Dünya edebiyatından dört eserde mistik kendini bilme yolculuğu: The mystical journey of self-knowledge in four works of world literatüre

Abstract

Özet Bu çalışmada, İngiliz edebiyatından John Bunyan’ın (1628-1688) Çarmıh Yolcusu (1678/1684), Alman edebiyatından Hermann Hesse’nin (1877-1962) Siddhartha (1922), Brezilya edebiyatından Paulo Coelho’nun (1947-) Simyacı (1988) ve Türk edebiyatından Orhan Pamuk’un (1952-) Yeni Hayat (1994) adlı romanları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışmanın çıkış noktası; Apollon Tapınağı’nın girişinde yazılı olup mistik akımlara sirayet eden “Kendini Bil!” (Gnothi Seauton) düsturudur. Araştırma nesnelerinin seçiminde, eserlerin dünyanın farklı edebiyatlarının ve farklı mistik akımlarının yetkin birer temsilcisi olmaları temel ölçüt olarak alınmıştır. Çalışmanın amacı, farklı dillerde, farklı kültürlerde ve farklı yüzyıllarda kaleme alınan bu eserlerin mistik “kendini bilme” ya da “kendini bulma” yolculuğu bağlamında incelenmesidir. Bu şekilde karşılaştırmalı edebiyatbilim ile karşılaştırmalı dinbilim kulvarlarını buluşturan disiplinlerarası nitelikteki bu çalışmada, tüm farklılıklarıyla beraber insanlığın inanç ve yaşam biçimlerindeki ortak yönelimleri vurgulayarak edebiyat aracılığıyla kültürlerarası ve dinlerarası eşitliğe ve sağlıklı iletişime katkıda bulunulması hedeflenmektedir. Çalışmanın amaç ve hedefleri, B.M.’in 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarından ırk, din, mezhep, kültür, cinsiyet, yaş vb. konularda toplumsal, ekonomik ve hukuksal eşitsizliklerin azaltılması ve her tür ayrımcılığın ortadan kaldırılması hedeflerini içeren 10. Maddeyle örtüşmektedir. Kuramsal-yöntemsel açıdan karşılaştırmalı edebiyatın araştırma alanına giren bu çalışmanın hipotezi, dünya edebiyatından seçilmiş eserlerde yol/ yolculuk motifinin ana karakterlerin ruhsal tekâmül sürecine karşılık geldiğidir. Çalışmanın amaç ve hedeflerine koşut olarak kültürler ve dinlerarası yorum bilgisi (hermeneutik) yöntemi kullanılmıştır.  An extended English abstract is provided at the end of the article. Abstract This study provides a comparative analysis of John Bunyan’s (1628-1688) The Pilgrim’s Progress (1678/1684) from English literature, Hermann Hesse\u27s (1877-1962) Siddhartha (1922) from German literature, Paulo Coelho’s (1947-) The Alchemist (1988) from Brazilian literature, and Orhan Pamuk’s (1952-) New Life (1994) from Turkish literature. The starting point of this study is the maxim “Know Thyself!” (Gnothi Seauton) inscribed at the entrance to the Temple of Apollo, which permeates mystical movements. In selecting the research subjects, the fundamental criterion was that the works should be competent representatives of different world literatures and different mystical movements. The aim of the study is to examine these works, written in different languages, different cultures and different centuries, in the context of the mystical journey of “self-knowledge” or “self-discovery”. In this interdisciplinary study, which brings together the fields of comparative literary studies and comparative religious studies, the aim is to contribute to intercultural and interfaith equality and healthy communication through literature by highlighting the common orientations in human belief systems and ways of life, despite all their differences. The aims and objectives of the study are consistent with Article 10 of the UN’s 2030 Sustainable Development Goals, which includes the reduction of social, economic and legal inequalities in matters of race, religion, sect, culture, gender, age, and the other forms of discrimination. The hypothesis of this study, which falls within the research field of comparative literature from a theoretical and methodological perspective, is that the motif of the road/journey in selected works of world literature corresponds to the psychological development process of the main characters. In line with the aims and objectives of the study, the intercultural and interreligious hermeneutic method was employed