Hafif düzey zihinsel engelli bireylerin ve ebeveynlerinin evlilik pratikleri üzerine nitel bir araştırma = A qualitative research on marriage practices of individuals with mild mental disabilities and their parents /

Abstract

Türkiye'de ve tüm dünyada engellilik önemli bir toplumsal olgudur. Dünya genelinde engelli bireyler nüfusun büyük bir çoğunluğunu oluşturmaktadır. Engel türlerine göre bakıldığı zaman zihinsel engelli bireyler diğer engel türlerine kıyasla toplumsal alandan daha izole bir yaşam sürmekte ve daha fazla dışlanmaya maruz kalmaktadır. Bununla beraber hafif düzeyde zihinsel engelli bireylerin engellerinin erken teşhis edilmesi diğer engel türlerine kıyasla çok daha geç gerçekleşir. Hafif düzeyde zihinsel engelli bireyler ile yapılan görüşmelerden elde edilen verilere göre engellerinin dışarıdan anlaşılmaması nedeni ile diğer engel türüne sahip olan bireylere kıyasla daha kolay toplumsal kabul görmüş ve sosyalleşme alanlarında daha fazla yer alabilmişlerdir. Bu çalışmada hafif düzeyde zihinsel engeli bulunan bireylerin ve ailelerinin evlilik ve aile pratikleri üzerinde durulmuştur. Bu bireylerin evliliği algılama biçimleri, evliliğin gerektirdiği sorumlulukları ve beklentileri algılamaları ve uygulamaları, yasal anlamda evlilik hakları bulunmayan bireylerin nasıl evlendikleri ve bu yasal olmayan durumun nasıl meşrulaştırıldığı üzerinde durulmuştur. Çalışma yapılırken bireylerin daha çok toplumsal dışlanma ve damgalanma durumları ele alındığı için Goffman'ın damgalama teorisi merkezinde konu ele alınmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler : Aile, Evlilik, Aile Pratikleri, Evlilik Ritüelleri, Hafif Düzeyde Zihinsel Engelli Birey, Damgalama.Disability is an important social phenomenon in Turkey and all over the World. People with disabilities make up the majority of the population worldwide. when viewed according to disability types, individuals with mental disabilities lead a more isolated life from the social sphere anda re-exposed to more exclusion compared to other disability types. Individuals with mild mental disabilities were more easily accepted by society and were more involved in socialization areas compared to other individuals with mental disabilities. In this study, the marriage and family practices of individuals with mild intellectual disability and their families are emphasized. The way these individuals perceive marriage, their perceptions and practices of the responsibilities and expectations required by marriage, how individuals who do not have the legal right to marry get married and how this illegal situation is legitimized are emphasized. Since the social exclusion and stigmatization of individuals are mostly discussed during the study, the subject has been tried to be discussed with Goffman's stigmatization theory. Keywords : Family, Marriage, Family Practices, Marriage Rituals, Mild Intellectual Disability, Stamping.Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı, 2023.Kaynakça var.Türkiye'de ve tüm dünyada engellilik önemli bir toplumsal olgudur. Dünya genelinde engelli bireyler nüfusun büyük bir çoğunluğunu oluşturmaktadır. Engel türlerine göre bakıldığı zaman zihinsel engelli bireyler diğer engel türlerine kıyasla toplumsal alandan daha izole bir yaşam sürmekte ve daha fazla dışlanmaya maruz kalmaktadır. Bununla beraber hafif düzeyde zihinsel engelli bireylerin engellerinin erken teşhis edilmesi diğer engel türlerine kıyasla çok daha geç gerçekleşir. Hafif düzeyde zihinsel engelli bireyler ile yapılan görüşmelerden elde edilen verilere göre engellerinin dışarıdan anlaşılmaması nedeni ile diğer engel türüne sahip olan bireylere kıyasla daha kolay toplumsal kabul görmüş ve sosyalleşme alanlarında daha fazla yer alabilmişlerdir. Bu çalışmada hafif düzeyde zihinsel engeli bulunan bireylerin ve ailelerinin evlilik ve aile pratikleri üzerinde durulmuştur. Bu bireylerin evliliği algılama biçimleri, evliliğin gerektirdiği sorumlulukları ve beklentileri algılamaları ve uygulamaları, yasal anlamda evlilik hakları bulunmayan bireylerin nasıl evlendikleri ve bu yasal olmayan durumun nasıl meşrulaştırıldığı üzerinde durulmuştur. Çalışma yapılırken bireylerin daha çok toplumsal dışlanma ve damgalanma durumları ele alındığı için Goffman'ın damgalama teorisi merkezinde konu ele alınmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler : Aile, Evlilik, Aile Pratikleri, Evlilik Ritüelleri, Hafif Düzeyde Zihinsel Engelli Birey, Damgalama.Disability is an important social phenomenon in Turkey and all over the World. People with disabilities make up the majority of the population worldwide. when viewed according to disability types, individuals with mental disabilities lead a more isolated life from the social sphere anda re-exposed to more exclusion compared to other disability types. Individuals with mild mental disabilities were more easily accepted by society and were more involved in socialization areas compared to other individuals with mental disabilities. In this study, the marriage and family practices of individuals with mild intellectual disability and their families are emphasized. The way these individuals perceive marriage, their perceptions and practices of the responsibilities and expectations required by marriage, how individuals who do not have the legal right to marry get married and how this illegal situation is legitimized are emphasized. Since the social exclusion and stigmatization of individuals are mostly discussed during the study, the subject has been tried to be discussed with Goffman's stigmatization theory. Keywords : Family, Marriage, Family Practices, Marriage Rituals, Mild Intellectual Disability, Stamping