Kilka uwag na temat wzbudzenia uzasadnionej obawy jako znamienia przestępstwa groźby karalnej

Abstract

The paper is of a scientific and research nature. The aim is to analyse and assess the reasonableness of the changes made to Article 190 § 1 of the Polish Criminal Code, which were introduced by the Act of 7 July 2022 amending the Criminal Code and certain other acts. It consisted in raising the upper limit of penalty range (from two to three years of imprisonment) and replacing the phrase “to the detriment of the closest person” with the phrase “to the detriment of the person closest to that person”. The most important in the context of the study was the introduction of the phrase “if the threat gives rise to a justified fear in the person to whom it is addressed or to whom it relates, that the threat will be fulfilled”, instead of “if the threat gives rise to a well-founded fear in the person being threatened, that the threat will be fulfilled”. For a proper understanding of the ratio legis, the analysis of the changes was preceded by remarks of a historical nature and pointing to doubts regarding the interpretation of the elements “threatened” and “gives rise to a justified fear in the person”. Reference was also made to the procedure for prosecuting the offence of criminal threat (Article 12 § 4 of the Criminal Procedure Code), modified by the amendment of 7 July 2022. The basic research method used in the paper is formal-dogmatic analysis. The practice of applying the law is also taken into account using the analysis of judicial decisions.Artykuł ma charakter naukowo-badawczy. Celem jest analiza i ocena zasadności zmian dokonanych w treści art. 190 § 1 k.k., które zostały wprowadzone ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Polegały one na zwiększeniu górnej granicy zagrożenia karnego (z dwóch na trzy lata pozbawienia wolności) oraz zastąpieniu sformułowania „na szkodę osoby najbliższej” zwrotem „na szkodę osoby dla niej najbliższej”. Największe znaczenie w kontekście przedmiotowego opracowania miało wprowadzenie określenia „jeżeli groźba wzbudza w osobie, do której została skierowana lub której dotyczy, uzasadnioną obawę, że będzie spełniona”, zamiast „jeżeli groźba wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona”. Dla właściwego zrozumienia ratio legis ustawodawcy analiza dokonanych zmian poprzedzona została uwagami natury historycznej oraz wskazaniem wątpliwości odnośnie do interpretacji znamienia „zagrożony” i „wzbudzenia w nim uzasadnionej obawy”. Odniesiono się także do zmodyfikowanego nowelizacją z dnia 7 lipca 2022 r. trybu ścigania przestępstwa groźby karalnej (art. 12 § 4 k.p.k.). Podstawową metodą badawczą zastosowaną w artykule jest analiza formalno-dogmatyczna. Uwzględniono również praktykę stosowania prawa, posługując się analizą orzecznictwa sądowego