Listy sankcyjne – pojęcie, historia, charakter prawny. Zarys zagadnień

Abstract

The paper offers a reflection on the emergence and operation of the Polish sanctions list as a sui generis legal institution straddling the domains of administrative and international law, governed by specific rules for its establishment and amendment, and serving as the principal repository of information on sanction targets and the types of measures imposed. The author focuses on the analysis of sanctions lists as a tool of international politics and law and on their legal nature in the context of sanctions imposed by the European Union against individuals and entities from the Russian Federation and the Republic of Belarus in connection with Russia’s aggression against Ukraine, as well as on the Polish implementation of the sanction system by the Act of 13 April 2022 on special measures to counteract the support of aggression against Ukraine and to protect national security. The author presents the sanctions list as a key, formal instrument for applying sanctions against the Russian Federation and the Republic of Belarus by identifying individuals, legal entities and other organizational units. The main issues addressed in the article are as follows: 1) the definition and significance of the sanctions list as a tool for imposing international sanctions of a financial and isolating nature; 2) the legal nature of sanctions lists as administrative decisions and the prerequisites for placing individuals and entities on the sanctions list; 3) the effects and mechanism of operation of sanctions lists, with particular emphasis on the functioning of the Polish sanctions list managed by the Minister of the Interior and Administration on the basis of the Act of 13 April 2022 – by enumerating individuals and institutions subject to sanctions, these lists determine specific restrictions, such as asset freezes, entry bans to certain countries or limitations on financial transactions; 4) the types of entities included on the Polish sanctions list and the prerequisites for their inclusion.Opracowanie stanowi refleksję nad powstaniem i funkcjonowaniem polskiej listy sankcyjnej jako swoistej instytucji prawnej z pogranicza prawa administracyjnego i prawa międzynarodowego publicznego, ze specyficznymi regułami tworzenia i zmiany list sankcyjnych, oraz jako podstawowego nośnika informacji o adresatach sankcji i zastosowanym ich rodzaju. Autor koncentruje się na analizie list sankcyjnych jako narzędzia międzynarodowej polityki i prawa oraz na ich charakterze prawnym w kontekście sankcji stosowanych przez Unię Europejską przeciwko osobom fizycznym i podmiotowym z Federacji Rosyjskiej i Republiki Białorusi w związku z agresją Rosji na Ukrainę, a także na polskiej implementacji systemu tych sankcji ustawą z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego. Autor przedstawia listę sankcyjną jako kluczowy, formalny instrument stosowania sankcji wobec Federacji Rosyjskiej i Republiki Białorusi poprzez wskazanie osób fizycznych, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych. Główne zagadnienia omówione w artykule są następujące: 1) definicja i znaczenie listy sankcyjnej jako narzędzia wprowadzania sankcji międzynarodowych o charakterze majątkowym i izolacyjnym; 2) charakter prawny list sankcyjnych jako decyzji administracyjnych, przesłanek umieszczania osób i podmiotów na liście sankcyjnej; 3) skutki i mechanizm działania list sankcyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem funkcjonowania polskiej listy sankcyjnej prowadzonej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. – poprzez enumeratywne wskazanie osób i instytucji podlegających sankcjom listy te określają konkretne restrykcje, takie jak zamrożenie aktywów, zakaz wjazdu do określonych państw czy ograniczenia w zakresie transakcji finansowych; 4) typy podmiotów umieszczanych na polskiej liście sankcyjnej oraz przesłanki ich umieszczania