Sovyetler Birliği’nin Ahıska Türklerine Baskısı ve 1944 sürgünü

Abstract

This work is a student project of the Department of History, Faculty of Economics, Administrative and Social Sciences, İhsan Doğramacı Bilkent University.The History of Turkey course (HIST200) is a requirement for all Bilkent undergraduates. It is designed to encourage students to work in groups on projects concerning any topic of their choice that relates to the history of Turkey. It is designed as an interactive course with an emphasis on research and the objective of investigating events, chronologically short historical periods, as well as historic representations. Students from all departments prepare and present final projects for examination by a committee, with 10 projects chosen to receive awards.Ankara : İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Tarih Bölümü, 2025.Includes bibliographical references (page 15).Ahıska Türkleri, 1829 yılında Çarlık Rusya’nın bölgeyi işgal etmesiyle başlayan süreçte sistemli baskı, dışlanma ve asimilasyon politikalarına maruz kalmıştır. 14 Kasım 1944 tarihinde Sovyetler Birliği tarafından gerçekleştirilen sürgünle, hiçbir açıklama yapılmaksızın evlerinden alınmış ve hayvan-yük vagonlarında zor şartlar altında Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan’a gönderilmişlerdir. Bu sürgün süreci sırasında binlerce kişi yaşamını yitirmiş, hayatta kalanlar ise sürgün bölgelerinde sıkıyönetim rejimi altında, ağır sosyal ve ekonomik koşullarda yaşam mücadelesi vermek zorunda kalmıştır. Bu çalışmada, Ahıska Türklerinin sürgün öncesinde maruz kaldığı baskılar, 1944 sürgünü ve sırasında yaşanan zorluklarla birlikte sonrasında yerleştirildikleri ülkelerde karşılaştıkları iskan politikaları ile bu sürecin onların sosyal, kültürel ve ekonomik yaşamlarına olan etkileri ele alınmıştır. Araştırmada, sürgüne dair Sovyet arşiv belgelerinden, Rusya’nın baskıcı uygulamaları sebebiyle 1932 yılında Türkiye’ye göç eden Muhlis Akçil ve Türkiye’ye vardıklarında yanlarına yerleştikleri Aynur Akçil ile yapılan röportajlardan, konuya dair akademik çalışmalar, kitaplar ve sürgün tanıklarının anlatılarını içeren belgesellerden yararlanılmıştır.The Meskhetian Turks were subjected to systematic oppression, exclusion, and assimilation policies following the occupation of their region by Tsarist Russia in 1829. On November 14, 1944, they were forcefully deported by the Soviet Union without any explanation and transported under harsh conditions in livestock and freight wagons to Kazakhstan, Uzbekistan, and Kyrgyzstan. During this deportation process, thousands of people lost their lives, while the survivors were forced to live under a strict martial law regime, enduring severe social and economic hardships. This study examines the pressures faced by Meskhetian Turks prior to the deportation, the difficulties experienced during the 1944 deportation, and the settlement policies imposed on them in the countries to which they were relocated, as well as the social, cultural, and economic impacts of this process. The research draws upon Soviet archival documents related to the deportation, interviews with Muhlis Akçil – who migrated to Turkey in 1932 due to oppressive Russian policies – and Aynur Akçil, with whom his family stayed upon arrival in Turkey, as well as academic studies, books, and documentaries featuring testimonies of deportation survivors.by İbrahim Mert Öztür