ํ์ํ๋ค. ๋, ์๋ฏผ๋ค์ ์ฐธ์ฌ๋ฅผ ์ ๋ํ ์ ์๋๋ก ๊ธฐ๋ถ๊ธ์ ๋ํ ์ธ์ ์์ ์ ์ธ์ฑ
์ ๋น๋กฏํ ๊ฐ์ข
์ ๋์ ์ธ ๊ฐํ์ด ํ์ํ๋ค. ์ฌ์
์ ํ์ฑํ๋ฅผ ์ํด์๋ํ๋ก๊ทธ๋จ์ ๊ฐ๋ฐ, ๊ตญ์ ์ ๋น์ ๋ถ์กฐ์ง ๋ฐ ์ ์ฌ ๋น์ ๋ถ์กฐ์ง๋ค๊ฐ์ ์ฐ๋ ๊ตฌ์ถ, ์ข
๊ต๊ณ, ํ๊ณ, ์ฐ๊ตฌ๊ธฐ๊ด, ์ธ๋ก ๊ณ์์ ์ฐ๊ณ๋ฐฉ์ ๋ง๋ จ๊ณผ ์๋ฏผ๋ค์ ๋ณด๊ฑด์๋ฃ ๊ด๋ จ ์๊ตฌ์ ๋ํ ๋ชจ๋ํฐ๋ง
์ฒด๊ณ ๊ตฌ์ถ ๋ฑ์ด ํ์ํ๋ค.
[์๋ฌธ]
Since 1980s, non-governmental organizations (hereafter 'NGOs') are growing rapidly in Korea, and there are nearly 120 NGOs in health care. These NGOs are working on the problems of health care policy, health care support and health education for the vulnerable social groups like elderly, poor people, and handicapped. This study is to investigate and identify these NGOs' activities and their problems to be solved, and also to suggest some ways for activating those organizations on the assumption that their role is very important in national health promotion.
By a couple of method including a questionnaire survey to 86 NGOs (30 NGOs responded) and another depth interview survey to 3 NGOs in health care, a few problems in current NGOs were identified in the phases of organization structure, financial aspect, and activities. Most NGOs have problems in that the number and scope of participation as members is too limited to achieve their objectives, and also the financial capacity is too small and make the NGOs' activities shrinking.
Here are suggested some ways to solve these problems and activate the NGOs in health care. There are including increase and expansion of the participating members, improvements in the organizational structure, fund raising methods, and so on. To
increase the number of participation, NGOs need to develope more socially persuadable mission, vision, and goals, and advertise them effectively. For more fund-raising, the number of member should be increased, more public funds and businessmen induced,
and the national tax system reformed. To activate NGOs' programs, some attempts are needed to develop solidarities with international NGOs, religious, academic institutes, and media. And also it's desirable to make monitoring systems to follow up people's needs on the health care problems.ope
Molecular Dynamics (MD) study on the optimum conditions of cleaning nano particles
DoctorThis dissertation describes molecular dynamics (MD) simulation to predict the effectiveness of cryogenic aerosol nano-cleaning techniques by calculating mass transfer, energy transfer and momentum transfer associated with bullet particle generation and contaminant particle removal. This dissertation has four major themes.First, the growth rate of nano-sized particle in a gas environment was analyzed. Inert gas atoms or molecules which will be components of fragile nano-bullet particles (BPs) formed condensation nuclei, which transformed into nano-BPs by combining with surrounding gas molecules by condensation and evaporation during supersonic expansion. The results were presented in terms of a condensation (sticking) coefficient to determine which condition could be effective for growth of BPs through MD simulation using Ar atoms and N2 molecules. The calculated condensation coefficient was very sensitive to the instantaneous particle temperature, slightly sensitive to initial gas pressure, but independent of gas temperature. MD results agreed well with the kinetic model when the vapor pressure corresponding to the critical super saturation was used instead of the equilibrium saturation pressure. Simulations of two different type of solid particles and two different gas (Ar, N2) showed that the growth rate of homogenous nucleation was highest for Ar and lowest for N2 under the same conditionsthe growth rate of heterogeneous nucleation in which pure N2 gas molecules collided with a solid Ar surface was almost midway between the rates of homogenous nucleation for Ar and N2however, when the pressure ratio of Ar to N2 was 2:3, which is almost same as the ratio of critical super saturation pressure of Ar and N2, the average condensation rate of the mixture of two gases was higher than that of the homogenous nucleation for Ar. Second, the thermal accommodation coefficient of He atoms was calculated to analyze the cooling effect of He gas which is commonly used as the carrier gas in nano-cleaning processes. He atoms can increase the average velocity of BPs in a nozzle by reducing their average molecular weight, and can decrease the surface temperature of growing particles by colliding without condensing because He atoms can condense only at very low temperatures (5.2 K). In a simulation of solid Ar / N2 BPs in He gas, the amount of surface temperature (energy) removed from the particles by collision with one He atom was only changed by the average mass of the two colliding molecules regardless of thermal conditionsi.e., MD results agree well with theoretical predictions based on single interactions between free molecules.Third, the collision between the BPs and a contaminant particle (CP) adhered to a Si substrate was simulated to analyze the momentum transfer mechanism and the motion characteristics of particles. Immediately after collision, the velocity of the CP was increased by kinetic energy transfer from the BP, but decreased continuously thereafter due to attraction to BP fragments and to substrate molecules. CPs that were not removed from the surface showed only sliding motion on the substratein contrast, successfully-removed CPs first started to slide, then began to also roll, and then detached from the surface. Therefore, the sliding motion alone could not remove CPs from substratethe rolling mechanism seems to be necessary to remove them. Rolling of the CP only occurred when its initial acceleration exceeded a certain constant value. For a CP of a given size or adhesion energy, the acceleration of the CP increased as BP velocity and size increased, but was more strongly dependent on BP velocity than on BP size. The fraction of kinetic energy transferred from the BP to the CP was almost independent of the BPโs size (mass) and velocity, but was sensitively dependent on its rigidity, which was affected by its temperature and the static potential well depth energy of bullet molecules. Fourth, removals of CPs adhered to various shapes of substrate or from trenches were examined to check whether particle-beam cleaning techniques are feasible to clean components of semiconductors. MD simulations suggested that the required velocity of the BP for cleaning was almost 1.0 to 2.0 times as high as minimum velocity required for cleaning a flat substrate and was in an almost a feasible range in actual nano-cleaning experiments, although the behaviors of CPs were influenced by the shape of the substrate. Further, when the BP was much larger than the CP, cleaning efficiency decreased drastically. Therefore, a small BP removed CPs more effectively than did a large BP.์ด ๋
ผ๋ฌธ์ ๋๋
ธ์ธ์ ๊ณผ์ ์์ ์ผ์ด๋๋ ์ ์ฒด์ ์ธ ํ์๋ค์ ์ธ๋ถํํ์ฌ ์ง๋์ ๋ฌ, ์ด์ ๋ฌ ๋ฐ ๋ชจ๋ฉํ
์ ๋ฌ ํ์์ ์๋ฎฌ๋ ์ด์
ํ ๊ฒ์ด๋ค. ์ด ๋
ผ๋ฌธ์ ํฌ๊ฒ 4๊ฐ์ง ์ฃผ์ ๋ฅผ ๊ฐ์ง๊ณ ๊ณ์ฐํ์๋ค. ์ฒซ ๋ฒ์งธ๋ก๋ ์ฃผ์ ๊ธฐ์ฒด์ ๋ฐ์ํ์ฌ ์ฑ์ฅํ๋ ๋๋
ธ์
์์ ์ฑ์ฅ๋ฅ ์ ์ฐ๊ตฌํ๋ ๊ฒ์ด๋ค. ์ธ์ ํํ์ ๋ง๋ค ์ด๊ธฐ์ ๋ฌด๊ทน์ฑ ๊ธฐ์ฒด๋ค์ด ์ด์์ ์ ๋์ ์ํด ํฝ์ฐฝํ์ฌ ํต์ ํ์ฑํ๊ณ ๊ทธ ์ฃผ์์ ๊ฐ์ค๋ค์ ์ํด์ ์ ์ฐจ ์ฑ์ฅํ๊ฒ ๋๋๋ฐ, ์ด ๊ณผ์ ์ ์๋ฅด๊ณค, ์ง์ ๊ธฐ์ฒด๋ฅผ ์ด์ฉํ์ฌ ์ด๋ ํ ๊ฒฝ์ฐ์์ ์
์์ ์ฑ์ฅ๋ฅ ์ด ๋ ๋์์ง condensation coefficient (sticking coefficient)๋ฅผ ์ด์ฉํ์ฌ ๋ถ์๋์ญํ์ผ๋ก ๋น๊ตํด๋ณด์๋ค. ๊ทธ ๊ณผ์ ์์ ์
์์ ์ฑ์ฅ์ ์์ฑํต์ ์๊ฐ ํ๋ฉด์จ๋์ ๋ฐ๋ผ ๊ฐ์ฅ ํฌ๊ฒ ๋ณํ๋ฉฐ ๊ธฐ์ฒด์ ์๋ ฅ์ ์ํด์๋ ๋ณํ๋ ๊ฒ์ ์ ์ ์์์ผ๋ ๊ธฐ์ฒด์ ์จ๋์ ๊ฑฐ์ ๋ฌด๊ดํ๋ค๋ ๊ฒ์ ์ ์ ์์๋ค. ์ด์๊ณ ์๋ ฅ์ ๋์
ํ์ฌ ๊ณ์ฐํ ๊ฐ๋จํ ๊ธฐ์ฒด์ด๋์ด๋ก ๊ณผ ๋น๊ตํ์ ๋ MD์์ ๊ณ์ฐํ ๊ฒฐ๊ณผ ๊ฐ๊ณผ ๋งค์ฐ ์ผ์นํจ์ ์ ์ ์์๋ค. ๋ํ ์๋ฅด๊ณค, ์ง์ ๊ณ ์ฒด ์
์์ ์๋ฅด๊ณค, ์ง์ ๊ธฐ์ฒด ๋ถ์๋ค์ ์ด์ฉํ์ฌ ๊ณ์ฐํด๋ณธ ๊ฒฐ๊ณผ, ์๋ฅด๊ณค์ ์ํ ๋จ์ผ ํต์์ฑ์ด ๊ฐ์ ์
์ํ๋ฉด์จ๋์์ ๊ฐ์ฅ ๋์ ์์ถ๋ฅ ์ ๋ํ๋์ผ๋ฉฐ ์ง์์ ์ํ ๋จ์ผ ํต์์ฑ์ ๊ฒฝ์ฐ๋ ๋งค์ฐ ๋ฎ์ ์์ถ๋ฅ ์ ๋ณด์๋ค. ์๋ฅด๊ณค ํต ํ๋ฉด์ ์ง์๊ฐ์ค๋ง ์์ถํ๋ ์ด์ข
ํต์์ฑ์ ๊ฒฝ์ฐ๋ ์์ ๋ ๋จ์ผ ํต์์ฑ์์ ๋ณด์ฌ์ค ๊ฐ์ ์ค๊ฐ ์ ๋์ ์์ถ๋ฅ ์ ๋ณด์ฌ์คฌ๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ์๋ฅด๊ณค๊ณผ ์ง์์ ์ด์๊ณ ์๋ ฅ ๋น์ ๋์ผํ๊ฒ ์๋ฅด๊ณค๊ณผ ์ง์์ ๋ชฐ๋น๊ฐ 2:3์ด ๋๋๋ก ์์ ๊ฒฝ์ฐ์ ๋จ์ผ ์๋ฅด๊ณค ํต์์ฑ๋ณด๋ค ๋ ๋์ ์์ถ๋ฅ ์ด ๋ํ๋ฌ๋ค.๋๋ฒ์งธ๋ก ๋๋
ธ ์ธ์ ์์ ์ด๋ฐ ๊ธฐ์ฒด๋ก ์ ์ฐ์ด๋ He์ ๋๊ฐํจ๊ณผ๋ฅผ ์์๋ณด๊ธฐ ์ํด He์ thermal accommodation ๊ฐ๋
์ ๋์
ํ์ฌ ๊ณ์ฐํ์๋ค. ๋ณดํต He์ ๋ถ์๋์ด ๋ฎ์์ ๋ค๋ฅธ ๊ธฐ์ฒด์ ์์ ๊ฒฝ์ฐ ๋
ธ์ฆ ๋ด์์ ์์ฑ๋๋ ํ๊ท ํํ ์๋๋ฅผ ๋์ผ ์ ์์ผ๋ฉฐ ๋งค์ฐ ๋ฎ์ ์จ๋์์๋ง (5.2 K) ์์ถ์ด ์ผ์ด ๋๊ธฐ ๋๋ฌธ์ ๋ค๋ฅธ ๊ธฐ์ฒด์ ์
์ ํ๋ฉด์ ์ถฉ๋ ์์ ์์ถํ์ ์์ด ์
์ ํ๋ฉด ์จ๋๋ฅผ ๋ฎ์ถ๋ ํจ๊ณผ๋ฅผ ์ค ์ ์๋ค. ์๋ฅด๊ณค๊ณผ ํฌ๋ฅจ, ์ง์์ ํฌ๋ฅจ์ ์์ ์ํฉ์์, ํฌ๋ฅจ์ด 1ํ ์ถฉ๋ํ์ฌ ๋บ์ด๊ฐ๋ ํตํ๋ฉด ์จ๋(์๋์ง)๋ ์ด์ ์กฐ๊ฑด์ ๊ด๊ณ์์ด ์ค๋ก์ง ์ถฉ๋ํ ๋ ๋ถ์ ์ฌ์ด์ ํ๊ท ์ง๋์ ๋ฐ๋ผ ๋ณํ์๋ค. ๋ค์ ๋งํด์ ๋ ์์ ๋ถ์๋ผ๋ฆฌ์ ๋จ์ผ ์ํธ์์ฉ์ผ๋ก ์์ธกํ ์ด๋ก ์๊ณผ ๋น๊ตํด๋ณธ ๊ฒฐ๊ณผ MD ๊ฒฐ๊ณผ ๊ฐ์ด ๋งค์ฐ ์ผ์นํ๋ ๊ฒ์ ์ ์ ์์๋ค.์ธ๋ฒ์งธ๋ก ์ธ์ ๊ณผ์ ์์ ์ค๋ฆฌ์ฝ ์์ ๋ถ์ด์๋ ์ค์ผ์
์์ ํต ์์ฑ ๋ฐ ์ฑ์ฅ์ ํตํด์ ๋ง๋ค์ด์ง ํํ์
์์ ์ถฉ๋์ ์ ์ฐ๋ชจ์ฌํ์ฌ ์ค์ผ์
์์ ๊ฑฐ๋ ๋ฐ ์ด๋๋ ์ ๋ฌ์ ์ดํด๋ณด์๋ค. ์ถฉ๋ ์ ์ค์ผ์
์๋ ๋ ์
์์ ์ถฉ๋์ ์ํ ๋ชจ๋ฉํ
์ ๋ฌ์ ์ํด์ ์ด๊ธฐ ๊ฐ์์ ํ๋ฉฐ ๊ทธ ์ดํ์ ํํ ๋ฐ ํํ์ ๋ถ์์ง ํํธ๋ค์ ์ํด์ ์๊ธฐ๋ ์ธ๋ ฅ์ ์ํด ๊ณ์์ ์ผ๋ก ๊ฐ์๋๋ค. ์ธ์ ์ ์คํจํ ์ค์ผ์
์์ ๊ฑฐ๋์ ์ดํด๋ณด๋ฉด ์ด๊ธฐ ๊ฐ์ ์์ ๋ถํฐ ์ต์ข
์๋ ฅ์ด 0์ด ๋ ์์ ๊น์ง ๊ณ์ ํํ์์ ๋ฏธ๋๋ฌ์ง๋ ์ด๋ ํํ๋ง์ ๋ณด์ฌ์คฌ์ง๋ง ์ธ์ ์ ์ฑ๊ณตํ ์ค์ผ์
์์ ๊ฒฝ์ฐ๋ฅผ ์ดํด๋ณด๋ฉด ์ด๊ธฐ์๋ง ๋ฏธ๋๋ฌ์ง๋ ์ด๋์ ์ทจํ๋ฉฐ ๋์ค์ ํ์ ์ด ์ผ์ด๋ ๊ฒฐ๊ตญ์ ๋ฏธ๋๋ฌ์ง๋ ์ด๋๊ณผ ํ์ ์ด๋์ด ๋ณํํ๋ฉฐ ํํ์์ ๋จ์ด์ ธ ๋๊ฐ๋ค. ์ฆ ์ค์ผ์
์๋ ๋ฏธ๋๋ฌ์ง๋ ํ์๋ง์ผ๋ก๋ ์ ๋ ํํ์์ ๋จ์ด์ง์ง ์์ผ๋ฉฐ ์ธ์ ์์ ๋ฐ๋์ ํ์ ์ด ์ผ์ด๋์ผ ํํ์์๋ถํฐ ๋จ์ด์ ธ ๋๊ฐ ์ ์์์ ์ ์ ์์๋ค. ์ด๋ฌํ ํ์ ์ด ์ผ์ด๋ ์ ์๋ ์กฐ๊ฑด (์ธ์ ์ด ๊ฐ๋ฅํ ์กฐ๊ฑด)์ ์ค์ผ์
์์ ์ด๊ธฐ ๊ฐ์๋๊ฐ ์ด๋ค ์ผ์ ํ ๊ฐ๋ณด๋ค ๋์ ๊ฒฝ์ฐ๋ผ๋ ๊ฒ์ ์ ์ ์์๋ค. ๊ฐ์ ์กฐ๊ฑด์ ๊ฐ์ง ์ค์ผ์
์๋ฅผ ์ ๊ฑฐ ํ ์ ํํ์ ํฌ๊ธฐ์ ์๋ ฅ์ด ์ปค์ง์๋ก ์ค์ผ์
์์ ์ด๊ธฐ ๊ฐ์๋๊ฐ ์ปค์ ธ ์ ๋จ์ด์ง์ง๋ง, ๊ทธ ์ค์์๋ ํํ ์๋๊ฐ ๊ฐ์ฅ ์ํฅ์ ํฌ๊ฒ ์ฃผ๋ ์์์์ ์ ์ ์์๋ค. ๊ฒ๋ค๊ฐ ํํ์ผ๋ก๋ถํฐ ์ ๋ฌ๋๋ ์ค์ผ์
์์ ์ต๋ ์ด๋์๋์ง๋ ํํ์ ์๋, ํฌ๊ธฐ์๋ ์ ํ ์๊ด ์์ด ์ค๋ก์ง ํํ์ ๊ฒฐํฉ์๋์ง(๋จ๋จํจ)์ ์ํด ๊ฒฐ์ ๋๋ฉฐ ์ด๋ ํํ์ ์จ๋ ๋ฐ ๊ธฐ์ฒด ๊ณ ์ ์ ํฌํ
์
์ฐ๋ฌผ ๊น์ด์ ๋ฐ๋ผ ๋ณํ๋ ๊ฐ์ด์๋ค. ๋ง์ง๋ง์ผ๋ก ์ค์ ๋ฐ๋์ฒด ๋ฑ์ ์ธ์ ๊ธฐ์ ์ ์ ์ฉํ๊ธฐ ์ํด์ ๋ค์ํ ํํ์ ํํ ๋ฐ ํธ๋ ์น ๋ด์์์ ์ธ์ ์ ์ดํด ๋ณด์๋ค. ํํ์ด ์ด๋ ํ ํํ๋ ๋๋ถ๋ถ์ ๊ฒฝ์ฐ ์๊ตฌ๋๋ ํํ์ ์๋๋ ํํ์์ ์๊ตฌ๋๋ ์ต์ ์๋ ฅ์ผ๋ก ์ธ์ ํ ๊ฒฝ์ฐ๋ณด๋ค 1.0~2.0๋ฐฐ์ด๋ฉด ์ ๋ถ ๋จ์ด์ ธ ๋๊ฐ๋ฉฐ ์ด๋ ์ค์ ์คํ์์ ๊ณ์ฐ๋๋ ํํ์๋ ๋ฒ์ ๋ด์์ ์ถฉ๋ถํ ์ ๊ฑฐ๋ ์ ์์์ ์๋ฏธํ๋ค. ๋ํ, ํํ์
์๊ฐ ์ค์ผ์
์์ ๋นํด ๋งค์ฐ ํฐ ๊ฒฝ์ฐ์ (ํํ์ด ์ค์ผ์
์์ ์ฝ 3๋ฐฐ ์ด์ ๋๋ ๊ฒฝ์ฐ) ๋ชจ๋ ๊ฒฝ์ฐ์์ ์ธ์ ํจ์จ์ด ๊ธ๊ฒฉํ๊ฒ ๋๋น ์ก๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์ธ์ ์ ์์ ํํ์ ์ฐ๋ ๊ฒ์ด ํฐ ํํ์ ์ฐ๋ ๊ฒ๋ณด๋ค ํจ์ฌ ์ ๋ฆฌํ๋ค๋ ๊ฒ์ ์ ์ ์์๋ค
Financialization of daily life and the making of investor subject after 1997 economic crisis in Korea
ํ์๋
ผ๋ฌธ (์์ฌ)-- ์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ : ์ฌํํ๊ณผ, 2011.2. ์กํธ๊ทผ.Maste
A Critical Analysis on the Liberal Discourse in Korea, 1945~1970: focused on Sasanggye
ํ์๋
ผ๋ฌธ (๋ฐ์ฌ) -- ์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ : ์ฌํ๊ณผํ๋ํ ์ฌํํ๊ณผ, 2021. 2. ์ ๊ทผ์.์ด ์ฐ๊ตฌ๋ ํ๊ตญ ์์ ์ฃผ์ ๋ด๋ก ์ ํน์ง์ผ๋ก ๊ถ์์ฃผ์ ์ ๊ถ์ ํญ๊ฑฐํด ์ ์น์ ์์ ๋ฅผ ์๊ตฌํ๋ ๋์์ ๊ตญ๊ฐ ๊ฐ์
์ ์ํ ๊ท ๋ถ์ ์ฃผ์ฅํ๋ค๋ ์ ์ ์ฃผ๋ชฉํ๋ค. ์ด๋ฌํ ํน์ฑ์ ๊ตญ๊ฐ๋ฅผ ํ์์
์ผ๋ก ๊ฐ์ฃผํ๋ ๊ณ ์ ์ ์์ ์ฃผ์์ ์
์ฅ์์๋ ๋์ฌ ์ ์๋ค. ์๊ตฌ์์ ์์ ์ฃผ์๋ ์์ ์ ์ ์ ์๋กญ๊ฒ ๊ท์ ํ๋ฉด์ ํ์ ๋์๋ค. ์์ ์ ์ฃผ์ ์ ์ฒ์์๋ ๊ตญ๊ฐ์์ง๋ง(๊ณ ์ ์ ์์ ์ฃผ์), 20์ธ๊ธฐ ์ด๋ฐ์๋ ๋น๊ณค์ด์๊ณ (์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์), ๋์ ์ ์ ์ด๋ค๋ฉด์ ๊ณต์ฐ์ฃผ์๋ก ๋ณํํ๋ค(๋์ ์์ ์ฃผ์). ํด๋ฐฉ ์ดํ ํ๊ตญ์์๋ ์ด ์ธ ๊ฐ์ง๊ฐ ๋ชจ๋ ๊ฐ๋ ฅํ ์์ ์ ์ ์ด์๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ๋น๊ณค์ผ๋ก๋ถํฐ์ ์์ ๋ฅผ ์ํด ๊ตญ๊ฐ์ ๊ฐ์
์ด ํ์ํ๊ณ , ๊ณต์ฐ์ฃผ์๋ก๋ถํฐ ์์ ๋ฅผ ์ํธํ ๊ตฌ์ฌ๋ ๊ตญ๊ฐ์ผ ์๋ฐ์ ์์๋ค. ์ด์ ๋ฐ๋ผ ํ๊ตญ์ ์ง์์ธ๋ค์ ๊ตญ๊ฐ๋ก๋ถํฐ์ ์์ ๋ฅผ ์ฃผ์ฅํ๊ธฐ๋ณด๋ค ๋น๊ณค ํํผ์ ๋ฐ๊ณต ํฌ์์ ์ํํ ์ ์๋ ๊ณต์ ํ๋ฉฐ ๊ฐ๋ ฅํ ๊ตญ๊ฐ๋ฅผ ์์ฒญํ๋ ๊ฒฝํฅ์ ๋ณด์๋ค. ๊ฐํ ๊ตญ๊ฐ์ ๊ฐ์ธ์ ์์ , ์์กด๊ถ์ ์กฐํ์ํจ๋ค๋ ๊ตฌ์์ ์ ๋์ ์ฐจ์ด๋ ์์์ง์ธ์ ์ด ์๊ธฐ ์์ ์ฃผ์ ๋ด๋ก ์์ ๊ณตํต๋ ๊ฒ์ด์๋ค.
ํ๊ตญ์์ ์์ ์ฃผ์๋ ์๊ตฌ์ ๊ทผ๋ํ์ ์๋ฆฌ๋ก ์์ฉ๋์๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ์ผ์ ๊ฐ์ ๊ธฐ์ ๋ค์ด์๋ฉด์ ์์ ์ฃผ์๋ ํ์ค์ ์ธ ์๋ฏธ๋ฅผ ๊ฐ๊ธฐ ์ด๋ ค์ ๋ค. ์ผ์ ๊ฐ์ ๊ธฐ์ ์์ ์ฃผ์๋ ์ง์์ธ๋ค์ ๊ต์์ผ๋ก๋ง ์กด์ฌํ ์ ์์๋ค. ํน๊ธฐํ ๋งํ ์ ์ ์ผ์ ๊ฐ์ ๊ธฐ์ ์ง์์ธ๋ค์ด 20์ธ๊ธฐ ์ด๋ฐ ์๊ตญ์์ ๋ํ๋ ์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์๋ฅผ ์ต๋ํ๋ค๋ ๊ฒ์ด๋ค.
์๊ตญ์ ์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์๋ ๊ณ ์ ์ ์์ ์ฃผ์๊ฐ ํ๊ณ๋ฅผ ๋ณด์ด๋ฉด์ ํ๋ํ๋ค. ์์ ์ฃผ์๊ฐ ์ฝ์ํ ์ ์น์ ๊ถ๋ฆฌ๋ค์ด ๋ณดํธํ๋ ๋ฐ๋ฉด, ์์ ๋ฐฉ์ ์๋ณธ์ฃผ์๊ฐ ๋ถํ๋ฑ์ ํ๋ํ๋ฉด์ ์์ ์ฃผ์ ์ ์น์ธ๋ ฅ์ ์
์ง๊ฐ ์ฝํ๋์๋ค. ์ด๋ฅผ ๊ทน๋ณตํ๊ธฐ ์ํด ๊ฐ์ธ์ ๊ธฐํ ๊ท ๋ฑ์ ๋ชฉํ๋ก ๊ฐ์ธ๊ณผ ๊ณต๋์ฒด, ์์ ์ ํ๋ฑ์ ์กฐํ๋ฅผ ๋๋ชจํ๋ ์ฌ์์ผ๋ก์ ์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์๊ฐ ๋ํ๋ฌ๋ค. ๊ทธ๊ฒ์ด ํ์ค์ ์ผ๋ก ์๋ฏธํ๋ ๋ฐ๋ ๊ตญ๊ฐ์ ์ํ ์ฌ๋ถ๋ฐฐ์๋ค.
์ผ์ ๊ฐ์ ๊ธฐ์ ์ง์์ผ๋ก์ ์์ฉ๋์๋ ์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์๋ ํด๋ฐฉ ์ดํ์ ํ์ค์ ์ธ ๊ตญ๊ฐ ๊ตฌ์์ผ๋ก์ ์
์ง๋ฅผ ๊ฐ์ง ์ ์์๋ค. ํนํ ์๋ณธ์ฃผ์์ ๊ณต์ฐ์ฃผ์ ๋ชจ๋์ ๊ฑฐ๋ถ๊ฐ์ ๊ฐ์ก๋ ์ง์์ธ๋ค์๊ฒ ์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์๋ ์ ์ถฉ์ ์ด๋
์ผ๋ก ์ธ์๋์๋ค. ํนํ ์ค๊ฐํ ์ง์์ธ๋ค์ ์ข์ฐ, ๋จ๋ถ์ผ๋ก ์๊ทนํ๋ ์ ์น์งํ์ ์ข
ํฉํ ์ ์๋ ์ฌ์์ผ๋ก์ ์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์๋ฅผ ์ ๊ทน์ ์ผ๋ก ์์ฉํ๊ณ ์๊ฐํ๋ค.
ํด๋ฐฉ ์ ๊ตญ์ ์ค๊ฐํ๊ฐ ๊ฒฌ์งํ๋ ์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์๋ ์ ์ ํ ใ์ฌ์๊ณใ์์๋ ์ง์์ ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ๊ฐ์ธ์ ์์ ๋ฅผ ๊ฐ์กฐํ๊ธฐ์ ์์ ๊ฐ์ธ๊ณผ ๊ณต๋์ฒด์ ์ํธ์์กด์ฑ์ด ์ฐ์ ์๋์๊ณ , ๋ฐฉํฅ์ฑ์๋ ์์ ๋ง์ด ๊ธ์ ๋์๋ค. โ์ง๋ฆฌโ์ ํฉ์นํ๋ ์์ ๋ง์ด ๊ฐ์น์๋ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๊ฐ๋์๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์ง๋ฆฌ๋ฅผ ์ดํดํ๊ณ ์๋ ์ง์์ธ์ ์ญํ ์ด ์ค์ํ๋ค. ใ์ฌ์ใ๊ณผ ใ์ฌ์๊ณใ์ ์ถ๋ฐ์ ์์ฒด๊ฐ ์ง์์ธ์ ์ํ ๊ณ๋ชฝ ๊ธฐํ์ ์ผํ์ด๊ธฐ๋ ํ๋ค.
1950๋
๋ ใ์ฌ์๊ณใ์ โ์์ โ ๋ด๋ก ์์ ๊ฐ์ฅ ์ค์ํ ์ฃผ์ ๋ โ๊ฒฝ์ โ์๋ค. ใ์ฌ์๊ณใ์๋ ์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์์ ๊ทผ๊ฑฐํด ๊ฒฝ์ ์ ์์ ๋ฅผ ์ ํํด์ผ ํ๋ค๋ ์ฃผ์ฅ์ด ์ง์๋์๋ค. ๋ฐ๋ฉด ๊ฒฝ์ ์ ํจ์จ์ฑ๊ณผ ๊ตญ๊ฐ ๊ถ๋ ฅ์ ์ถ์๋ฅผ ์ํด ๊ฒฝ์ ์ ์์ ๊ฐ ํ๋๋์ด์ผ ํ๋ค๋ ๋
ผ์๊ฐ ๋ํ๋๊ธฐ๋ ํ๋ค. 1950๋
๋ ํ๋ฐ ๊ทผ๋ํ๋ฅผ ์ํ ๊ฒฝ์ ์ฒด์ ๋ฅผ ๋ชจ์ํ๋ฉด์ ์ด๋ค์ ์ฃผ์ฅ์ ์ถฉ๋ํ๊ธฐ๋ ํ๊ณ ์๋ ด๋๊ธฐ๋ ํ๋ค. ใ์ฌ์๊ณใ์์ ๊ฐ์ง๋ ๊ฒฝ์ ์ฒด์ ๋ก ์ ๋์ฒด๋ก ์์ ๊ฒฝ์ ์ฒด์ ์ ํ๋ฆฝ์ ์ํด ์ผ์ ๊ธฐ๊ฐ ๊ตญ๊ฐ ๊ณํ์ด ํ์ํ๋ค๋ ๋ฐฉํฅ์ผ๋ก ์ข
ํฉ๋๋ ์์์ ๋ณด์๋ค. ๋น๊ณค ํํผ๋ฅผ ์ํ ๊ตญ๊ฐ ๊ฐ์
์ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ๋ก ์ ์ํด ์ ๋นํ๋๊ธฐ๋ ํ๋ค. ๋ฌผ๋ก ํ์ง๊ตญ์ ์
์ฅ์์ ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ์ ์ญํ ์ ์ฌ๋ถ๋ฐฐ๋ณด๋ค๋ ๊ฐ๋ฐ์ ์์๋ค.
๊ทธ๋ฌ๋ 1960๋
๋ ์ด๋์ ๊ฒฝ์ ์ฑ์ฅ์ด ๊ฒฝ์ ์ ์ข
์๊ณผ ๋ถํ๋ฑ์ ํ๋ํ๋ ๋ฐฉํฅ์ผ๋ก ์ ๊ฐ๋๋ฉด์ ๊ตญ๊ฐ์ ๋๋์ ์ฑ
์์ ์์ฒญํ๋ ๋ด๋ก ์ด ํ์ฐ๋์๋ค. ์์กด๊ถ ๋ณด์ฅ์ ์๊ตฌํ๋ ๋ด๋ก ์ ์ฌํ๊ณผํ์ ๋
ผ๋ฆฌ๋ณด๋ค๋ ํด๋จธ๋์ฆ์ ์ค๋ฆฌ์ ๋ฐํ์ ๋๊ณ ์์๋ค. ์ฅ์คํ๋ฅผ ๋น๋กฏํ ใ์ฌ์๊ณใ ์ง์์ธ๋ค์ ์ค๋ฆฌ์ ๊ฒฌ์ง์์ ๊ตญ๊ฐ ๊ฐ์
์ ์๊ตฌํ๋ค.
์๊ตฌ์์ ์์ ์ฃผ์๋ ์ ์ด์ ๊ตญ๊ฐ์ ๋ํ ์ ํญ ์ด๋
์ผ๋ก์ ํ์ํ ๊ฒ์ด์๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ํ๊ตญ์์ ์์ ์ฃผ์ ๋ด๋ก ์ ๊ตญ๊ฐ์ ๊ถํ ์ถ์๋ฅผ ์๊ตฌํ๊ธฐ๋ณด๋ค ๊ถ๋ ฅ์ ๋๋์ ์ฌ์ฉ์ ์์ฒญํ๋ ๊ฒฝ์ฐ๊ฐ ๋ง์๋ค. ์ด๋ ํ๊ตญ์ ์์ ์ฃผ์ ๋ด๋ก ์ด ๊ณ ์ ์ ์์ ์ฃผ์์ ์ถฉ์คํ๊ธฐ๋ณด๋ค ์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์์ ์ํฅ์ ๋ฐ์ ๋ฐ์ ๊ธฐ์ธํ๋ค๊ณ ํ ์ ์๋ค. ์ง์์ธ๋ค์ ๊ตญ๊ฐ ๊ถ๋ ฅ์ ๋ฒ์์ ๊ฐ๋๋ฅผ ๋ฌธ์ ๋ก ์ฌ๊ธฐ๊ธฐ๋ณด๋ค ๊ทธ๊ฒ์ ์ด์ํ๋ ํต์น์์ ๋๋์ ์์ง์ ์ค์ํ๋ค. ๋ฐ์ ํฌ ์ ๋ถ์ ํญ๊ฑฐํ๋ฉด์, ๊ตญ๊ฐ์ ๊ฒฝ์ ์ ๊ฐ์
์ ๊ธ์ ํ๋ ์
์ฅ์ ์ด๋ฌํ ๋งฅ๋ฝ์์ ๋์ฌ ์ ์์๋ค.
1963๋
์ด๋ ใ์ฌ์๊ณใ์ โ์์ โ ๋ด๋ก ์์ ๊ฐ์ฅ ๋ง์ด ์ธ๊ธ๋ ๊ฐ๋
์ โ๋ฏผ์ฃผโ์๋ค. ใ์ฌ์๊ณใ๋ 1963๋
๋ถํฐ 1970๋
5์ โ์ค์ โ ํํ๋ก ํ๊ฐ๋ ๋๊น์ง ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์์ ๋ณต์์ ์ํ ์ ๊ถ๊ต์ฒด์ ๋ชฐ๋ํ๋ค. ใ์ฌ์๊ณใ๋ ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์๋ฅผ ์ค๊ฑฐ๋ก ๋ฐ์ ํฌ ์ ๋ถ๋ฅผ ๋นํํ๊ณ , ์ ๊ถ๊ต์ฒด๋ฅผ ์ํ ๋์์ ์ด๊ตฌํ๋ค. ์ด ๊ณผ์ ์์ ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์๋ ์ ๊ถ๊ต์ฒด์ ๋์ผ์๋๊ธฐ๋ ํ๋ค. ๋ฌผ๋ก ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์ ๊ฐ๋
์ด ์ฒ์๋ถํฐ ์ ๊ถ๊ต์ฒด์ ์ฐ๊ด๋์ด ์์ง๋ ์์๋ค. ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์๋ ๋
ผ์๋ง๋ค ์๋ฏธ๋ฅผ ๋ฌ๋ฆฌํ๋ ๋ชจํธํ ๊ฐ๋
์ด์๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์๋ ์ ์น์ ์ค๊ฑฐ๋ก์์ ์ง์๋ฅผ ์ป์ผ๋ฉด์ ๊ถ์์ฃผ์ ์ ๋ถ์ ๋ํ ๋ฐ๋๋ฅผ ํฌ๊ดํ๋ ๊ฐ๋
์ผ๋ก ์ฌ์ฉ๋ ์ ์์๋ค.
1963๋
๋ถํฐ ๋ณธ๊ฒฉํ๋ ใ์ฌ์๊ณใ์ ์ ํ์ ๊ตฐ์ฌ์ ๋ถ์ ๋ํ ์ฅ์คํ์ ์
์ฅ ์ ํ์ ๊ทธ์ ๋ํ ๋ฐ์ ํฌ ์ ๋ถ์ ๊ณต์์ , ๋น๊ณต์์ ํ์์ด ๋ง๋ฌผ๋ฆฌ๋ฉด์ ์ฆํญ๋ ๊ฒฐ๊ณผ์๋ค. ๋ฐ์ ํฌ ์ ๋ถ์ ๋ํ ์
์ฅ์ฐจ๋ก ์ง์์ธ๋ค์ด ๋ถํ๋๋ฉด์ ใ์ฌ์๊ณใ์ ๋ด๋ก ์ ์ง์ฌ์ ์ง์์ธ์ ํ๋ฐฉํ ์ธ์ฌ๋ค์ ์ํด ์ฃผ๋๋์๋ค. ์ด๋ค์ ๊ตญ๊ฐ๋ก๋ถํฐ์ ์์ ๋ฅผ ์๊ตฌํ๊ธฐ๋ณด๋ค ์ ๊ถ๊ต์ฒด๋ฅผ ํตํด ์์ฌ์ ํต์น์๊ฐ ๊ตญ๊ฐ๋ฅผ ์ฅ์
ํ๋ ๊ฒ์ด ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์ ํ๋ณต์ ๊ด๊ฑด์ด๋ผ๊ณ ๋ณด์๋ค.
๋ฐ์ ํฌ ์ ๋ถ๋ฅผ ์
์ผ๋ก ๊ท์ ํ๊ณ ์ ๋ฉด์ ์ธ ํฌ์์ ๋์
ํ๋ฉด์ ์ ๊ถ๊ต์ฒด๋ฅผ ์ํ ๋์๊ณผ ์ฐธ์ฌ๋ ์ข
๊ต์ ์ ์๋ฅผ ์ค์ฒํ๋ ์ผ๋ก ์๋ฏธ ๋ถ์ฌ๋์๋ค. ๋ฐ๋ฉด ํ๋ ๊ตญ๊ฐ๊ฐ ๊ณต๋์ฒด์ ํตํฉ๊ณผ ์ํ์ ์์ ์ ์ํด ๋ฐฉ๋ํ ๊ธฐ๋ฅ์ ์ํํด์ผ ํ๋ค๋ ์ ์๋ ์ด์๊ฐ ์์๋ค. ๋ฌธ์ ๋ ๊ตญ๊ฐ๋ฅผ ์ด์ํ๋ ํต์น์์ ์์ฌ์ด์๋ค. ์ง์์ธ๋ค์ ํต์น์์ ์์ง์ด ๋๊ณ ์์ฌ์ด ์ฌ๋ฐ๋ฅด๋ค๋ฉด ๊ฐํ ๊ตญ๊ฐ๊ฐ ์คํ๋ ค ๋ ๋ง์ ์์ ๋ฅผ ๊ฐ์ ธ์ฌ ์ ์๋ค๊ณ ๋ฏฟ์๋ค. ํต์น์์ ์ฑ๊ฒฉ์ ๋ฐ๋ผ ๊ตญ๊ฐ์ ์ฑ๊ฒฉ๋ ๋ณํํ๋ค๊ณ ๋ณธ ๊ฒ์ด๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ๊ตญ๊ฐ ๊ถ๋ ฅ์ ๊ฐ๋๋ฅผ ๋ฌธ์ ์ผ๊ธฐ๋ณด๋ค๋ ์ ๊ถ๊ต์ฒด์ ๋ชจ๋ ๋ช
์ด์ ๊ฑธ์๋ค. ๊ฐํ ๊ตญ๊ฐ์ ๋ํ ์ด๋ง๊ณผ ์ ๊ถ๊ต์ฒด์ ๋ํ ์ ๋ฐ๊ฐ์ด ๊ณต์กดํ๋ ๊ฒ์ด๋ค.
1970๋
๋ ์ด์ ๊น์ง ํ๊ตญ ์์ ์ฃผ์ ๋ด๋ก ์ ๋ ๋ค๋ฅธ ํน์ง์ผ๋ก ์ธ๊ธํ ์ ์๋ ๊ฒ์ ์๋ฆฌํธ์ฃผ์๋ผ๊ณ ํ ์ ์๋ค. ํ๊ตญ์ ์ง์์ธ๋ค์ ๋์ค์ ๋ถ์ ํ๋ฉด์ ๊ณ๋ชฝ๊ณผ ๋์์ ๋์์ผ๋ก๋ง ๊ฐ์ฃผํ๋ ์ฑํฅ์ ์ง์์ ์ผ๋ก ๋ณด์๋ค. ์์ ์ฃผ์๋ฅผ ์ง์งํ ๋ถ๋ฅด์ฃผ์ ๊ต์ ์๋ฏผ์ ๋ถ์ฌ๋ฅผ ์ง์ฌ์ ์ง์์ธ์ ๋ฆฌ๋์ญ์ผ๋ก ๋์ฒดํ๋ฉด์, ๋์ค์ ์ญํ ์ ๊ทธ์ ํธ์ํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ํ์ ํ๋ค. ์ด๋ฌํ ์๋ฆฌํธ์ฃผ์๋ ์ง๋จ์ ๋ชฉํ์ ์์ ์ฃผ์๊ฐ ์ข
์๋ ๋ ๋ํ๋๋ ํน์ง์ด๋ผ๊ณ ํ ์ ์๋ค.
ใ์ฌ์๊ณใ๋ ์ง์์ธ ๋ฆฌ๋์ญ์ ์์ข
ํ๋ ์ฃผ์ฒด๋ฅผ ํ์ฑํ๊ณ ์ ํ๋ค. ์ง์์ธ์ด ์ง์ํ ๊ณต๊ณต์ ์ ์งํฅํ๋ ํ์๋ง์ด โ์ฐธ๋ ์์ โ๋ก ๊ท์ ๋์๋ค. ใ์ฌ์๊ณใ๊ฐ ๊ฐ์กฐํ ์ ์ ์ ๊ฐ์กฐ๋ ๊ณต๊ณต์ ์ ๋ํ ๊ฐ์ฑ์ ์๋ฏธํ๋ค. ๋ฌผ๋ก ๊ณต๊ณต์ ์ ์ํฉ ๋งฅ๋ฝ์ ๋ฐ๋ผ ๋ณํํ๋ค. ๋ ์ง์คํ์ค, ํ์ง์ฑ ๊ทน๋ณต์ ์ํ ๊ทผ๋ก์์, ์ ๊ถ๊ต์ฒด ๋ฑ ใ์ฌ์๊ณใ๋ ๊ตญ๋ฉด๋ง๋ค ๋ค๋ฅธ ์ด์ ์ ๊ฐ์ง ๊ณต๊ณต์ ์ ์ ์ํ๊ณ , ๋์ค๋ค์ ๊ฐ์ฑ์ ์ด๊ตฌํ๋ค. ใ์ฌ์๊ณใ ์ง์์ธ๋ค์ ์๋ฆฌํธ์ฃผ์์ ๊ด์ ์์ ์ ์ํ ๋์ค์ ์๊ตฌํ๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ํ์ค์ ๋์ค์ ๊ทธ๋ฌํ์ง ์์๋ค.
ใ์ฌ์๊ณใ๋ ์ ๊ถ๊ต์ฒด์ ๋น์์ฑ์ ์คํํ๋ ๋ฐ ์ฃผ๋ ฅํ๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ใ์ฌ์๊ณใ ์ง์์ธ๋ค์ ์์ ์ฃผ์๋ ์ง์์ธ๊ณผ ํ์์ ๋์ด์๋ ๋์ ๋
ผ๋ฆฌ๋ก ํ์ฅ๋์ง ๋ชปํ๋ค. ์ด๋ ๋์ค์ ๊ตฌ์ฒด์ ์ถ์ ๋ชจ์ต์ ๊ด์ฌ์ ๊ธฐ์ธ์ด๊ธฐ๋ณด๋ค ์์ ์ ๋ฐฉํฅ์ฑ์ ๋
ผํ๋ฉฐ ์ถ์์ ์ธ ๊ณ๋ชฝ์ฃผ์๋ก ์ผ๊ดํ ๋ฐ ๊ธฐ์ธํ๋ค. ์ด๋ฌํ ํ๊ณ๋ ๋นํ์ ์ง์์ธ๋ค์ด ๋ฏผ์ค๊ณผ์ ํฉ์ผ์ ์๋ํ๋ 1970๋
๋๋ถํฐ ์กฐ๊ธ์ฉ ๊ทน๋ณต๋์ด ๊ฐ ๊ฒ์ด์๋ค.This study focused on the distinct characteristic of the liberal discourse in Korea. Intellectuals who cherished liberalism protested against authoritarian rule and claimed fair distribution by state intervention at the same time. This characteristic could not be shown from the classic liberalism that regarded a state as a necessary evil. In the history of Western liberalism, โlibertyโ was considered to be oppressed by states at first, by poverty in the early 20th century, and by communism after outbreak of Cold War. However, in Korea an authoritarian state, poverty and communism altogether threatened liberty just after the liberation from Japanese rule. A strong state was needed to fight poverty and communism. Korean intellectuals who favored liberalism desired to harmonize an impartial strong state with individual liberty and welfare. They thought that social liberalism(new liberalism) which originated from Britain would correspond to their idea.
Social liberalism was accepted by some intellectuals in Japanese ruling period, but it could not has any real meaning in colonized Korea. But later on, it would be a realistic blueprint after Korean liberation. Especially, intellectuals who refused both capitalism and communism perceived social liberalism as an idea which compromise the Left and the Right, in other words, North Korea and South Korea. This project failed but social liberalism continued after Korean War.
Intellectual discourse about social liberalism could be found on academic magazine Sasanggye which was published from 1952 to 1970. Writing articles for Sasanggye, they prioritized mutual interdependency of individual and community, and affirmed only valuable freedom that accorded with โveritasโ. They regarded themselves as prophets and enlighteners for the public.
In 1950s, an economic system was the most important issue of the liberal discourse in Sasanggye. Based on social liberalism, arguments claiming restriction on economic freedom continued. But some intellectuals asserted that economic freedom should be enlarged for economic efficiency and reduction of state power. These conflicting opinions gradually converged in late 1950s when intellectuals sought ways to improve Korean economic structure for modernization. They concluded that a state plan was needed for the construction of more efficient economy. The state plan oriented to fight poverty was justified also by social liberalism and welfare state theory. In Korea, as an underdeveloped country, the role of welfare state was defined as rather development than redistribution.
However, as successful gross development caused inequality, intellectuals claimed that the state should guarantee existence right of the people. Intellectuals who resisted Park Chung Hee demanded the intervention of a moral state. It was social liberalism that affected intellectuals asking a moral state. They took a strong state for granted but criticized Parkโs brutal morality.
However, Sasanggye coterie tried to mobilize masses to achieve a turnover of political power. Liberal democracy was the criteria in the discourse of mobilization and criticism. Defiant intellectuals thought that an authoritarian ruler, Park must be removed for the restoration of liberal democracy. On the other hand, liberal democracy was needed for mass mobilization. There was an ambiguous consensus about what liberal democracy really meant, but it was regarded as the most urgent objective. Resisting Parkโs long-term seizure of power, intellectuals regarded a political turnover as equivalent as liberal democracy.
After Sasanggye intellectuals diabolized Parkโs government, mobilization and participation for a political turnover was justified in religious mood. Yet, they had conviction that modern states should take massive roles for the integration of the nation and the welfare of individuals. Conscience and morality of the ruler mattered. They thought that the stronger the state was, the freer the individuals, under the moral government control. The nature of a state depended on the character of a ruler. Intellectuals had an aspiration for a strong state and a political turnover at the same time. That is the reason that Sasanggye coterie were absorbed in mass mobilization and indifferent to the intensity of state power.์ 1์ฅ ์ ๋ก 1
์ 1์ ๋ฌธ์ ์ ๊ธฐ 1
์ 2์ ์ ํ์ฐ๊ตฌ ๊ฒํ 6
1. ํ๊ตญ ์์ ์ฃผ์ ์ฐ๊ตฌ 6
2. ์ฌ์๊ณ ์ฐ๊ตฌ 10
์ 3์ ์ด๋ก ์ ์์ 17
1. ๋ด๋ก ์ ์ง์์ฌํํ 17
2. ๊ฐ๋
์ฌ์ ๊ด๋
์ฌ 21
์ 4์ ์ฐ๊ตฌ ๋ฐฉ๋ฒ 24
1. ๋ด์ฉ๋ถ์๊ณผ ๊ตฐ์ง๋ถ์ 24
2. ๋ด๋ก ๋ถ์ 26
์ 5์ ์ฐ๊ตฌ ์๋ฃ ์๊ฐ ๋ฐ ์ฌ์๊ณ ์๋ฃ ๊ฒํ 28
1. ์๋ฃ ์๊ฐ 28
2. ์ฌ์๊ณ๋ด์ฉ๋ถ์ ๋ฐ ์๊ธฐ๊ตฌ๋ถ 30
์ 6์ ๋ถ์ํ๊ณผ ๋
ผ๋ฌธ์ ๊ตฌ์ฑ 43
1. ๋ถ์ํ 43
2. ๋
ผ๋ฌธ์ ๊ตฌ์ฑ 45
์ 2์ฅ 20์ธ๊ธฐ ์ ๋ฐ๊ธฐ ์์ ์ฃผ์์ ์ ์
๊ณผ ์ ๊ฐ 47
์ 1์ 20์ธ๊ธฐ ์ด๋ฐ ์์ ์ฃผ์์ ํ์ : ์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์ 47
1. ์์ ์ ์์ ์ฃผ์: ์๊ทน์ ์์ ์ ์ ๊ทน์ ์์ 48
2. ์๊ตญ์ ์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์ 51
์ 2์ ์ผ์ ๊ฐ์ ๊ธฐ์ ์์ ์ฃผ์ ๋ด๋ก 58
1. ๊ณ ์ ์ ์์ ์ฃผ์์ ์ฌํ์ฃผ์์ ๋นํ 59
2. ์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์์ ์์ฉ 61
์ 3์ ํด๋ฐฉ ์ ๊ตญ์ ์์ ์ฃผ์ ๋ด๋ก 64
1. ๋์ ์์ ์ฃผ์ 65
2. ์ฌํ์ ์์ ์ฃผ์: ์ ์ฒ์ง์ ์ค๊ฐํ 68
์ 3์ฅ ์ฌ์๊ณ์ ๊ฒฝ์ ์ ์์ ๋ก : ๊ฒฝ์ ์ฒด์ ๋ก ์์ ๋๋์ ์ฑ
์๋ก ์ผ๋ก 75
์ 1์ 1950๋
๋ ๊ฒฝ์ ์ ์์ ๋ฅผ ๋๋ฌ์ผ ์
์ฅ๋ค 75
1. ํด๋จธ๋์ฆ์ ์์ ๋ก : ๋๋์ ํ๋ฑ์ฃผ์ 77
2. ์ฌํ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์: ์์ ๊ฒฝ์ ๋ก ๋นํ 84
3. ๋ฏผ์ฃผ๋น ์ ํ์ ์์ ๊ฒฝ์ ๋ก 89
4. ์ง์์์ ์ฃผ์: ์์ ๊ฒฝ์ ๋ฅผ ์ํ ๊ตญ๊ฐ ๊ฐ์
96
์ 2์ ๊ฒฝ์ ๊ณํ๋ก ์ผ๋ก์ ์๋ ด 99
1. 4์ํ๋ช
์ ๋ํ ์ธ์: ํ์ง์ฑ ๊ทน๋ณต์ ๊ณ๊ธฐ 100
2. 4์ํ๋ช
์ดํ์ ๊ฒฝ์ ์ฒด์ ๋ก 106
3. 516์ฟ ๋ฐํ ์ดํ์ ๊ฒฝ์ ๊ณํ๋ก 112
4. ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ๋ก ์ ๊ฐ๋ฐ์ฃผ์์ ๋ณ์ฉ 117
์ 3์ ๊ฒฝ์ ์ ์์ ์ ์๋ก์ด ์์ ๋ค 123
1. ๊ฒฝ์ ๋ด๋ก ์ ๋ถ์ฐจํ 124
2. ํ์ผํ์ ๊ณผ ์๋ฆฝ๊ฒฝ์ ๋ก 126
3. ๋ณต์ง๊ตญ๊ฐ๋ก ์ผ๋ก๋ถํฐ์ ํํผ 128
4. ๋
์ ์ฌ๋ฒ ๋นํ๊ณผ ์์กด๊ถ ๋ด๋ก 131
์ 4์ฅ ์ฌ์๊ณ์ ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์๋ก : ์ ์ฒด์ฃผ์ ๋นํ๋ก ์์ ์ ๊ถ๊ต์ฒด๋ก ์ผ๋ก 136
์ 1์ ๋์ ์์ ์ฃผ์์ ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์ 137
1. ๋นํ ๋ด๋ก ์ผ๋ก์ ๋์ ์์ ์ฃผ์ 137
2. 4์ํ๋ช
์ ์์ ์ฃผ์ ๋ด๋ก 140
์ 2์ ๋ฐ๊ณต์ฃผ์์ ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์๋ก 145
1. ํํ์ฐ์ ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์๋ก : ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ ๊ธฐ๋ณธ์ง์ 145
2. ๋ฐ์ ํฌ์ '์ง์ ํ' ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์ 149
์ 3์ ํ์ ๊ณ์ ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์ ๋นํ 154
1. ํ์ ๊ณ์ ๋ฏผ์ฃผ๋น ๋นํ 154
2. ๋ฏผ์กฑ์ฃผ์๋ก ์ ์ ๋ ์ฌํ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์ 156
3. ์ฒญ๋งฅ์ ๋ฐ(ๅ)์์ ์ฃผ์์ ๋ฏผ์กฑ์ฃผ์ 160
์ 4์ ์์ ๋ฅผ ์ํ ๋์, ๋์์ ์ํ ์์ 165
1. ์ ์น์ ์ค๊ฑฐ๋ก์ ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์ 165
2. ์์ ๋ฏผ์ฃผ์ฃผ์์ ์ ๊ถ๊ต์ฒด๋ก 168
3. ์์ ์ฃผ์์ ๋์ ๋ด๋ก : 4์ํ๋ช
์ ์ฌํ 173
4. ๋์์ ์ข์ ๊ณผ ๋์ค์ ๋ํ ํ๋ฉธ 178
์ 5์ฅ ๊ฒฐ๋ก 182
์ 1์ ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ ์์ฝ 182
์ 2์ ์ฐ๊ตฌ์ ์์์ ํ๊ณ 185
๋ถ๋ก: ์๋ฏธ์ฐ๊ฒฐ๋ง ๋ถ์ 188
์ฐธ๊ณ ๋ฌธํ 211
Abstract 222Docto
Two-Dimensional Numerical Study on the Rotating Stall in one-stage Axial Compressor
Maste
์ ๊ตฌ ๊ฒฝ๊ณ์ธต ๋๊ป๊ฐ ์ถ๋ฅ ์์ถ๊ธฐ์ ์์ค ๋ฐ ์ ํ์ค์์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ ๋ํ ์ฐ๊ตฌ
Docto