Novi pravci u filozofiji uma i kognitivne nauke: Knjiga apstrakata

Abstract

Šta je ljudski um, šta je svest i koji je odnos između tela i ljudskog uma? Da li su naši doživljaji subjektivni i ima li mesta za subjektivnost u svetu koji podleže zakonima prirode? Ovo su pitanja kojim su se filozofi zanimali vekovima i na koje su dugo pokušali da odgovore iz udobnosti svojih teorijskih fotelja bez empirijske pomoći nauke. Sa druge strane, od sredine dvadesetog veka, kognitivna nauka, zasnovana na nalazima i uvidima psihologije, lingvistike, kompjuterskog modelovanja i neuronauke bavi se ovim pitanjima empirijski. Poslednjih decenija, međutim, analitička filozofija uma ima sve bolju interakciju sa empirijskim naukama o svesti. Pored analitičke struje i nešto tradicionalnija fenomenologija, kao filozofska disciplina o svesti i njenim sadržajima iz kontinentalne perspektive, sve više kombinuje svoja saznanja sa onim iz kognitivne nauke kako bi se što jasnije osvetlila priroda subjektivnog iskustva ljudskog bića. Na povezivanju kognitivne nauke i fenomenologije u mnogome je doprineo istraživački program enaktivizma, prema kom svest i kognicija nisu samo u mozgu, već se šire van granica lobanje i ljudskog tela. Kako razumeti ove kontroverzne tvrdnje o prirodi svesti? Da li se one mogu proveriti empirijski ili su samo divlja nenaučna maštanja filozofa? Kako na najbolji način povezati metodologije i teorije filozofije sa naukama o svesti i kogniciji? Da li će nova otkrića u neuronauci doneti konačan odgovor na misteriju porekla svesti? Da li je korišćenje kompjutacionih modela adekvatna metodologija za razumevanje ljudskog mozga i uma i ako da, koji tačno kompjutacioni modeli? Da li integracija teorija filozofije i nauke može doprineti bezbednom prolasku između Scile i Haribde materijalizma i dualizma? Naša namera, kao organizatora ovog skupa, bila je, a čitaoci će sami proceniti iz knjige sažetaka, da predavanja koja smo odabrali što bolje odražavaju pun spektar različitih pristupa ovim fundamentalnim pitanjima filozofije uma i kognicije.Regionalni naučni skup Novi pravci u filozofiji uma i kognitivne nauke u organizaciji Instituta društvenih nauka iz Beograda i Instituta za filozofiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu uz podršku Udruženja za filozofiju i istoriju nauke Episteme, 26-27. septembar 2025. Beogra