Immune mechanisms of stroke

Abstract

Βιβλιογραφία: σ. 48-53Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (ΑΕΕ) αποτελούν μία από τις κυριότερες αιτίες θνησιμότητας και αναπηρίας παγκοσμίως, με βαρύ κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο. Η συχνότητά τους αυξάνεται συνεχώς, επηρεαζόμενη από παράγοντες όπως η γήρανση του πληθυσμού, οι ανθυγιεινές συνήθειες ζωής και οι προϋπάρχουσες χρόνιες νόσοι. Διακρίνονται σε ισχαιμικά (85% των περιπτώσεων) και αιμορραγικά (15%), τα οποία, παρά τη διαφορετική αιτιοπαθογένεια, συγκλίνουν σε παρόμοιες παθοφυσιολογικές διεργασίες στο επίπεδο του εγκεφαλικού ιστού. Η παθοφυσιολογία των ΑΕΕ συνδέεται στενά με την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος. Η μικρογλοία, τα αστροκύτταρα και τα ολιγοδενδροκύτταρα ενεργοποιούνται ταχύτατα, ενώ ουδετερόφιλα, μακροφάγα και λεμφοκύτταρα διεισδύουν στον εγκέφαλο μέσω του διαταραγμένου αιματοεγκεφαλικού φραγμού. Οι αλληλεπιδράσεις τους πυροδοτούν έναν καταρράκτη φλεγμονωδών αντιδράσεων, οι οποίες συμβάλλουν τόσο σε βλαπτικούς όσο και επιδιορθωτικούς μηχανισμούς. Επίσης, η δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος (ΑΝΣ) και η συστηματική ανοσοκαταστολή μετά το επεισόδιο ενισχύουν τον κίνδυνο λοιμώξεων και επιπλοκών. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι προϋπάρχουσες προφλεγμονώδεις συνθήκες, όπως σακχαρώδης διαβήτης, υπερχοληστερολαιμία, κάπνισμα και λοιμώξεις, που επιβαρύνουν την πρόγνωση. Παράλληλα, η παρατεταμένη φλεγμονώδης απόκριση συμβάλλει σε μακροπρόθεσμες δυσλειτουργίες, όπως γνωσιακή έκπτωση, κατάθλιψη και χρόνια κόπωση. Η κατανόηση της αλληλεπίδρασης ανοσοποιητικού συστήματος και νευρικού ιστού συντελεί στην ανάδειξη νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων. Νεότερα ανοσοτροποποιητικά φάρμακα, μονοκλωνικά αντισώματα και παρεμβάσεις σε μοριακά μονοπάτια στοχεύουν στη ρύθμιση της φλεγμονής και στη διατήρηση της ακεραιότητας του αιματοεγκεφαλικού φραγμού. Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε πειραματικά μοντέλα, τα κλινικά δεδομένα παραμένουν αντικρουόμενα και καμία θεραπεία δεν έχει ακόμη καθιερωθεί στην καθημερινή κλινική πράξη.Stroke represents one of the leading causes of mortality and disability worldwide, exerting a substantial social and economic burden. Its incidence is steadily increasing, influenced by factors such as population aging, unhealthy lifestyle habits, and pre-existing chronic conditions. Strokes are classified as ischemic (85% of cases) or hemorrhagic (15%), which, despite differing etiopathogenesis, converge into similar pathophysiological processes at the brain tissue level. The pathophysiology of stroke is closely linked to immune system activation. Microglia, astrocytes, and oligodendrocytes are rapidly activated, while neutrophils macrophages, and lymphocytes infiltrate the brain through a compromised blood–brain barrier. Their interactions trigger a cascade of inflammatory responses, contributing to both detrimental and reparative mechanisms. Furthermore, autonomic nervous system (ANS) dysfunction and systemic immunosuppression post-stroke increase susceptibility to infections and complications. Pre-existing pro-inflammatory conditions such as diabetes mellitus, hypercholesterolemia, smoking, and infections worsen prognosis. Additionally, prolonged inflammatory responses contribute to long-term dysfunctions, including cognitive decline, depression, and chronic fatigue. Understanding the interplay between the immune system and neural tissue has highlighted novel therapeutic approaches. Emerging immunomodulatory drugs, monoclonal antibodies, and molecular pathway interventions aim to regulate inflammation and preserve blood–brain barrier integrity. Despite promising results in experimental models, clinical data remain inconsistent, and no therapy has yet been established in routine clinical practice.53 σ