6 research outputs found
๋ ์๊ฒฝํ ํ์ฅ์ ์ํ ๋ถ ์ฝํ ์ธ ์๊ฐํ ๋ฐฉ์์ ๋ํ ์ฐ๊ตฌ
ํ์๋
ผ๋ฌธ (์์ฌ)-- ์์ธ๋ํ๊ต ๋ํ์ : ๋์์ธํ๋ถ ๋์์ธ์ ๊ณต, 2014. 2. ๊น๊ฒฝ์ .์ธ๋ฅ์ ๋ฌธ๋ช
์ด ๋ฐ๋ฌํ๋ ๋ฐ ์์ด ์ฑ
์ ์ ์ฉํ ์ง์ ๊ฐ์น๋ฅผ ๋ด์ ์ฌ๋ฌผ, ๊ทธ ์ด์์ ์กด์ฌ์๋ค. ์ฑ
์ ๊ต์ก์ ๋ฐํ์ ์ด๋ฃจ๊ณ , ์ฌ๋๋ค์๊ฒ ์๊ฐ์ ์ฃผ๋ ์ง์ ํต๋ก ์ญํ ์ ํด์๋ค. ์ธ์์ ์ด ๋ฐ๋ฌํ๊ธฐ ์ด์ ์๋ ํน์ ๊ณ์ธต๋ง์ด ์์ ํ ์ ์์์ผ๋, ์ ์ฐจ ๋๋์์ฐ์ด ๊ฐ๋ฅํด์ง๋ฉด์ ์ฑ
์ ์ผ์์ํ์์ ์ฝ๊ฒ ์ ํ ์ ์๋ ์๋นํ์ด ๋์๋ค. ๊ณผ๊ฑฐ ์ง์์ ๊ทธ๋ฆ์ผ๋ก์ ์ฑ
์ด ๋ด๊ณ ์๋ ์ฝํ
์ธ ์ ๊ฐ์น๊ฐ ์ค์์ฑ์ ๋ ์๋ค๋ฉด, ์๋น์ฌํ์์๋ ์ฑ
์ด ๊ฐ์ง ๋ด์ฉ์ ์๋ฏธ๋ ๋ฌผ๋ก ์ฑ
์ด๋ผ๋ ๋ฌผ์ฑ๊ณผ ๊ทธ๊ฒ์ด ๋์ธ ๋งฅ๋ฝ์ด ์ํ์ ๊ฐ์น๋ฅผ ๊ฒฐ์ ํ๋ ๋ฐ ์ค์ํ ์กฐ๊ฑด์ด ๋๊ณ ์๋ค.
์ฅ ๋ณด๋๋ฆฌ์ผ๋ฅดJean Baudrillard๊ฐ ์์ ์ง์ ํ ๊ฒ์ฒ๋ผ ํ๋์ ์๋น์๋ค์ ๊ฒฐ์ฝ ์ฌ๋ฌผ ๊ทธ ์์ฒด๋ฅผ ์๋นํ์ง ์๋๋ค . ์ฌ๋๋ค์ ๋ฌผ๊ฑด์ด ๊ฐ์ง 1์ฐจ์ ์ธ ๋ชฉ์ ์ด๋ ๊ธฐ๋ฅ์ ๋์ด ๊ทธ๊ฒ์ด ๋ด๊ณ ์๋ ๊ธฐํธ๋ ์ด๋ฏธ์ง๊ฐ ๋งค๋ ฅ์ ์ธ ์ํ์ ๋์ ์ง๋ถํ๋ค. ์๋น์ฌํ๋ก ์ ์ด๋ค์๋ก ์ฑ
์ญ์ ์๋น๊ฐ์น์ ์ํ์ฑ์ด๋ผ๋ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก๋ถํฐ ์์ ๋ก์ธ ์ ์๋ ์ํฉ์ ๋ง์ดํ๊ฒ ๋์๋ค. ์ฑ
์ ๋ด๊ธด ๋ด์ฉ๊ณผ ๊ทธ๊ฒ์ ์ ๋ฌํ๊ธฐ ์ํด ์ฃผ๋ณ์ ๊ณ๊ฐ์ง๋ก ์กด์ฌํ๋ ๋ฌด์ํ ์์๋ค์ฑ
์ ๋์์ธ๊ณผ ์ถํ์ฌ์ ๋ธ๋๋์ ๊ฐ์น, ์ถํ ๋ง์ผํ
๋ฑ์ด ๋ณตํฉ์ ์ผ๋ก ์ฝํ ์ฑ
์ด๋ผ๋ ์ํ์ ๊ฐ์น๋ฅผ ๋ง๋ค์ด๋ธ๋ค๊ณ ๋ณผ ์ ์๋ค. ๊ธฐ์
์์ ์์ฌ์ ๋ธ๋๋ ๊ฐ์น๋ฅผ ์ํด ๋ผ์ด๋ธ๋ฌ๋ฆฌ ์ปจ์
์ ์ ๊ทน์ ์ผ๋ก ๋์
ํ๊ณ , ๋ค์ํ ๋ธ๋๋๋ฅผ ์ทจ์ฌ์ ํ(select)ํ์ฌ ํ๋งคํ๋ ํจ์
ํธ์ง๋งค์ฅ์ด๋ ๋ฆฌํ
์ผ ์์ ์ฑ
์ด ๋ฑ์ฅํ๋ ์ํฉ์ ์์ ์ด๋ผ๋ ์ ํต์ ์ธ ๊ณต๊ฐ๊ณผ๋ ๋ถ๋ช
๋ค๋ฅธ ์ฐจ์์์ ์ฑ
์ด ์๋น๋๊ณ ์์์ ์ ๋ณด์ฌ์ค๋ค.
์ฑ
์ ๋๋ฌ์ผ ํ๊ฒฝ์ด ๋ค๊ฐํ๋ ์๋ก ์ด๋ ๋
์๋ค์ ์ ๋ฐ์ ์ธ ๋
์ ๊ฒฝํ์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ค. ๋๊ฐ์ ์ฑ
์ ์ฝ๊ฑฐ๋ ์ฌ๋๋ผ๋ ๊ทธ๊ฒ์ ์ด๋์์ ๋ง๋๊ณ , ์ด๋ค ๊ณผ์ ์ ํตํด ์ฝ๊ณ ์ฌ๊ฒ ๋๋์ง๋ ๋
์๋ค์๊ฒ ์ฑ
์ ๋๋ฌ์ผ ๋ค์ํ ์ด์ผ๊ธฐ๊ฑฐ๋ฆฌ๋ฅผ ์ ๊ณตํด์ค๋ค. ์ ์๊ฐ ์์ฐํ ํ
์คํธ(text) ์ด์ธ์ ๋ชจ๋ ๊ฒ์ ์ผ์ปซ๋ ํ๋ผํ
์คํธ(paratext)๋ ์ฃผ๋ก ์ฑ
์ด๋ผ๋ ๋งค์ฒด ์์์ ๊ธฐ๋ฅํ๋ค. ์ ๋ชฉ์ด๋ ์ ์, ์ํ, ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ๋น์ธ์ด์ ํํ์ธ ํํ์ด๋ ๋ ์ด์์ ๋ฑ์ ํฌํจํ ๋ถ๋์์ธ์ด ๊ทธ๊ฒ์ด๋ค. ๋
์ ํ๋์ด๋ผ๋ ์ธก๋ฉด์์ ํ๋ผํ
์คํธ๋ฅผ ํด์ํ๋ค๋ฉด, ์ด๋ ํ
์คํธ๋ณด๋ค ์์ ๊ฒฝํ๋๋ ๊ณผ์ ์ด๋ฉฐ ๋
์์ ์ฑ
์ด ๋ง๋๋ ํต๋ก ์ญํ ์ ํ๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ฏ๋ก ์ฑ
์ ๋๋ฌ์ผ ์๋น์ฌํ์ ๋ค์ธต์ ์ธ ๋ณํ๋ ํ๋ผํ
์คํธ๊ฐ ์ ์ฐจ์ ์ผ๋ก ์ฑ
์ด๋ผ๋ ๋งค์ฒด๋ฅผ ๋์ด ์ฐ์ฅ๋๊ณ ์๋ค๊ณ ๋ณผ ์ ์๋ค.
๋ณธ ๋
ผ๋ฌธ์์๋ ์๋น์ฌํ์์ ์ฑ
์ ๋๋ฌ์ผ ๋งฅ๋ฝ์ด ๋ค์ํ๋๊ณ ์๋ ํ์ค์ ๋ฐํ์ผ๋ก ๋
์๋ค์ ๋
์ ๊ฒฝํ์ ํ์ฅ์ํฌ ์ ์๋ ๋ฐฉ์์ ๋ํ ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ์งํํ๋ค. ์ด๋ฅผ ์ํด ์ฑ
ํ ๊ถ์ ๋ด๊ฒจ์๋ ์๊ฐ์ธ์ด๊ฐ ๊ฑฐ์ณ์จ ๋ฐ์ ๊ณผ์ ์ ํ๋ผํ
์คํธ์ ์ธ ๊ด์ ์์ ์ดํด๋ณด๊ณ , ํ์ฌ ์ฑ
์ด ์ง์ด๋๊ณ ํ๋งค๋๋ ๊ณต๊ฐ์ ์๋น์ด๋ก ์ ํตํด ๋ถ์ํ๋ค. ๋์๊ฐ ๋
์ ๊ฒฝํ์ ํ์ฅ์ ์ํด ๋ถ๋์์ธ์ด ์ด๋ค ์ญํ ์ ํ ์ ์๋์ง์ ๋ํ ์ํ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ์งํํ๋ค. ํ
์คํธ๋ผ๋ ๋ ๊ฒ์ ์ํ์ ์๊ฐ์ ์ธ ์ฌ์์ ๋ํด ์ฑ
์ด๋ผ๋ ๋งค์ฒด๋ก ์๊ฒฐ์ํค๋ ๋ถ๋์์ธ์ ๊ทธ ํ
์คํธ๋ฅผ ์ฝ๊ฒ ๋๋ ๋
์๋ค์ ๋
์ ๊ฒฝํ์ ์ํฅ์ ๋ผ์น๋ค. ์ข
์ด์ฑ
์์ ๋๊ปด์ง๋ ๊ฐ๋์ด๋ ๊ฐ์ ์ด ๋ฌดํ์ผ๋ก ๋๋๋ ๊ฒ์ด ์๋๋ผ, ๊ทธ๊ฒ์ ์๊ฐ์ ์ผ๋ก ์ ํํํ๋ ์์
์ ํตํด ํ๋ถํ ๋
์ ์ฒดํ์ ๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ์คํํด๋ณธ๋ค. ์ฑ
์ด๋ผ๋ ๋งค์ฒด์ ๊ตญํํ์ง ์๊ณ ์ฝํ
์ธ ๋ฅผ ์๊ฐํํ๋ ๊ณผ์ ์ ํ๋ผํ
์คํธ๊ฐ ํ ๋จ๊ณ ํ์ฅ๋ ๊ฐ๋
์ผ๋ก ์ดํดํ ์ ์์ผ๋ฉฐ, ์ด๋ ์ฑ
๊ณผ ๋
์์์ ์ปค๋ฎค๋์ผ์ด์
์ ์์ด ์๋ฏธ๋ฅผ ๊ฐ์ง ์ ์๋ค.๋ชฉ ์ฐจ
์ 1 ์ฅ ์๋ก 9
1.1. ์ฐ๊ตฌ์ ๋ฐฐ๊ฒฝ 10
1.2. ์ฐ๊ตฌ์ ๋ด์ฉ๊ณผ ๋ชฉ์ 12
์ 2 ์ฅ ๋ฐฐ๊ฒฝ์ด๋ก 14
2.1. ๊ธฐํธ๋ฅผ ์๋นํ๋ ์ฌํ 15
2.2. ์ฌ๋ฌผ์ ๋์ ๊ณผ ๊ต์ํ 19
2.3. ์๋น์ ์ฌ๋ฌผ, ์ฑ
22
์ 3์ฅ ์ฑ
๊ณผ ํ๋ผํ
์คํธ์ ์ดํด 23
3.1. ์ฑ
์ ํ์๊ณผ ํ์ง์ ์ญ์ฌ 24
3.2. ๋ถ๋์์ธ์์ ํ๋ผํ
์คํธ(paratext)๊ฐ ๊ฐ๋ ์๋ฏธ 27
์ 4์ฅ ์ํ์ผ๋ก์ ์ฑ
์ ์ญ์ฌ์ ์ธ ๋ณ์ฒ 31
4.1. ๊ด๊ณ ๊ธฐ๋ฅ์ ํ๋ํ ํ์ง ๋์์ธ (20์ธ๊ธฐ) 32
4.2. ๋ถ๋์์ธ์ ์งํ๋ง์ผํ
๊ณผ์ ๊ฒฐํฉ 40
4.3. ์ถํ์ฌ์ ํ๋ก๋ชจ์
์ ๋ํ ์ดํด 44
4.4. ์ด๋ฏธ์ง ์๋น์ ๊ฒฐํฉ๋๋ ์ค๋ธ์ ํธ๋ก์์ ์ฑ
(21์ธ๊ธฐ, ํ์ฌ) 45
์ 5์ฅ ์ฌ๋ก๋ถ์ ๋ฐ ๋ถ๋์์ธ ์ ํ์ฐ๊ตฌ 56
5.1. ์ฌ๋ก๋ถ์ 57
5.2. ๋จํธ ๋ฌธํ ์ํ์ ๋ถ๋์์ธ 62
5.3. ์ปจํ
์ธ ๋ฅผ ๋ชจํฐํ๋ก ํ์ฉํ ํจํด๋ถ 64
5.4. ํ๋งค๋ฅผ ๋ชฉ์ ์ผ๋ก ํ๋ ์๋ฆฌ์ฆ ํ์ง ๋์์ธ 67
์ 6์ฅ ์ต์ข
์ํ์ฐ๊ตฌ 69
6.1. ๋
์๊ฒฝํ์ ํ์ฅ๊ฐ๋ฅ์ฑ 70
6.2. ์์
๋์์ ์ ์ 74
6.3. ์ฝํ
์ธ ์ ์๊ฐํ 78
6.4. ์๊ฐ ๋ชจํฐํ๊ฐ ํ์ฉ๋ ๊ณต๊ฐ์ฐ์ฅ๋ ํ๋ผํ
์คํธ 100
์ 7์ฅ ๊ฒฐ๋ก 107
์ฐธ๊ณ ๋ฌธํ 110
Abstract 112Maste
A Study on the Effect of Security and Social Factors on Changes in Defense Budget
ํ์๋
ผ๋ฌธ(์์ฌ) -- ์์ธ๋ํ๊ต๋ํ์ : ํ์ ๋ํ์ ํ์ ํ๊ณผ(ํ์ ํ์ ๊ณต), 2022.2. ๊น์ํ.South Korea is currently called the only divided country in the world and maintains a sharp military confrontation with North Korea. In addition, geopolitical strategic competition between multiple countries is intensifying around the Korean Peninsula. Korea is using a considerable defense budget to prepare for these various threats. Despite various social issues, Koreaโs defense budget is an indispensable cost in light of geographical and historical circumstances, and it occupies a large part of the government's finances and is attracting public attention, so a lot of effort is needed to understand it.
This study focuses on examining what factors make a difference in Korea's defense budget. At this time, the change in the defense budget, which is a dependent variable, is subdivided into changes in power maintenance costs and changes in power improvement costs.
Independent variables are largely divided into security and social factors. Security factors can be composed of various variables according to the researcher's perspective. In this study, various studies empirically conducted from the theory of defense budget were examined to find the most commonly recognized variables, and finally, a model was constructed with variables such as whether North Koreaโs armed provocation, nuclear tests and missiles, and differences in defense budgets between the two Koreas.
As independent variables constituting social factors, the president's political orientation, the political orientation of the majority of the National Assembly, the proportion of welfare budgets within the government's finances, and the inter-Korean integration index were used. Among them, multiple regression analysis was attempted using the two-stage least squares model to control the welfare budget as an endogenous variable.
As a result of the study, the results of the power maintenance costs and the power improvement costs were somewhat different. First, it was found that power maintenance costs were affected by the president's political orientation among variables explaining the domestic political orientation of social factors. The estimated regression coefficient was -0.74, which showed that it was significant below the confidence level of 5%, which can be interpreted as about 0.74% reduction in the proportion of power maintenance costs in the government's finances if the president's tendency is more progressive.
On the other hand, the remaining security and social factors that were put forward to explain the defense budget could not be statistically significant. This is a bit disappointing as a researcher, but it means that the research hypotheses presented in this study cannot statistically support their potential.
Another point to note is that the president's political tendency reacted to power maintenance costs, but did not respond to power improvement costs. This means that the president's conservative tendency may increase the proportion of power maintenance costs, but does not affect the power improvement costs, which causes an increase in actual combat power. These are costs that can move variably in a relatively short period of time, such as additional training expenses and facility maintenance, considering the feature of power maintenance costs. On the other hand, power improvement costs are difficult to change easily, moving based on relatively long-term plans such as development or purchase of weapons systems. Therefore, it seems difficult for short-term political changes to affect power improvement costs, and even if a progressive president takes power, he does not take a passive position on power improvement costs.
In addition, the rigidity of the defense budget was actually confirmed. The previous year's budget was found to have an effect on the next year's budget, in common with both power maintenance costs and power improvement costs. The previous year's budget shows a positive relationship with both dependent variables, so it can be interpreted that the incremental or decremental behavior of the budget considered at the time of research design actually exists. In a way, this can be regarded as an irrational phenomenon in the budget process under the modern bureaucracy. Once formed, the budget has a kind of inertia, does not allow major changes, and is newly organized the following year. In situations where budget liquidity is insufficient, the budget cannot be changed according to the actual necessary circumstances and continues as a custom.ํ๊ตญ์ ์ธ๊ณ์์ ์ ์ผํ ๋ถ๋จ๊ตญ๊ฐ๋ผ ๋ถ๋ฆฌ๋ฉฐ ๋ถํ๊ณผ ์ฒจ์ํ ๊ตฐ์ฌ์ ๋๋ฆฝ๊ด๊ณ๋ฅผ ์ ์งํ๊ณ ์๋ค. ๋ํ ํ๋ฐ๋ ์ฃผ๋ณ์ผ๋ก๋ ์ง์ ํ์ ์ผ๋ก ๋ค๊ตญ๊ฐ ์ ๋ต์ ๊ฒฝ์์ด ์ฌํ๋๊ณ ์๋ ์ํฉ์ด๋ค. ํ๊ตญ์ ์ด๋ฌํ ์ฌ๋ฌ ์ํ์ ๋๋นํ๊ธฐ ์ํด ์๋นํ ๊ตญ๋ฐฉ์์ฐ์ ์ฌ์ฉํ๊ณ ์๋ค. ํ๊ตญ์๊ฒ ์์ด ๊ตญ๋ฐฉ์์ฐ์ ๋ค์ํ ์ฌํ์ ํ์์๋ ๋ถ๊ตฌํ๊ณ ์ง๋ฆฌ์ , ์ญ์ฌ์ ์ํฉ์ ๋น์ถ์ด ๋ณด๊ฑด๋ ์ ๋ ๋นผ๋์ ์ ์๋ ํ์๋ถ๊ฐ๊ฒฐํ ๋น์ฉ์ด๋ฉฐ ์ ๋ถ์ ์ฌ์ ๋ด์์๋ ๋ง์ ๋ถ๋ถ์ ์ฐจ์งํ๊ณ ๊ตญ๋ฏผ๋ค์ ๊ด์ฌ์ ์ป๊ณ ์๋ ๋งํผ ๊ทธ ์ดํด๋ฅผ ์ํ ๋ง์ ๋
ธ๋ ฅ์ด ํ์ํ๋ค.
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ ํ๊ตญ์ ๊ตญ๋ฐฉ์์ฐ์ ๋ณํ๋ฅผ ๋ง๋ค์ด๋ด๋ ์์ธ์๋ ์ด๋ ํ ๊ฒ๋ค์ด ์๋์ง ์ดํด๋ณด๋๋ฐ ์ง์คํ๋ค. ์ด๋, ์ข
์๋ณ์์ธ ๊ตญ๋ฐฉ์์ฐ์ ๋ณํ๋ ์ ๋ ฅ์ ์ง๋น์ ๋ณํ, ๋ฐฉ์๋ ฅ๊ฐ์ ๋น์ ๋ณํ๋ก ์ธ๋ถํ์ฌ ์ดํด๋ณธ๋ค.
๋
๋ฆฝ๋ณ์๋ ํฌ๊ฒ ์๋ณด์ ์์ธ๊ณผ ์ฌํ์ ์์ธ์ผ๋ก ๊ตฌ๋ถํ๋ค. ์๋ณด์ ์์ธ์ ์ฐ๊ตฌ์์ ์๊ฐ์ ๋ฐ๋ผ ๋ค์ํ ๋ณ์๋ค๋ก ๊ตฌ์ฑ๋ ์ ์์ ๊ฒ์ด๋ค. ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ๊ฐ์ฅ ์ผ๋ฐ์ ์ผ๋ก ์ธ์ ๋ ์ ์๋ ๋ณ์๋ค์ ์ฐพ๊ธฐ ์ํด ๊ตญ๋ฐฉ์์ฐ๊ด๋ จ ์ด๋ก ์์๋ถํฐ ์ค์ฆ์ ์ผ๋ก ์ํ๋ ๋ค์ํ ์ฐ๊ตฌ๋ค์ ์ดํด๋ณด์๊ณ ์ต์ข
์ ์ผ๋ก ๋ถํ์ ๊ตญ์ง๋๋ฐ ์ฌ๋ถ, ํต์คํ ๋ฐ ๋ฏธ์ฌ์ผ ๋ฐ์ฌ ์ฌ๋ถ, ๋จ๋ถ ๊ฐ์ ๊ตญ๋ฐฉ์์ฐ์ ์ฐจ์ด๋ฅผ ๋ณ์๋ก ๋ชจํ์ ๊ตฌ์ฑํ์๋ค.
์ฌํ์ ์์ธ์ ๊ตฌ์ฑํ๋ ๋
๋ฆฝ๋ณ์๋ก๋ ๋ํต๋ น์ ์ ์น์ฑํฅ, ๊ตญํ ๋ค์๋น์ ์ ์น์ฑํฅ, ์ ๋ถ ์ฌ์ ๋ด์ ๋ณต์ง์์ฐ์ ๋น์ค, ๋จ๋ถํตํฉ์ง์๊ฐ ์ฌ์ฉ๋์๋ค. ์ด ์ค ๋ณต์ง์์ฐ์ ๋ด์์ ๋ณ์๋ก ์ด๋ฅผ ํต์ ํ๊ธฐ ์ํด 2stage least squares๋ชจํ์ ์ด์ฉํ์ฌ ๋ค์คํ๊ท๋ถ์์ ์๋ํ์๋ค.
์ฐ๊ตฌ๊ฒฐ๊ณผ ์ ๋ ฅ์ด์๋น์ ๋ฐฉ์๋ ฅ๊ฐ์ ๋น์ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ ๋ค์ ์์ดํ๊ฒ ๋ํ๋ฌ๋ค. ๋จผ์ ์ ๋ ฅ์ด์๋น๋ ์ฌํ์ ์์ธ์ ๊ตญ๋ด ์ ์น์ฑํฅ์ ์ค๋ช
ํ๋ ๋ณ์ ์ค ๋ํต๋ น์ ์ ์น์ฑํฅ์ ๋ฐ๋ผ ์ํฅ์ ๋ฐ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์ถ์ ๋ ํ๊ท๊ณ์๋ โ0.74์ด๊ณ ์ด๋ 5%์ ์ ๋ขฐ์์คํ์ ์ ์๋ฏธํ๋ค๋ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ๋ณด์ฌ์ฃผ์๋๋ฐ ์ด๋ ๋ํต๋ น์ ์ฑํฅ์ด ๋ณด์์ผ ๊ฒฝ์ฐ ๋ณด๋ค ์ง๋ณด์ ์ผ ๊ฒฝ์ฐ ์ ๋ถ์ ์ฌ์ ์์ ์ ๋ ฅ์ด์๋น๊ฐ ์ฐจ์งํ๋ ๋น์ค์ด ์ฝ 0.74% ์ค์ด๋ ๋ค๊ณ ํด์ํ ์ ์๋ค.
๋ฐ๋ฉด ๊ตญ๋ฐฉ์์ฐ์ ์ค๋ช
ํ๊ธฐ ์ํด ๋ด์ธ์ ๋ ๋๋จธ์ง ์๋ณด์ ์์ธ๊ณผ ์ฌํ์ ์์ธ์ ํต๊ณ์ ์ผ๋ก ๊ทธ ์ ์๋ฏธ์ฑ์ ์ฐพ์ ์ ์์๋ค. ์ด๋ ์ฐ๊ตฌ์๋ก์ ๋ค์ ์ค๋ง์ค๋ฌ์ด ๋ถ๋ถ์ผ๋ก ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์ ์ ์ํ๋ ์ฐ๊ตฌ๊ฐ์ค๋ค์ ํต๊ณ์ ์ผ๋ก ๊ทธ ๊ฐ๋ฅ์ฑ์ ๋ท๋ฐ์นจ ํ ์ ์๋ค๋ ๊ฒ์ ์๋ฏธํ๋ค.
๋ ํ๋ ๋์ฌ๊ฒจ ๋ณผ ์ง์ ์ ๋ํต๋ น์ ์ ์น์ ์ฑํฅ์ด ์ ๋ ฅ์ด์๋น์๋ ๋ฐ์ํ์์ง๋ง ๋ฐฉ์๋ ฅ๊ฐ์ ๋น์๋ ๋ฐ์ํ์ง ์์๋ค๋ ์ ์ด๋ค. ์ด๋ ๋ํต๋ น์ ๋ณด์์ ์ฑํฅ์ผ๋ก ์ ๋ ฅ์ด์๋น์ ๋น์ค์ด ๋์์ง ์๋ ์์ผ๋ ์ค์ ์ ํฌ๋ ฅ์ ์ฆ๊ฐ์ ์ผ๊ธฐ์ํค๋ ๋ฐฉ์๋ ฅ๊ฐ์ ๋น์๋ ์ํฅ์ ์ฃผ์ง ๋ชปํ๋ค๋ ๊ฒ์ ๋ปํ๋ค. ์ ๋ ฅ์ด์๋น์ ์ฑ๊ฒฉ์ ์๊ฐํด๋ณด๋ฉด ๋ถ๋ ํ๋ จ๋น์ฉ์ด๋ ์์ค๋ฌผ ์ ์ง ๋ฑ ์๋์ ์ผ๋ก ๋จ๊ธฐ๊ฐ ๊ฐ๋ณ์ ์ผ๋ก ์์ง์ผ ์ ์๋ ๋น์ฉ๋ค์ด๋ค. ๋ฐ๋ฉด ๋ฐฉ์๋ ฅ๊ฐ์ ๋น๋ ๋ฌด๊ธฐ์ฒด๊ณ ๊ฐ๋ฐ์ด๋ ๊ตฌ๋งค ๋ฑ ๋น๊ต์ ์ฅ๊ธฐ๊ฐ์ ๊ณํ์ ๋ฐํ์ผ๋ก ์์ง์ด๋ฉฐ ์ฝ๊ฒ ๋ณํํ๊ธฐ ํ๋ ๋น์ฉ์ด๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ๋จ๊ธฐ๊ฐ์ ์ ์น์ ๋ณํ๊ฐ ๋ฐฉ์๋ ฅ๊ฐ์ ๋น์ ์ํฅ์ ์ฃผ๊ธฐ๋ ํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ณด์ฌ์ง๋ฉฐ ์ง๋ณด์ ๋ํต๋ น์ด ์ง๊ถํ์๋๋ผ๋ ๋ฐฉ์๋ ฅ๊ฐ์ ๋น์ ๋ํด์๋ ์๊ทน์ ์
์ฅ์ ๊ฐ์ง๋ ๊ฒ์ด ์๋๋ผ๊ณ ์๊ฐํด๋ณผ ์ ์๋ค.
๋ํ ๊ตญ๋ฐฉ์์ฐ์ ๊ฒฝ์ง์ฑ์ด ์ค์ ๋ก ํ์ธ๋์๋ค. ์ ๋ ฅ์ด์๋น์ ๋ฐฉ์๋ ฅ๊ฐ์ ๋น ๋ชจ๋ ๊ณตํต์ ์ผ๋ก ์ ๋
๋ ์์ฐ์ ๋ค์์ฐ๋ ์์ฐ์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์ ๋
๋ ์์ฐ์ ๋ ๊ฐ์ ์ข
์๋ณ์์ ๋ชจ๋ ์์ ๊ด๊ณ๋ฅผ ๋ํ๋ด๊ณ ์์ด ์ฐ๊ตฌ ์ค๊ณ ๋น์ ๊ณ ๋ คํ์๋ ์์ฐ์ ์ ์ฆ์ , ์ ๊ฐ์ ํํ๊ฐ ์ค์ ๋ก ์กด์ฌํ๋ค๊ณ ํด์๋ ์ ์๋ค. ์ด๋ ์ด์ฐ๋ณด๋ฉด ํ๋์ ๊ด๋ฃ์ ํ์ ๋ํ๋๋ ์์ฐ๊ณผ์ ์ ๋นํฉ๋ฆฌ์ ํ์์ผ๋ก ์ฌ๊ฒจ์ง ์ ์๋ค. ํ ๋ฒ ํ์ฑ๋ ์์ฐ์ ์ผ์ข
์ ๊ด์ฑ์ ๊ฐ์ง๊ณ ํฐ ๋ณํ๋ฅผ ํ์ฉํ์ง ์์ผ๋ฉฐ ๋ค์ํด์ ์๋กญ๊ฒ ํธ์ฑ๋๋ค. ์์ฐ์ ์ ๋์ฑ์ด ๋ถ์กฑํ ์ํฉ์์ ์ค์ ๋ก ํ์ํ ์ํฉ์ ๋ฐ๋ผ ์์ฐ์ด ๋ณํ๋ ์ ์๊ณ ๊ด์ต์ฒ๋ผ ์ด์ด์ง๋ ๊ฒ์ด๋ค.์ 1 ์ฅ ์ ๋ก 1
์ 1 ์ ์ฐ๊ตฌ์ ๋ฐฐ๊ฒฝ ๋ฐ ๋ชฉ์ 1
์ 2 ์ ์ฐ๊ตฌ์ ๋ฒ์ ๋ฐ ๋ฐฉ๋ฒ 6
์ 2 ์ฅ ์ด๋ก ์ ๋
ผ์์ ์ ํ์ฐ๊ตฌ ๊ฒํ 7
์ 1 ์ ์ด๋ก ์ ๋ฐฐ๊ฒฝ/๋
ผ์ 7
1. ์ ๋ถ์ ์์ฐ๊ณผ์ 7
2. ๊ตญ๋ฐฉ์์ฐ์ ๋ํ ๋ฏธ์์ ์ ๊ทผ 10
3. ๊ตญ๋ฐฉ์์ฐ์ ๋ํ ๊ฒฝ์ ํ์ ์ ๊ทผ 13
์ 2 ์ ์ ํ์ฐ๊ตฌ ๊ฒํ 18
1. ํด์ธ ์ฐ๊ตฌ 18
2. ๊ตญ๋ด ์ฐ๊ตฌ 22
์ 3 ์ ์ฐ๊ตฌ์ ๋ฐ์ ๋ฐฉํฅ 24
์ 3 ์ฅ ์ฐ๊ตฌ๋ฐฉ๋ฒ 26
์ 1 ์ ์ฐ๊ตฌ๋ฌธ์ 26
์ 2 ์ ์ฐ๊ตฌ๊ฐ์ค 28
1. ์๋ณด์ ์์ธ 28
2. ์ฌํ์ ์์ธ 31
์ 3 ์ ๋ณ์์ ์ ์ ๋ฐ ์๋ฃ์ ์์ง 35
1. ์ข
์๋ณ์ 35
2. ๋
๋ฆฝ๋ณ์ 36
3. ํต์ ๋ณ์ 40
์ 4 ์ ๋ถ์ ๋ฐฉ๋ฒ 44
์ 4 ์ฅ ๋ถ์๊ฒฐ๊ณผ 46
์ 1 ์ ๊ธฐ์ ํต๊ณ๋ ๋ถ์ 46
1. ๊ตญ๋ฐฉ์์ฐ ๋น์จ 46
2. ์๋ณด์ ์์ธ 48
3. ์ฌํ์ ์์ธ 55
์ 2 ์ ์ฐ๊ตฌ๋ชจํ ๋ถ์ 59
1. ์ ๋ ฅ์ด์๋น ๋ถ์ 59
2. ๋ฐฉ์๋ ฅ๊ฐ์ ๋น ๋ถ์ 63
์ 5 ์ฅ ๊ฒฐ ๋ก 67
์ 1 ์ ๋ถ์ ๊ฒฐ๊ณผ ๋ฐ ํจ์ 67
1. ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ์ ์์ฝ 67
2. ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ์ ํจ์ 70
์ 2 ์ ์ฐ๊ตฌ์ ํ๊ณ ๋ฐ ๋ฐ์ ๋ฐฉํฅ 73
์ฐธ๊ณ ๋ฌธํ 74
Abstract 82์