Polityka kryminalna cesarza Hadriana w przedmiocie zwalczania przestępczości wobec niewolników, a jej wpływ na koncepcję rzymskiego prawa własności

Abstract

The aim of this article is to determine the impact that Emperor Hadrian's policy on combating criminal offenses committed by Roman owners against slaves had on the understanding and scope of the concept of property rights in Roman private law. The criminal policy was caused by the cruelty and prevalence of this type of crime and was implemented to protect slaves, deriving from the Roman idea of humanitas. The treatment of slaves, such as, in particular, killing them without the consent of a judge - an official, abusing them in various ways, selling them to gladiator school owners and pimps, were defined as crimes and prohibited. The main means of achieving the goal of improving the situation of slaves were imperial constitutions: edicts, rescripts, and decrees. Thanks to Hadrian's criminal policy, we can speak of a specific type of ownership known to Roman private law. This type refers to ‘ownership of slaves’, which differs significantly from full ownership, as Roman owners no longer had full power over them.Celem artykułu jest określenie wpływu, jaki miała polityka cesarza Hadriana w przedmiocie zwalczania przestępstw kryminalnych rzymskich właścicieli wobec niewolników na rozumienie i zakres pojęcia prawa własności w rzymskim prawie prywatnym. Polityka kryminalna spowodowana była okrucieństwem i powszechnością tego rodzaju przestępczości, realizowana była w celu ochrony niewolników, wywodząc się z rzymskiej idei humanitas. Traktowanie niewolników, takie jak w szczególności: zabijanie ich bez zgody sędziego-urzędnika, znęcanie się nad nimi w rozmaity sposób, sprzedawanie właścicielom szkół gladiatorskich i stręczycielom zostały określone jako przestępstwa i zakazane. Głównymi środkami osiągnięcia celu, którym była poprawa położenia niewolników, były cesarskie konstytucje: edykty, reskrypty i dekrety. Dzięki polityce kryminalnej Hadriana można mówić o specyficznym typie własności znanej rzymskiemu prawu prywatnemu. Typ ten odnosi się do „własności na niewolnikach”, która różni się znacząco od pełnej własności, jako że rzymscy właściciele nie mieli już odtąd pełni władzy nad nimi