Rola empatii w kształtowaniu postaw społecznych – wybrane obrazy chłopów w XIX-wiecznej literaturze rosyjskiej

Abstract

The methodological basis in this article is the phenomenon of empathy. This concept is proving to be a useful tool for literary studies, as well as becoming an increasingly important aspect in historical sciences. On the basis of an analysis of literary texts, which are historical images of human thought and sensibility, a picture of empathetic attitudes towards the peasant stratum in 19th century Russia is outlined. The literary writers show in their texts the gradual evolution of sensitivity towards the peasants – from indicating the possibility to empathize with them, to showing exemplary attitudes of representatives of the aristocracy, to full identification with representatives of the peasant layer. The literary analysis makes it possible to see the correlation between growing social empathy and democratic changes in the state.Podstawą metodologiczną w niniejszym artykule jest zjawisko empatii. Pojęcie to okazuje się użytecznym narzędziem do badań literaturoznawczych, jak też staje się coraz ważniejszym aspektem w naukach historycznych. Na podstawie analizy tekstów literackich, które są historycznym obrazem myśli i wrażliwości ludzkiej, zostaje zarysowany obraz empatycznych postaw wobec warstwy chłopskiej w XIX-wiecznej Rosji. Literaci ukazują w swoich tekstach stopniową ewolucję wrażliwości wobec chłopów – od wskazania możliwości do empatyzowania z nimi, przez ukazywanie wzorcowych postaw przedstawicieli arystokracji, aż do pełnej identyfikacji z przedstawicielami warstwy włościańskiej. Analiza literacka pozwala dostrzec korelację między rosnącą empatią społeczną i demokratycznymi przemianami w państwie