Epistemologie feministyczne, postmodernizm i pedagogika krytyczna

Abstract

Introduction: The debate concerning feminist standpoint epistemology and the concept of situated knowledge represents a crucial moment in the history of contemporary philosophy of education. Engaging with this issue necessitates reconstructing the tensions between critical pedagogy, postmodernism, and feminist theories of knowledge.Research Aim: The aim of this paper is to explore the impact of feminist epistemologies, particularly the ideas of standpoint epistemology and situated knowledge, on shaping the discourse of critical pedagogy, as well as on revising many of its foundational assumptions. Ultimately, I aimto assess the extent to which these perspectives have contributed to profound transformations in the epistemology and methodology of contemporary educational research.Evidence-based Facts: Despite the fact that since the late 1980s many feminist scholars have critically examined the core assumptions of critical pedagogy highlighting the dominant position of men in shaping critical educational theory, their voices have not received significant attention from Henry A. Giroux and other male founders of this educational movement.Summary: Feminist standpoint epistemology and the concept of situated knowledge represent one of the most significant achievements in contemporary educational theory. Thanks to feminist scholars, traditional models of knowledge have been challenged, leading to the introductionof new research methodologies and alternative educational frameworks which pursue more just forms of knowledge production and a commitment to inclusive educational solutions.Wprowadzenie: Debata dotycząca feministycznej epistemologii stanowiska oraz koncepcji usytuowanej wiedzy stanowi kluczowy moment w historii współczesnej filozofii edukacji. Podjęcie tego zagadnienia wymaga rekonstrukcji napięć między pedagogiką krytyczną, postmodernizmem a feministycznymi teoriami wiedzy — obszarem, który sam w sobie stanowi szczególnie intrygujący rozdział w rozwoju tzw. krytycznego zwrotu w edukacji.Cel badań: Celem niniejszego artykułu jest zbadanie wpływu epistemologii feministycznych, w szczególności idei epistemologii stanowiska oraz usytuowanej wiedzy, na kształtowanie dyskursu pedagogiki krytycznej, a także na rewizję wielu jej podstawowych założeń. Ostatecznie dążę do oceny, w jakim stopniu perspektywy te przyczyniły się do głębokich transformacji w epistemologii i metodologii współczesnych badań edukacyjnych.Stan wiedzy: Pomimo że od końca lat 80. XX wieku wielu badaczy feministycznych krytycznie analizowało podstawowe założenia pedagogiki krytycznej wskazując na dominującą pozycję mężczyzn w kształtowaniu krytycznej teorii edukacji, ich głosy nie spotkały się z istotnym odzewem ze strony Henry’ego A. Giroux i innych męskich twórców tego nurtu.Podsumowanie: Feministyczna epistemologia stanowiska oraz koncepcja wiedzy usytuowanej stanowią jedno z najważniejszych osiągnięć we współczesnej teorii edukacyjnej. Dzięki badaczkom feministycznym tradycyjne modele wiedzy zostały zakwestionowane, co doprowadziło do wprowadzenia nowych metodologii badawczych oraz alternatywnych ram edukacyjnych poszukujących sprawiedliwszych form produkcji wiedzy oraz bardziej inkluzyjnych rozwiązań edukacyjnych