Terminy zawite w ujęciu Profesora Jana Gwiazdomorskiego. Analiza historyczno-dogmatyczna

Abstract

This article revisits Professor Jan Gwiazdomorski’s reflections on preclusive time limits, formulated many years ago but still of considerable importance for the development of Polish civil law. The Professor’s conception not only shaped the contours of the Civil Code but also continues to reverberate in current doctrinal approaches and in the challenges now facing the legislator. The author situates these ideas in their historical setting, underlines the contrasts between limitation of actions and preclusion, and underscores the need for re-codifying the institution. These reflections are placed within the context of contemporary developments in civil law and framed by Professor Gwiazdomorski’s intellectual legacy. By combining an assessment of current statutory provisions and doctrinal interpretations with an analysis of historical solutions, the author evaluates the rationality and practical utility of existing Civil Code regulations while also identifying a prospective reform orientation. In this historical and dogmatic take on preclusive time limits, Professor Gwiazdomorski’s original views, code-related solutions, and proposals to modify them are set against the positions of contemporary scholars. The aim is to provide a broader and more nuanced picture of preclusive time limits and to highlight the institution’s role within the practice of civil law in Poland.W artykule powrócono do refleksji Profesora Jana Gwiazdomorskiego na temat terminów zawitych, sformułowanych wiele lat temu, ale wciąż mających istotne znaczenie dla rozwoju polskiego prawa cywilnego. Koncepcja Profesora nie tylko ukształtowała zarys Kodeksu cywilnego, ale również nadal znajduje odzwierciedlenie we współczesnych ujęciach doktrynalnych i wyzwaniach stojących przed ustawodawcą. Autor omawia tło historyczne, niektóre różnice między przedawnieniem i prekluzją, a także potrzebę ponownej kodyfikacji tej instytucji. Refleksje te osadzone są w kontekście współczesnych przemian prawa cywilnego na kanwie rozważań Profesora Gwiazdomorskiego. Łącząc ocenę aktualnych przepisów prawa i poglądy doktryny z analizą rozwiązań historycznych, autor ocenia racjonalność i celowość obecnych przepisów Kodeksu cywilnego, a także wskazuje na kierunek ewentualnych reform. W dokonanej analizie historyczno-dogmatycznej terminów zawitych autor bada poglądy Profesora Gwiazdomorskiego, rozwiązania kodeksowe oraz pomysły na ich modyfikację, zestawiając je ze stanowiskiem współczesnej doktryny. Celem jest przedstawienie szerszego i bardziej szczegółowego obrazu terminów zawitych oraz podkreślenie roli tej instytucji dla praktyki stosowania prawa cywilnego w Polsce