Несколько механизмов (дез)информирования в русскоязычной интернет-энциклопедии

Abstract

The article attempts to prove the potential for disinformation in encyclopedia texts. The motivation for this exploration arose from the launch of the Russian online encyclopedia Ruwiki in early 2024. Ruwiki was created by replicating the Russian-language edition of Wikipedia, which it criticized for spreading inaccurate information. In this context, the article delves into the phenomenon of disinformation and the connection between information and truth.  The research material consists of articles about the Ukrainian president and the Russian-Ukrainian war from Wikipedia and Ruwiki. By comparing the content of these entries, the article highlights significant differences in how the messages are linguistically presented. It also discusses various techniques of disinformation, including content selection and manipulation, the use of explicit and implicit evaluations, and eristic arguments. The findings indicate that the modern digital encyclopedia serves not only as a source of knowledge but also as a medium through which truth, as a social construct, can be shaped and distorted for disinformation purposes.Celem artykułu jest ukazanie potencjału dezinformacyjnego tekstów encyklopedycznych. Asumptem do podjęcia tematu było uruchomienie na początku 2024 roku rosyjskiej encyklopedii internetowej Ruwiki powstałej w wyniku skopiowania rosyjskojęzycznej edycji Wikipedii oraz krytykowanie tej ostatniej za publikowanie nieprawdziwych treści. W związku z powyższym w artykule znalazły się rozważania poświęcone zjawisku dezinformacji oraz powiązaniu informacji z prawdą. Materiał badawczy stanowiły bliźniacze artykuły hasłowe z Wikipedii oraz Ruwiki poświęcone prezydentowi Ukrainy oraz wojnie rosyjsko-ukraińskiej. Analizowane ekscerpty pochodzą z pierwszej połowy 2024 r. Porównanie zawartych w nich treści pozwoliło na pokazanie uwarunkowanych pragmatycznie różnic w językowym ukształtowaniu komunikatów oraz na omówienie kilku technik dezinformacji (np. selekcja i proporcje treści, manipulowanie informacjami, eksplicytne i implicytne sposoby wartościowania, argumenty erystyczne). Okazuje się, że współczesna encyklopedia cyfrowa jest nie tylko źródłem wiedzy, ale również prawdy stanowiącej społeczny konstrukt, który może służyć dezinformacji.Целью статьи является показать дезинформационный потенциал энциклопедических текстов. Предпосылкой для разработки темы стал запуск русской интернет-энциклопедии Рувики в начале 2024 года, созданной в результате скопирования статей русскоязычной Википедии, а также критика Википедии за публикацию ложной информации. В связи с этим в статье обсуждается явление дезинформации, а также взаимосвязь информации с правдой. Исследовательским материалом послужили соответствующие статьи из Википедии и Рувики, посвященные президенту Украины и российско-украинской войне. Проанализированные отрывки датируются первой половиной 2024 г. Сравнение их содержания позволило показать прагматически обусловленные различия в языковой форме сообщений и обсудить несколько приемов дезинформации (например, отбор и соразмерность контента, манипулирование информацией, эксплицитный и имплицитный способы оценки, эристическая аргументация). Оказывается, современная цифровая энциклопедия — это не только источник знаний, но также истины, представляющей собой социальный конструкт, который может служить дезинформации