ЗАПИСИ НА ГЛЕДАЧОТ: РЕЦЕПЦИЈА И ПРЕПРОЧИТУВАЊЕ НА ТЕАТАРОТ НА АНТОН П. ЧЕХОВ ВО ДЕЛОТО НА ЖОРЖ БАНИ

Abstract

The subject of this paper is the reception and rereading of Chekhov\u27s plays, as well as their productions on the contemporary European theatre stages, in the work of the French theatrologist, critic and essayist of Romanian origin, Georges Banu (1943-2023). The paper analyzes in detail his studies and books dedicated to Chekhov\u27s theatre, in which he reinterpretates the works of the Russian playwright in the light of the mutations of the late 20th and early 21st centuries, confirming their relevance to our contemporary world. The paper focuses in particular on the book in which Banu revisits Chekhov\u27s last play, The Cherry Orchard, through its key stagings by major European directors in recent decades, which illuminate various aspects of it. In his reflection, dedicated to Chekhov\u27s testamentary play, Banu compares the demise of the cherry orchard at the threshold of the 20th century with the disappearance that threatens the theatre and the library today, in the era of digital entertainment. The paper focuses on the analysis of the specifics and challenges of theatrical reception and the role of Banu as an "informed/educated spectator" in reconstructing and interpretating the theatrical performance and creating a "living memory" for it. Additionally, this article highlights the contribution of Banu\u27s works in preserving and transmitting the memory of Chekhov\u27s theatre, as well as the theatre of our time. Finally, the paper refers to the personal portrait of Chekhov and his theatre, as sketched by Georges Banu, who reinterprets the Russian playwright as our fellow man, and in whose face we recognize the reflection of the author of the portrait, as well as our own.­­Предмет на изучување на овој труд е рецепцијата и препрочитувањето на пиесите на Чехов, како и на нивните поставки на сцените на современиот европски театар, во делото на францускиот театролог, критичар и есеист со романско потекло, Жорж Бани (1943 – 2023). Трудот подробно ги анализира неговите студии и книги посветени на театарот на Чехов, во кои тој го толкува делото на рускиот драматург во светлото на мутациите од крајот на 20 и на почетокот на 21 век, потврдувајќи ја неговата релевантност за нашата современост. Статијата особено се сосредоточува на книгата во која Бани ја препрочитува последната пиеса на Чехов, Вишновата градина, преку нејзините клучни поставки од страна на големите европски театарски режисери во последните децении, кои осветлуваат различни аспекти на ова дело. Во својата рефлексија, посветена на тестаментарната пиеса на Чехов, Бани ја споредува пропаста на вишновата градина на прагот на 20 век со исчезнувањето што им се заканува на театарот и на библиотеката денес, во ерата на дигиталната разонода. Во трудот притоа се задржуваме на анализата на специфичностите и на предизвиците на театарската рецепција и на улогата на Бани како „информиран/едуциран гледач“ во реконструирањето на театарските претстави и во создавањето на „жива меморија“ за нив. Дополнително го подвлекуваме придонесот на делото на Бани во зачувувањето и во пренесувањето на паметењето за театарот на Чехов, но и за театарот на нашето време. Конечно, се осврнуваме на личниот портрет на Чехов и на неговото дело, скициран од Жорж Бани, кој го препрочитува рускиот драматург како наш ближен, и во чиј лик го препознаваме одразот на авторот на портретот, но и на самите ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­себеси