Częściowe zrzeczenie się ograniczonego prawa rzeczowego – glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1273/22

Abstract

The commented decision of the Supreme Court concerns the issue of a partial waiver of a limited property right, a matter that has not previously been addressed separately in the case law. In this ruling, the Supreme Court formulated a thesis excluding the possibility of such a partial waiver of a limited property right, both in terms of its subject matter and content. The Court also stated that a declaration of will to waive an easement results in the expiration of that right if it includes all co-beneficiaries. The considerations, based on Art. 246 and 285 of the Act of 23 April 1964 – Civil Code, indicate that the position adopted by the Supreme Court deserves approval, with the caveat that it seems permissible to reduce the subject of a joint limited property right through a unilateral legal act by the entitled party. The commentary also highlights that waiving an easement that increases the utility of the entire or a designated part of a property held in co-ownership requires adherence to the rules of management applicable to the dominant property.Glosowane postanowienie Sądu Najwyższego dotyczy problemu częściowego zrzeczenia się ograniczonego prawa rzeczowego, który nie był przedmiotem odrębnej wypowiedzi w dotychczasowej judykaturze. W powyższym orzeczeniu Sąd Najwyższy sformułował tezę wykluczającą wspomniane częściowe zrzeczenie się ograniczonego prawa rzeczowego, zarówno w zakresie przedmiotowym, jak i treściowym. Stwierdził również, że oświadczenie woli o zrzeczeniu się służebności gruntowej prowadzi do wygaśnięcia tego prawa, jeśli obejmuje każdego ze współuprawnionych. Poczynione na tle art. 246 i art. 285 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny rozważania wskazały, że przytoczone stanowisko Sądu Najwyższego zasługuje na aprobatę, z tym jednak zastrzeżeniem, iż dopuszczalna wydaje się redukcja przedmiotu ograniczonego prawa rzeczowego obciążającego więcej niż jedną rzecz w drodze jednostronnej czynności prawnej uprawnionego. W glosie podkreślono także, że zrzeczenie się służebności gruntowej zwiększającej użyteczność całej lub oznaczonej części nieruchomości objętej współwłasnością wymaga zachowania zasad zarządu, którym podlega nieruchomość władnąca