Polski zwrot ku tłumaczom. Translatorskie manifesty, parateksty, polemiki, coming outy

Abstract

This article examines the current state of Polish translational life in the context of the heightened visibility of translation as both an artistic activity and a subject of reflection, in translation studies as well as in literary-historical and literary-critical terms. It describes the specificity of the “Polish turn towards translators,” different from the analogous tendency in Western translation studies: the Polish turn occurred under different circumstances than in the West, in a situation of the book market’s liberalisation after 1989, a multiple increase in demand for translation services, a decline in their quality, a decrease in the prestige of the profession, and subsequently saturation of the market and increased translational competition, as well as – which is very significant – not without the involvement of the translators themselves. The text highlights the most important monographs and essay collections in translation studies, including books with interviews, biographies of translators, as well as manifestos and discussions from recent years.Artykuł diagnozuje najbardziej współczesny stan polskiego życia translatorskiego w kontekście wzmożonej widoczności tłumaczenia jako działalności artystycznej oraz jako przedmiotu refleksji: przekładoznawczej, ale także historyczno- i krytycznoliterackiej. Opisuje specyfikę „polskiego zwrotu ku tłumaczom”, inną niż analogicznej tendencji w przekładoznawstwie zachodnim: polski zwrot dokonał się w okolicznościach odmiennych niż na Zachodzie, w sytuacji uwolnienia rynku książki po 1989 roku, wielokrotnie zwiększonego zapotrzebowania na usługi tłumaczeniowe, spadku ich jakości, obniżenia prestiżu zawodu, a następnie wysycenia rynku i nasilenia się translatorskiej konkurencji, jak również – co bardzo istotne – nie bez udziału samych tłumaczek i tłumaczy. Tekst sygnalizuje najważniejsze translatologiczne monografie i zbiory esejów, książki z wywiadami, biografie przekładowczyń i przekładowców, a także manifesty i dyskusje ostatnich lat