Braterstwo dusz w obliczu tragedii (w dyskursie memowym wywołanym rosyjską inwazją na Ukrainę)

Abstract

The article is devoted to the Polish-Ukrainian “brotherhood of souls” that emerged due to the Russian invasion of Ukraine. The author analyses the meme discourse in which Internet users expressed their support for war victims and soldiers. The multimodality and intertextuality of digital messages support creative expression, while the possibility of disseminating, reproducing and modifying them allows every Internet user to participate in multivoiced discourse. The analysis of memes expressing support for Ukraine reveals the mechanisms of conceptual integration of mental spaces, operating on the notions of brotherhood and soul in the war context. The conceptualisation of brotherhood in a war drama situation follows the following pattern: an event assessed as bad (Russia’s attack on Ukraine) evokes reactive emotions of the observing entity (anger, malice, fear), resulting in actions for the victim – both positive (all forms of help and support) and negative (actions to the detriment of the aggressor). The negative actions gain positive value due to the motivation behind them. By attacking the perpetrator of evil, they refer to the moral right to punish the guilty person to defend freedom, justice, and good.Artykuł poświęcony jest fenomenowi polsko-ukraińskiego braterstwa dusz, jaki powstał wskutek rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Autorka poddała analizie dyskurs memowy, w którym internauci wyrażali swoje poparcie dla ofiar wojny i walczących żołnierzy. Multimodalność i intertekstowość komunikatów cyfrowych sprzyjają twórczej ekspresji, natomiast możliwość ich rozpowszechniania, powielania i modyfikowania pozwala każdemu internaucie uczestniczyć w multigłosowym dyskursie. Analiza memów wyrażających poparcie dla Ukrainy wykazała, że ich struktury powstały w wyniku integracji pojęciowej: braterstwa duszy w kontekście wojny, tworząc amalgamat pojęciowy. Konceptualizacja braterstwa w sytuacji dramatu wojennego przebiega zatem według wzoru: wydarzenie oceniane jako złe (atak Rosji na Ukrainę) wywołuje reaktywne emocje podmiotu obserwującego (gniew, złość, strach), pociągając za sobą konkretne działania na rzecz ofiary: pozytywne (organizowanie pomocy i wsparcia) oraz negatywne (działania na szkodę agresora), które jednak zyskują wartość pozytywną ze względu na motywację działań. Godząc w sprawcę zła, odnoszą się tym samym do moralnego prawa ukarania winnego w imię obrony wolności, sprawiedliwości i dobra