Uporedna analiza bioloških aktivnosti divljih i kultivisanih biljaka vrste Helichrysum italicum

Abstract

Vrsta Helichrysum italicum (Roth) G. Don (Compositae), smilje, visoko je cijenjena biljka u tradicionalnoj medicini Balkana, gdje se koristi u obliku čajeva, tinktura i melema za liječenje kožnih oboljenja, rana, respiratornih i probavnih tegoba, te upala. Cilj ovog istraživanja bio je uporedno ispitivanje antioksidativnih, antidijabetičkih i antiinflamatornih svojstava lista i nadzemnog dijela u fazi cvijetanja divljih i kultivisanih biljaka vrste H. italicum, kao i određivanje koncentracije ukupnih fenolnih jedinjenja. Antioksidativna aktivnost etanolnih ekstrakata određena je spektrofotometrijskim metodama zasnovanim na sposobnosti doniranja elektrona i redukciji metala, antidijabetička kao sposobnost inhibicije aktivnosti α-amilaze i α- glukozidaze, a antiinflamatorna kao sposobnost inhibicije denaturacije proteina. Etanolni ekstrakti divljih biljaka vrste H. italicum sadržavali su znatno veću koncentraciju fenolnih jedinjenja u listu (746 ± 9 mg/gDW) i nadzemnom dijelu (513 ± 8 mg/gDW) u odnosu na kultivisane biljke. Uzorci divljih biljaka pokazali su veći ukupni antioksidativni kapacitet, kao i izraženiju antidijabetičku i antiinflamatornu aktivnost, dok je sposobnost redukcije prelaznih metala bila slična kod obje grupe. Intenzivnija sinteza fenolnih jedinjenja kod H. italicum iz prirodnih staništa doprinosi jačoj biološkoj aktivnosti te ukazuje na moguću primjenu u fitoterapiji.Zbornik sažetaka: V simpozijum biologa i ekologa Republike Srpske sa međunarodnim učešćem - SBERS 2025 Prirodnomatematički fakultet, Univerzitet u Banjoj Luci, 13-15. novembar 202