Reforma niemieckiego samorządu gospodarczego. Przekształcenie Zrzeszenia Niemieckich Izb Przemysłowo-Handlowych w korporację prawa publicznego

Abstract

This article is of a scientific and legal-research nature and addresses the reform of the German system of economic self-government as a subject of constitutional and administrative significance. The focus is on the transformation of the Association of German Chambers of Industry and Commerce (DIHK e.V.) into a public-law corporation – the German Chamber of Industry and Commerce (DIHK), implemented through the 2021 amendment of the Act on Chambers of Industry and Commerce (IHKG). Triggered by the Federal Administrative Court’s case law and a growing number of legal disputes undermining the legitimacy of DIHK e.V., the reform sought to establish a legally robust and comprehensive framework for representing economic interests at the federal level. The article’s central thesis is that the establishment of DIHK as a public-law entity enabled the creation of a transparent, constitutionally sound institutional structure for the economic self-government, preserving both its autonomy and legitimacy, while strengthening legal safeguards for its members. The aim of the study is to provide an in-depth legal and constitutional analysis of the solutions introduced, particularly in light of the principles of subsidiarity, self-governance, and proportionality. The originality of this article lies in its comprehensive approach to the legal and institutional consequences of the DIHK reform, along with the identification of new supervisory and participatory mechanisms that may serve as a model for other forms of functional self-government. The scope of the research is national (Germany), with references to EU standards on the representation of economic interests and principles of good governance. The findings offer significant theoretical value for the study of public law and constitutional systems, as well as practical relevance for policymakers and public administration bodies involved in the design and reform of legal frameworks for corporatist institutions. The article also contributes to the development of research on the relationship between the state and public law corporations in a democratic system.Artykuł ma charakter naukowo-badawczy i podejmuje problematykę reformy niemieckiego samorządu gospodarczego jako zagadnienia o istotnym znaczeniu ustrojowym i administracyjnym. Przedmiotem badań jest proces przekształcenia Zrzeszenia Niemieckich Izb Przemysłowo-Handlowych (DIHK e.V.) w korporację prawa publicznego – Niemiecką Izbę Przemysłowo-Handlową (DIHK), dokonany na podstawie nowelizacji ustawy o izbach przemysłowo-handlowych (IHKG) z 2021 r. Biorąc pod uwagę orzecznictwo Federalnego Sądu Administracyjnego oraz narastającą liczbę sporów prawnych kwestionujących legitymację DIHK e.V., reforma ta stanowiła odpowiedź ustawodawcy na systemowy problem braku jednolitej i prawnie ugruntowanej reprezentacji interesów gospodarczych na szczeblu federalnym. Główną tezą artykułu jest twierdzenie, że nadanie DIHK statusu korporacji publicznoprawnej umożliwiło stworzenie trwałych i przejrzystych ram dla działania samorządu gospodarczego, przy jednoczesnym zachowaniu jego autonomii i wzmocnieniu mechanizmów ochrony praw jego członków. Celem badań jest dogłębna analiza zastosowanych rozwiązań prawnych i organizacyjnych oraz ich zgodności z zasadami konstytucyjnymi, w szczególności z zasadami subsydiarności, samorządności oraz proporcjonalności. Oryginalność artykułu przejawia się w kompleksowym ujęciu reformy DIHK, z perspektywy zarówno prawa administracyjnego, jak i prawa ustrojowego, a także w identyfikacji nowych instrumentów nadzoru i partycypacji, które mogą stanowić modelowe rozwiązania dla innych form samorządu funkcjonalnego. Zasięg badań obejmuje porządek prawny Niemiec, z odniesieniami do standardów unijnych w zakresie reprezentacji interesów gospodarczych i zasad dobrej administracji. Wyniki przeprowadzonych analiz mają wartość poznawczą dla nauki prawa publicznego oraz wartość praktyczną dla ustawodawców i organów administracji odpowiedzialnych za kształtowanie ram ustrojowych samorządów funkcjonalnych. Artykuł stanowi również wkład w rozwój badań nad relacją między państwem a korporacjami publicznoprawnymi w systemie demokratycznym