Sytuacja dzieci z unieważnionych związków małżeńskich w społecznościach chłopskich późnośredniowiecznej Polski – regulacje prawne a rzeczywistość

Abstract

This article explores the complex situation of peasant children born into families that were initially considered legitimate by both the Church and society, until marital impediments were proven in court. The annulment of a marriage, and consequently the dissolution of the family, resulted in a complete change in their previously stable living situation. A cautious attempt has been made to estimate the number of families and children who may have been affected by this issue. Subsequently, the legal consequences of marriage annulment for the children are examined, with particular attention given to their legitimacy and the issue of their custody. The diverse practices of ecclesiastical courts are analyzed, alongside the exploration of the motivations guiding the judges in issuing their decisions. Attention has also been drawn to the fact that the issue under discussion generated certain social repercussions and represented an atypical situation within the family structures of the period.W artykule została zaprezentowana skomplikowana sytuacja dzieci chłopskich, która była konsekwencją urodzenia się ich w rodzinach, które do momentu udowodnienia w przewodzie sądowym przeszkód małżeńskich były uważane przez Kościół i społeczeństwo za legalne. Unieważnienie związku i w konsekwencji rozpad rodziny powodował całkowitą zmianę w ich dotychczasowej sytuacji życiowej. Podjęto ostrożną próbę oszacowania, jak dużej liczby rodzin i urodzonego w nich potomstwa mógł dotyczyć ten problem. W dalszej części przedstawiono następstwa prawne anulowania związku dla zrodzonego w nim potomstwa. Szczególnej uwadze poddano problem legalności tych dzieci oraz kwestię opieki nad nimi. W tym względzie przedstawiono różnorodność praktyk stosowanych przez sądy kościelne i podjęto próbę odpowiedzieć na pytanie o motywy, którymi kierowali się sędziowie wydając wyroki. Zwrócono także uwagę, że omawiany problem generował także pewne konsekwencje społeczne i stanowił sytuację nietypową w ówczesnych strukturach rodzinnych