Średniowieczne Performatywne Rekonstrukcje Rycerskiej Przeszłości. Archeologia współczesnego odtwórstwa historycznego

Abstract

The aim of the article is to investigate the phenomenon of recreating the glorious past of chivalry in the High and Late Middle Ages in reference to scholarly reflexion concerning the modern historical reenactment. The author discusses a series of accounts testifying to the commonness of the performances during which the chivalric past was recreated. The most informative of these stories and examples relate to the institution of Round Tables – the tournaments which directly appealed to the Arthurian past of chivalry, as the adventures of the King Arthur’s knights were perceived among knighthood and aristocracy.In the discussion of these interesting accounts, a series of topics common to both the medieval recreations of the past and modern historical reenactments is considered. These include the significance of material objects used to come into contact with past (such as gear and attire), the markers used to invoke heroic identities of figures from the past, as well as the role of experiences (characteristic of combative sports) involved in the recreations and reenactments of the past. The role of the latter in acquiring the sense of connection with the past is discussed in reference to the notions of ‘commitment’ and ‘flow’ coined by the researchers from the field of the anthropology of sport.As it appears, the social practices concerning recreating the past could be perceived by medieval men as very serious pursuits, communicating important ideological meanings and arising certain obligations. The comparison between medieval and modern practices of the kind in question reveals both close similarities and significant differences between both phenomena. Ultimately, these differences point to the aspects of medieval perceptions of the past, as both closer, more perceptible and compelling, even though one may call it an imaginary one.Celem artykułu jest bliższe spojrzenie na zjawisko odtwarzania chwalebnej przeszłości rycerstwa w okresie pełnego i późniejszego średniowiecza w odniesieniu do refleksji badaczy nad współczesnym ruchem odtwórstwa historycznego. Autor dyskutuje serię przekazów świadczących o powszechności działań performatywnych, w trakcie których odtwarzano rycerską przeszłość. Najbardziej obfite w informacje spośród tych opowieści i przykładów są te, które odnoszą się do instytucji Okrągłych Stołów – turniejów, które bezpośrednio odwoływały się do arturiańskiej przeszłości rycerstwa, jak postrzegano przygody rycerzy króla Artura wśród rycerstwa i arystokracji.W trakcie dyskusji tych interesujących przekazów, autor porusza szereg problemów wspólnych dla średniowiecznego odtwarzania przeszłości i współczesnego odtwórstwa historycznego. Należą do nich: doniosłość przedmiotów materialnych używanych, by wejść w kontakt z przeszłością (takich, jak uzbrojenie i odzież), wyznaczniki identyfikacji używane, by przywołać bohaterskie tożsamości, jak również rolę doświadczeń związanych z odtwarzaniem przeszłości (charakterystycznych dla sportów walki) w uzyskiwaniu poczucia połączenia z przeszłością. Rola ta dyskutowana jest w odniesieniu do pojęć „commitment” (zaangażowania) i „flow” ukutych przez badaczy zajmujących się sferą antropologii sportu.Jak się okazuje, społeczne praktyki z zakresu odtwarzania przeszłości mogły być postrzegane przez ludzi średniowiecza jako bardzo poważne przedsięwzięcia, wyrażające ważne treści ideowe i rodzące konkretne zobowiązania. Porównanie średniowiecznych i współczesnych praktyk tego rodzaju ujawnia zarówno bliskie podobieństwa, jak i istotne różnice pomiędzy oboma zjawiskami. W ostatecznym rozrachunku, odrębności te odnoszą się do aspektów postrzegania przeszłości w średniowieczu jako bliżej, bardziej namacalnej i istotnej, nawet jeśli przeszłość ta mogłaby zostać określona jako wyobrażona