İslami finans açısından kalkınma ve yatırım bankacılığı : İslam Kalkınma Bankası örneği

Abstract

İslam Kalkınma Bankası (İKB), 1975 yılında İslam İş birliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkelerin ekonomik ve sosyal kalkınmasını desteklemek amacıyla kurulmuş bir uluslararası finans kurumudur. İKB, İslami finans prensiplerine uygun olarak faizsiz finansman modelleriyle faaliyet göstermektedir. Bu tez çalışması, İKB odağında İslami finansın kalkınma ve yatırım bankacılığı yönlerini ele alarak Türkçe literatürdeki yetersizliği gidermeyi amaçlamaktadır.Kalkınma ve yatırım bankaları, küresel ekonomik sistemde önemli bir rol oynamaktadır. Bu bankalar, ekonomik büyümeyi teşvik etmek, altyapı projelerini finanse etmek ve sanayi ile tarım sektörlerine destek sağlamak gibi görevlerle ülkelerin kalkınmasına katkıda bulunurlar. İslam Kalkınma Bankası bu bağlamda, İslami finansının temel ilkelerinden biri olan faizsiz finansmanı teşvik ederek, üye ülkelerde altyapı, enerji, tarım, sağlık ve eğitim gibi kritik alanlarda büyük projeleri finanse etmektedir.İKB, kar-zarar ortaklığı (mudârebe ve müşâreke), ticaret finansmanı (murâbaha) ve kira (icâre) gibi İslami finans enstrümanlarını kullanarak ekonomik kalkınmayı desteklemektedir. Ayrıca, yoksullukla mücadele, sağlık hizmetlerine erişim, eğitim kalitesinin artırılması ve kadınların ekonomik hayata katılımını teşvik eden sosyal kalkınma projeleri yürütmektedir. İKB, İslami finans prensiplerine uygun olarak şeffaflık, risk paylaşımı ve sosyal adalet ilkelerini benimseyerek, üye ülkelerin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmalarına katkıda bulunmaktadır. Banka, aynı zamanda teknik yardım ve kapasite geliştirme programları sunarak bilgi transferi ve insan kaynağı geliştirme konularında önemli katkılar sağlamaktadır.Bu çalışma, İslam Kalkınma Bankasının üye olan Müslüman ülkeler ve üye olmayan ülkelerdeki Müslüman toplulukların finansal kalkınması ve ekonomik problemlerinin çözümündeki rolünü irdelemeyi amaçlamaktadır. İlk bölümde, kalkınma ve yatırım bankaları üzerine genel bilgiler, ikinci bölümde ise İKB'nin faaliyetleri ve sağladığı finansal destekler ele alınacaktır.Islamic Development Bank (IsDB) is an international financial institution established in 1974 by the member countries of the Organization of Islamic Cooperation (OIC) to support their economic and social development. The IsDB operates according to Islamic finance principles, utilizing interest-free financing models. This thesis aims to address the gap in Turkish literature by focusing on the aspects of development and investment banking within the framework of Islamic finance, centered on the IsDB.Development and investment banks play a significant role in the global economic system. These banks contribute to the development of countries by promoting economic growth, financing infrastructure projects, and supporting the industrial and agricultural sectors. In this context, the Islamic Development Bank promotes interest-free financing, one of the core principles of Islamic finance, and finances major projects in critical areas such as infrastructure, energy, agriculture, health, and education in member countries.The IsDB supports economic development using Islamic finance instruments such as profit-and-loss sharing (mudarabah and musharakah), trade financing (murabaha), and leasing (ijarah). Additionally, it implements social development projects aimed at combating poverty, improving access to healthcare, enhancing the quality of education, and encouraging women's participation in economic life. By adhering to principles of transparency, risk-sharing, and social justice, the IsDB contributes to the sustainable development goals of its member countries. The Bank also provides technical assistance and capacity-building programs, thereby making significant contributions to knowledge transfer and human resource development.This study aims to examine the role of the Islamic Development Bank in addressing the financial development and economic problems of Muslim countries and Muslim communities in non-member countries. The first section provides general information about development and investment banks, while the second section focuses on the activities and financial support provided by the IsD