85 research outputs found
A Phenotypic Point of View of the Adaptive Radiation of Crested Newts (Triturus cristatus Superspecies, Caudata, Amphibia)
The divergence in phenotype and habitat preference within the crested newt Triturus cristatus superspecies, examined across different ontogenetic stages, provides an excellent setting to explore the pattern of adaptive radiation. The crested newts form a well-supported monophyletic clade for which at least the full mitochondrial DNA phylogeny is resolved. Here we summarise studies that explored the variation in morphological (larval and adult body form, limb skeleton, and skull shape) and other phenotypic traits (early life history, developmental sequences, larval growth rate, and sexual dimorphism) to infer the magnitude and direction of evolutionary changes in crested newts. The phenotypic traits show a high level of concordance in the pattern of variation; there is a cline-like variation, from T. dobrogicus, via T. cristatus, T. carnifex, and T. macedonicus to the T. karelinii group. This pattern matches the cline of ecological preferences; T. dobrogicus is relatively aquatic, followed by T. cristatus. T. macedonicus, T. carnifex, and the T. karelinii group are relatively terrestrial. The observed pattern indicates that phenotypic diversification in crested newts emerged due to an evolutionary switch in ecological preferences. Furthermore, the pattern indicates that heterochronic changes, or changes in the timing and rate of development, underlie the observed phenotypic evolutionary diversification
Effects of widespread fish introductions on paedomorphic newts in Europe
peer reviewedAs a result of factors such as global warming, habitat destruction, and species introduction, amphibians are declining worldwide. No one, however, has analyzed the status of polymorphic amphibian species at a national or continental scale, although some local reports exist. Our aim was to report on the loss of intraspecific heterochrony as a loss to diversity in determining the consequences of fish stocking on European populations of paedomorphic newts. Paedomorphosis is a polymorphism in which larval traits are retained in the adult stage. We surveyed 39 paedomorphic populations of the alpine ( Triturus alpestris) and palmate ( T. helveticus) newts, all but one of which initially occupied fishless ponds and lakes in France, Italy, Slovenia, Bosnia, Montenegro, and Greece. Exotic fishes were found in 44% of the studied aquatic habitats, with a 100% presence in Montenegro. At all sites paedomorphs disappeared and metamorphs declined. Only fish explained these population changes because alternative factors such as drying were not significant. More catastrophically, fish introductions occurred in habitats known to support the largest populations of newts and even some endemic subspecies. If management and legislative measures are not taken to stop fish stocking, protect paedomorphs as conservation units at national and international levels, and restore natural habitats, all the largest paedomorphic populations may disappear in the near future. Their disappearance would represent a loss of one of the rare, fascinating examples of intraspecific heterochrony
Morphological variation of the Common Lizard (Zootoca vivipara Jacquin, 1787) in the Central Balkans
The variation in some of the morphometric, meristic and qualitative characters of the Common Lizard (Zootoca vivipara) in five population samples from mountains of the Central Balkans was analyzed using univariate and multivariate statistics. The morphological differentiation was greater in males than in females and is more expressed in the morphometric than in the pholidosis and qualitative characters. The largest differences in morphometric traits appeared between the populations from the Šara and Stara Planina mountains. The 'median' pileus pattern generally prevailed, with the appearance of other states in a certain proportion in some of the populations. Further analyses of the possible morphological and ecological distinctions of the population from Mt Tara are proposed.U ovom radu analizirana je morfološka varijabilnost populacija planinskog guštera (Zootoca vivipara) iz centralnog dela Balkanskog poluostrva u pogledu većeg broja morfometrijskih, merističkih i kvalitativnih karaktera pomoću univarijantih i multivarijantnih statističkih metoda. Morfološka diferencijacija populacija je više izražena kod mužjaka nego kod ženki i to znatno više u morfometrijskim karakterima nego u folidozi i kvalitativnim karakterima. Najveće razlike u pogledu morfometrijskih karaktera su utvrđene između populacija sa Šar-planine i Stare planine. Dominira konstelacija pileusa 'median' tipa, sa pojavom manjeg procenta ostalih stanja u pojedinim populacijama. Predlažu se dalje analize moguće morfološke i ekološke različitosti populacije sa planine Tare.Projekat ministarstva br. 143052: Patterns of amphibian and reptile diversity on the Balkan Peninsul
Amphibians in Serbia: Distribution and diversity patterns
Considering the need for an up-to-date overview of the distribution and diversity of amphibians of Serbia, we mapped the species distributions upon current, mostly unpublished, faunistic data. Also, we compared batrachofaunas of Serbia and other Balkan countries in terms of species number and zoogeographic batrachofaunistic elements. With its 21 native species (8 urodeles and 13 anurans), Serbia appears to be the second most diverse country in the Balkans. We found three main centres of species richness in Panonnian and Peripannonian Serbia (with 15-17 species per 50 x 50 km square) which signals urgency for their protection. Serbian batrachofauna is most similar to that of the eastern Balkan countries (Bulgaria and Romania). Zoogeographic analysis showed that amphibian fauna of Serbia consists of six chorotypes, with the central-European and southern-European as the most dominant ones.S obzirom na potrebu za najnovijim pregledom distribucije i diverziteta vodozemaca Srbije, u ovom radu prikazane su distribucije vrsta dobijene na osnovu postojećih i velikog broja do sada neobjavljenih faunističkih podataka. Dodatno, poređena je batrahofaunu Srbije i ostalih balkanskih zemalja u odnosu na broj vrsta i zoogeografskih batrahofaunističkih elemenata. Sa 21 autohtonom vrstom (8 vrsta repatih vodozemaca i 13 vrsta bezrepih vodozemaca), Srbija je druga zemlja Balkana po diverzitetu vodozemaca. Utvrđeno je postojanje tri glavna centra diverziteta u Panonskoj i Peripanonskoj Srbiji (sa 15-17 vrsta u okviru 50 × 50 km2) što ukazuje na hitnost uvođenja mera zaštite ovih centara. Batrahofauna Srbije je najsličnija istočnim balkanskim zemljama (Bugarska i Rumunija). Zoogeografska analiza pokazala je da se fauna vodozemaca Srbije sastoji od šest horotipova, sa centralnoevropskim i južnoevropskim kao dominantnim horotipovima.Projekat ministarstva br. 17304
Contrasting evolutionary histories of the legless lizards slow worms (Anguis) shaped by the topography of the Balkan Peninsula
Background: Genetic architecture of a species is a result of historical changes in population size and extent of distribution related to climatic and environmental factors and contemporary processes of dispersal and gene flow. Population-size and range contractions, expansions and shifts have a substantial effect on genetic diversity and intraspecific divergence, which is further shaped by gene-flow limiting barriers. The Balkans, as one of the most important sources of European biodiversity, is a region where many temperate species persisted during the Pleistocene glaciations and where high topographic heterogeneity offers suitable conditions for local adaptations of populations. In this study, we investigated the phylogeographical patterns and demographic histories of four species of semifossorial slow-worm lizards (genus Anguis) present in the Balkan Peninsula, and tested the relationship between genetic diversity and topographic heterogeneity of the inhabited ranges. Results: We inferred phylogenetic relationships, compared genetic structure and historical demography of slow worms using nucleotide sequence variation of mitochondrial DNA. Four Anguis species with mostly parapatric distributions occur in the Balkan Peninsula. They show different levels of genetic diversity. A signature of population growth was detected in all four species but with various courses in particular populations. We found a strong correlation between genetic diversity of slow-worm populations and topographic ruggedness of the ranges (mountain systems) they inhabit. Areas with more rugged terrain harbour higher genetic diversity. Conclusions: Phylogeographical pattern of the genus Anguis in the Balkans is concordant with the refugiawithin- refugia model previously proposed for both several other taxa in the region and other main European Peninsulas. While slow-worm populations from the southern refugia mostly have restricted distributions and have not dispersed much from their refugial areas, populations from the extra-Mediterranean refugia in northern parts of the Balkans have colonized vast areas of eastern, central, and western Europe. Besides climatic historical events, the heterogeneous topography of the Balkans has also played an important role in shaping genetic diversity of slow worms.BMC Evolutionary Biology (2016), 16(1): 9
Implementation of GIS technologies in assessment and protection of natural values of Tara National Park
Mount Tara is among the most important centers of Balkan and European ecosystem and species biodiversity. It is characterized by diversified and well-maintained communities of old deciduous and mixed coniferous forests (beech/fir/spruce). They represent a unique example of well preserved forests in SE Europe with numerous endemic and relict species of indigenous flora and fauna. The geographical information system (GIS) that we have created has proved an excellent tool for valorization and protection of all natural values and potentials of Tara National Park.Geografski informacioni sistem je: organizovan skup računarskog hardvera softvera, geografskih podataka i kadra, dizajniran da efikasno prikuplja smešta, nadgrađuje, manipuliše, analizira i prikazuje sve forme geografski referencirane informacije. Za ekologe GIS je otvorio nove mogućnosti za istraživanja i aplikaciju sakupljenih informacija. Zbog same kompleksnosti sistema životne sredine mi najčešće nastojimo da ih proučavamo koristeći redukcionistički pristup, fokusirajući ce na male, diskretne pojednostavljene aspekte. Međutim većina problema u životnoj sredini su više faktorijalni i zahtevaju razmatranje širokog spektra izvora informacija pitanja i interesa. Za većinu ekoloških studija potrebne su nam eksplicitnije i kvalifikovanije terenske informacije vezane za faktore koji bi mogli da objasne posmatranu ekosistemsku, faunističku i florističku raznovrsnost u dimenziji prostorne i vremenske distribucije uključujući i podatke o geologiji, klimi, pedologiji, distribuciji i ponašanju istrživanih vrsta. Ovde svoju ulogu pronalaze geografski informacioni sistemi (GIS). Nacionalni park Tara obuhvata najveći deo planine Tare u zapadnoj Srbiji prosečne nadmorske visine 1000-1200 m na 180 km od Beograda. Ukupna površina zaštićenog područja Nacionalnog parka je 19.175 ha, a 37.584 ha predstavlja zaštitnu zonu oko Nacionalnog parka. Pripada opštini Bajina Bašta. Planina Tara predstavlja jednu od vrućih tačaka specijskog i ekosistemskog diverziteta sa 35 različitih šumskih zajednica lišćarskog, mešovito četinarskog tipa, kao i 19 opisanih livadskih zajednica. Mnoge od njih posebno one sa Pančićevom omorikom, imaju reliktan ili endemoreliktan karakter. U tom smislu sasvim je opravdano što se Tara danas našla na listi područja značajnih za očuvanje ptičijeg sveta (IBA) i dnevnih leptira Evrope (PBA), a u toku je njeno uključivanje u međunarodnu listu područja značajnog za očuvanje svetske flore (IPA). Kako se gazdovanje i upravljanje praktično svim prirodnim potencijalima NP Tara, do sada dominantno zasnivalo na principima šumarske tehnologije i inženjeringa ovaj rad ima svoju punu naučnu opravdanost u pokušaju implementacije savremenih naučnih saznanja iz oblasti zaštite biodiverziteta, konzervacione ekologije geografije i prostornog planiranja u mehanizam upravljanja prirodnim nacionalnim resursima. Ovaj tip vrednovanja i zaštite otvara mogućnost primene održivog/usklađenog korišćenja resursa NP Tara. Tokom 2002. i 2003. godine formirane su teme GIS NP Tara koje obuhvataju prirodne (geomorfologija, geologija, pedologija, hidrologija, vegetacija, flora fauna), korišćene (eksploatacija šuma) i veštačke (antropogene) sadržaje (puteve, brane, naselja, turističke sadržaje i granice). Geografski informacioni sistem koji je formiran za NP Taru sa temama koje ga čine da prati okvire sličnih projekata rađenih u Evropi i svetu i jedan je od tipičnih geografskih informacionih sistema (iz oblasti ekologije, zaštite životne sredine, šumarstva, itd), koji sadrži gotovo sve vrste podataka (izuzev satelitskih snimaka) u GIS (rasterske, vektorske, DEM, baza podataka i aerofotogrametrijske snimke).Projekat ministarstv
The herpetological collection of the Institute for biological research “Siniša Stanković”, University of Belgrade
Ovaj rad predstavlja popis vrsta gmizavaca deponovanih u herpetološkoj zbirci Instituta za Biološka Istraživanja 'Siniša Stanković', Univerziteta u Beogradu. Zbirka se sastoji od 8213 primeraka 65 vrsta gmizavaca sakupljenih iz 23 zemlje. Najveći deo zbirke sadrži materijal sa teritorije bivše Jugoslavije. Vrste zastupljene u zbirci klasifikovane su u okviru 19 porodica (tri u okviru Testudines, osam u okviru Lacertilia i osam u okviru Serpentes). Po broju primeraka, najzastupljenije su porodice Lacertidae (6043 - 73,6 %), Colubridae (612 - 7,5 %) i Viperidae (530 - 6,5 %), dok su porodice Cheloniidae, Chamaeleonidae, Phrynosomatidae, Erycidae i Elapidae zastupljene sa po jednim ili dva primerka. Primerci svih vrsta gmizavaca koji žive u Srbiji postoje u zbirci, kao i većina vrsta karakterističnih za Balkansko poluostrvo. Specifičan značaj zbirke ogleda se u velikim populacionim uzorcima nekoliko vrsta. Osim istorijskog značaja, posebna vrednost herpetološke zbirke ogleda se u tome što deponovan materijal omogućava studije sistematike, distribucije, ekologije, morfologije, konzervacione biologije kao i različitih evolucionih i biogeografskih fenomena (npr. endemizma, intraspecijskog diverziteta, hibridizacije taksona, itd)
GIS i region Skadarskog jezera
The Skadar Lake Region represents one of the most important centers of geodiversity and biodiversity for Western Balkan and SE Europe. The largest part of this Region has the status of the National Park since 1983. International recognition of the importance of Skadar Lake ecosystems come in 1995, when the Lake was designated as Ramsar site. The geographical information system (GIS) that we have created has provided an excellent tool for valorization and protection of all natural values and potential of Skadar Lake Region. The GIS of Skadar Lake Region is organized for the territory of about 4500 km2 and is divided (by type and format) into various data forms: Raster data: georeferenced raster topographic maps, satellite imaginary, digital model of precipitation, digital model of temperature; Vector data: geology, hydrogeology, hydrology (Adriatic sea, lakes, rivers, underground water, springs), soil, temperature, precipitation, irrigation areas, vegetation, biomes, border of protected areas, locality of important animal species, other important localities (archeological, cultural), border of NP, state border; Digital elevation model (DEM) -resolution 20m and Database. Except of ecological conservation this information system will be helpful to a wide circle of users in the areas of natural, biotechnical, technical, economic and social sciences.U okviru ovog rada GIS praktično predstavlja ekskluzivi i jedinstveni alat koji nam JE omogućio da uradimo sveobuhvatnu kompleksnu analizu veoma raznovrsnih karakteristika abiogena i biogena regiona Skadarskog jezera. Rezultati ovih istraživanja uz primenu GIS tehnologija omogućuju ne samo analizu kompleksnosti svakog pojedinačnog faktora, već i analizu međusobne korelacije i zavisnosti činilaca geodiverziteta i biodiverziteta, ovog sa aspekta prirodnih potencijala, prostora od evropskog i svetskog značaja. GIS je takođe omogućio i analizu aktuelnog antropogenog dejstva i procenu mogućih faktora rizika na kvalitet životne sredine. Na taj način, dobijeni rezultati predstavljaju izuzetna osnova za planiranje i realizaciju konkretnih akcionih planova zaštite.nul
Reptiles in Serbia: Distribution and diversity patterns
In this paper we present confirmed and potential distribution ranges of all native Serbian reptile species. The information provided herein presents the combination of the newly collected faunistic data and previously published records. The centres of reptilian diversity in Serbia were evaluated, in order to focus future conservation efforts on the regions of particular importance for the protection of this understudied group of animals. We found four main centres of species richness: three in Metohija and one in Šumadija, with 17-21 species per 50 × 50 km square. Analysis of the similarity of species composition in different regions of Serbia showed that South-eastern Serbia is the most distinct from other regions of Serbia, due to high number of Mediterranean species, with two being found exclusively in that region (E. quatuorlineata and P. najadum). Metohija is also very distinct, due to the highest number of species and significant number of specific (Mediterranean) faunal elements. The remaining geographic regions are grouped into three clusters, with Kosovo-Southern Serbia cluster being especially distinct in the terms of species richness and the presence of Mediterranean species. We also compared Serbian herpetofauna with those in other Balkan countries, considering species' numbers and zoogeographic herpetofaunistic elements. Serbian herpetofauna is closest to the Romanian. Zoogeographic analysis showed that reptilian fauna of Serbia consists of eight chorotypes, with the Eastern-Mediterranean (nine species) and Southern-European (five species) as the most dominant ones.U ovom radu predstavljeni su potvrđeni i potencijalni areali svih autohtonih gmizavaca Srbije. Korišćeni su do sada neobjavljeni podaci terenskih istraživanja, kao i informacije objavljene u literaturi. Ocenjeni su pretpostavljeni centri diverziteta gmizavaca u Srbiji, sa ciljem da se skrene pažnja na konzervacione mere neophodne za zaštitu pojedinih regiona od značaja za diverzitet gmizavaca u našoj zemlji. Utvrđeno je postojanje četiri centra diverziteta: tri u Metohiji i jednog u Šumadiji, sa prisustvom od 17 do 21 vrste na površini od 50 × 50 km. Analiza regiona Srbije po pitanju sličnosti sastava faune gmizavaca pokazala je da se region jugoistočne Srbije najviše odvaja od svih ostalih zbog ekskluzivnog prisustva dve mediteranske vrste gmizavaca (Elaphe quatuorlineata i Platyceps najadum). Metohija se odvaja po najvećem diverzitetu kao i prisustvu velikog broja mediteranskih vrsta gmizavaca. Ostali regioni formiraju tri grupe, pri čemu se klaster koga čine Kosovo i južna Srbija odvaja po prisustvu mediteranskih vrsta gmizavaca. Kada su na sličan način upoređene faune gmizavaca svih država Balkanskog poluostrva ispostavilo se da je fauna gmizavaca Srbije najsličnija onoj u Rumuniji. Zoogeografska analiza je pokazala da gmizavci Srbije spadaju u osam horotipova, pri čemu su po broju vrsta najzastupljeniji istočnomediteranski (sa devet vrsta) i južnoevropski (sa pet vrsta) horotipovi.nul
Implementation of GIS technologies in assessment and protection of natural values of Tara National Park
Mount Tara is among the most important centers of Balkan and European ecosystem and species biodiversity. It is characterized by diversified and well-maintained communities of old deciduous and mixed coniferous forests (beech/fir/spruce). They represent a unique example of well preserved forests in SE Europe with numerous endemic and relict species of indigenous flora and fauna. The geographical information system (GIS) that we have created has proved an excellent tool for valorization and protection of all natural values and potentials of Tara National Park.Geografski informacioni sistem je: organizovan skup računarskog hardvera softvera, geografskih podataka i kadra, dizajniran da efikasno prikuplja smešta, nadgrađuje, manipuliše, analizira i prikazuje sve forme geografski referencirane informacije. Za ekologe GIS je otvorio nove mogućnosti za istraživanja i aplikaciju sakupljenih informacija. Zbog same kompleksnosti sistema životne sredine mi najčešće nastojimo da ih proučavamo koristeći redukcionistički pristup, fokusirajući ce na male, diskretne pojednostavljene aspekte. Međutim većina problema u životnoj sredini su više faktorijalni i zahtevaju razmatranje širokog spektra izvora informacija pitanja i interesa. Za većinu ekoloških studija potrebne su nam eksplicitnije i kvalifikovanije terenske informacije vezane za faktore koji bi mogli da objasne posmatranu ekosistemsku, faunističku i florističku raznovrsnost u dimenziji prostorne i vremenske distribucije uključujući i podatke o geologiji, klimi, pedologiji, distribuciji i ponašanju istrživanih vrsta. Ovde svoju ulogu pronalaze geografski informacioni sistemi (GIS). Nacionalni park Tara obuhvata najveći deo planine Tare u zapadnoj Srbiji prosečne nadmorske visine 1000-1200 m na 180 km od Beograda. Ukupna površina zaštićenog područja Nacionalnog parka je 19.175 ha, a 37.584 ha predstavlja zaštitnu zonu oko Nacionalnog parka. Pripada opštini Bajina Bašta. Planina Tara predstavlja jednu od vrućih tačaka specijskog i ekosistemskog diverziteta sa 35 različitih šumskih zajednica lišćarskog, mešovito četinarskog tipa, kao i 19 opisanih livadskih zajednica. Mnoge od njih posebno one sa Pančićevom omorikom, imaju reliktan ili endemoreliktan karakter. U tom smislu sasvim je opravdano što se Tara danas našla na listi područja značajnih za očuvanje ptičijeg sveta (IBA) i dnevnih leptira Evrope (PBA), a u toku je njeno uključivanje u međunarodnu listu područja značajnog za očuvanje svetske flore (IPA). Kako se gazdovanje i upravljanje praktično svim prirodnim potencijalima NP Tara, do sada dominantno zasnivalo na principima šumarske tehnologije i inženjeringa ovaj rad ima svoju punu naučnu opravdanost u pokušaju implementacije savremenih naučnih saznanja iz oblasti zaštite biodiverziteta, konzervacione ekologije geografije i prostornog planiranja u mehanizam upravljanja prirodnim nacionalnim resursima. Ovaj tip vrednovanja i zaštite otvara mogućnost primene održivog/usklađenog korišćenja resursa NP Tara. Tokom 2002. i 2003. godine formirane su teme GIS NP Tara koje obuhvataju prirodne (geomorfologija, geologija, pedologija, hidrologija, vegetacija, flora fauna), korišćene (eksploatacija šuma) i veštačke (antropogene) sadržaje (puteve, brane, naselja, turističke sadržaje i granice). Geografski informacioni sistem koji je formiran za NP Taru sa temama koje ga čine da prati okvire sličnih projekata rađenih u Evropi i svetu i jedan je od tipičnih geografskih informacionih sistema (iz oblasti ekologije, zaštite životne sredine, šumarstva, itd), koji sadrži gotovo sve vrste podataka (izuzev satelitskih snimaka) u GIS (rasterske, vektorske, DEM, baza podataka i aerofotogrametrijske snimke).Projekat ministarstv
- …