Polski nacjonalizm a czyny penalizowane na podstawie art. 256 § 1 i 1a Kodeksu karnego

Abstract

This paper discusses the effects of amendments to Article 256 of the Criminal Code, in particular the addition of a provision prohibiting the public promotion of Nazi, communist or fascist ideology, or ideology inciting violence in order to influence political or social life. This amendment is a departure from previous criminal regulations, which, with the exception of the “Auschwitz lie” and incitement to hatred on national, ethnic, racial, and religious grounds (or lack of religious belief), did not interfere with freedom of expression. The author examines whether the new wording of Article 256 of the Criminal Code could lead to punishment for expressing nationalist views. To this end, the paper has been divided into two parts. The first part discusses the characteristics of Polish nationalist concepts (using a doctrinal and descriptive method). The second part examines the content of Article 256 of the Criminal Code (using dogmatic methods). As a result, the author argues that criminal liability will depend on whether a given “ideology” contains a component of consent to violence as a normal tool of political struggle, which, due to the need for specialist knowledge, will have to be entrusted to scientists.Artykuł dotyczy skutków zmian brzmienia art. 256 k.k., a w szczególności dodania przepisu, który zakazuje publicznego propagowania ideologii nazistowskiej, komunistycznej, faszystowskiej lub ideologii nawołującej do użycia przemocy w celu wpływania na życie polityczne lub społeczne. Zmiana ta jest odstępstwem od wcześniejszych regulacji karnych, które – poza wyjątkiem dotyczącym „kłamstwa oświęcimskiego” oraz nawoływaniem do nienawiści na tle narodowym, etnicznym, rasowym i wyznaniowym (bądź dotyczącym braku wyznania) – nie ingerowały w sferę wolności słowa. Autor bada, czy nowe brzmienie art. 256 k.k. może doprowadzić do karania za głoszenie poglądów nacjonalistycznych. W tym celu tekst został podzielony na dwie części. W pierwszej omówiono cechy charakterystyczne polskich koncepcji nacjonalistycznych (za pomocą metody doktrynologiczno-opisowej). W drugiej poddano badaniu treść art. 256 k.k. (za pomocą metod dogmatycznych). W efekcie autor stawia tezę, że karalność zależeć będzie od ustalenia, czy dana „ideologia” zawiera w sobie komponent zgody na przemoc jako zwykłe narzędzie walki politycznej, co z kolei – ze względu na potrzebę posiadania wiedzy specjalistycznej – będzie musiało być zlecane naukowcom