Chełmskie nekrópolis – średniowieczne i nowożytne cmentarze miejskie w badaniach archeologicznych

Abstract

The subject of the article are Christian cemeteries discovered during archaeological research in the area of the town of Chełm, dating back to the medieval and modern period – from the 13th to the end of the 18th century. Written sources from that period mention 12 Christian churches in Chełm, of which only four have survived to the present day. As a result of archaeological research, 11 burial sites have been identified which are dated within a specific chronological framework. Several cemeteries were also located in places that are not currently sacred spaces. Burials discovered in the very centre of the town may be linked to 13th–15th century temples, while graves located in the suburbs, outside the former city walls, were linked to several temples mentioned from the 15th–16th century, which no longer exist. However, due to the small extent of the discoveries, they require further archaeological research. Their more complete identification would allow to more accurately reconstruct the former spatial layout of Chełm in the medieval and modern periods, as well as to supplement the knowledge of the burial customs of its inhabitants.Tematem artykułu są cmentarze chrześcijańskie odkrywane w trakcie badań archeologicznych na terenie miasta Chełma, datowane na okres średniowieczny i nowożytny – od XIII do końca XVIII w. Zgodnie z nakazem Kościoła cmentarze w tym czasie zakładane były najczęściej wokół świątyń. W źródłach pisanych w wymienionym okresie wspominanych jest w Chełmie 12 świątyń chrześcijańskich, z których jedynie 4 przetrwały do czasów obecnych. W wyniku badań archeologicznych rozpoznano 11 miejsc grzebalnych, których datowanie mieści się w określonych ramach chronologicznych. Zlokalizowano również kilka cmentarzysk w miejscach, które nie są obecnie przestrzenią sakralną. Pochówki odkryte w ścisłym centrum miasta mogą mieć związki z XIII–XV-wiecznymi świątyniami, zaś groby zlokalizowane na przedmieściach, poza dawnymi murami miejskimi, powiązano z kilkoma nieistniejącymi już świątyniami wzmiankowanymi od XV–XVI w. Odkryte cmentarze wnoszą wiele istotnych informacji dotyczących sposobu chowania zmarłych. Jednak, z uwagi na niewielki zakres odkryć, wymagają dalszych badań archeologicznych. Ich pełniejsze rozpoznanie pozwoliłoby dokładniej zrekonstruować dawny układ przestrzenny Chełma w okresie średniowiecznym i nowożytnym, a także uzupełnić wiedzę na temat zwyczajów pogrzebowych jego mieszkańców