O Heleni Helerovnoj. Život i delo poljskog književnog prevodioca

Abstract

Helena Hellerówna, a Polish interwar literary translator, was born in Cracow on February 27th, 1899, and died as a U.S. citizen in New York on June 25th, 1978, under the name Helen Antonia Atlas. She translated, among others, awarded works (e.g., Fiancée d'Avril by Guy Chantepleure or Le repos de Bacchus by Pierre Boileau) and recognised authors (e.g., André Maurois, François Mauriac, or Maria Peteani), frequently signing as Hel Hel or H.H. Her career was interrupted by WWII, during which Hellerówna became a victim of the Holocaust. Her contribution to the Polish translation community has been largely forgotten, to the point where even the Polish National Library has no accurate information about her. This paper presents a preliminary study on Helena Hellerówna as a translator, with the aim of reconstructing her biography and compiling a complete list of her translations, to facilitate further research on her works within the framework of Translator Studies (Chesterman 2009). The objective of this approach is to bring the translator out of the “shadow” of the author, as mentioned by Venuti (2008). In the case of translators about whom little is known - such as Hellerówna - conducting in-depth research in Translation Studies is challenging without first establishing a comprehensive biographical account, and this study seeks to provide it.Helena Helerovna, poljski književni prevodilac iz perioda između dva rata, rođena je u Krakovu 27. februara 1899. godine, a umrla je kao američka državljanka u Njujorku 25. juna 1978. godine, pod imenom Helen Antonija Atlas. Prevodila je, između ostalog, nagrađivana dela (npr. „Fiancée d'Avril“ od Gi Šanteplera ili „Le repos de Bachus“ od Pjera Boaloa) i priznate autore (npr. Andre Moroa, Fransoa Morijak ili Marija Peteani), često potpisujući se kao Hel Hel ili H. H. Njenu karijeru je prekinuo Drugi svetski rat, tokom kojeg je Helerovna postala žrtva Holokausta. Njen doprinos poljskoj prevodilačkoj zajednici je uglavnom zaboravljen, do te mere da čak ni Poljska nacionalna biblioteka nema tačne podatke o njoj. Ovaj rad predstavlja preliminarnu studiju o Heleni Helerovni kao prevodiocu, sa ciljem rekonstrukcije njene biografije i sastavljanja kompletnog spiska njenih prevoda, kako bi se olakšalo dalje istraživanje njenih dela u okviru studija prevoda (Česterman 2009). Cilj ovog pristupa je da se prevodilac izvuče iz „senke“ autora, kao što je pomenuo Venuti (2008). U slučaju prevodilaca o kojima se malo zna - kao što je Helerovna - sprovođenje dubinskog istraživanja u studijama prevoda je izazovno bez prethodnog uspostavljanja sveobuhvatnog biografskog prikaza, a ova studija nastoji da ga pruži